Marianne Zwagerman | BNR

Een block, een ban, een schorsing van je social media-account, een slechter plekje in de algoritmes. En daar is het oprukkende fenomeen van de demonetization bijgekomen. De brooddood. Het afsnijden van de geldstroom van media- en meningenmakers, bijvoorbeeld door YouTube. Ja, natuurlijk moest YouTube iets doen toen adverteerders miljoenenbudgetten weghaalden nadat hun boodschappen soms naast videos van afgehakte hoofden en ander gruwelijks opdoken. Maar de Amerikanen schoten door en grijpen nu ook in bij content die langs de randen van de vrije gedachten schuurt. Hate speech is een criterium geworden in het adverteerdersbeleid van YouTube en dan kom je al snel op het hellende vlak van de censuur. In de traditionele mediawereld was er altijd een dikke onwrikbare Chinese muur opgetrokken tussen vrijheid van de makers, bewaakt door standvastige hoofdredacteuren, en de wensen van adverteerders. Ja, ook toen konden adverteerders ervoor kiezen niet in bepaalde kranten of bladen te staan. Maar in het krachtenveld tussen machtige adverteerders en de advertentiebinnenharkers van Google zitten mediamakers in de knel. Het stopt niet bij YouTube, vorig jaar was er de hysterische oproep aan adverteerders van een groepje boze dramvrouwen om GeenStijl en Voetbal Inside te boycotten. Voetbal Inside lijkt gered door John de Mol maar GeenStijl staat inmiddels in de verkoop na een flink gekelderde advertentieomzet omdat de content als highly controversial wordt aangemerkt in de adverteerdersnetwerken. Het past in een bredere maatschappelijke trend waarin de hypergevoeligheid van gekwetsten belangrijker werd dan het vrije debat. Vrij Nederland publiceerde een longread over Nederlandse universiteiten, waar controversiële sprekers en columnisten steeds vaker worden geboycot en geweerd van het podium. Ter bescherming van de kwetsbare zieltjes van de studenten die niet meer worden uitgedaagd zelf hun mening te vormen. Voor je het weet bestaat er alleen nog tolerantie voor de éígen mening, waarschuwt Vrij Nederland. Ik vrees dat we daar al zijn. Met de brooddood weer je de echt krachtige stemmen uit het debat. De vrijheid van meningsvorming en gedachtenscherping is te belangrijk om aan hobbyisten over te laten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel mensen hebben de afgelopen weken hun Google- en Facebookdata gedownload, wakker geschud door het schandaal rondom Cambridge Analytica. Maar het is al sinds 2001 in de Wet Bescherming Persoonsgegevens geregeld dat je bij bedrijven en organisaties inzage kunt krijgen in de data die ze van je opslaan. Volgens die wet mogen je gegevens niet zomaar gedeeld en gebruikt worden en het recht op inzage zou dat moeten borgen. Dat is alleen een wassen neus, want vrijwel niemand doet zon verzoek. Bij de klantenservice van de NS, dat tien miljoen klantcontacten per jaar afhandelt kwamen in een jaar tijd maar vijftig inzageverzoeken binnen. Een van die verzoeken kwam van een journaliste van Argos. Zij kreeg pas na het inschakelen van de persvoorlichter de gevraagde gegevens. Daaraan hadden meerdere mensen meerdere dagen moeten werken bij de NS, want het bleek niet mogelijk de data zomaar uit de IT-systemen boven water te krijgen. Dat is geen NS-probleem, bij Tele2 en Booking.com ving de journaliste helemaal bot. De Autoriteit Persoonsgegevens handhaaft de wet ook al 17 jaar niet. Er werden geen boetes uitgedeeld dus waarom zou je ook je best doen als bedrijf om inzage te geven. De Persgroep leverde wel alle data die zij opsloegen van het abonnement op de Volkskrant van de Argos-journaliste. Een lange spreadsheet waarin ze precies kon terugzien welk artikel ze wanneer las vanaf welke locatie, inclusief de leestijd en gebruikte zoektermen. Data waarmee de Persgroep ook adverteerders in staat stelt boodschappen beter op de lezer af te stemmen. Delen van data dus. Ja, dat doen Facebook en Google ook, maar daar betaal je als consument geen honderden euros per jaar. Je kunt je krant dus niet meer onbespied lezen, zei privacy-advocaat prof. Lotte Moerel zaterdag in het FD. Waar is ons recht op vrije nieuwsgaring gebleven? voegt ze eraan toe. Ze waarschuwt dat het op advertentiegebied totaal uit de hand loopt omdat kranten de data laten afromen door Google en anderen. Zonder daar toezicht op te houden. Zo wordt je krant wel heel duur betaald. Ik ga hem voortaan maar weer in het café lezen. Op papier. Wel zo veilig.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nou geef ik eerlijk toe dat er dagen voorbijgaan dat ik niet aan de jaren negentig denk. Ik kijk liever in de vooruitkijkspiegel. Tot ik deze week in de Groene Amsterdammer op het essay De betere wereld van toen stuitte. Een lofzang op de jaren negentig waarin, ingeklemd tussen de val van de Berlijnse Muur en de toen nog niet te vermoeden ineenstorting van de Twin Towers, West-Europa transformeerde in een baken van tolerantie en openheid, waar kunst en vrijheid zinderden. Het verlangen om de wereld te vernieuwen was groot en het tempo lag hoog. Lees dat stuk en je verlangt bijna terug naar die tijd vol energie, levenslust en experimenten. Het mooie is: dat is niet weg! We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden, zeggen de auteurs, want wij zijn er nog. De mensen die jong waren in de jaren negentig. Wij optimistische veertigers die de energie van toen nog in ons dragen. Het maatschappelijk debat is gekaapt door tobbende twintigers, twijfelende dertigers en teleurgestelde vijftigers. Het is hoog tijd dat de optimistische veertigers het roer in handen nemen en het beeld herstellen. Zo ook in de media. Steeds maar weer gaat het over fake news, versplinterde businessmodellen, trollen en algoritmen. Maar kijk toch eens hoe ver we kwamen sinds in oktober 1989 voor het eerst commerciële tv werd toegelaten in Nederland! Nu kijken mensen massaal naar YouTube op hun huiskamer tv, Google rapporteerde een stijging van 50 procent in een half jaar tijd. Er is een oneindig aanbod van content, waar we het tot eind jaren tachtig nog met twee magere Nederlandse kanalen moesten doen. Voor een tientje per maand heb je alle muziek van de wereld in je oren. Bedrijven worden zelf tv-zenders. Zoals PSV, dat tv maakte in vier talen op acht kanalen om fans wereldwijd te laten meegenieten met het landskampioenschap. We leven in een geweldige tijd. Met oneindig veel meer kansen dan in die prachtige optimistische jaren negentig.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de ene nieuwsorganisatie of journalist onfrisse praktijken in moskeeën blootlegt is het xenofobie; komt een tv-programma of krant jaren later met dezelfde onthulling, dan is het een belangwekkend nieuwsfeit dat serieuze politieke aandacht behoeft. Het is een niet uit te roeien mechanisme, dat de mediaconsument niet hoeft te raken. Simpelweg je blik wat verruimen en je bent wel goed geïnformeerd. De burger raakt het wel, want kwalijke zaken etteren zo veel langer door dan noodzakelijk. Niet alleen in de berichtgeving wordt met twee maten gemeten, ook binnen mediaorganisaties blijkt het moeilijk een beetje eenduidig met feiten om te gaan. Wat zou u bijvoorbeeld doen met een medewerker die in de rechtbank toegeeft dat hij zijn geliefde heeft geschopt, geslagen en met een mes bedreigd? Waar hij nog aan toevoegt dat hij het de volgende keer weer zal doen, omdat zijn geliefde het zelf heeft veroorzaakt. Bij RTL wordt de zaak van zon medewerker s avonds lacherig besproken door Peter R. de Vries in RTL Boulevard. De verklaringen noemt de Vries smeuïg. Smeuïg, iemand in elkaar schoppen en met een mes bedreigen is smeuïg, volgens de misdaadverslaggever, als een RTL-collega de dader is. Datzelfde RTL riep René van der Gijp wel op het matje omdat hij het waagde een pruik en een hoog stemmetje op te zetten in Voetbal Inside. Snapt u het nog? Het Parool bracht zaterdag de innige vriendschappen in kaart die de top van de Nederlandse hiphopwereld onderhoudt met zware, veroordeelde criminelen. Geen winkeldieven, maar huurmoordenaars, grote cocaïnehandelaren en zeer gewelddadige overvallers. Rappers die onder contract staan bij Top Notch van Kees de Koning. Kees en zijn rappers zijn graag geziene gasten op de publieke en commerciële radio- en tv-zenders. Kees klimt daarbij steevast op zijn morele paard om zaken als institutioneel racisme aan de kaak te stellen. Toen een groepje van zijn rappers vastzat in Suriname omdat ze een minderjarig meisje hadden verkracht, bleef hij loyaal aan de daders. Ja, daar kun je over discussiëren, zei Kees later in NRC. Nou, laten we dat maar eens doen dan. Want racisme en mannen die flauwe grappen maken zijn Heel Erg. Bijna net zo erg als gewelddadige rappers en tv-presentatoren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fan-centric. Welke idioot heeft dat verzonnen? Fans zijn mensen die ineens achter je blijken te staan omdat je vanuit het diepst van je ziel muziek maakt of columns schrijft. Fans zijn nooit de uitkomst van een strategie, bedacht in een inspiratieloos kantoorpand. Zon kreet bedacht door Excelsheet-junks, die geloven dat je een bedrijf kunt runnen als een passieloze cijferfabriek. Neem een ding van mij aan: je kunt een Excelsheet onder een winnende strategie plakken, maar er is nog nooit een winnende strategie uit een Excelsheet voortgekomen. Maar goed, RTL gaat dus voortaan fan-centric werken. Wat ze daarmee bedoelen is: we gaan niet langer dansen om de portemonnee van de adverteerder, maar om de portemonnee van de kijker. Niet uit passie voor de kijker, niet omdat ze ineens overweldigd zijn door de nieuwe technische mogelijkheden om kijkers te bedienen, maar omdat de adverteerder afhaakt. Dat is nooit een winnende drijfveer. Overigens is de richting niet zo heel erg nieuw. De vorige digitale baas van RTL Nederland, Arno Otto, verkondigde al een beetje hetzelfde in 2010. Maar toen klotste het geld van adverteerders nog tegen de plinten op bij omroepen en dat maakt innoveren ook weer zo ingewikkeld. De vraag is natuurlijk hoeveel betaalde video-abonnementen de markt aankan. Bij muziekstreaming maak je als concurrent van Spotify geen kans als je niet dezelfde uitgebreide muziekcatalogus biedt. En dan nog is de vraag wat je daar bijvoorbeeld als Juke, de Spotify-uitdager van Talpa, tegenover kunt zetten. Bij video raakt het aanbod steeds meer versnipperd dus zal RTL killer content nodig hebben om het aantal abonnees omhoog te jagen. Qua catalogus en gebruiksvriendelijkheid kan nog geen enkele Nederlandse uitdager in de schaduw van Netflix staan en het is de vraag of ze niet nog meer kostbare tijd verliezen door eerst allemaal zelf het wiel uit te vinden. Als de Nederlandse kijkfan echt centraal zou staan, staken de Nederlandse spelers de koppen eens goed bij elkaar in plaats van halfslachtig samenwerken in NLZiet en ondertussen allemaal als kleinduimpjes worstelen met Amerikaanse reuzen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een glanzend stukje foldertekst, maar echt gevoeld vanuit de tenen? Noem mij cynisch, maar ik geloofde het nooit. Tot ik vorig jaar Willemijn Verloop tegenkwam, we kennen haar nog van WarChild, maar tegenwoordig is ze social impact investeerder. Impact klinkt al veel beter dan verantwoord. Ze investeert alleen in bedrijven die winst niet als doel zien, maar als middel om een impact te hebben op een wereldprobleem dat een oplossing behoeft. Dat klinkt idealistisch, maar die fase zijn we al voorbij. We zijn op weg naar een nieuwe economie waarin juist bedrijven met impactdoelen de winnaars zijn. Sinds BlackRock, de grootste vermogensbeheerder ter wereld, in januari de bedrijven waarin het investeert opriep een positieve bijdrage aan de maatschappij te leveren, is dat een zekerheid. En ook logisch. Overheden lossen geen problemen op, dat doen ondernemers. Als je naast winst en marktaandelen ook impact nastreeft heb je andere KPIs nodig om je bedrijf te sturen. Meer vijftigplussers aan het werk bijvoorbeeld, of een eerlijker verdeling in de waardenketen. Ik dacht eraan toen ik vorige week de zoveelste huilbrief van NPO-topvrouw Shula Rijxman las in het AD. Ze wil meer geld want ze kan nu niet concurreren met John de Mol die de NPO ziet als een etalage waar hij DJs en presentatoren uit mag graaien. Haar hele brief gaat over geld en kijkcijfers terwijl de NPO juist een social impact organisatie is, die je op andere doelen moet richten. Dat is de reden van je bestaan! Er is wel een prestatieovereenkomst met de overheid waar lafjes wat doelen zijn beschreven, maar in de praktijk gaat het vooral over concurreren met het mediabedrijfsleven. Shula klaagt dat talenten als Twan Huys en Gerard Ekdom bij de NPO werden opgeleid om vervolgens weggekocht te worden. Terwijl dat juist een geweldig impactdoel van de NPO zou kunnen zijn! Talent kweken. Wees de publiek betaalde vakschool voor mediamensen. En neem eindelijk eens het voortouw in het opkweken van groepen die nog te weinig in beeld komen. Zoals vrouwen of mensen van kleur. Nu moeten Diana Matroos en Petra Grijzen overkomen van BNR om radio en Buitenhof te gaan maken. Dan is er toch iets niet goed gegaan met de eigen kweek.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ieder mens wil voor iemand belangrijk zijn. Sommige mensen willen voor iedereen belangrijk zijn. Een paar mensen willen gewoon belangrijk zijn. Peter R. hoort bij de laatste groep. Maar zijn soort groeit als een familie zwammen in een natte herfst. Belangrijk zijn voor je naasten is al lang niet meer genoeg. We veranderden in een milde versie van Peter R, met sociale media als onze zeepkist. Hoor mij! Zie mij! We denken dat we het centrum van het universum zijn. En dan wordt het leven zwaar. Chester Bennington van Linkin Park maakte daar een mooi liedje over, niet zo lang voordat hij zichzelf ophing. Ik maak mezelf helemaal gek omdat ik denk dat alles om mij draait, schreeuwde hij in doodsnood. 3FM DJ Domien Verschuuren greep niet naar een touw maar bleef wel twee dagen in bed liggen in plaats van liedjes te draaien. Er luistert vrijwel niemand meer naar de publieke jongerenzender en hij bezweek onder de sociale druk die dat met zich meebrengt. Zijn emmertje liep over omdat hij knettergek wordt van al die anonieme schreeuwertjes die op Twitter tegen je zeggen hoe kut je bent. Zijn statement is onderdeel van de #trueselfie actieweek van de NPO. Een week lang aandacht voor de mentaal worstelende jongere. In de week waarin ook al een actieplan werd aangekondigd om burnouts onder studenten tegen te gaan. Ik heb nieuws voor die studenten: je hebt geen burnout, je hangt gewoon te veel op sociale media rond. Stop met swipen, snappen en liken, dan heb je weer tijd voor je studie. En bedenk voor wie je echt belangrijk wilt zijn. Domien raad ik aan dat in elk geval te zijn voor de drie luisteraars die 3FM nog heeft. Blijf niet in bed liggen omdat er mensen niet luisteren. Kom eruit voor de mensen die wel luisteren. Dat doen wij ook.