Duurzaam | BNR

Minder vlees en vaker de fiets. Het klinkt als klein bier, maar leefstijlverandering kan tot zeker een kwart van de uitstootreductie opleverenDeze aflevering in het kort:☑️ Leefstijlverandering kan tot 24% van de CO2-reductie opleveren☑️ Voorbeelden van succesvolle gedragsinterventies die verschil maken☑️ Impactpluim is voor Jessica den Outer van Rechten voor de NatuurIn de strijd tegen klimaatverandering richten we ons vaak op techniek. Van zonnepanelen tot warmtepompen en windmolens. Maar uit een rapport van TNO blijkt dat we daarmee nog een krachtige troef vergeten: ons eigen gedrag. Leefstijlverandering - minder vlees, bewuster reizen, zuiniger wonen - kan tot 24% bijdragen aan de emissiereductie die we in Nederland nodig hebben tot 2050. En dat maakt het klimaatbeleid niet alleen effectiever, maar ook goedkoper. In deze aflevering vertelt Geertje Paradies van TNO hoe dat precies werkt en wat de grootste knoppen zijn om aan te draaien.🎧 Luister ook | Deze Nederlandse uitvinding helpt tegen waterschaarsteGedrag veranderen is niet eenvoudig, maar wel mogelijk. Dat blijkt uit succesvolle voorbeelden als statiegeld op blikjes, het verbod op gratis plastic tassen en de fiscale stimulering van elektrische auto’s. In deze aflevering bespreken we wat werkt, wat schuurt en welke rol bedrijven en overheden spelen in de leefstijltransitie. Paradies benadrukt dat mensen bereid zijn hun gedrag aan te passen, mits het eerlijk is en ze aantrekkelijke alternatieven krijgen. Wil je weten hoe je als consument, bedrijf of beleidsmaker écht impact kunt maken? Luister dan naar deze aflevering van BNR Duurzaam.🎧 Luister ook | Hittestress! Binnensteden veranderen in bakovensDe impactpluim gaat deze keer naar Jessica den Outer van de stichting Rechten van de Natuur. Zij sprak dit jaar de Duurzame Troonrede uit op Duurzame Dinsdag. Het idee is dat rivieren, bossen en dieren eigen juridische rechten krijgen, net als mensen. Zo krijgt ook de natuur een stem in de rechtszaal. In 2022 won ze al een Duurzame Dinsdag-prijs voor haar baanbrekende werk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Noorwegen start met het opslaan van miljoenen tonnen CO2 onder de zeebodem. Ook Nederland zet miljarden in op deze technologie. Maar is dit dé oplossing?Deze aflevering in het kort:☑️ Waarom Noorwegen met Northern Lights internationaal als voorbeeld geldt☑️ Wat de plannen van Porthos betekenen voor Nederland☑️ De impactpluim is voor Danielle de Nie van Wij.land en Aardpeer In Noorwegen is met het Northern Lights-project het grootste Europese initiatief voor CO2-opslag van start gegaan. Afgevangen uitstoot wordt in lege gasvelden onder de zeebodem geïnjecteerd. Het project geldt internationaal als toonbeeld: schaalbaar, commercieel haalbaar en met brede steun van industrie en overheid. Ook Nederland werkt intussen aan eigen grootschalige projecten. In de Rotterdamse haven moet Porthos de komende jaren miljoenen tonnen CO2 gaan opslaan en zo een cruciale bijdrage leveren aan de klimaatdoelen voor 2030.🎧 Luister ook | Zomercolumn Klaske Kruk: Grondstoffen, punt!Toch zijn er hobbels. De techniek is kostbaar en roept vragen op over veiligheid, lange termijn-effecten en politieke steun. Bovendien blijft de kritiek dat CO2-opslag slechts een dure tussenstap is, terwijl echte verduurzaming van de industrie achterwege blijft. Hoe groot is de belofte van deze technologie en hoe afhankelijk is ze van subsidies? In deze aflevering spreekt Harm met Hans Meeuwsen, directeur van Porthos. Hij vertelt over de stand van de Nederlandse projecten, de technische uitdagingen en welke rol CO2-opslag kan spelen in ons klimaatbeleid.