Duurzaam | BNR

Kernenergie is weer helemaal terug van weggeweest. In steeds meer landen worden nieuwe kerncentrales gebouwd of liggen er al verregaande plannen op de tekentafel. Maar discussies zijn er ook. Want mag je deze vorm van energie nou wel of niet betitelen als echt duurzaam? David Smeulders is als hoogleraar verbonden aan de TU Eindhoven en vindt dat we niet om kernenergie heen kunnen. Wind en zon zijn volgens hem bij lange na niet voldoende om de economie snel te verduurzamen. Hij ziet kansen voor meer kerncentrales in ons land. Onlangs werd duidelijk dat de bouw van kleine, modulaire kernreactoren met bekende watergekoelde reactortechnologie in ongeveer zeven jaar gebouwd kunnen worden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Klimaatactivisten willen dat de regering stopt met het subsidiëren van fossiele brandstoffen. Ook zou er een verbod moeten komen op het aanboren van nieuwe olievelden. Roy op het Veld is energiedeskundige en auteur van het boek ‘De strijd om energie’. Hij waarschuwt voor de enorme problemen die dan op ons afkomen. De inflatie neemt dan spectaculair toe, waardoor het draagvlak voor de energietransitie grotendeels wegvalt. Per dag worden 100 miljoen vaten olie uit de grond gehaald en de hoeveelheid duurzaam opgewekte energie is bij lange na niet genoeg om dat gat te vullen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waterstof speelt een belangrijke rol in het verduurzamen van onze energievoorzieningen. Dat is althans de stellige overtuiging van NLHydrogen, de nieuwe branchevereniging die de Nederlandse spelers in het waterstofdomein vertegenwoordigt. Alice Krekt is directeur van de kersverse belangenclub. Waar het volgens haar nog aan ontbreekt, is een heldere waterstofvisie, met duidelijke spelregels voor vergunningen en certificeringen. Die geven grote spelers in deze nog jonge branche meer zekerheid over grote investeringsbeslissingen. Muriel Arts is deze keer ons Groene Geweten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Overal in de wereld worden landschappen door toedoen van mensen naar de gallemiezen geholpen. Natuurbeschermer Willem Ferwerda ontwikkelde met Commonland een model om dit tij te keren. Het gaat om plekken waar de bodemvruchtbaarheid zodanig omlaag is gebracht dat de productiviteit eraf is. Zelfs met technologie en toevoeging van kunstmest is de grond nauwelijks nog aan de praat te krijgen. Met Commonland ontwikkelde Ferwerda het zogeheten 4 returns-model: een evenwicht vinden tussen de inspirerende, natuurlijk, sociale en economische opbrengsten van een stuk aarde. In Spanje wordt op deze manier weer leven geblazen in een droog en uitgeput gebied van 1 miljoen hectare maar liefst. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van windmolens tot zonnepanelen en elektrische auto’s. Voor het slagen van de energietransitie zijn gigantische hoeveelheden grondstoffen nodig. Kenners waarschuwen voor de problemen die komen gaan. Voor duurzaam opgewekte energie is minimaal 70 procent meer grondstoffen nodig. Dit gaat niet alleen om staal, maar ook om metalen als koper, lithium en kobalt. Op die markten is nu al schaarste en het aanbod is in handen van een beperkt aantal landen. Rene Kleijn is als hoogleraar Toekomstige Grondstofvoorziening verbonden aan de Universiteit Leiden. Hij ziet de oplossingen voor dit probleem vooral in slimmer ontwerp, minder gebruik en technologische innovaties.