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Guus kreeg het er koud van. Want de news anchors leken papegaaitjes van Donald Trump met hun voorgekauwde aanklachten. Voormalig NPO-icoon Wouke van Scherrenburg vond het doodeng, maar constateerde dat zulks in Nederland gelukkig wordt voorkomen omdat we een staatsomroep hebben. Nou kan ik u verzekeren dat bij onze commerciële zender Sjors Fröhlich 's ochtends ook niet met een zweep bij de deur staat om erin te rammen dat wij startups gaaf moeten vinden of eens wat vaker vrouwelijke commissarissen aan het woord moeten laten. Dat begrijpen ze hier op de redactie zelf ook wel. De beste journalistiek wordt in Nederland nu eenmaal gemaakt door commerciële bedrijven. Dat is een keihard feit. De meeste scoops, het diepste graafwerk. Dat komt allemaal niet voort uit de staatsruif. Nu een van de grondstofleveranciers van nieuwsbedrijven, het ANP, in handen kwam van entertainmentkoning John de Mol wordt het vuurtje van wantrouwen tegen commerciële mediamakers opgestookt. De vergelijkingen met Murdoch en Berlusconi doken al op. Is dat terecht? De verkoper van het ANP mompelde nog wel iets over Chinese muren tussen de redactie en de commerciële afdeling, maar De Mol gaat dwars door elke muur heen. Het is bekend dat hij met regelmaat tijdens de uitzending van Shownieuws of Hart van Nederland woedend naar SBS belt. Als er bij zijn zender niemand opneemt omdat ze in de uitzending zitten sommeert hij de portier de verantwoordelijke op te sporen en aan het toestel te laten komen. Toen de Mol de Telegraaf probeerde te kopen was hij al bezig de redactie uit elkaar te rukken. De deelredacties, zoals Telesport en de Financiële Telegraaf, moesten aparte BVs worden waarin de hoofdredacteuren aandelen kregen. Da's geen Chinese muur zeg maar. In een hilarisch interview in Broadcast Magazine zeggen twee Talpa-directeuren dat personeel werven zo moeilijk is voor het succesvolle tv-bedrijf. Het gaat er nogal heftig aan toe met een baas die zich met elk detail bemoeit. Een oud-Talpa-medewerker zei laatst tegen me: ze lijden daar allemaal aan de ziekte van John de la Tourette: elke zin begint met 'John wil...'. Daar kom je in de journalistiek niet ver mee. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik vraag me altijd af wat mensen denken als er zon wit vierkantje opduikt op hun telefoon waar met zwarte letters in staat dat ze Facebook toegang geven tot al hun contactpersonen, Instagram tot al hun fotos en videos en Snapchat tot hun camera. Ook niks, blijkbaar. Ze vinden daar niks van. Of zijn ze echt zo naïef om te denken dat tabaksfabrikanten en makers van apps en mediaplatformen lieverdjes zijn? Er niet op uit om je verslaafd te maken aan hun product, zodat ze over jouw rug, jouw longen en jouw data steenrijk kunnen worden? Echt? Bestaan die mensen echt? Ja, ik zie ze over elkaar heen buitelen op Twitter (...). Ze hadden hun Facebookdata gedownload en schrokken zich rot. Facebook bleek van alles van ze weten, tot met een lijst met alle telefoongesprekken die ze voerden aan toe. Ze schrokken zich rot dat Google al hun mailtjes bleek te hebben bewaard, ook mails die ze hadden gewist. Inclusief alle fotos, filmpjes en andere rommel die ze de afgelopen jaren naar elkaar stuurden. Er staan wereldwijd talloze datacenters dag en nacht te snorren om onze meest intieme berichten en fotos voor altijd te bewaren. Dat is geen nieuws. Dat was niet geheim. Daar stemden we allemaal mee in door de digitale diensten te gebruiken. Je hóeft niet te Facebooken. Je hóeft niet te Googlen. Je hóeft geen Gmail-account te hebben. Al jaren schreeuw ik in elke microfoon die voor mijn neus komt dat Facebook een evil bedrijf is. Ze roofden de helft van de inkomsten van nieuwsbedrijven, ze faciliteerden jihadisme en mensenhandel. Hun marktmacht werd groter dan in elke andere bedrijfstak gezond wordt gevonden. En niemand deed iets.Ik ook niet. Ik heb nog steeds een profiel op Facebook, en op Instagram. En u kunt me whatsappen, want de Kamer van Koophandel gooide ongevraagd mijn nummer op Google. Dat vind ik persoonlijk dan weer veel erger dan wat bikinifotos in een Amerikaans datacenter. Met Facebook kun je stoppen, met overheidsdiensten niet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nou heb ik best medelijden met mensen die zo saai leven dat ze niets te verbergen hebben, maar een journalist die zoiets doms uitkraamt moet direct ontslagen worden. Bronbescherming is een van de belangrijkste journalistieke gereedschappen. Een journalist, een echte althans, laat zich eerder in de gevangenis gooien dan dat hij zijn bron onthult. Zoals de Telegraaf-nieuwsjagers Bart Mos en Joost de Haas overkwam in 2006. Zij werden door de Nederlandse overheid vastgezet in de Scheveningse gevangenis omdat zij weigerden bekend te maken van wie ze geheime AIVD-dossiers hadden ontvangen over vooraanstaande onderwereldfiguren. Voortaan hoef je niet eens meer achter de tralies te verdwijnen, de AIVD luistert en kijkt gewoon lekker mee. De sleepwet is een regelrechte bedreiging voor de onafhankelijke journalistiek. De Nederlandse Vereniging van Journalisten is dan ook glashelder in het advies aan de beroepsgroep: stem nee morgen, zonder beschermde bronnen is de rechtsstaat in gevaar. De afgelopen weken doken overal op radio en tv ministers en baasjes van inlichtingendiensten op om u gerust te stellen én bang te maken. Geruststellen, want maakt u zich vooral geen zorgen, uw privacy komt echt niet in gevaar. En bang maken, want zonder sleepwet zullen terroristen ons land overspoelen en sneuvelen militairen. Het eerste is niet waar en het tweede waarschijnlijk ook niet. Nu al, zonder sleepwet, staan er politieagenten in uniform aan de deur bij mensen die paginas liken op Facebook. Zoals bij Agnes, die de Facebookpagina Laat Groningen niet zakken beheert. Ze stak haar digitale duimpje op voor een protestbijeenkomst waar minister Wiebes ook aanwezig was. En dus was ze staatsgevaarlijk genoeg om de lokale bromsnor op pad te sturen. Achteraf gezien is het misschien niet zo handig geweest om de bezoeken af te laten leggen door agenten in uniform, zei de politie later. Nee, zoals achteraf ook het Europese Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde dat de Nederlandse Staat Bart Mos en Joost de Haas niet in de gevangenis had mogen gooien. Maar ze zaten er wel. Wie veilig met een journalist wil kunnen praten stemt morgen Nee. Wie waarde hecht aan onafhankelijke journalistiek stemt morgen Nee. Wie geen politieagent aan de deur wil voor een duimpje op Facebook stemt morgen Nee. Wie nadenkt stemt morgen Nee.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar hoe veilig is Nederland voor mediamakers? Daarover houdt de Tweede Kamer morgen een hoorzitting. Twee van de vijf journalisten die hun verhaal komen doen worden net zo zwaar beveiligd als Geert Wilders, door hetzelfde team. Paul Vugts, de misdaadverslaggever van het Parool, woont al maanden in een safe house en ook John van den Heuvel van de Telegraaf kan niet meer gaan en staan waar hij wil. Zij behoren dan ook tot de drie categorieën mediamakers die volgens de journalistenvakbond NvJ het meeste gevaar lopen: misdaadjournalisten, opiniemakers en cameramensen en fotografen. Uit onderzoek in opdracht van de NvJ blijkt dat journalisten zich steeds onveiliger voelen: 61 procent heeft te maken met een vorm van bedreiging. Het beïnvloedt hun werk, ze mijden onderwerpen of locaties en passen zelfcensuur toe. Bij 38 procent zijn fysieke bedreigingen reden geweest om een reportage af te breken. De onderzoekers adviseren de overheid om een signaal af te geven aan de samenleving dat bedreigingen tegen journalisten niet getolereerd worden. Dat signaal komt tot nu toe een beetje lafhartig door. Vugts en van den Heuvel worden beschermd, maar Yoeri Albrecht, directeur van debatcentrum De Balie in Amsterdam, kon vorige week schreeuwen wat hij wilde: beveiliging kwam er niet voor de Franse journaliste die bij Charlie Hebdo werkte toen het grootste deel van haar collegas werd vermoord. Haar bewapende Franse beveiligers mochten de grens niet over. En Nederlandse werden niet beschikbaar gesteld. Zij moest met gevaar voor eigen leven naar de stad reizen waar Theo van Gogh met een mes in zijn buik lag dood te bloeden omdat hij min of meer dezelfde boodschap verspreidde over de gevaren van de islam. Het uitmoorden van kritische mediamakers heeft blijkbaar zo weinig impact dat een paar beveiligers er niet van af kunnen. Hoe zinloos was je gewelddadige dood dan? En hoe erg vindt de overheid het dat een open debat, waarin alle feiten en opvattingen op tafel komen, niet meer kan worden gevoerd in dit land? Bange journalisten die aan zelfcensuur doen of hun stukken simpelweg niet gepubliceerd krijgen omdat uitgevers het niet aandurven. In Nederland. Het kan toch niet waar zijn? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De beste visagist was ingevlogen om de minister maximaal aaibaar in beeld te brengen. Heur haar was zo koninklijk gekapt dat ik haar nauwelijks herkende. De uitzending had al na vijf minuten gestaakt kunnen worden want Ollongren moest direct -alweer- toegeven dat ze geen enkel Nederlands voorbeeld van nepnieuws kan noemen. De leraar journalistiek die op de kruk naast haar zat was ook glashelder: De minister overdrijft, zei hij. Ze wekt de indruk dat het in Nederland al aan de orde was. Het is eerder een potentieel probleem dan een probleem. Anderhalf uur zendtijd op nationale tv voor een niet bestaand probleem. Ik zou het niet eens verzinnen als ik een nepnieuwsfabriek bestierde. Maar Rob Trip emmerde onverstoorbaar door. U heeft het begrip op de politieke kaart gezet, zei hij bewonderend tegen de minister. Zo motiveerde de NOS-hipster die een uitlegfilmpje mocht maken de uitzending ook. Nepnieuws staat pas sinds een jaar in de Dikke van Dale, maar het is een begrip waar je niet omheen kunt. want íedereen heeft het erover. JA! Omdat journalisten zich als makke pr-schapen laten gebruiken door de regering! Omdat ze elkaar napraten en nieuwsconsumenten zo het gevoel geven dat er echt iets aan de hand zou kunnen zijn. Politiek verslaggever van Een Vandaag, Remko Teulings verbaasde zich in zijn gesprek met de indieners van de motie over de lauwe reacties vanuit de journalistiek. Nou, die verbazing deel ik. Het is onbegrijpelijk dat de journalistieke beroepsgroep niet veel harder protesteert tegen het idee dat een EU-instantie bepaalt wat de kwaliteit van nieuws is. Ondertussen spint Alexander Pechtold alweer het volgende project waarop de overheid censuur kan gaan toepassen. Bij WNL beklaagde hij zich erover dat zijn minderjarige kinderen op Instagram lastig worden gevallen door Thierry Baudet. Pechtold weet best dat dit niet waar is. Hij heeft met Kees Verhoeven in zijn fractie een specialist rondlopen die heel goed weet hoe algoritmen werken. Zijn eigen partij koopt ook campagnes in en weet welke steekwoorden en demografische kenmerken worden ingezet om boodschappen gericht bij de doelgroep te laten komen. Je eigen kinderen gebruiken in een oorlog tegen vrije verspreiding van informatie. Hoe diep kan een politicus zinken? See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Limburg zijn de werklozen bijna op en dus is er niemand meer te vinden die voor tweehonderd euro per maand zes dagen per week midden in de nacht zijn bed uit wil om kranten in brievenbussen te stoppen. Dus moest Roy, die tegenwoordig hoofdredacteur van de Limburger is, zelf op pad. Twee weken geleden zou ik hem nog voor gek hebben verklaard. Ik begrijp heus dat er ooit een tijd was waarin er logica zat in het proces van het drukken en verspreiden van een krant. Maar in 2018 is daar geen toch enkel motief meer voor te vinden? Er is zelfs bijna geen bejaarde die geen tablet, smartphone of laptop bezit. Het idee dat je uren oud nieuws op een fiets gaat rondbrengen is zo totaal debiel dat je het niet eens uitgelegd krijgt aan mensen onder de twintig. Maar toch. Ik keek laatst The Post. De film die het waargebeurde verhaal vertelt van The Washington Post die in 1971 uit de geheime Pentagon Papers publiceert, waaruit blijkt dat Amerikanen jarenlang werden voorgelogen over de kansen om de oorlog in Vietnam te winnen. Het is een draak van een film, bedoeld als ode aan de journalistiek. Maar hoe drakerig ook, ik kreeg kippenvel op mijn armen bij de scènes waarin onder hoge tijdsdruk advocaten worden ingevlogen om de risicos in te schatten. De hoofdredacteur en de uitgever riskeren gevangenisstraffen. Ondertussen zijn de loodzetters druk om de letters in de matrijzen te stoppen. Zo ambachtelijk was het krantenvak toen nog. Het besluit valt: publiceren! De krant zakt, de grote drukpersen stampen, de pennenbakjes op de bureaus van de redacteuren schudden ervan. Ineens schaamde ik me voor de felle strijd die ik voerde tegen het museum in de hal van het krantenbedrijf waar ik negen jaar werkte. Die ouwe meuk moest weg bij de ingang! De toekomst moest in beeld, niet het verleden! Ik stampvoette net zo lang tot er tv-studios voor in de plaats kwamen. Natuurlijk is de snelheid waarmee nieuws nu verspreid wordt geweldig. Maar toch lijkt de impact groter op papier. De schaarste, het idee dat niet iedereen het kon maken. Dat een drukpers macht gaf. En daarmee een grote verantwoordelijkheid. Misschien neem ik wel een krantenwijk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Ministerie van OCW vroeg de Raad voor Cultuur om daar eens een lichtje op te schijnen. Een relevante vraag nu buitenlandse spelers steeds dominanter worden op onze markt. In het rapport dat deze week verschijnt gooit de Raad wel veel appels in perenmandjes bij de schets van de situatie. Buitenlandse content was altijd al dominant in ons land. We keken ook voordat YouTube, Facebook en Netflix bestonden met grote gulzigheid naar Amerikaanse series en films: op tv, in de bioscoop of geleend uit de videotheek. De Raad schetst een grimmig vijandsbeeld van buitenlanders die nu controleren wat Nederlandse consumenten zien, aangestuurd door ondoorzichtige algoritmes. Alsof het vijftien jaar geleden zoveel beter was met commerciële omroepen die ook in buitenlandse handen waren en gemakzuchtig grote Amerikaanse blockbusters programmeerden, zonder zich erg druk te maken over hun culturele waarde in onze maatschappij. En een publieke omroep die zelfs volgens de hoogste baas drie keer de Volkskrant was, zonder veel oog voor de grote groep consumenten die niet linksgeoriënteerd is. In het rapport wordt met geen woord gerept over alle muziek, video en opinie die voorheen geen plek hadden in de mainstream media, maar nu dankzij internet wel een publiek weten te vinden. Dat neemt niet weg dat het goed is om kritisch te kijken naar de Amerikaanse sprinkhanen die onze markt kaalvreten zonder daar ook maar iets tegenover te stellen. Uiteindelijk zal dit leiden tot steeds minder Nederlandse producties. Tenzij de regering ingrijpt, zoals andere landen dat al doen door Netflix te verplichten ook lokale content te laten maken, of door heffingen op de inkomsten van Google en Facebook die worden doorgepompt naar de media-maakindustrie. Opmerkelijk is het advies van de Raad om zwaar in te zetten op NLZiet, het niet helemaal gelukkige online huwelijk tussen de NPO, RTL en Talpa. De wet zou moeten veranderen om de NPO in staat te stellen reclame te maken voor dit half-commerciële vehicle. De CEO van Talpa schreef mee aan dit advies. Dat is dan wel weer lekker Nederlands.