🎧 Luister ook | Zomercolumn Yvette Watson: de rijkdom van genoegDe impactpluim is deze keer voor Danielle de Nie, oprichter van Wij.land en Aardpeer, zet zich in voor de transitie van landbouw en natuur. Met Wij.land werkt ze in het 125.000 hectare grote veenweidegebied rond Amsterdam en Utrecht, samen met 400 boeren en experts. Daar bewijst ze dat duurzaam ondernemen loont. Via Aardpeer zorgt ze voor betaalbare grond: essentieel om natuurinclusieve landbouw mogelijk te maken en boeren letterlijk grond, tijd en geld te geven voor verandering.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wereldwijd breken de investeringen in hernieuwbare energie opnieuw records. Maar kunnen we dit tempo volhouden?Deze aflevering in het kort:☑️ Wereldwijde investeringen in hernieuwbare energie bereiken records☑️ Kleinschalige zonneprojecten blijken de motor achter de groei☑️ Impactpluim voor World Youth 4 Climate JusticeDe energietransitie draait op volle toeren. In de eerste helft van 2025 werd wereldwijd maar liefst 386 miljard dollar geïnvesteerd in hernieuwbare energie, een stijging van 10 procent vergeleken met vorig jaar. Vooral kleinschalige zonneprojecten jagen die groei aan. Ze zijn snel te realiseren en leveren relatief snel rendement op, wat ze aantrekkelijk maakt voor zowel investeerders als lokale gemeenschappen. China verdubbelde zelfs de investeringen in deze categorie. Tegelijkertijd blijft offshore wind sterk groeien, met ruim 33 miljard dollar aan nieuwe projecten.🎧 Luister ook | De zomercolumn: grondstoffen, punt!Toch zijn er ook uitdagingen. In Europa stegen de investeringen met maar liefst 63 procent, mede dankzij stimulerend beleid en een aantrekkelijk klimaat voor duurzame financiering. In de Verenigde Staten daarentegen daalde het kapitaal voor hernieuwbaar met 36 procent – een signaal dat politieke keuzes direct invloed hebben op investeringsstromen. En dan zijn er de knelpunten: netcongestie, negatieve stroomprijzen en het trage tempo van grootschalige projecten. Hoe lossen we dat op? In deze aflevering van spreken we over deze kwesties met Adriaan Kamp van Energy for One World.🎧Luister ook | De zomercolumn: onzichtbaar gif in je lijfOns groene geweten Nikki Trip deelt een impactpluim uit aan de jongeren van World Youth 4 Climate Justice. Zij startten drie jaar geleden met een idee op eilandstaten als Vanuatu en Fiji en groeiden uit tot een internationale coalitie, met ook een sterke Nederlandse inbreng. Dankzij hun inzet vroeg de VN om een historische uitspraak van het International Court of Justice in Den Haag. Die was unaniem: landen kunnen juridisch verantwoordelijk worden gehouden voor klimaatverandering. Een krachtig precedent en - terecht - een impact-pluim.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze zomer laaiden op tal van plekken in Zuid-Europa natuurbranden op. Van Griekenland tot Frankrijk en nu weer in Spanje. Wat zijn de gevolgen van al dat vuur?Deze aflevering in het kort:☑️ De impact van zoveel grote bosbranden in Zuid-Europa☑️ Plastictop in Genève mislukt, een terugblik☑️ KnopOm wil einde maken aan energiearmoedeDuizenden hectaren bos gingen de afgelopen maanden in vlammen op, dorpen werden geëvacueerd en het brandseizoen lijkt elk jaar langer te worden. Wat maakt deze branden zo heftig en wat betekenen ze voor ons klimaat? In deze aflevering spreken we met Guido van der Werf, hoogleraar mondiale koolstofcyclus en landgebruik aan Wageningen University & Research. Hij onderzoekt al jaren hoe natuurbranden ontstaan, wat hun impact is op ecosystemen en hoeveel CO2 ze wereldwijd uitstoten.