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet trekt de komende jaren tientallen miljoenen euro’s uit voor de bouw van zonneparken op zee. Maar hoe ver is deze technologie inmiddels en weten we wat de gevolgen zijn voor het leven onder water? Allard van Hoeken is de directeur van Oceans of Energy. Dat bedrijf heeft al een drijvende proefinstallatie voor de kust van Scheveningen en gaat nu een het eerste commerciële zonnepark op zee bouwen, met een geschat vermogen van 0,5 megawatt. De constructie werkt als een soort waterlelie, met panelen die meedeinen met de golven. Het kabinet ziet er wel brood in. Tot 2030 wordt 45 miljoen uitgetrokken om deze duurzame oplossingen op veel grotere schaal mogelijk te maken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Banken, verzekeraars en pensioenfondsen spelen een belangrijke rol bij het verduurzamen van onze maatschappij. In 2019 ondertekenden zij het klimaatcommittment. Hiermee beloofden zo'n vijftig financiële instellingen onder meer om investeringen in fossiele projecten af te gaan bouwen. Wat is er van de intenties van toen terecht gekomen? Dat vragen we aan Hans Stegeman, hoofdeconoom van Triodos. Hij beaamt dat de bedoelingen goed zijn, maar de plannen vooralsnog vaag blijven. Concrete acties om bijvoorbeeld beleggingsportefeuilles te vergroenen, komen nog niet echt van de grond.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederlandse ziekenhuizen is verspilling nog altijd aan de orde van de dag. En dat zorgt voor veel meer CO2-uitstoot dan je in eerste instantie zou denken. Uit cijfers van het RIVM blijkt dat de Nederlandse zorg verantwoordelijk is voor 7 procent van de jaarlijkse CO2-uitstoot. Dat is ongeveer vergelijkbaar met Schiphol en Tata Steel. Egid van Bree is bestuurslid van de Groene Zorg Alliantie, een beweging die hier iets tegen wil doen. Het probleem draait met name om afval en verspilling. Plastic handschoenen belanden in grote hoeveelheden in de afvalbak en elk jaar wordt voor meer dan 100 miljoen euro aan ongebruikte medicijnen weggegooid. Bovendien gebruikt één ziekenhuis net zoveel stroom als een gemiddeld dorp.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Delfzijl krijgt de grootste batterij van Europa, ter grootte van 15 voetbalvelden maar liefst. Het project moet in Noord-Nederland de weg vrij maken voor meer wind- en zonneparken. Initiatiefnemer is Giga Storage, het bedrijf dat in Flevoland al pilots draait met twee enorme batterijen. De omvang van het nieuwe project in Groningen is met 1 gigawatt uur zelfs nog een heel stuk groter. Volgens directeur Ruud Nijs gaat het om een batterij die vergelijkbaar is met 16.000 Tesla's. Hiermee kan Giga Storage de pieken op het stroomnet opvangen, als er in korte tijd heel veel duurzame energie wordt opgewekt bijvoorbeeld. Ook kan de batterij worden ingezet om het elektriciteitsnet te balanceren, iets dat nu nog gebeurt door kolen- en gascentrales.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Anders reizen. Een milieuvriendelijke landbouwsector. En nieuwe manieren om energie op te wekken. Al die grote veranderingen roepen in de maatschappij veel weerstand op. Hoe gaan we daarmee om? Die vraag stellen we aan Paul Polman, die deze week weer even in Nederland is. In zijn periode als topman van Unilever dirigeerde hij het bedrijf naar een duurzamere koers, iets dat destijds tot de nodige weerstand leidde. Hij benadrukt het belang van één samenhangend verhaal en geeft beleidsmakers een direct advies: praat niet tegen mensen, maar mét mensen. Luister ook | Deze CO2-stofzuiger lost klimaatprobleem deels opSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Slechts 7 procent van alle reizigers in Europa kiest voor de trein om van A naar B te komen. En dat terwijl deze manier van reizen als één van de meest duurzame alternatieven geldt. De coupé in plaats van de cabine. Hoe krijgen we meer mensen de de trein in? Die vraag stellen we aan Paul Peeters, is lector 'duurzaam vervoer en toerisme' aan de Breda University of Applied Sciences. Hij vertelt over de spoorambities in Europa en de uitdagingen die er nog zijn. Peeters legt verder uit hoeveel CO je bespaart als je voor de trein kiest in plaats van de auto of het vliegtuig. Ons Groene Geweten is - fan van het spoor - Yvette Watson. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Minder konijnen, minder egels, minder vogels, minder vlinders, minder insecten en ga zo maar door. De Nederlandse natuur gaat nog steeds achteruit. Dat blijkt uit het nieuwste Living Planet Report van het Wereld Natuur Fonds (WNF). Met name in duinen, heide en in agrarische gebieden is de situatie alarmerend, vertelt Kirsten Haanraads van het WNF. Zo daalde de populatiegrootte van diersoorten in open natuurgebieden gemiddeld met 60(!) procent. Maar er zijn ook lichtpuntjes. Langs rivieren en laagveenmoerassen is sprake van natuurherstel en de otter blijkt bezig aan een revival. Het Wereld Natuur Fonds hamert in het rapport op de inzet van grootschalig natuurherstel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlander Detlef van Vuren schreef mee aan het voorlopig laatste klimaatrapport van het IPCC. De wetenschap stelt nu vast dat je zo ongeveer een verrekijker nodig hebt om de belangrijke anderhalve graad nog ergens te kunnen zien. Heeft het stellen van klimaatdoelen eigenlijk nog wel zin, willen we weten. Verder vertelt Van Vuren, die in het dagelijks leven werkzaam is bij het Planbureau voor de Leefomgeving, hoe dit soort klimaatrapporten tot stand komen. Zo moest deze keer de term ‘vegetarisch dieet’ in de eindversie wijken voor ‘gezond dieet’. Aniek Moonen van de Jonge Klimaatbeweging is ons groene geweten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het grootschalig opslaan van groene stroom is één van de grootste uitdagingen van de energietransitie. Elestor claimt de oplossing te hebben. Deze startup uit Arnhem heeft een zogeheten flow-batterij ontwikkeld, waarmee energie uit zon en wind kan worden opgeslagen. Zo kunnen we in de toekomst de pieken in het stroomnet opvangen en de productie van duurzame stroom opschalen. Het bedrijf ziet zichzelf vooral als schoon alternatief voor gascentrales. Groot voordeel is de haast oneindige beschikbaarheid van grondstoffen die voor deze technologie worden gebruikt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van meer biodiversiteit tot klimaatadaptatie; water speelt bij tal van duurzame kwesties in ons land een centrale rol. Het is de week van de Waterschapsverkiezingen. Sander Mager is vice-voorzitter van de Unie van Waterschappen en lijsttrekker van Water Natuurlijk in de regio Amstel, Gooi & Vecht. Met hem bespreken we de belangrijkste water-vraagstukken van dit moment. De kwaliteit van sloot- en rivierwater bijvoorbeeld, maar ook de vraag of het grondwaterpeil omhoog moet. Iets waar veel boeren het niet mee eens zijn. Kelly Ruigrok is ons groene geweten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van kalfsragout tot schouderham, een biefstuk, kippenpoot of glas melk. We consumeren met z’n allen steeds meer vlees en zuivel. De gemiddelde Nederlander stopt elk jaar zo’n 76 kilo vlees in z’n mond. Dat consumptiepatroon jaagt klimaatverandering aan en tast de biodiversiteit aan. Hoeveel precies? Dat vragen we aan Imke de Boer, hoogleraar Dieren & Duurzame Voedselsystemen aan Wageningen University & Research en Margot van Hout. Zij is van de de Nationale Week zonder Vlees en Zuivel die vandaag van start is gegaan. Aniek Moonen is ons groene geweten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We kunnen transplantatie-technieken inzetten om de bodem een adrenalineshot te geven. Op die manier gaat het herstel van beschadigde natuur veel sneller. Dat concludeert het Nederlands Instituut voor Ecologie na het bestuderen van 46 experimenten op verschillende plekken in de wereld. Bodemtransplantatie betekent dat je een gezond natuurgebied als donor neemt, inclusief al het bodemleven en plantenzaden. Daarvan verplaats je een dun laagje grond naar een andere plek, waar de bodem door bijvoorbeeld landbouw is uitgeput. Jasper Wubs is van het Nederlands Instituut voor Ecologie en leidt dit onderzoek naar het toepassen van bodemtransplantatie. Luister ook | Wat als we de natuur weer vrij spel geven?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zijn nieuwe kerncentrales een goed idee? En hoe belangrijk is het dat we voor onze energievoorziening niet meer afhankelijk zijn van het buitenland? Duizenden mensen praten deze weken mee over belangrijke energie-kwesties in Nederland. Ze doen dat via een online volksraadpleging die wordt georganiseerd door Populytics, waarin tien belangrijke dilemma’s worden voorgelegd. Op deze manier wil de overheid meer burgers betrekken bij belangrijke beslissingen over klimaat en energie. En dat werkt, vertelt Niek Mouter van Populytics. Luister ook | Deze CO2-stofzuiger lost klimaatprobleem deels op.