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Naadloos passend in het vijandsbeeld over Rusland dat ons door de EU, geholpen door de Nederlandse regering, door de strot wordt geduwd. Rutte haastte zich dan ook te verklaren dat Zijlstra het verhaal weliswaar verzonnen had, maar dat 'de inhoud staat'. Nou Mark, wij van de media proberen nog wel een beetje vast te houden aan het principe dat één bron geen bron is. En jouw bron loog ook nog. Maar goed, nepnieuwsfabrieken hebben vast een ander redactiestatuut. De chef van de nepnieuwspartij, Pechtold, ging erop en erover. De man die voorop gaat in de morele polonaise van verontwaardiging als hij maar een flardje vermoeden heeft van xenofobie bij een concurrerende politicus, deinst er niet voor terug het hele volk van het grootste land op aarde neer te zetten als leugenaars. Het ergste is dat Marcel Gelauff, de hoofdredacteur van de NOS, zich vorige week samen met de hoofdredacteuren van het AD en NU.nl bij nepnieuwsminister Ollongren liet ontbieden. Ze gingen praten over de bestrijding van nepnieuws, namens het Genootschap van Hoofdredacteuren. Wanneer trekt dit Genootschap eens een dikke vette streep? Een waakhond van de democratie laat zich niet voor het karretje van een minister spannen. Gewoon niet! Dankzij Volkskrant-verslaggever Nathalie Righton werd leugenaar Zijlstra ontmaskerd. Laat dit in hemelsnaam het begin zijn van de ontmanteling van de Haagse nepnieuwsfabriek. Misschien brengt dat ook nog iets goeds. In Amerika is er de Trump Bump. Dankzij Trump beleefde de New York Times een topjaar met honderdduizenden nieuwe betalende abonnees. In Nederland zie ik een beginnende Ollongren Bump. De woede van mensen die zich niet meer willen laten voorliegen door politici, lijkt ertoe te leiden dat ze steeds vaker bereid zijn geld te storten bij mediabedrijven die daar tegenin gaan. Er zijn gecrowdfunde podcasts, webtalkshows die kijkers kunnen adopteren en GeenStijl introduceerde een betaald abonnement om niet meer afhankelijk te zijn van adverteerders die steeds vaker onder druk worden gezet door politici om hun advertenties terug te trekken. Wie eerlijk nieuws wil, moet betalen voor journalistiek. Zo simpel is het. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe serieus neem je je werk dan? Nog erger is dat waarschijnlijk ook niemand bij Nieuwsuur de moeite had genomen om het gesprek te beluisteren dat Herbert Blankesteijn en Ben van der Burg met Rijbroek hadden. Daar was namelijk geen touw aan vast te knopen. We hebben grote moeite haar te volgen twitterde Blankesteijn bij de link naar de podcast. Het boek van Rijbroek bleek ook nog eens vol te staan met jatwerk uit kranten en daarmee was de cirkel rond. De meesterhacker en de Nieuwsuur-redacteuren lijden allemaal aan een ziekte die zich als een epidemie heeft verspreid in de journalistiek: overtikisme. Niet meer zelf iets uitzoeken, niet meer zelf nieuwsgierig zijn, niet meer bij alles denken: klopt dit wel?. Nee, domweg stukjes van elkaar overtikken en uitspraken die mensen op Twitter of in een uitzending doen opschrijven alsof je zelf een interview met ze had. Tijdsdruk en bezuinigingen in de journalistiek worden altijd als excuus aangevoerd voor deze akelige verloedering van het vak. De echte reden is natuurlijk ordinaire luiheid en het feit dat journalisten mensen zijn: het kuddedier mens met zijn meeblaatverslaving. Thierry Baudet speelt er, naar het voorbeeld van Geert Wilders, slim op in. Een persconferentie beleggen waarin journalisten niet eens meer vragen mógen stellen. Ze zijn toch al geconditioneerd om braaf op te tikken wat politici roepen. Hun beroepseer hebben ze al lang bij de oude kranten gegooid. Hoofdredacteur Guido den Aantrekker van het onthullingsjournalistieke tijdschrift Story twittert wekelijks wat de Stelegraaf nu weer overschreef uit zijn blad. De voorheen wakkerste krant van Nederland schaamt zich er niet eens meer voor om oud nieuws van de concurrent op de voorpagina te zetten. Perry Feenstra van RTLZ somde laatst even op welke ongecheckte onzin er allemaal werd verspreid door journalisten over de toekomst van de zender. Niemand belde de bron, zelfs het vakblad voor journalisten niet. Ze tikten elkaar allemaal over. Zo wordt overtikisme een dodelijke ziekte. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Martin Bosma van de PVV wil van de minister van media weten of de NOS zomaar kan besluiten witte mensen voortaan witte mensen te noemen in nieuwsberichten. Want dat is een kenmerk van dictatuur volgens Bosma, de woordenschat van het volk proberen te beïnvloeden. Je zou je eerder kunnen afvragen waarom het ruim dertig jaar moest duren voor de NOS zijn taalgebruik eens aanpaste. Taal verandert en popcultuur is daarin een belangrijke factor. Nou was de wereld natuurlijker wel veel overzichtelijker tot 1984. Autochtonen waren nog gewoon Nederlanders en alle andere inwoners van Nederland noemden we buitenlanders. Hans Janmaat zat nog maar net in de Tweede Kamer en Martin Bosma bedreef nog journalistiek bij de Wereldomroep. Frank Boeijen zong in Zwart Wit over de moord -in Amsterdam- op Kerwin Duinmeijer, een vijftienjarige zwarte jongen. Een neger, noemden we dat toen nog. Hij werd doodgestoken door de 16-jarige skinhead Nico, die 100% white op zijn arm had laten tatoeëren. Zwart, Wit, Mes, Steek, Pijn. Er was geen taalcommissie bij de publieke omroep voor nodig om dat te omschrijven. Kerwin werd het boegbeeld van de strijd tegen racisme in Nederland en zijn dood ging de geschiedenis in als de eerste met een racistisch motief na de Tweede Wereldoorlog. Het collectieve zelfbeeld van de witte Nederlanders werd erdoor verbrijzeld, we bleken helemaal niet zo tolerant als we onszelf hadden wijsgemaakt. We kregen een officieel bureau voor racismebestrijding en het thema staat sindsdien op de maatschappelijke kaart. Frank Boeijen is allang gestopt met het maken van maatschappijkritische muziek, net als vrijwel alle bandjes die destijds zongen over de bom die zou vallen en de vogels die wel van Oost naar West-Berlijn konden vliegen. Dat is best gek, want er is nu toch ook genoeg aan de hand in de wereld. De nieuwe maatschappijkritiek komt van de bi-culturele Nederlandse hiphoppers. Ze eisen via hun muziek een plek in de Nederlandse maatschappij op. Arabische woorden sluipen via popmuziek onze taal binnen. Zelfs de bejaarde kijkers van het NOS-journaal weten nu wat kech betekent. Ik voel de volgende Kamervragen alweer aankomen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De New York Times ligt er niet wakker van. Trump fans behoorden nooit tot de doelgroep en Trump haters melden zich gretig bij de krant die zijn digitale oplage fors zag stijgen dankzij de president. Sinds de inauguratie van Trump werd de NYTimes aan de Nasdaq bijna twintig procent meer waard. Toch roepen Amerikaanse politici hun president op om het media-bashen te stoppen. Senator John McCain waarschuwt Trump dat buitenlandse leiders die het niet zo nauw nemen met de vrijheid van hun bevolking, zijn woorden overnemen om de democratie in hun landen te ondermijnen. Overheden grijpen naar botte censuur om de waarheid verborgen te houden, aldus McCain. Nou, dat klopt helaas,je hoeft er niet eens voor in een dictatuur te leven. De Europese Unie viel genadeloos door de mand bij de publicatie van de eerste resultaten van de vers ingestelde taskforce die het nepnieuws op moet sporen dat Poetin over de Europese burgers uit zou storten. Niet geheel toevallig gingen de Nederlandse meldingen over Oekraïne. Berichten waarin trouwens geen nepnieuws te bekennen was, het was alleen, net als bij Trump, onwelgevallig nieuws. En dus zet D66 vice-premier Ollongren alle zeilen bij om te vechten tegen dit soort berichten. U weet wel, referendum-partij D66 die sinds het Oekraïnereferendum geen referenda meer wil. Het wordt zo wel steeds moeilijker om niet te geloven in complottheorieën. Onschuldig is het allemaal niet. In Duitsland is er al vergaande wetgeving die sociale media dwingt, op straffe van forse boetes, om nepnieuws van de platformen te weren. Ollongren kondigde in november al in de Tweede Kamer aan dat ze met mediabedrijven gaat praten. De volgende stap is dat de overheid, met de resultaten van de taskforce in de hand webhosters en adverteerders gaat aanspreken dat ze dit soort partijen niet moeten faciliteren. Facebook koos al voor de veilige route, ze trekken zich weer terug in het domein van de kattenfilmpjes. Nieuws is te riskant in de huidige claimcultuur met overheden die dubieuze drijfveren hebben. Laten wij niet voor de veilige route gaan. Sta op! Vecht voor vrije pers! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zoveel tijd dat ze nauwelijks nog aan andere bezigheden toekomen, zelfs ons seksleven lijdt eronder. Maar juist de mensen die het product maken praten zichzelf graag de put in. Ik hoorde het Wilfred Genee en Ruud Hendriks vrijdag weer een kwartier lang doen op deze zender. Als Ruud de eigenaar was van BNR zou hij de zender direct verkopen, zei hij tegen Wilfred. De positie van radio en tv wordt gemarginaliseerd, is zijn stelling. Er zullen dit jaar veel ontslagen vallen bij RTL, SBS, de NPO en in de slipstream daarvan bij toeleveringsbedrijven zoals producenten en leveranciers van cameras en straalwagens. Het wordt kortom een bloedbad in de Nederlandse mediawereld. Tegelijkertijd heeft Netflix in Amsterdam op dit moment 51 vacatures, waaronder een directeur die in Noord-Europa tv-producties moet laten maken en programmeren. Zeg maar wat de man van Wendy van Dijk bij RTL doet. Radio en tv worden gemarginaliseerd, video en audio worden dat niet. Integendeel, de spelers zullen alleen veranderen. Dat is niet per se erg. Als er maar voldoende hoogwaardige lokale content geproduceerd blijft worden, iets waar RTL en SBS ook maar ten dele aan bijdroegen. Netflix is typisch een bedrijf dat altijd voor de content is king-strategie is blijven gaan. Inmiddels explodeert de groei van het aantal abonnees. Het advies van Ruud Hendriks aan de omroepen om met de kabelaars te gaan praten klinkt dan ook een beetje muffig, in deze tijden van cable cutting waar steeds meer mensen video via internet consumeren. Ik geloof meer in de strategie die VPRO-directeur Lennart van der Meulen ontvouwde in zijn nieuwjaarsspeech. 'Middle of the road-media zijn ten dode opgeschreven, maar kwaliteit wordt actief gezocht', zegt van der Meulen. De 1,4 miljoen kijkers die Ruben Terlou zondagavond trok met zijn nieuwe serie over China bewijzen zijn gelijk. Van der Meulen kondigde een oorlog tegen de NPO aan. Hij gaat voortaan zelf op zoek naar publiek voor de VPRO-programmas, buiten de NPO om. Prima stap, je zou alleen willen dat andere partijen dat ook met belastinggeld mogen doen. Een level playing field in het bloedbad, dat is wel zo eerlijk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het vertrek van bedenker en oprichter Marten Blankesteijn vorig jaar vond ik alarmerender. Niet in willen zien dat het een cruciale fout is om op de stoel van uitgevers te gaan zitten door het aanstellen van hoofdredacteuren en de lancering van een premium dienst, vind ik alarmerender. Dat Blendle-directeur Alexander Klöpping in zijn nieuwste podcast zegt dat hij niet veel in Amerika is, omdat de contracten met de uitgevers binnen zijn en het product in Nederland wordt gebouwd, vind ik alarmerender. In Nederland kreeg Blendle de wind mee door een lawine aan gratis publiciteit, onder meer in De Wereld Draait Door. Daarmee ben je in Amerika nog niet zomaar een love brand in een te ontginnen markt. Maar nóg alarmerender vind ik de opgetogen rondedansjes die ik CEOs van uitgeefbedrijven zag doen toen ik ze sprak over Blendle. Zie je wel, het geld bij Klöpping is op, het werkt niet! NRC stapte vorig jaar uit Blendle, maar biedt tot de dag van vandaag zelf geen alternatief, behalve een old skool-abonnement. TMG zit nog maar half in Blendle, maar ook daar kun je niet op een gebruiksvriendelijke manier betalen voor losse artikelen of zelf het contentpakket samenstellen waarvoor je wilt betalen. Zoals dat nog steeds bij geen enkele andere uitgever goed geregeld is. In 2014 al riep ik tijdens een workshop tegen de CEO van een grote tijdschriftenuitgever: Ik kan alles bij je kopen: tassen, dassen, wijn, maar geen content. Terwijl dat je core-product is en je op een goudmijn zit. Waarom heb je geen losse artikelen te koop in je webshop? Hij had er geen antwoord op. En nog altijd geen oplossing. Toen kranten en tijdschriften nog alleen op papier bestonden, waren hele afdelingen bij uitgevers druk met het opjagen van de losse verkoop. Maar nu staan ze bij voorbaat te juichen als het enige digitale verkoopkanaal voor hun handel het misschien niet redt. Ik vind dat alarmerend.See omnystudio.com/listener for privacy information.