🎧 Luister ook | Zomercolumn Klaske Kruk: Grondstoffen, punt!We bespreken de rol van klimaatverandering, maar ook van menselijk handelen. Want waarom zien we tegenwoordig branden buiten het traditionele zomerseizoen? En hoe lang duurt het voordat natuur zich herstelt? En kunnen we grote branden überhaupt voorkomen? Van der Werf legt uit hoe branden de mondiale koolstofcyclus beïnvloeden en waarom preventie minstens zo belangrijk is als blussen. Daarnaast kijken we dichter bij huis. Want ook in Nederland neemt het risico toe, bijvoorbeeld op de Veluwe en in droge duingebieden.🎧 Luister ook | Zomercolumn Yvette Watson: de rijkdom van genoegDeze week zet ons groene geweten Suze Gehem Roebyem Anders in het zonnetje. Als sociale ondernemer strijdt ze tegen energiearmoede, een probleem dat in 2024 ruim 510.000 huishoudens raakte. Bekend van zonnepanelenbedrijf Sungevity, richt Roebyem zich nu met haar initiatief KnopOm op woningcorporaties. Met innovatieve oplossingen zoals de ‘Warme Flat’, warmtepompen, zonnepanelen en een AI-model van TNO helpt ze woningen verduurzamen. Zo maakt ze duurzame energie bereikbaar voor iedereen en dus niet alleen voor mensen met een dikke portemonnee. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mensen kunnen veel leren van de distelvlinder, betoogt Aniek Moonen in haar zomercolumn. Deze gevleugelde wereldreiziger legt jaarlijks een migratiereis van 15.000 kilometer af, verspreid over tien generaties. De Amerikaanse fotograaf Lucas Foglia trok drie jaar met entomologen op om dit wonder vast te leggen en ontdekte hoe de route van de vlinder overlapt met die van menselijke migranten. Zijn werk laat zien hoe mens en natuur in beweging blijven, afhankelijk van samenwerking en bereidheid tot verandering. Deze maand maak je trouwens een goeie kans om de distelvlinder in jouw eigen buurt op een bloem te spotten.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De zomer is het perfecte moment om je keuzes eens vanuit een ander perspectief te bekijken. Nikki Trip geeft daarvoor de handvatten in haar zomercolumn.Stel je voor dat je niet wist of je arm of rijk bent, jong of oud, gezond of ziek. Zou je dan dezelfde keuzes maken? Deze gedachte van filosoof John Rawls helpt om eerlijker en duurzamer te denken over beleid, investeringen en de toekomst. Juist nu, in een tijd van verkiezingen en verandering, is het volges Trip goed om jezelf deze vraag te stellen. Het kan het begin zijn van beter en rechtvaardiger handelen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Altijd meer die drang naar meer, meer, meer? Het is tijd om onze groeiverslaving los te laten en te kiezen voor échte rijkdom.We hebben genoeg om iedereen te voeden en de wereld mooier te maken. Toch blijven we streven naar groei, vanuit angst en gewoonte. Yvette Watson pleit in haar zomercolumn voor een andere mindset: niet meer winst of spullen, maar meer welzijn, creativiteit en verbinding. Bedrijven én mensen kunnen kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit. Zo ontstaat er een economie die groeit in wat écht telt: geluk, natuur en betekenisvolle relaties.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Grondstoffen zijn de vergeten sleutel tot veiligheid, klimaatbeleid én migratievraagstukken. Tijd om dit eindelijk serieus te nemen.Dat stelt Klaske Kruk in haar zomercolumn. Grondstoffen bepalen anno 2025 onze veiligheid, onafhankelijkheid en geopolitieke positie. Minder verspillen en meer hergebruiken maakt Nederland minder kwetsbaar voor oorlog, migratie en schaarste. Slimme circulaire keuzes dragen niet alleen bij aan klimaatoplossingen, maar zorgen ook voor minder conflicten en minder migratiedruk. Dus aan alle verkiezingsprogramma-schrijvers: vergeet de korte slogans en zet gewoon op die