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maak van gebieden in Europa weer ongerepte natuur. Waar dieren en planten vrij hun gang kunnen gaan, met weinig bemoeienis van die nogal dominante homo sapiens. Dat is de missie van Rewilding Europe, die in heel Europa grote gebieden ontwikkelt waarin de natuur vrij spel heeft. Zo krijgen bedreigde diersoorten weer een kans en kan biodiversiteit zich ontwikkelen. Bovendien helpen al die bomen en planten om CO2 op te slaan. In Brussel zien ze wel wat in de missie van Rewilding Europe. Later dit jaar wordt daar namelijk gestemd over een nieuwe wet, die het landen verplicht om veel meer te investeren in ongerepte natuur.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De temperaturen komen morgen uit op 35 graden langs de kust en tegen de 38 graden verder landinwaarts, met uitschieters tot 40 graden in Limburg. Nu nog komen dit soort weersvoorspellingen zelden voor, maar dat zal in de toekomst waarschijnlijk gaan veranderen. Klimaatmodellen laten ons dat zien. Er komen hete zomers en zachte winters, periodes van droogte worden afgewisseld met hoosbuien. We stappen in de tijdmachine met Helga van Leur en kijken naar het weerbericht in 2050. Wat staat ons te wachten? En welke maatregelen moeten we nu al nemen om grote problemen in de toekomst aan te kunnen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op de High Tech Campus in Eindhoven komt binnenkort een machine die CO2 uit de lucht kan filteren. Deze test-unit is ontwikkeld door Carbyon en kan per jaar 1 ton CO2 uit de atmosfeer halen. Dat is slecht een druppel op de gloeiende plaat, als je bedenkt dat er jaarlijks ruim 35 miljard ton de lucht in verdwijnt. Toch is Carbyon-oprichter Hans de Neve hoopvol over de toekomst. Zijn machine gebruikt aanzienlijk minder energie en is daardoor veel goedkoper in gebruik. Hij ​​verwacht dat zijn bedrijf al in 2030 zo’n 50 miljoen ton CO2 uit de lucht kan filteren, ongeveer een derde van wat Nederland per jaar uitstoot.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kantelpunten kunnen onomkeerbare gevolgen hebben voor het klimaat. Zo wordt bijvoorbeeld gevreesd dat het smelten van de Groenlandse IJskap een proces in gang zet dat de opwarming verder aanwakkert. Ook het vrijkomen van permafrost in Siberië en de afkalving van het Amazone-regenwoud zijn voorbeelden van kantelpunten. Maar wat weten we nou daar nu eigenlijk over? Hoe goed zijn we in staat om ze te voorspellen. Met welke zekerheid valt iets te zeggen over de impact? En is de natuur veerkrachtig genoeg om zichzelf te herstellen? Dat vragen we aan Bregje van der Bolt van Wageningen University en Research en Arjen Doelman, als wiskundige verbonden aan Leiden University. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ieder jaar onttrekken we 100 miljard ton aan grondstoffen aan de aarde. Daarvan gaat na gebruik nog maar 7,2 procent op een goede manier terug de keten in. Dat staat te lezen in het nieuwe Circularity Gap Report. Een paar jaar geleden lag dit percentage nog op ruim 9 procent. De doelstelling is een circulaire economie in 2050, maar van die ambitie zijn we dus nog mijlenver verwijderd. De afgelopen zes jaar gebruikten we wereldwijd meer materialen dan in de hele 20e eeuw en die aantallen blijven toenemen. We praten erover met Marc de Wit van Circle Economy, dat aan het rapport meeschreef. Ons Groene Geweten is Yvette Watson.