2018 wordt het jaar van de comeback van Twitter meldde BNR laatst. De koers van het sociale netwerk vloog omhoog nadat JP Morgan het koersdoel bijstelde. Bovendien waren er overnamegeruchten en sloot Twitter diverse omstreden accounts. Toch wordt 2018 niet het jaar van Twitter, maar het Jaar van het Feit. Het jaar waarin het begrip feit, een andere connotatie zal krijgen. We zijn daarin een jaar op achterstand gezet door KellyAnn Conway, de adviseur van Trump, die vorig jaar het begrip alternative facts introduceerde. Ze werd weggehoond. Het werd uitgelegd als de foldertekst van een tweedehands autoverkoper. Intussen heeft de nieuws-savvy consument al lang door dat er vaak aanvullende feiten zijn. Een mooi voorbeeld daarvan stond dit weekend in het FD in een interview met hoogleraar Paul Scheffer. Hij vertelt hoe de Duitse krant Die Zeit hem interviewde over het vluchtelingenbeleid van Angela Merkel. Een thema dat hij persoonlijk met Merkel besprak. Tot twee keer toe veranderde de krant het stuk en sloopte de redactie alle kritische noten over Merkel eruit. De Duitse journalistiek stond in grote meerderheid ten dienste van de vluchtelingenpolitiek van Merkel, zegt Scheffer. Nieuwsbedrijven komen daar niet meer mee weg. De manier waarop mensen nieuws vergaren en interpreteren is dankzij sociale media definitief veranderd. Het wantrouwen van de media door consumenten wordt vaak als iets bedreigends gezien, maar het is naar mijn idee een mooie innovatiekans. Nieuwsbedrijven en journalisten moeten veel meer als een open keuken gaan werken. Laat de consumenten die dat willen maar meekijken. Een beetje zoals op Wikipedia, je kunt gewoon het artikel lezen, maar voor wie dat wil is ook de geschiedenis van de totstandkoming en de discussie tussen de auteurs zichtbaar. NRC schaatste laatst op zeer dun ijs om CDA Kamerlid Pieter Omtzigt ten val te brengen. Later dook een audiofragment op, op basis waarvan lezers zelf hun oordeel konden vellen. Toen was het kwaad al geschied. Dat kan in 2018 echt niet meer. De aanvullende feiten moeten op tafel! See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Een verschrikkelijk toegetakelde meneer, dit zien wij niet vaak', zei hij zaterdag in Argos. Hij bekeek het filmpje van de arrestatie dat door omstanders was gedeeld op sociale media. Pas toen begreep hij de ernstige verwondingen waaraan zijn patiënt zou overlijden. Tijdens de rechtszaak tegen de agenten kwam het OM met onduidelijk beeldmateriaal, maar de advocaat van de nabestaanden toverde eenvoudig de haarscherpe beelden tevoorschijn. Een van de vele voorbeelden waarom we zo ontzettend blij mogen zijn met sociale media. Ja, ze zijn een #ophefgenerator van vanjewelste, maar vaak is dat goed. Al in februari van dit jaar stond ergens op een site waar niemand komt dat D66-leider Pechtold een flat in Scheveningen cadeau kreeg van een Canadese diplomaat. Pas na aanhoudend gewroet door een twitteraar werd het nieuws gisteren opgepakt door de media. Sociale media zijn hét medicijn tegen spindoctors, machtsmisbruik, censuur, doofpotten en ander akeligs. De voorbeelden zijn talrijk. Veel talrijker dan de zeer magere bewijsjes waarmee het kabinet en de EU hun 'taskforce tegen desinformatie' legitimeren. Maar geen woord over de verworvenheden van sociale media en hun democratiserende werking in het CPB rapport beleid voor platforms, dat vrijdag verscheen. Ook vrijwel geen woord over de enorme marktverstoring van deze platforms op het businessmodel van de Nederlandse journalistiek, anders dan dat de publieke omroep de oplossing is tegen de overload aan gratis informatie op internet. Het CPB is een onderdeel van het ministerie van Economische Zaken. Maar daar vinden ze het onbewezen nepnieuws blijkbaar belangrijker dan het voortbestaan van de onafhankelijke journalistiek. Er wordt alleen in een voetnoot verwezen naar een Duits onderzoek waaruit zou blijken dat de lage opkomst bij de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk komt door de beschikbaarheid van breedband, waardoor nieuws minder belangrijk is in het media-aanbod. Om de bui voor te zijn, startte Twitter gisteren zelf maar vast met een grote schoonmaak van het gebruikersbestand. De eerste gesneuvelden zijn de leiders van BritainFirst, het clubje dat laatst door Donald Trump werd geretweet. Een clubje waarvoor je het niet snel op wilt nemen. En zo sluit het net rondom de vrije informatievoorziening en meningsuiting zich. En wij staan erbij en kijken ernaar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Actrice August Ames (bekend van films voor volwassenen) deed dat vorige week. In een van haar laatste tweets schreef ze: Ik zal voortaan nep zijn en mijn mening in mijn hoofd houden. Want vrijuit je mening geven, dat kan op sociale media alleen nog maar als je niet te veel afwijkt. August legde op Twitter uit welke keuzes ze maakt in haar werk. Die werden als homofoob beoordeeld door de politiek correcte online roedel, ze kreeg een digitale haatlawine over zich heen en pleegde een paar dagen later zelfmoord. Zij hoeft niet meer in de media te leven... Twitter was de eerste jaren een vrijplaats voor vrijdenkers, waar eindelijk eens meningen geuit werden die je niet in de krant las en niet in de talkshows hoorde. Maar het is het dorpsplein van de moraalridders geworden, de plek waar de openbare executies worden gehouden. Waar de menigte juicht als er handen en hoofden worden afgehakt. Er zijn maar twee opties: je past je aan, of je gaat dood. Want je kunt er niet uit. Tegenwoordig kan je niet eens je mening uitspreken, vind sommige omroepen en mezelf de laatste tijden te braaf twitterde treitervlogger Ismail Ilgun laatst. Als zelfs treitervloggers en porno-actrices het opgeven en zich niet meer verzetten zijn we verloren. Monddood. Ingekapseld. We moeten niet de fout maken het medium hiervan de schuld te geven zegt Deuze. Ons mediagedrag elkaar opzoeken en contact maken, ontdekken wie we zijn en waar we bij horen, onszelf informeren en vermaken is oermenselijk gedrag. De kritiek op de rol van social media platforms neemt toe. Minister Ollongren is vandaag in Straatsburg om erover te praten met haar EU-collegas. De geschiedenis herhaalt zich, al sinds het ontstaan van de boekdrukkunst maken religieuze en politieke leiders zich zorgen over de vrijheid die het volk krijgt door oncontroleerbare verspreiding van informatie. Wij moeten ons daartegen verzetten in plaats van zelf als moraal-hulpagenten Twitter en Facebook af te speuren en mensen aan te klagen. We zijn al een heel eind op weg naar een angstige samenleving waarin iedereen zichzelf censureert. Of uit de kom springt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Inmiddels zijn we zeker driehonderd mediastormen met roetpieten en radiopiemels verder en qua #ophef al voorbij Dokkum. Maar gelukkig keek EenVandaag nog even achterom in de rubriek EensVandaag. In vijf mini-documentaires van vijf minuten brachten zij in kaart hoe de Zaanse wijk Poelenburg ervoor staat, nu de headlines zijn verdwenen, de vloggers niet meer rondhangen en zelfs niet meer vloggen. Verslaggever Harm van Atteveld sprak een wethouder, een schoolhoofd, juffen en buurtbewoners. De meeste buurtbewoners kon hij overigens niet verstaan want de voertaal in de wijk is Turks. 'Een verrijking voor de buurt', kirde de D66-wethouder opgetogen in de Turkse buurtsuper. Daar liet van Atteveld haar niet mee wegkomen. Hij wilde weten of ze al die tijd had weggekeken nadat ze zelf toegaf dat de politiek de wijk te lang op zijn beloop had gelaten, omdat ze gewoon niet wisten wat er gebeurde. Ze schrokken wakker door de filmpjes van de tuigvlogger en kropen toen pas het stadhuis uit om eens rond te kijken in de wijk. Dat is toch godgeklaagd viel de EenVandaag-verslaggever even uit zijn neutrale rol. Het gesprek op de basisschool was helemaal ontluisterend. De mediastorm was vorig jaar een beetje aan de schoolleiding voorbijgegaan, want die had de handen vol aan de toestroom van Turkse kinderen die als gevolg van de couppoging in Turkije hals over kop van Gülen-scholen werden gehaald. Het grootste deel van de kinderen spreekt geen Nederlands en dertig procent groeit op onder de armoedegrens. Sinds de treitervlogger kijkt de gemeente ineens naar de school om. Er is nu wel geld om de ouders taalonderwijs te geven zodat de onderwijzers met ze kunnen communiceren. De politiek heeft tegenwoordig de mond vol van de lokale journalistiek die de waakhond in de wijken en de gemeenten moet zijn. Ze denken dat met publieke omroepjes te moeten oplossen. Maar in Poelenburg zat de waakhond op YouTube, zonder subsidie. Noemde de premier hem tuig van de richel. Het echte tuig zijn de politici die het zo uit de klauwen laten lopen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een publiek mediabedrijf dat keihard concurreert met commerciële mediabedrijven en een deel van de begroting door de STER laat binnenslepen op de advertentiemarkt. Dat lukt steeds minder goed, net als bij commerciële mediabedrijven, omdat wij een rode loper over onze grenzen uitrolden naar Google en Facebook die hier onbekommerd onze advertentiemarkt mogen kaalvreten. Dus waarschuwde minister Slob dat er een gat van 60 miljoen euro in de begroting van de NPO opdoemt. Drie van vier partijen in Rutte III zijn erkende publieke omroep knuffelaars, maar toch houden zij nu verrassend genoeg de hand op de knip. Ze moeten in Hilversum zelf op zoek naar een oplossing, nadat ze al jaar op jaar hebben moeten bezuinigen. Een zure druif voor NPO-baas Shula Rijxman die zich eerder nog een gesjeesde PvdA politicus in de maag liet splitsen toen ze een vacature had voor een bestuurder die de digitale media innovatie naar de volgende fase moet brengen. En laat daar nou direct de oplossing zitten om deze financiële tegenvaller op te vangen. Ik heb het lek al boven hoor. In augustus kondigde de NPO aan dat het onlinebudget verdrievoudigd wordt naar ......... 60 miljoen euro! Van dit geld worden videoproducties gemaakt die alleen online te zien zijn. Ik zou dat even on hold zetten. De NPO heeft namelijk helemaal geen geschikt digitaal distributieplatform. Een brakke site, met een falende zoekfunctie en een app waarover het klachten regent in de appstore en op social media. Bovendien heeft de NPO geen organisatie met voldoende web-ervaring om die content te laten maken en verspreiden. De druk om de programmas van de NPO ook op YouTube te zetten is groot, maar volgens Rijxman is iedereen die dat bepleit helemaal van het padje af. En daar heeft ze groot gelijk in. De NPO moet zelf eerst een goede infrastructuur bouwen. Ja, dat kan namelijk. Als John de Mol aankondigt dat hij de strijd met Facebook en Google aangaat zit hij s avonds in Nieuwsuur. Het jaarbudget van de NPO is twee keer de omzet van Talpa Networks. Prioriteiten stellen, een beetje slagkracht en ambitie erbij. Probleem opgelost.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren zei het vorige week in de Tweede Kamer heel precies: het gaat om desinformatie, verhuld als nieuws, dat verspreid wordt door statelijke actoren met als doel het beïnvloeden van de publieke opinie. Hetzelfde dus wat de Europese Unie, op voorstel van toenmalig minister Koenders, nog maar twee jaar geleden van plan was in Rusland. De EU zou toen een radio- en tv-zender en een persbureau lanceren om in de Russische taal inwoners van Rusland te vertellen hoe wij denken dat ze de wereld moeten zien. Nederland gaf toen een half miljoen euro uit aan de haalbaarheidsstudie, want na de ramp met MH17 waren wij erachter gekomen dat de Russen verkeerde dingen denken. Het werd allemaal niks, ontdekte Argos. Het avontuur was veel te duur, maar vooral was de inschatting dat de gemiddelde Rus toch niets zou geloven van een Westerse afzender. Goh, zouden die Russen dan echt slimmer zijn dan wij? Want wij naïeve Westerlingen stappen gewoon met een land uit de EU, met een provincie uit een land en zetten een malle president in het Witte Huis omdat Poetin desinformatie verspreidt. Ollongren moest in de Kamer toegeven dat ze dat zelf ook deed toen ze de Telegraaf voor haar karretje spande om op de voorpagina te schreeuwen dat een lawine van berichten uit het Kremlin onze verkiezingen verstoort. Dat bleek niet te zijn gebeurd, maar het had kúnnen gebeuren, zei de minister in de Kamer. Nou past het wel in ons rubberentegelparadijs om oplossingen te verzinnen voor problemen die er niet zijn, maar aan deze zit een vreemd reukje. Als Guy Verhofstadt twittert dat we dringend een radicaal andere EU nodig hebben omdat 'een agressieve Poetin aan onze voordeur staat', snap je wel dat de D66-soldaatjes in het gelid springen. Maar waarom gaan media zo fanatiek mee in dit frame? De eerste oproep om Nederlandse media aan te pakken is al gedaan in de Tweede Kamer en de minister antwoordde dat ze inderdaad met mediabedrijven gaat praten. Poetin leek het doel, maar straks is onze vrije pers het slachtoffer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De tekst voert je mee naar een mooiere wereld. Waarin er geen landen zijn en geen godsdienst. Niets om voor te sterven of voor te moorden. In deze verwarde tijden die om richting vragen is een educatief uitstapje naar de muziekwereld dus best een goed idee, want zoals CDA-leider Buma eerder dit jaar zei in zijn lezing voor Elsevier Weekblad: We staan voor grote vraagstukken waar politici en beleidsmakers wereldwijd geen raad mee weten. Laten we het dan maar aan de liedjesmakers vragen. Nederlanders zijn volgens Buma ook nog eens hun herkenbare gemeenschap met haar vertrouwde cultuur en identiteit kwijtgeraakt. Geen beter anker voor een gemeenschappelijke identiteit dan muziek. Het Wilhelmus werd door het CDA al het regeerakkoord ingesleept als een oplossing voor dit immense probleem. Het is dan ook niet verrassend dat CDA-Tweede Kamerlid Michel Rog gisteren in het eerste debat over cultuur met de nieuwe minister van OCW met muziek op de proppen kwam. Frans Duijts moet Nederland redden, volgens het CDA. Deze Hazes-imitator, die doorbrak met de meezinger Jij denkt maar dat jij alles mag van mij, moet worden ingezet om mensen de Nederlandse taal te leren. Op zich een uitstekend idee, want zoals Bruce Springsteen zingt: we leerden meer van een plaatje van drie minuten dan we ooit op school leerden. Maar zullen we de jaren 80 dan maar even overslaan en direct een sprongetje maken naar een van de grootste artiesten van deze tijd? Lil Kleine won zondag als eerste Nederlander bij de uitreiking van de MTV Awards de titel Best Worldwide Act. Een prijs die je moet lezen als een artiest van wereldklasse. Speciaal voor Sybrand Buma citeer ik even uit Krantenwijk, de jongste zomerhit van Lil Kleine, samen met rapper Boef: Ik ging slapen met een doezoe, werd wakker met een ton. Hier wordt je ams bedijt, dus je maakt geen kans bij mij. Jahaa Sybrand, zo klinkt Nederlands tegenwoordig. Misschien is het tijd voor een bijlesje? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tegenwoordig verspreiden partijen bijna realtime korte videofragmenten van de debatten via sociale media, waar ze de blunders uitknipten. Op zijn eigen twitterfeed lijkt het dan ineens alsof Thierry Baudet niet stuntelde maar glorieerde in zijn eerste grote optreden in de Kamer. De huidige Kamervoorzitter Arib heet de kijkers thuis nadrukkelijk welkom aan het begin van debatten. Via de app Debat Direct kunnen we live meekijken en zelfs instellen dat je een melding krijgt als je favoriete Kamerlid of minister spreekt. Arib waarschuwde de Kamerleden nog dat de cameras alles vanuit alle hoeken registreren. Dat weerhield Jesse Klaver er niet van in het zicht van de kijkers zijn pincode in te toetsen op zijn telefoon (het is 4484 trouwens). Die kijkers beklaagden zich tijdens het debat over de regeringsverklaring vorige week massaal op Twitter over het feit dat werkelijk alle ministers, Kamerleden en staatssecretarissen aan hun telefoon vastgeklonken zaten. Het was ook wel een koddig gezicht, al die ingespannen koppies en gekromde nekjes in vak K en de kamer bankjes. Veel aandacht voor het debat leken ze niet te hebben. Er werd druk gespeculeerd of Mark Rutte een match zocht op Tinder. VVD-fractiebaas Klaas Dijkhoff gaf tegenover GeenStijlTV eerlijk toe dat hij gewoon zijn financiën zat bij te werken en beetje op Twitter gluurde. De rest hield voor de camera glashard vol dat ze dossiers bestudeerden. Ik begrijp de afkeuring over het smartphonegebruik niet. Los van het feit dat we allemaal net zo verslaafd aan het apparaat zijn, brengt het de democratie dichterbij dan welk referendum ooit zou kunnen. Henk Krol sleepte nog oldskool een heel gezin mee naar de publieke tribune om net te doen alsof zijn bejaardenclub zich ook druk maakt over jongere generaties. Om zijn punt te maken moest een zeven maanden oude baby tot elf uur s avonds in het Kamergebouw rondhangen. Geert Wilders rende gewoon naar de interruptiemicrofoon om Mark Rutte mailtjes van kiezers voor te lezen die hij tijdens het debat binnenkreeg op zijn smartphone. Mooi man, schermdemocratie! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is verstandig om te twijfelen aan het waarheidsgehalte van alles wat je op Wikipedia leest. Dat gebeurt te weinig. Ik bevond mij laatst zelfs in een discussie met iemand die zeker wist dat ik wél journalist ben, want het stond op Wikipedia. Er wordt vaak informatie van de online encyclopedie geplukt en gebruikt in serieuze stukken alsof het een waarheid is die je niet hoeft te checken. Dat is naïef, doe maar eens een steekproef bij een paar onderwerpen waar u veel verstand van heeft. Op Wikipedia is net als op zoveel plekken op het internet fake informatie te vinden. En toch zien ze zichzelf als de aangewezen club om dat te bevechten. Volgens oprichter Jimmy Wales is nieuws kapotgemaakt en weet hij hoe je het repareert. Zijn nieuwe initiatief WikiTribune moet de journalistiek redden, met een tiental professionele journalisten aangevuld met duizenden vrijwilligers. Net zoals Wikipedia is opgezet. Ook daar zijn alleen een paar mensen in dienst die de organisatie besturen, maar alle publicaties worden onbetaald door vrijwilligers neergepend. Vroeger was nieuws maken een bedrijfstak maar die tijden zijn volgens Wales voorbij, het is voortaan een hobby. Zo kan ik ook de journalistiek redden! Ik herhaal nog maar eens dat vele miljoenen mensen nog altijd voor nieuws, duiding en achtergronden willen betalen. Ook online. WikiTribune noemt De Correspondent een inspiratiebron, maar daar is wel een betaalde redactie en zo hoort het ook. Toch juich ik WikiTribune toe. Vorig jaar verklaarde ik met grote tegenzin de burgerjournalistiek doodgeboren en begraven maar ik hoop nog steeds dat het iemand lukt om de wisdom of the crowds aan te spreken voor nieuws en achtergronden. Niet als besparing, maar als verrijking. Op veel nieuwssites kan niet meer gereageerd worden door de lezers, terwijl zij vaak waardevolle informatie kunnen aandragen. Op WikiTribune denkt de lezer al mee als het verhaal nog in wording is. De journalistiek red je er niet mee, maar een interessante toevoeging is het misschien wel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De twee grootste partijen van Nederland willen de publieke omroep afschaffen of sterk inkrimpen. Maar in dit land krijg je nu eenmaal het kabinet dat geen kiezer wilde en dus lezen we in het regeerakkoord dat een stevige publieke omroep niet langer vanzelfsprekend, maar wel noodzakelijk is... De 226 woorden die in het regeerakkoord zijn gewijd zijn aan 'media' gaan voor meer dan de helft over lokale en regionale journalistiek. Op zich niet zo heel gek, want terwijl de verantwoordelijkheden van gemeenten alleen maar groeiden zit er vrijwel nergens meer een Waakhond van de Democratie op de tribune bij raadsvergaderingen. Althans, geen professional, in dienst van een serieuze nieuwsorganisatie. De lokale nieuwsvoorziening hangt aan elkaar van de local heroes, gepensioneerde leraren maatschappijleer of Nederlands die een blogje bijhouden en in samenwerking met de lokale drukker een stencil verspreiden. Grote krantenbedrijven deden voorheen nog wel in lokaal nieuws maar met journalistiek had dat allemaal niet zoveel te maken. De weekkranten waren advertentiefuiken, opgevuld met berichten over de cursus kerststukjes maken en sportuitslagen. Toen zelfs de bakker en slager overgingen op Google Adwords dumpten de kranten hun lokale tak. De redding moet in de ogen van Rutte-III nu komen van lokale publieke omroepen. Daar hebben we er maar liefst 260 van in Nederland. Ik moest eerlijk gezegd opzoeken hoe de omroep in mijn dorp heet en waar ik die kan vinden. Het YouTube kanaal telt 310 abonnees en de filmpjes scoren ongeveer 80 kijkers. Het is van een deerniswekkend niveau, van ons belastinggeld. De koepel van de lokale omroepen, de NLPO, schrijft in zijn strategisch plan dapper dat lokale omroepen de waakhond van de lokale democratie zijn. Maar dat het niveau treurig is ontkent ook de directeur, Marc Visch niet. 'Een aantal timmert aan de weg, werkt heel professioneel en is journalistiek verantwoord bezig. Maar dat is het topje van de ijsberg.' Een dove blinde seniele kwijlende waakhond zonder tanden in leven houden, verder reikt de media ambitie van Rutte-III helaas niet. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Waar macht en ambitie samenkomen, gaan de broekjes al snel uit', is de ervaring van de beste onthullingsjournalist van Nederland, Guido den Aantrekker. In zijn vorig jaar verschenen boek Primeurjager beschrijft hij gedetailleerd talloze uitspattingen op de Gooise Matras: cocaïne- en seksfeesten in een villa in Laren waar omroepmedewerkers en muzikanten elkaar vermaakten. De details die Den Aantrekker beschrijft zijn niet zo geschikt voor de radio op dit tijdstip, maar laten we het erop houden dat zelfs Weinstein uitgeput zou zijn geraakt. Op die schaal gaat het er nu misschien niet meer zo wild aan toe in Hilversum, maar na ruim vijftien jaar werken in de mediawereld en mijn hele leven wonen in het Gooi, kan ik bevestigen dat die matras niet in een Goois hoekje ligt te verstoffen. Overigens zijn er talloze bedrijfstakken waarin vergelijkbare voorbeelden te vinden zijn. Seksisme is de smeerolie van het zakenleven. 