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De natuur is onze belangrijkste bondgenoot in de strijd tegen een veranderend klimaat. Dat stelt Tim van Hattum van Wageningen Environmental Research in zijn boek ‘Only Planet’. Als voorbeeld noemt hij de walvis, die tot 33 ton koolstof kan opslaan. Bovendien bemesten deze zoogdieren de oceanen waardoor fytoplankton kan groeien. Deze microscopisch kleine organismen leveren niet zuurstof, ze halen ook grote hoeveelheden CO2 uit de lucht. Andere nature-based oplossingen die hij noemt zijn onder meer de grootschalige aanleg van mangroves en het planten van 1 miljard bomen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sandra Pellegrom is nu 3 jaar de Nationaal Coördinator Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Zo’n 1300 organisaties in ons land hebben zich daar inmiddels bij aangesloten. De 17 Sustainable Development Goals zijn mondiale doelen voor een betere planeet in 2030. Ze gaan onder meer over duurzame energie en klimaatactie. De SGD-agenda is een vrijwillige agenda, wel ziet Pellegrom in het bedrijfsleven steeds meer bereidheid om met de SDG’s aan de slag te gaan. Specifiek voor Nederland liggen er grote uitdagingen op het gebied van milieu.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Over zeven jaar moet minimaal 30 procent van al het land en water op aarde beschermd gebied zijn. Die afspraak hebben ongeveer 200 landen gemaakt tijdens de VN-biodiversiteitstop in Montreal. Daar is maandag een akkoord gesloten om het uitsterven van plant- en diersoorten tegen te gaan. Roel Nozeman is biodiversiteitsmanager van ASN Bank en was bij de onderhandelingen aanwezig. Hij is gematigd positief over de afspraken die zijn gemaakt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het Nederland van 2040 krijgt de natuur alle ruimte, zijn we gestopt met fossiele brandstoffen en is de welvaart op peil gebleven. Dat beeld schetsen de auteurs van het boek ‘Er is leven na de groei’. Econoom Paul Schenderling schreef het boek samen met een schrijverscollectief, onder wie Rob van der Rijt van Het Klimaatplein. Ons land gaf de afgelopen 35 jaar maar liefst 265 miljard euro uit aan milieubeleid, geld dat vooral ging naar producenten. Intussen bleef economische groei heilig. De auteurs stellen echter dat we de klimaatproblemen pas echt onder controle krijgen als we consumptie zwaarder gaan belasten. Denk aan vliegen, vlees eten en andere producten die voor veel CO2-uitstoot zorgen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Milieuwetgeving toepassen binnen je eigen bedrijf of een rechtszaak voeren tegen een oliereus. Aan de VU in Amsterdam doen rechtenstudenten klimaatkennis op voor dit soort belangrijke kwesties. International Business Law: Climate Change & Corporations heet de eenjarige opleiding voluit. Het is de eerste business law master in Europa waarin klimaat zo’n prominente rol in het curriculum krijgt. Studiecoördinator Tim Bleeker vertelt dat bij grote bedrijven en de overheid steeds meer vraag is naar specifieke klimaatkennis. Dit wordt onder meer gevoed door wetgeving over uitstoot.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kunnen we naar een duurzame economie zonder groei? Dat vragen we aan Sandra Phlippen, hoofdeconoom van ABN AMRO. Ze noemt true pricing als één van de instrumenten om dit voor elkaar te krijgen. Maatschappelijke en ecologische aspecten moeten in de kostprijs van producten verrekend worden. Toch mogen we ook regulering niet uitsluiten, benadrukt Philippen. Verder maakt ze zich grote zorgen om sentimenten in de samenleving, over de betaalbaarheid van duurzamere alternatieven. Ons Groene Geweten is Muriel Arts. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wetenschap is duidelijk: extra maatregelen zijn nodig om binnen de 1,5 graden opwarming te blijven. Toch zijn die tijdens de klimaattop in Sharm-el Sheikh niet gemaakt. Laurens Dassen van Volt en Aniek Moonen van de Jonge Klimaatbeweging waren erbij in Egypte. Ook zij zagen dat er een wereldwijd fonds komt voor landen die extra kwetsbaar zijn voor de gevolgen van klimaatverandering. Maar extra maatregelen om die opwarming tegen te gaan zijn dus niet aangekondigd. Wij vragen ons af of het organiseren van zo’n klimaattop eigenlijk nog wel zin heeft. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel aandacht is er duurzaam opgewekte energie. Terecht! Maar de transitie naar een circulaire economie waarbij grondstoffen continu worden hergebruikt is minimaal net zo belangrijk. We zenden deze keer uit vanaf de Circulaire Beurs in de Fokker Terminal in Den Haag. Te gast zijn Marinke Marinke Wijngaard en Sanne Westra. Wijngaard doet bij TNO veel onderzoek naar de circulaire economie, Westra geeft als beleidsmedewerker van het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat vorm aan nieuwe wetgeving. Dat is hard nodig, want na een hoopgevende start komt de versnelling naar een circulaire economie nog niet echt op gang.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Plastic zonder aardolie. Er wordt volop mee geëxperimenteerd, maar het zal nog zeker twee decennia duren voordat deze bio-plastics aan de winnende hand zijn. Dat stelt Karin Molenveld, expertiseleider bij Wageningen Food & Biobased Research. Wereldwijd is nog maar 1 procent van de plastics biobased, met suikerriet, maïs en suikerbieten als belangrijkste olievervangers. Deze aflevering van BNR Duurzaam wordt gemaakt vanuit de eerste Nederlandse bio-based plastic pop-up store, op station Rotterdam Centraal. Hier kunnen bezoekers kennismaken met plastics gemaakt van suikerriet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kleine boerderijen die voedsel verbouwen zonder kunstmest en pesticiden. Wouter Veer bouwt met Lenteland aan een duurzamer alternatief voor de landbouwsector. Je vindt er een voedselbos en zelfoogsttuin met noten, fruit en diverse soorten groenten. Grote machines die het land bewerken zijn er niet. De boeren laten de natuur zoveel mogelijk hun werk doen. Dit is hoe het er aan toe gaat op de twee boerderijen van Lenteland. Als het aan Wouter Veer ligt, komen er nog honderden van deze - wat hij noemt - toekomstboeren bij. Daarvoor is zijn social enterprise nu bezig met een crowdfundingcampagne.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om de circulaire economie op grote schaal in beweging te krijgen, moeten we het belastingstel aanpassen. Dat stelt Cecile van Oppen, de mede-eigenaar van Copper8. Dat adviesbureau bestudeerde dit jaar vier circulaire bouw-cases. Met als centrale vraag: hoe je die financieel competitief kunt krijgen ten opzichte van lineaire projecten. Het bedrijf draaide daarvoor aan een paar knoppen, waaronder de belasting op arbeid. Wat blijkt? Met een paar aanpassingen wordt de circulaire economie ook financieel de meest interessante optie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven doen zich vaak duurzamer voor dan ze daadwerkelijk zijn. Mag dat eigenlijk wel? We vragen het aan Willemijn van Dolen, hoogleraar marketing aan de Universiteit van Amsterdam. Ze vertelt dat veel vage claims geen beschermd karakter hebben. Bedrijven mogen zichzelf dus vrij eenvoudig als milieuvriendelijk, eco of groen bestempelen. Nieuwe Europese regelgeving moet daar een eind aan maken. Zo mag je je product straks bijvoorbeeld niet meer duurzaam noemen, terwijl het om slechts een klein deel gaat.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op steeds meer daken in Nederland liggen zonnepanelen. Met nog een paar maanden te gaan hebben we het zonne-energie record van 2021 al verbroken. Dat is goed nieuws, toch benutten we volgens Wiep Folkerts nog lang niet al het potentieel. Hij is programmamanager zonne-energie bij TNO. Te veel nieuwbouwhuizen hebben geen of slechts een handjevol zonnepanelen, terwijl er ruimte is voor meer. Hij benadrukt het belang van een sterke regierol door de overheid, ook om de problemen op het overvolle stroomnet aan te pakken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was de afgelopen maanden snikheet en kurkdroog. Maar zet je schrap, dit was één van de koelste zomers van de rest van je leven. Jelmer Mommers is klimaatjournalist bij De Correspondent. Hij maakte een digitale kaart met de 200 meest extreme weersgebeurtenissen van de afgelopen zomer. Van droogte in Californië tot heftige bosbranden in Spanje. Die drukt ons met de neus op de feiten en laat zien welke impact klimaatverandering nu al heeft. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het overgrote merendeel van de Nederlanders ergert zich aan zwerfafval. Toch gooit bijna één op de vijf mensen zelf ook weleens wat op straat. Dirk Groot voert al jaren een strijd tegen afval op straat, langs snelwegen en in parken. Elk stukje zwerfafval wordt door hem gedocumenteerd. En wat blijkt? Het zijn met name de slecht recyclebare drankverpakkingen die hij in de natuur tegenkomt. Wel blijkt de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes succesvol. Er ligt dit jaar tot 70 procent minder van deze rommel in zijn bolderkar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na jarenlang ontwerpen, rekenen, bouwen en aanpassen gingen de plastic soep-bezems van The Ocean Cleanup dit jaar eindelijk echt aan de slag. Daarmee is de droom van Boyan Slat in een nieuwe fase van opschalen terecht gekomen. De afgelopen zomer viste zijn Ocean Cleanup op één dag maar liefst 100.000 kilo plastic uit het water tussen Hawaii en Californië. Toch is er nog heel veel werk te verrichten. In deze zogeheten Great Pacific Garbage Patch ligt namelijk 80 miljoen kilo plastic in het water.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van plastic rommel tot giftige bestrijdingsmiddelen. Het is nog steeds niet goed gesteld met de kwaliteit van ons water. We bungelen in Europa zelfs helemaal onderaan. Dat kan over een paar jaar tot stikstof-achtige toestanden leiden, vertelt Annemarie van Wezel. Ze is hoogleraar Environmental Ecology aan de Universiteit van Amsterdam. Vanaf 2027 gaan er namelijk strengere Europese normen gelden waar ook Nederland zich aan moet houden. Van Wezel pleit voor meer inzicht in lozingen en het verbeteren van waterzuiveringsinstallaties.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij een duurzame wereld hoort natuurlijk ook schone lucht. Zonder zwavel, fijnstof en andere rommel die slecht is voor mens en natuur. De lucht die we in Nederland inademen is een stuk schoner dan 30 jaar geleden. Toch verliest een mens hier gemiddeld acht maanden van z’n leven door luchtverontreiniging. En dan zijn er natuurlijk ook nog de grote hoeveelheden stikstof die onze natuur om zeep helpen. Martin Smit is de mede-oprichter van Caeli, een Nederlands bedrijf dat in Nederland en ver daarbuiten de luchtkwaliteit meet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zes procent van de volwassen Nederlanders gelooft nog altijd niet in klimaatverandering. Dat zijn ruim 850.000 mensen. De argumenten die ze daarbij aanvoeren zijn bekend. Het was vroeger nog veel warmer op aarde en in de wetenschap zou helemaal geen consensus zijn over de relatie tussen CO2 en het opwarmen van onze planeet. Wij bieden je eerste hulp bij het voeren van zo’n lastige discussie, met concrete feiten en cijfers. Te gast is Bart Verheggen, klimaatwetenschapper en auteur van een boek ‘Wat iedereen zou moeten weten over klimaatverandering’.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Energie is peperduur, stikstof splijt de maatschappij en dan is er natuurlijk ook nog dat klimaat. Is dit dan de systeemcrisis waar Jan Rothmans ons eerder voor waarschuwde? Een maatschappij veranderen doet pijn, riep de hoogleraar een half jaar geleden al in onze uitzending. Maar de chaos die ermee gepaard gaat moeten we omarmen, er kan namelijk iets moois uit ontstaan. Jan heeft dan ook nog een tip voor onze politici: hou vast aan de stikstofdoelstellingen. Door nu te gaan polderen, maken we volgens hem de problemen op termijn alleen maar erger.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan het kabinet ligt, wordt de Noordzee het groene stopcontact van Nederland. Maar kan het leven onder water al die drukte wel aan? De ambitie is om in 2030 ruim 22 gigawatt aan windenergie op te wekken, goed voor 75 procent van de totale stroombehoefte in ons land. Maar al die honderden windturbines in de Noordzee hebben wel effect op de ecologie in het gebied. Denk aan heiwerkzaamheden en stromingen die veranderen. Zo wordt hiermee bijvoorbeeld de populatie bruinvissen bedreigd. We spreken erover met Luca van Duren van Deltares. Ons groene geweten is Kelly Ruigrok.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Direct Air Capture betekent CO2 filteren uit de lucht. De technologie staat nog in de kinderschoenen, maar kan op termijn wel bijdragen aan het leefbaar houden van de planeet. We verkennen dit domein met energiedeskundige en emeritus hoogleraar Wim Turkenburg. Hij vertelt dat de technologie al op diverse plaatsen in de wereld wordt toegepast. Hier in Nederland pioniert het Brabantse bedrijf Carbyon met een machines die CO2 uit de lucht kan filteren. Er kleeft nog wel een nadeel aan Direct Air Capture: de technologie vreet namelijk energie en dat maakt dit proces vooralsnog erg duur. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe wordt het vrachtvervoer over land en zee nou écht duurzamer? We gaan hierover in gesprek met Richard Smokers van TNO. De elektrificatie van personenauto's komt aardig op gang, maar het vrachtverkeer en de scheepvaart zijn zo ver nog niet. Voor vrachtwagens die lange afstanden moeten afleggen, ziet TNO vooral een toekomst met waterstof. Grote schepen zullen het waarschijnlijk gaan doen met biobrandstof. Landen hebben hierover geen harde afspraken gemaakt, wel komen er vanuit de sectoren zelf steeds meer goede initiatieven.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De bouw geldt als één van de CO2-superspreaders van de planeet. De sector is verantwoordelijk voor bijna 40 procent van de wereldwijde uitstoot. Hoog tijd voor verandering, vindt Pablo van der Lugt van de TU Delft. Hij schreef het boek Tommorow’s Timber, waarin hij een toekomst voorschotelt met hout als één van de belangrijkste bouwmaterialen. Dat is een stuk duurzamer in productie dan staal, beton en stenen. Volgens Van der Lugt komt deze transitie in Nederland maar langzaam op gang, mede door de sterke lobby van de staalsector en betonindustrie. Ons Groene Geweten is Marjet Rutten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Grote fossiele reuzen blijven doen wat ze al deden: veel geld verdienen ten koste van de planeet. En politici slagen er maar niet in om beleid te maken dat hier snel een einde aan maakt. Daarover gaan we in gesprek met Rick van der Ploeg, professor Environmental Economics aan de UVA en Oxford. Directe aanleiding is een bericht uit The Guardian, waaruit blijkt dat grote oliebedrijven nog steeds nieuwe projecten plannen die de klimaatdoelstelling van anderhalve graad definitief onhaalbaar maken. Van der Ploeg pleit opnieuw voor het beprijzen van CO2-uitstoot.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is in de natuur een massaslachting aan de gang. In recordtempo sterven insectensoorten uit en dat heeft grote impact voor het leven op aarde. Overal waar klimaatverandering en grootschalige landbouw samenkomt, nam het aantal insecten de afgelopen jaren met de helft of meer af. Dat blijkt uit Brits onderzoek. Maar ach, een paar bijen die er niet meer zijn of een vlinder minder. Maakt dat wat uit? Nou, dat doet het zeker, vertelt Menno Schilthuizen van Naturalis. Hiermee dreigt namelijk een catastrofale ineenstorting van ecosystemen die de planeet leefbaar maken. Ons Groene Geweten is Klaske Kruk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De komende acht tot tien jaar moeten zo’n anderhalf miljoen woningen van het gas af. Maar hoe pak je dat eigenlijk aan? Nederland telt nu ruim zestig proeftuinen waar wordt geëxperimenteerd met aardgasvrije alternatieven. In de Haarlemse wijk Ramplaankwartier zijn ze daar al best ver mee. Er ligt een concreet plan met een zogeheten zonnewarmtenet waarvoor onlangs een miljoenensubsidie is toegekend. Eelco Fortuijn is kwartiermaker van het project en legt uit waar hij en zijn team in Haarlem allemaal tegenaan lopen.See omnystudio.com/listener for privacy information.