'Gebruik je tieten' is dan ook een welgemeend advies dat ik vrouwen altijd meegeef in mijn workshops. Maar doseer het goed. Ga nooit de grens over waarin je het respect verliest van de mannen met wie je moet samenwerken. Ga nooit je eigen grens over, en vooral: bewaak en bevecht die grens voor jonge vrouwen in kwetsbare posities. Ik deed dat niet altijd. Ik had als eerste vrouwelijke directeur bij de Telegraaf Media Groep een bedrijfsunit onder mijn hoede waar een wat losse cultuur heerste. Met wintersportuitjes en dergelijke. Op een van die tripjes vergreep de directeur van de unit zich aan een stagiaire. Die man viel onder mij, dus ik had ingeseind moeten worden. Maar dat gebeurde niet. Het verhaal verdween in de doofpot. Ik hoorde er pas van toen het al was afgewikkeld door personeelszaken, als jongens-onder-elkaar. Het meisje was ontslagen, de man bleef in zijn directiefunctie. En ik liet het toe. Ik deed wat Meryl Streep deed, wat Hillary Clinton deed, wat Angelina Jolie deed. Wij zagen het. Wij wisten het. En we deden niets, ook niet toen we machtig genoeg waren om in te grijpen. Dat mag nooit meer gebeuren. Het is hoog tijd dat vrouwen zichzelf en elkaar serieus gaan nemen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de NOS zijn er 40.000 vermissingen per jaar in Nederland, waarvan ongeveer honderd mensen langer dan een jaar weg blijven. Natuurlijk wil je dat de politie, het leger, de koning desnoods, alles uit de kast trekt als jouw dierbare al meer dan tien dagen wordt vermist na een verregend fietstochtje door een donker bos. Maar als ik eerlijk ben keek ik ook met verbazing naar de filmpjes van de lange rijen ME-busjes, politieautos en sinds gisteren ook legervoertuigen die dagelijks Huis ter Heide binnenrolden. We zijn getroffen door het missing white woman syndrome, een media-fenomeen dat zich voordoet bij de verdwijning van jonge blanke vrouwen uit betere welstandsklassen. Er is wetenschappelijk aangetoond dat de hoeveelheid media-aandacht bij een vermissing afhankelijk is van factoren als aantrekkelijkheid, jeugdigheid en lichaamsvorm. Natalee Holloway is het bekendste voorbeeld van dit syndroom. Van knappe, slanke, jonge, rijke, blonde meisjes kunnen we moeilijker accepteren dat ze van de aardbodem verdwijnen dan van kale, lelijke oude mannen. De grote media-aandacht leidt tot maatschappelijke onrust en maatschappelijke onrust legitimeert een enorme politie-inzet. Die weer zo mediageniek is dat alle remmen losgaan bij de media. De publieke regio-omroep RTV Utrecht besloot zelfs live op Facebook uit te zenden toen de politie de vijver leegpompte waarin de fiets van Anne werd gevonden. De camera zoomde in op de brandweermannen. Met welk doel? Met draaiende camera reikhalzend uitkijken naar een lijk? Simpelweg melden dat de vermiste wel of niet is gevonden volstaat. Onder #AnneFaber kijken en speculeren mensen op sociale media de hele dag mee alsof het om een tv-spelletje gaat. We zijn door onze massale smartphone-verslaving zo gewend de werkelijkheid door een schermpje waar te nemen, dat het echte leven met al zijn drama verworden lijkt tot een decor voor het second screen. De kaart van de route die Anne waarschijnlijk aflegde was geen Pokémon Go-achtergrond maar het laatste fietstochtje van een vrouw die een gevaarlijke gek tegenkwam. De politie komt nu met een app waarmee burgers mee kunnen zoeken in gevallen zoals die van Anne. Prima plan. Maar zullen we niet vergeten dat het om echte mensen gaat? Zullen we afspreken dat we ook met man en macht zoeken naar oude en lelijke mensen? En zullen we de camera uitzetten als ze gevonden worden? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jeroen van Inkel is net als zijn oude maatje Rob Stenders driftig op zoek naar zendtijd. De radio-iconen van de jaren 80 en 90 moeten nu met de pet in de hand rond op het mediapark, bedelend om een uurtje airtime. Plaatsmaken voor jong hoort bij het leven. Maar, op het gevaar af dat ik als een wandelende midlifecrisis klink: wat zijn die jonge radiomakers allemaal verschrikkelijk truttig! Ik hoorde zaterdagavond op Qmusic de DJ opgewonden vertellen dat zijn trein vertraging had want er stond een schaap op de rails. Wilder werd zijn weekend niet meer. De Coen en Matties hebben op de radio vaak gesprekjes over bezoekjes aan Ikea met hun meisje. En zelfs onze Jelle plakt in het weekend zijn instagram vol met plaatjes van zijn spelcomputer. Nou weet ik heus dat Sjors Fröhlich in zijn tijd ook niet hele weekenden naakt in de kroonluchters hing, Erik de Zwart speelde toen al met treintjes en Jeroen van Inkel woonde braaf met zijn eerste vriendinnetje in Almere. Maar ze klonken ruig en spannend. Er hing een sfeer omheen van drie flessen whiskey onder de autostoel en zeven naakte vrouwen in de studio. Je voelde dat er van alles kon gebeuren en daar wilde je bij zijn. Waarom is dat uit de mode geraakt? Is radio lafjes kapot geformatteerd? Verdween de magie omdat de studios zijn volgehangen met cameras? Feit is dat millennials en de generatie Z helemaal geen magie willen. Ze grienen mee met Enzo Knol en zijn ex-vriendinnetje die op de meest keurige manier vanuit hun keurige huisje vertellen dat ze keurig uit elkaar gaan. Het filmpje werd drie miljoen keer bekeken op Youtube. Tien minuten treurige keurigheid. Vergeleken met Enzo Knol is zelfs Marco Borsato nog rock n roll. De rock n roll is dood en begraven, samen met Hefner. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet alleen een beetje moe, die hele strijd kostte het bedrijf tien miljoen euro en de leidende positie als krant en nieuwsbedrijf. Daar lig jij natuurlijk niet wakker van, want jouw spel is nog niet uitgespeeld, je moet nog even de rest van de aandelen van de Sky Radio Groep ontfutselen aan de ooit grootste krant van Nederland. Oh sorry John, speculeer ik nu alweer? Net als zes weken geleden toen ik hier in mijn column voorspelde dat je Nu.nl wilt kopen. Het FD had vorige week genoeg bronnen gesproken om mijn nieuws te bevestigen. Eigenaar Sanoma zou 100 miljoen euro willen hebben voor de grootste nieuwssite van Nederland. Maar John liet zijn woordvoerder melden dat hij een beetje moe wordt van dit soort berichten. Belangrijker in het statement van Talpa was deze zin: 'Er is geen sprake van een bod, niet op dit moment, niet gisteren en ook niet vorige week'. Wij zijn alleen maar geïnteresseerd in het bod in de toekomst. De Mol kan namelijk niet zonder groot internetbereik het mediabedrijf bouwen dat hem voor ogen staat. Nu.nl is een van de grootste spelers op internet waar het SBS van Talpa totaal geen positie heeft. Met Nu.nl in huis kan de Mol bijvoorbeeld zijn derde poging doen om een sportzender te beginnen, nu uitzendingen van sportwedstrijden in een snel tempo naar internet verschuiven. Maar is dat 100 miljoen euro waard? Even een paar vergelijkingen: TMG werd op zon 250 miljoen euro gewaardeerd en dat was inclusief het vastgoed ter waarde van tientallen miljoenen en inclusief dochterbedrijf Keesing dat daarna voor 150 miljoen euro werd verkocht. Als De Mol TMG wel had kunnen kopen had hij de kranten en de nieuwssites dus vrijwel gratis gekregen. Sanoma verkocht vorig jaar de autosite Autotrader, met een omzet van 6 miljoen voor bijna 28 miljoen euro. Huizensite Funda werd, met een omzet van 28 miljoen euro en een resultaat van 11 miljoen, deze week door een investeerder op 240 miljoen euro gewaardeerd. Zo goedkoop als TMG wordt het niet meer, maar ik zou die 100 miljoen euro neertellen als ik de Mol was. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Columnist Martin Sommer schreef zaterdag in de Volkskrant over het klimaatbeleid: 'de politiek houdt open debat tegen; de journalistiek laat het afweten'. Die conclusie trok ik ook al eens; als het om klimaat gaat gedragen journalisten zich als de pr-afdeling van de Verenigde Naties. Waarom is dat toch? Op Twitter duiken dan direct mensen op met allerlei complottheorieën over geldstromen, maar ik zou willen dat het zo simpel was. Het is vooral een gebrek aan kennis, vrees ik, gecombineerd met latent schuldgevoel. 'Het is slecht gesteld met de wetenschappelijke geletterdheid van de mensen' schreef De Morgen. 'Als je niet weet wie Rubens is, schreeuwt iedereen moord en brand. Maar als je de tweede hoofdwet van de thermo­dynamica niet kent, is dat oké.' Ik ken die wet ook niet, ik geef het eerlijk toe. Maar nu klimaat zon breed onderwerp is dat op zoveel manieren in de media terugkomt, moeten journalisten een basiscursus volgen. Dat bepleitte klimaatwetenschapper Leo Meyer gisteravond in het debat. Hij verbaast zich regelmatig over de manier waarop media de bevindingen van wetenschappers vertalen. De plank wordt nogal eens misgeslagen. Journalisten schrijven te vaak klakkeloos en kritiekloos de onzin op die politici en lobbyisten uitbraken. Zoals Minister Schultz vorige week op een conferentie op de Afsluitdijk, waar zij samen met Kofi Annan sprak. Ze herhaalde het fabeltje dat de burgeroorlog in Syrië is uitgebroken vanwege droogte. Onzin, een verhaal gebaseerd op verkeerde gegevens. Er was geen extreme droogte in Syrië, zegt ook Meyer. Een minister mag poep praten, sterker nog: dat is een onderdeel van het vak. Alleen moeten journalisten het eruit filteren, niet opschrijven! Dat deden kranten wel en ze zetten er ook nog als kop boven: Red de aarde. Nu! Wij kunnen de aarde helemaal niet redden! De aarde regelt nog steeds elke dag dingen zelf, zonder dat wij weten waarom. Het gaat al heel lang prima met de aarde, lang voordat wij orkaanrisicogebieden volplempten met hotels. We willen de áarde niet redden, maar onze hedonistische levensstijl met ongeremde voortplanting en consumptie. Voor die analyse hoef je niet op klimaatcursus.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de Persgroep bereikt zijn nieuwe dochter twee miljoen Nederlanders per maand die samen vijfentwintig miljoen gedigitaliseerde reclamefolders kijken. De folder van de Lidl is het populairst, gevolgd die van Albert Heijn en de Blokker. Blokker, dat is toch die winkel waar nooit meer iemand komt en waar CEOs korter meegaan dan de schoonmaakdoekjes die ze er verkopen! Maar de oranje folder blijkt onverminderd populair. De app van Reclamefolder.nl is volgens de Persgroep al 2,8 miljoen keer gedownload. Toen RTL in 2015 aandeelhouder werd in het bedrijf was dat nog 1,6 miljoen keer. Maar goed, RTL stapt er nu weer uit. Dat bedrijf heeft, net als alle tv-stations andere zorgen als het gaat om de toekomst van reclame. Vorige week moest RTL Nederland een winstdaling van 33% melden omdat de afname van de advertentie-inkomsten op tv harder gaat dan elders in Europa. Een deel van de oplossing is digitaal. De STER begon vorige week met het verkopen van real-time prerolls in de connected tv-omgeving van de publieke omroep. Ja sorry, dat is het lingo van advertentieverkopers. Nu tv meer en meer iets is wat je kijkt via internet connected dus gaat de reclame ook meer lijken op die op internet. Niet meer schieten met hagel waarbij iedereen dezelfde commercials ziet, maar meer op maat. De media-industrie volgt met argusogen de stappen die Amazon op dat vlak zet. Amazon timmert in Nederland niet hard aan de weg met zijn Netflix-tegenhanger Prime, maar in Amerika is het een serieuze speler die rechten kocht voor het live uitzenden van sportwedstrijden. Spannend om te volgen of het deze e-commerce techreus lukt om de enorme kennis van gebruikersdata die in het bedrijf aanwezig is te koppelen aan relevante reclame op het videoplatform. Nog spannender is of het de Nederlandse media-industrie lukt om te volgen. In Nederland gaat nu nog een kleine miljard euro om in tv-reclame. Geld dat je liever niet ook nog ziet verdwijnen naar een paar grote Amerikaanse techbedrijven. De omzet van RTL en de Persgroep verdwijnt ook naar het buitenland, maar die bedrijven investeren in elk geval nog in Nederlandse content. Maar goed, reclamefolders zijn voor twee miljoen mensen blijkbaar ook waardevolle content. Je verzint het niet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Terrorisme-professor Beatrice de Graaf vindt dat we maar eens moeten stoppen met aandacht besteden aan aanslagen. Een berichtje op pagina drie van de krant is voldoende. We moeten een voorbeeld nemen aan Israël, zegt de Graaf: 'Dat soort landen is eraan gewend, aanslagen hebben daar geen groot effect meer.' Nou mevrouw de Graaf, ik wil eigenlijk liever in een land wonen waar aanslagen nog wel nieuws zijn. Waar we weigeren eraan te wennen. Verzwijgen van terrorisme leidt tot complottheorieën, maatschappelijke onrust en angst. Maar goed, een beetje minder aandacht voor haatbaarden en andere potentieel levensgevaarlijke gekken lijkt me niet zon slecht idee. Het Parool ruimde zaterdag bijna de hele voorpagina en twee paginas in voor een interview met zon geestelijk verdwaald typje, dat zijn baard liet staan en de koran ging lezen. Keith heet deze Amsterdammer, de rest googelt u maar even, ik heb geen zin om hem nog bekender te maken. Hij is vernoemd naar Keith Richards door zijn aan coke verslaafde ouders. Typisch voorbeeld van een verwaarloosd kind dat nu, als volwassene, nog altijd zo hard om aandacht moet schreeuwen dat hij zelfs een IS-verheerlijking aangrijpt om beroemd te worden. Een gunst die Het Parool hem graag verleent. En omdat hij een kloteleven heeft, moet iedereen maar naar de klote, dus meneer bepleit een kalifaat. En verklaart Nederland de oorlog. Nou, dat is Mark Rutte met de verwarde baard eens, wij zijn in oorlog met IS. Kunnen we dan per direct ook het oorlogsrecht in laten gaan en de IS-soldaatjes die hier hun haat verspreiden vastzetten? Om mee te beginnen? Egypte mag hij niet in, maar in Amsterdam loopt Keith vrij rond. En Het Parool geeft zon oorlogsmisdadiger een podium. Er zijn na de Tweede Wereldoorlog kranten voor minder uit de circulatie gehaald door de perszuiveringscommissie.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onze nationale nieuwsorganisatie ging niet live. Drie tv netten, internet en een handvol themakanalen ter beschikking, maar geen speciale live uitzending. Net toen ik me daarover zat te verbijten zag ik een tweet van voormalig NPO-topman Ton F. van Dijk: 'Media- en nieuwsrevolutie in beeld: Telegraaf zendt live uit over Barcelona terwijl NPO1, 2 en 3 gewoon doorprogrammeren.'Inderdaad, de Telegraaf deed wat de NOS naliet. Een uren durende live uitzending met ooggetuigen, filmpjes vanaf de rampplek en duiding door de terrorisme-verslaggever van de krant. Zeer kundig gepresenteerd door Maarten Steendam die geen minuut verslapte. Ik was kritisch bij de lancering van Telegraaf VNDG. Ik vind veel van de formats te weinig onderscheidend en te weinig leunen op het unieke Telegraaf talent. Maar de vlieguren die ze bij de krant de afgelopen maanden maakten betaalden zich donderdag uit. Ook technisch liep het als een zonnetje met een grote player bovenaan de site van de Telegraaf die daardoor meer tv-zender dan internetkrant was. De speciale VNDG app maakte dat ik op het strand via 4G alles perfect kon volgen. De Telegraaf heeft het stof maar weer eens afgeblazen van de campagne die ze al decennialang voeren tegen de publieke omroep. Zaterdag drukte de krant een staatje af van de bedragen die omroepen jaarlijks krijgen. De NOS kost ons, de belastingbetaler, 200 miljoen euro per jaar en de NTR, waar onder meer Nieuwsuur wordt gemaakt, nog eens 75 miljoen euro. Ja ik weet het, nieuwsmaken is duur. Maar de omzet van de hele FD Mediagroep, waar BNR en het FD worden gemaakt, is 75 miljoen euro per jaar. Hef de NOS maar op we hebben ze niet meer nodig, de convergentie van media is afgerond. En de beste live nieuwsanchor van Nederland werkt bij de Telegraaf, zonder belastinggeld.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Paul Römer, directeur van de NTR hield dat pleidooi zaterdag in de Telegraaf. Hij rekende voor dat er twaalf procent meer zendtijd is als de reclame wegvalt. Belangrijker was zijn argument dat de NPO zou kunnen stoppen met kijkcijferhits als Heel Holland Bakt, als de commerciële druk om hoge kijkcijfers te scoren verdwijnt. Er komt dan meer ruimte om te experimenteren. Nou daar kun je toch niet tegen zijn. STER-baas Frank Volmer vindt het een bijzonder slecht idee. Hij zei letterlijk tegen de Adformatie-journalist: Ik denk dat je een elitaire publieke omroep krijgt als je programmas wilt gaan maken voor kleinere kijkersgroepen. Hahahahahahahaha. Ik hoor u denken: maar het is toch niet zo gek wat Volmer daar zegt? En toch logisch dat hij niet wil dat zijn organisatie wordt opgeheven? Ja, nee, dat klopt. Maar diezelfde Volmer was nog niet zo heel lang geleden directeur bij de Telegraaf, waar hij namens kranten en commerciële omroepen de lobby aanvoerde tégen de publieke omroep. Hij liet zijn CEO toen in de nieuwjaarsrede zeggen: Schaf de STER af en definieer een beperktere functie voor de publieke omroep. Daarmee bedoelde hij: een publieke omroep voor een kleiner publiek, zonder Boer zoekt Vrouw en zo. Nu ken ik dat spreekwoord van brood eten en woord spreken maar Frank Volmer is een kundige mediaman. En anders dan zijn voorganger bij de STER liet hij zich wel onder de Balkenende-norm duwen. Kom op Frank, die rottige 180.000 euro is dit toch niet waard, je hebt zoveel talent! Doe er wat nuttigs mee! Nuttig is bijvoorbeeld: nadenken over een opvolger van de STER-compensatieregeling. Ja, die was er decennialang. Nieuwsbedrijven (die we toen nog kranten noemden) kregen een financiële bijloop om ze te compenseren voor de tv-reclame die eind jaren 60 werd toegestaan door de overheid. De leegroof door een paar Amerikaanse techreuzen heeft een veel grotere impact op nieuwsbedrijven dan tv-reclame ooit had. Als de STER-reclame stopt gaat de 200 miljoen euro die daar nu nog wordt binnen geharkt rechtstreeks naar Amerika. Ik weet een beter doel hoor. Snel dat fonds instellen om er goede journalistiek en informatie van te laten maken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Duitse Bertelsmann-concern zoekt een nieuw baasje voor de Nederlandse tak van G+J Media, het huis van succestitels als Glamour, JAN, Quest en Vogue. En de uitverkoop bij Sanoma, dat de laatste jaren al meer dan twintig titels van de hand deed lijkt me ook nog niet voorbij. Sanoma-dochter NU.nl had nog wel wat synergie met SBS, maar geen enkele met de tijdschriften. Wellicht handjeklapt John de Mol daar nog over met de Finnen. Dat kan gewoon in de parkeergarage van het tv-bedrijf want Sanoma CEO Peter de Mönnink hoeft niet eens op de bladenwinkel te passen; hij mag tot het eind van het jaar nog bij SBS blijven. Een tijdschriftenuitgeverij runnen is blijkbaar geen carrière. Of ze überhaupt nog toekomst zien in print blijft vaag. De Mönnink excelleert in het uitstoten van onnavolgbare managementbullshitklanken en voorziet een toekomst met 'strongholds' voor Sanoma. De hoofdredacteur van het onthullingsjournalistieke tijdschrift Story, Guido den Aantrekker is duidelijker: 'Print is voor zwartkijkers een gepasseerd station waarlangs de laatste trein inmiddels bergafwaarts rijdt', zei hij vorige week in een interview. Hij verkoopt nu nog elke week 66.000 blaadjes, waar dat er begin deze eeuw nog ruim 200.000 meer waren. Dat ligt niet aan Story, alle roddelbladen kregen harde klappen. Toch ziet Den Aantrekker nog een rimpelig zonnetje in zijn toekomst. De nog altijd groeiende grijze golf heeft tijd en geld om blaadjes te blijven lezen. Dat klopt, maar het neemt het beeld van de laatste trein richting de afgrond toch bepaald niet weg. Glazenbolkijkers vergeten vaak het onderscheid te maken tussen functie, vorm en waarde. De betaalde digitale oplage van kranten stijgt bijvoorbeeld explosief. De oude vorm (print) is achterhaald, maar de functie (nieuws brengen) niet en de consument ziet daarvan nog altijd de waarde in. Hun digitale toekomst is verzekerd. Tijdschriftenmakers dachten even dat ze hun functie (vermaak) naadloos via de iPad konden voortzetten. Maar in die vorm lukte eigenlijk niets. Afgezien van de kadootje-voor-jezelf bladen zoals JAN, LINDA, Vogue en VT Wonen hebben bladenmakers nog wel wat denkwerk te doen over hun toekomst.See omnystudio.com/listener for privacy information.

En we pluizen direct na dat dit de best bekeken aflevering was sinds 2003. Het is dan ook best wel raar dat we het jarenlang moesten doen zonder fatsoenlijke bereikcijfers voor digitale media. Zeker als je weet dat de meeste advertentie-euros inmiddels op internet worden uitgegeven. Gedonder tussen exploitanten van internetsites en onderzoeksbureaus zorgden voor een jarenlange impasse. Maar in november vorig jaar verscheen er dan eindelijk weer een lijstje vanuit de gezamenlijke uitgevers. Een behoorlijk lachwekkend lijstje, want alleen de sites van de aangesloten exploitanten werden opgenomen. Zo leek Marktplaats de meest bezochte site van Nederland en behaalde zelfs Startpagina (die site uit de middeleeuwen van het internet) nog een zesde plek. Alsof Nederland een eiland is, afgesneden van de Grote Boze Buitenwereld die Google en Facebook heet. Dat beeld is nu gecorrigeerd, over de maand juni van dit jaar zijn ook de cijfers van de mondiale spelers op het wereldwijdeweb meegenomen in de ranking van grootste mediamerken. Het levert weer een discutabel lijstje op, vol appels en peren. Whatsapp staat op nummer vier, Gmail op vijf, Facebook Messenger op tien en zelfs Google Drive heeft de lijst gehaald. Alsof we vroeger ook poststukken, het aantal verkochte USB-sticks en telefoongesprekken meenamen in een bereikoverzicht van media! Hoe onzinnig de samenstelling dan ook, de nieuwe meting legt wel de dominantie van mobiel bloot. Alleen de nummer één op de lijst, de Google zoekmachine, wordt meer bezocht via een computer; voor de negentien andere merken is de smartfoon het meest gebruikte apparaat. Adverteerders wisten dat blijkbaar nog niet, want het percentage van het budget dat zij besteden op het mobiele internet staat totaal niet in verhouding tot de hoeveelheid tijd die mensen er doorbrengen. Nog dramatischer is de constatering dat de NOS de enige Nederlandse speler in de lijst is. Negentien van de twintig meest bezochte sites in Nederland zijn in handen van een buitenlands bedrijf. Alleen met belastinggeld is er blijkbaar nog iets te doen tegen de mediadominantie van buitenlanders op ons grondgebied. Ik weet niet of dat heel erg is. Maar ik schrok er toch een beetje van.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een gevaarlijke zin, want verkeerd gebruikt zeg maar op de D66-manier - kan hij leiden tot een totale innovatie-verlamming. Mensen die alle nuances zien, durven geen beslissingen te nemen en komen dus nergens. Góed ingezet is het een enorm bevrijdende stelling die een ongekend aantal opties blootlegt. Want anders dan veel mensen denken loop je nooit in een tunnel zonder afslagen, je hebt keuze, altijd. Er is nooit maar één waarheid. Toen internet commercieel iets begon voor te stellen, werd in de media- en entertainmentindustrie de theorie van de longtail omarmd. Een papieren boek kon je niet oneindig herdrukken en op voorraad houden. Maar digitaal vielen veel beperkingen weg en ontstond de mogelijkheid om content eindeloos aan te blijven bieden. Mijn columns gaan daardoor bijvoorbeeld niet maar twee vluchtige minuten mee op de radio, ze zijn ook terug te luisteren in de nieuwe BNR-app. Ik geloof enorm in de recyclewaarde van content. Door nieuwe nieuwsfeiten kan een eerder artikel of fragment weer relevant worden, met sociale media als gewillig distributiemiddel. De longtail bleek alleen niet te bestaan. Het omgekeerde bleek waar, daarvoor leverde de Nederlandse Harvard-professor Anita Elberse jaren geleden al wetenschappelijk bewijs. Er worden wel meer producten aangeboden, maar de longtail blijkt in de praktijk een heel dun staartje te zijn met een heel dikke kop. Door het kijkers-van-dit-keken-ook-dat-mechanisme zijn er juist nog minder hits die meer kijkers trekken dan in de vorige eeuw. 'Focus' is dan ook het advies van Anita aan de industrie. Maak minder, ga alleen voor de nummer één. Als maker zou je er verdrietig van worden, minder kansen voor minder mensen. Maar het omgekeerde is waar, toonde rapper Ronnie Flex laatst aan in de Volkskrant: Vroeger moest je met z'n allen vechten om die ene nummer-1-plek. Nu hebben nummer 2, 3, 4, 5, 6, ook optredens en gouden kettingen. Radio 538 draait Ronnies muziek niet, maar hij haalt wel 80 miljoen views op YouTube. Mensen zijn zoveel vrijer in 2017 dan in 2007. Nu is het echt voor iedereen weggelegd. Nu krijgt iedereen een eerlijke kans', zei Ronnie. Nou daar hoef je niet voor naar Harvard. Want dat is gewoon waar!See omnystudio.com/listener for privacy information.

Later hebben de politiek en de media de vrouwenzaak op de kaart gezet, vanuit de beste bedoelingen: meer ambitie, meer vrouwen aan de top. Het streven is prima, maar de uitwerking is vernietigend. Jonge feministen die zich nu roeren in het publieke debat hebben door al die aandacht een veel negatiever beeld over de kansen van vrouwen in het bedrijfsleven dan de twintigers in mijn tijd. Ten onrechte, want de omstandigheden zijn beslist niet slechter. Ik zie ze onnodig in een slachtofferrol kruipen en het debat kapen met verzonnen problemen als mansplaining en verkrachtingscultuur. Zo ontstaat er een kloof tussen het heersende beeld in de media en hoe de ambitieuze vrouwen op de werkvloer het zelf ervaren. Tijdens mijn lezingen voor deze vrouwen merk ik hun gelatenheid over de beeldvorming. Media blijven hangen in een groef die ze samen met de politiek hebben gecreëerd; dat het allemaal niet wil lukken en altijd maar dat gehamer op achterblijvende percentages topvrouwen (wat trouwens een discutabel begrip is). Ondertussen zie ik een heel andere realiteit. Ja, Nederland is een mutsenparadijs, waarin veel vrouwen tevreden zijn met een parttime baantje. Maar de vrouwen die wel willen komen er ook. Tienduizenden doen het elke dag gewoon: een groot bedrijf leiden, ondernemen, managen van een businessunit van serieuze omvang. De percentages boeien me niet, een percentage is geen rolmodel! Marjan van Loon, de president-directeur van Shell Nederland, is dat wel. Zij wordt in de Opzij langs de feministische meetlat gelegd, dat oude instrument van Cisca Dresselhuys is in ere hersteld. Maar verder is het even doorbijten, ook onder de nieuwe eigenaar en nieuwe hoofdredacteur heeft het blad nog steeds een hoog huiswerk-gehalte, er mag niet gelachen worden en er is veel aandacht voor oude vrouwen en problemen in plaats van het vieren van alle dingen die wel lukken. Ik gun ambitieuze twintigers meer optimisme. En meer realisme.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toch is dat precies wat de NPO deed in het persbericht om staatssecretaris Martijn van Dam welkom te heten als nieuw lid van de raad van bestuur. Ik appte namen van zeer geschikte kandidaten naar NPO-baas Shula Rijxman. Maar het werd dus een politicus, in weerwil van het profiel waarmee een dure headhunter in november al op pad werd gestuurd door de NPO. Twee maanden stage bij een lampenfabrikant blijkt de enige werkervaring in het bedrijfsleven van de man die ooit het jongste Kamerlid aller tijden was. Mark Rutte noemt Van Dam een uitstekende staatssecretaris, maar het feit dat mensen zonder enige werkervaring blijkbaar goede politici kunnen worden, zegt iets over de zorgelijke afstand van de politiek ten opzichte van de rest van de maatschappij. Maar goed, met de blik voorwaarts geef ik Van Dam hierbij een dwingend advies mee: regel met het nieuwe kabinet in wording dat de NPO een goede rol kan gaan spelen in de digitale ontwikkeling van contentmakers. Er is zoveel aan de hand in de wereld, zoveel duiding nodig. Maar in het ecosysteem van YouTube komt vooral inhoudsloos amusement bovendrijven. De Nederlandse Nikkie de Jager is volgens Forbes met haar 7 miljoen abonnees op YouTube een van de belangrijkste influencers ter wereld. Deze vrouw tekent voor haar camera thuis elke week een ander gezichtje op haar bolle Brabantse toet waardoor ze transformeert in een soort wassen pop met smalle wangen en grote verbaasde ogen, gadegeslagen door miljoenen meisjes over de hele wereld. Heel knap, maar na drie afleveringen Nikkie moet ik drie uur Tegenlicht kijken om de oppervlakkigheid van me af te schudden.Ik hoop zo dat het tegenwicht van de NPO gaat komen. Dat 'Hilversum' een digitaal ecosysteem kan bouwen waarin begaafde makers met inhoud komen bovendrijven. Daarvoor ontbreekt nu het geld (dat wat mij betreft bij Facebook en Google weggehaald mag worden) en aangepaste wetgeving. Hup Martijn, regel dat in Den Haag.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De krant ploeterde door duizenden paginas politieverslagen heen, die justitie onder het tapijt probeerde te vegen. De politietop bood zelfs een zwijgdeal aan, maar dankzij een WOB-procedure kon de redactie van de wakkere krant vrijdag dan toch bewijzen dat ze gelijk hadden met hun schreeuwende krantenkoppen over asieltuig eerder dit jaar. Er trekt een meute rovende migranten door Nederland, die misbruik maakt van de asielprocedures. Dat de politiek en de politietop deze onaangename boodschap liever wegmoffelden is ernstig, maar kan je niet meer verbazen. Dat journalisten zo gretig op de deksel van de doofpot klimmen blijft onbegrijpelijk. Ze doken in januari als dolle honden op medewerkers en adverteerders van de Telegraaf met een onfrisse haat- en lastercampagne. Maar waar zijn ze nu? En waar waren ze de laatste jaren? Tienduizend criminelen die rovend door Nederland trekken, betekent minimaal tienduizend verhalen van duizenden slachtoffers. Maar waarom werden die verhalen nauwelijks verteld in de media? Waarom doen journalisten hun werk niet, een paar uitgezonderd? Hoewel ze er door zwalkend redactioneel beleid en stuitend mismanagement ongekend slecht voor staan, geloof ik dat De Telegraaf met dit soort journalistiek de weg omhoog weer kan vinden. Dan moet de nieuwe eigenaar van de krant, het Vlaamse Mediahuis, wel twee dingen doen: niet te fatsoenlijk willen zijn, want fatsoenmedia hebben we al genoeg in Nederland, en luisteren naar de lessen van Amazon-oprichter Jeff Bezos. Deze op een na rijkste man op aarde kocht in 2013 de Washington Post en wist het nieuwsbedrijf te laten groeien en winstgevend te maken. Zijn les is simpel: vergeet wat adverteerders willen en focus op de lezers. En vraag je lezers gewoon om te betalen voor het nieuws dat je maakt, dat willen ze best. Het lijkt een open deur in een industrie waar de advertentie-inkomsten in een recordtempo onomkeerbaar verdwenen, maar de CEO van het Mediahuis leuterde vorige week op een congres toch weer over oplossingen voor adverteerders en big data in de strijd tegen Google en Facebook. Allemaal prachtig, maar ga eerst de lezers terughalen en laten betalen. Dat willen ze best. Echt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toch kwamen factcheckers die zich boos maakten over mijn uitspraken op de radio, via een ingewikkelde U-bocht tot de conclusie dat ik toch autoverkoper was en dus mijn mond moest houden over luchtkwaliteit. Tja. Factcheckers zijn de parkeerwachters van de journalistiek. Van die zielige hoopjes mens die zich via een uniform nog wat status proberen aan te meten, maar te laf zijn om gewoon brandweerman te worden en levens te redden. Zielige hoopjes mens die niet de ballen hebben van Harald Doornbos om even in Raqqa te gaan kijken hoe het echt zit in de wereld, maar veilig achter een bureau feitjes checken. En daar dan verheven over doen alsof ze de pitbull van de democratie zijn in plaats van een laffe marionet van een hoofdredactie die krampachtig probeert vast te houden aan een achterhaald wereldbeeld. Want net als bij andere onderzoeken staat de uitkomst bij voorbaat vast en dienen factchecks vooral ongewenste feiten ongeloofwaardig te maken. Zoals journalisten ook maar blijven volhouden dat mensen die het verkeerde vinden in filterbubbels leven. Terwijl laatst in een uitgebreid rapport van Reuters over de toestand in de media maar weer eens bleek dat het een verzonnen theorie is. Mensen die hun nieuws via sociale media tot zich nemen zitten niet in filterbubbels, maar zijn juist breder geïnformeerd dan andere nieuwsconsumenten. Toch trekt hoofdredacteur Marc Josten van de omroep Human nu langs schoolklassen met een vertaling van zijn tv-programma Medialogica. In het radioprogramma Argos legde hij uit waarom. Tijdens een gastles was hij zich rot geschrokken toen hij ontdekte dat hele klassen op cultureel uitgedaagde scholen geloven dat 9/11 geen moslimterreur maar een opzetje van wapenhandelaren was. Lijkt me reden voor een stevig functioneringsgesprek door het ministerie van Onderwijs met zon school, maar nee, het is uiteraard de schuld van de media. Ozan Turkdogan, docent maatschappijleer op zon school, mocht uitleggen hoe dat zat. Het woord schotel kwam niet in zijn analyse voor. Nee, het lag aan onbetrouwbare media zoals de Telegraaf. Meneer Turkdogan, u heeft binnenkort een week of zes vakantie. Wilt u eens zon Telegraaf voor me opzoeken? Ik ben heel benieuwd hoe ik die heb kunnen missen. In mijn filterbubbel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dus kon ik direct na de voorstelling vrijdag naar de golven lopen om het beklemmende gevoel kwijt te raken dat ik overhield aan de uitvoering van de Ring van de Neveling van Wagner. Zelfs ingekort tot een uur is dat best zware kost. Op het toneel waren de operazangers vervangen door een enorm orkest dat speelde voor een bioscoopscherm waarover rauwe beelden rolden, gemaakt door cameraman Joris Hentenaar. Zijn reportages uit oorlogsgebieden zijn meestal te zien in Nieuwsuur maar nu vertelden ze zonder commentaar het verhaal. Joris, winnaar van de eerste Stan Storimans Prijs en een Emmy, droeg de film op aan zijn omgekomen collegas Jeroen Oerlemans en Stan Storimans. Rillingen over mijn rug bij de scene waar je in wiebelende beelden ziet dat journalisten in kogelvrije vesten over een verlaten straat rennen vol kapotgeschoten gebouwen waar sluipschutters op de loer liggen. Ineens gaat het beeld op zwart. Joris was veilig, maar veel journalisten, cameramannen en fotografen die daar gaan waar wij niet durven komen niet meer thuis. Ik ontmoette Joris eerder dit jaar tijdens tv-opnames. 'Waarom sta je hier met mij onder een windmolen in de Wieringermeer, waarom ben jij niet in Mosul?', vroeg ik hem. Er volgde een betoog over het beleid en bezuinigingen bij de omroep. 'Jij kent die mensen Marianne, leg mij nou eens uit hoe het kan dat de ene publieke omroep vijf mensen naar een eiland kan sturen voor een reisprogramma dat al drie keer eerder is gemaakt, maar dat wij vrijwel niet meer naar de oorlog kunnen omdat het te duur is!' Voorheen ging hij met een Nieuwsuur team van zeker drie mensen op pad naar gevaarlijke gebieden, tegenwoordig gaat er één journalist naartoe die zelf een camera moet bedienen. Een paar weken geleden was ik bij het ministerie van media. Ik stelde diezelfde vraag namens Joris aan de mensen die erover gaan. Leg mij dat nou eens uit! Ze keken naar het systeemplafond. Want het is niet uit te leggen. Binnenkort kunnen we weer wekenlang, uren per dag naar geleuter over fietsende mannen luisteren op die andere nieuwszender, van ons belastinggeld. Maar twee uur per week onderzoeksjournalistiek bleek te veel en dus moeten de programmas Argos en Reporter Radio inschikken en een tijdslot gaan delen. Leg mij nou eens uit hoe dat soort besluiten worden genomen! Het is niet uit te leggen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Natuurlijk niet. Al ver voor er computers waren had je heel veel leuke mensen, best veel vervelende mensen en een paar gevaarlijke en gestoorde mensen. Als je alle ellende in de wereld wilt voorkomen moet je misschien mensen verbieden, niet de media die ze gebruiken. Toch laait de discussie na elk incident weer op of de overheid sociale media niet aan banden moeten leggen. Ouders hebben natuurlijk zelf de verantwoordelijkheid om hun kinderen zo goed mogelijk te beschermen en zich te verdiepen in de leefomgeving van hun nageslacht. Daar horen sociale media nu eenmaal bij. Toen Theresa May na de meest recente aanslagen in Londen opriep tot een einde aan de tolerantie voor moslimextremisme kondigde ze direct aan in gesprek te willen met de internetplatformen die extremisme faciliteren. Dat klinkt misschien als iets waar je niet tegen kunt zijn, maar het is de eerste stap op een glijbaan naar het einde van het vrije internet. Wat een overheid extreem vindt hoeft niet per se aan te sluiten bij uw of mijn definitie daarvan. Laten we niet vergeten dat nog maar een paar weken geleden de Nederlandse minister van media een boycot tegen GeenStijl best een goed idee vond. Voor je het weet leef je in een land waar je alleen nog Vrij Nederland en de Donald Duck mag lezen. Natuurlijk kunnen bedrijven als Facebook en Twitter best iets beter monitoren wat hun gebruikers allemaal uitvreten. Dat doet Facebook ook, maar niet op de manier waar we blij van worden. Facebook vroeg een patent aan voor technologie waarbij ze ons kunnen bespioneren via de camera in onze laptop en telefoon. Zo kunnen ze zien hoe we op advertenties of artikelen reageren, zodat ze daar rekening mee kunnen houden bij het samenstellen van onze timeline. Best eng toch? Facebook ontkende de technologie te gebruiken maar Mark Zuckerberg is wel gespot een afgeplakte camera en microfoon op zijn laptop. Iets wat ik overigens ook al jaren doe. Laten we maar een beetje opletten. En afplakken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nou, best veel inderdaad. Wat een indrukkend geluid komt er uit die kleine Amerikaanse op haar torenhoge hakken. En dan Justin Bieber, die met alleen een paar tokkeltjes op zijn gitaar soulful die massa mensen toezong. Kom daar maar eens om bij Bob Dylan. Het had alleen allemaal de diepgang van een instagramaccount. Natuurlijk kan je niet tegen de vaak uitgesproken boodschap zijn dat je haat niet met haat bestrijdt, maar met liefde. Maar voor een liedje met een beetje relevante inhoud moesten Ariana en Miley teruggrijpen op een cover uit de jaren 80. Protestliedjes, daar doen deze schatjes niet aan. Terwijl zij leven in een wereld waarin nogal wat aan de hand is. Er is veel te veel tolerantie voor terreur in ons land zei May zondag. Ze voegde er zonder omhaal aan toe dat de radicale islam hier het probleem is. Een open deur, maar zo duidelijk zijn de meeste regeringsleiders helaas niet. Vraag is natuurlijk wat we er als Westerse samenlevingen aan gaan doen. In elk geval moeten ook media hoognodig in de spiegel kijken die May tussen de bloedspatten door aan de muur timmerde. Want daar gaat nog steeds het nodige mis. Bij de NOS die het nodig vond om op tv de speech van May en ooggetuigen in Londen te censureren door het woord islam eruit te knippen. Bij programmas als Nieuwsuur die met enige regelmaat radicale Nederlandse moslims aan het woord laten alsof ze goedwillende en betrokken burgers zijn. Maar zelfs in de sport. De geldschieters van IS financieren ook een flink deel van de Europese voetbalcompetitie, ja bitter genoeg ook Manchester City. In het Midden-Oosten zijn jongeren net zo verslaafd aan hun schermpjes als wij, maar de meeste vormen van entertainment zijn verboden terrein. Naar onze voetbalhelden mogen ze wel kijken. De haat financierende sjeiks gebruiken de voetbalshirts om hun landen en luchtvaartmaatschappijen te promoten. Wij zetten er braaf een camera op en koppen de bal voor ze in. Ariana en Justin mogen nog naïef zijn. Laten wij daar alsjeblief mee stoppen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorige week kwam ik vakbondsleider Thomas Bruning tegen in de BNR-studio en hij duwde mij zijn witboek Journalistiek heeft een Prijs in handen. Best een huiveringwekkend pamflet. Journalistiek is in rap tempo van een eerbaar en redelijk betaald beroep aan het verworden tot een hobby. Echte journalisten worden persvoorlichter of contentmarketeer en wat overblijft zijn de webshopachtige typetjes die tussen het bakfietskeuvelen door een stukje tikken naast een kopje verse muntthee. U denkt dat ik overdrijf? Nee helaas, in deze industrie, die voor een groot deel op freelancers drijft, kan veertig procent van de journalisten niet rondkomen. Ze zijn afhankelijk van het inkomen van hun levensgezel! Nu ben ik van de doctrine: als er geen vraag naar is gaat het dood, zo werkt de markt. Maar zo eenvoudig is het niet in de journalistiek, nog los van het maatschappelijk belang van deze bedrijfstak. Er spelen zaken mee waar geen journalist invloed op heeft, maar die de politiek had kunnen (en moeten) voorkomen. De EU nam vorige week een richtlijn aan die het lidstaten mogelijk maakt om buitenlandse videoplatformen zoals Netflix een bijdrage te laten betalen voor Europese videoproducties. Nederland protesteerde tegen deze protectionistische maatregel. Begrijpelijk vanuit liberaal oogpunt. Maar toch lijkt het me zeer verdedigbaar om ook Facebook en Google vanuit de EU aan te pakken. Hun innovatiekracht en macht zijn zo scheef dat het zonder overheidsingrijpen niet meer goed komt. Voordat zij als sprinkhanen onze advertentiemarkt kaalvraten ging een groot deel van het adverteerdersgeld naar nieuwsbedrijven met een redactie. De politiek heeft ook toegestaan dat vrijwel alle Nederlandse kranten in handen zijn van maar twee Belgische bedrijven, de Telegraaf volgt vrijwel zeker op korte termijn. Zij gebruiken hun marktmacht om freelancers uit te knijpen. De Persgroep (omzet 1,4 miljard, winst 225 miljoen) betaalt 13 schamele centen per woord. Daar kan geen journalist van leven. Ook de Publieke Omroep gaat slecht met freelancers om, met als argument onzekere budgetten vanuit Den Haag. Zo onzeker dat DJs en omroepdirecteuren wel goed betaalde vaste banen hebben. Ik word er bijna links van.See omnystudio.com/listener for privacy information.