poster wat echt telt. Grondstoffen. Punt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat je koopt en eet maakt uit. Suze Gehem waarschuwt in haar zomercolumn voor de chemische indringers die overal in ons leven zitten.PFAS zitten in zonnebrand, pannen, regenjassen en zelfs pizzadozen. Deze ‘forever chemicals’ breken nauwelijks af en stapelen zich op in ons lichaam. Suze Gehem liet haar bloed testen en wat bleek? Net als vrijwel alle Nederlanders zat dat vol met deze schadelijke stoffen. PFAS kan het milieuschandaal van deze eeuw worden. De oplossing is wat haar betreft een algemeen verbod en werken aan alternatieven. Tot die tijd: let op wat je koopt, eet en smeert.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven draaien op winst en technologie, maar vergeten vaak hun grootste levenslijn: gezonde natuur en ecosystemen.Zonder schone lucht, vruchtbare bodem en voldoende water is ondernemen onmogelijk. Toch bedreigt natuurverlies wereldwijd meer dan de helft van onze economie. Muriel Arts pleit in haar column daarom voor Nature-Based Solutions: investeringen die natuur herstellen én bedrijven beschermen tegen risico’s als overstromingen, oogstverlies en stijgende kosten. Bedrijven zijn geen buitenstaanders, maar medespelers. Wie natuurverlies aanpakt, bouwt volgens haar tegelijk aan een toekomstbestendige economie.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Hortus Botanicus in Amsterdam heeft een nieuwe klimaatkas geopend. Een plek waar tropisch regenwoud, subtropisch gebied en droge woestijn samenkomen. Wat vertelt dit ons over klimaatverandering, biodiversiteit en over onszelf?Deze aflevering in het kort:☑️ De Hortus Botanicus opent een volledig duurzame klimaatkas☑️ Hoe biodiversiteit onder druk staat en wat wij daaraan kunnen doen☑️ Meer klimaatrechtszaken, maar ook méér verzet tegen streng beleid In de nieuwe kas zijn drie klimaatzones ingericht: tropisch, subtropisch en woestijn. Bezoekers maken een reis langs planten uit verschillende ecosystemen die elk hun eigen manier hebben gevonden om te overleven in een veranderend klimaat. “Van reuzenlelies tot cactussen: de kas laat zien hoe planten reageren op hitte, droogte of juist overvloedige regenval. En dat is meer dan interessant, het is ook relevant. Want als planten verdwijnen, verdwijnt ook de basis van ons bestaan”, aldus Carlien Blok. Ze is directeur van Hortus Botanicus.🎧 Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenBlok legt uit hoe de kas niet alleen een visueel spektakel is, maar ook een bewustwordingsmachine. De biodiversiteit op aarde staat immers onder druk, met een miljoen soorten die mogelijk verdwijnen. Dat raakt ons voedsel, medicijnen en leefomgeving. Toch blijft het onderwerp vaak onder de radar. Waarom is dat eigenlijk? En hoe schud je mensen wakker zonder doemverhalen? Zelf iets doen tegen het verlies van biodiversiteit kan natuurlijk ook. Planten in plaats van stenen in de tuin, geen bestrijdingsmiddelen meer gebruiken, inheemse soorten kiezen en lokale natuurorganisaties steunen bijvoorbeeld.🎧 Luister ook | Kees Klomp pleit voor radicale herstart van de economieDaarnaast duiken we in de wereld van klimaatrechtszaken. Het Britse Grantham Instituut telde wereldwijd bijna 300 nieuwe rechtszaken in tien jaar tijd – vaak aangespannen door burgers tegen hun overheid. Maar er is ook een nieuwe trend: rechtszaken tégen strenger klimaatbeleid. Vooral in de VS proberen sommige staten klimaatactie juist terug te draaien. Wat zegt dit over het spanningsveld tussen politiek, recht en klimaat?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De temperatuur stijgt en dat merken we vooral in de stad. Waar steen, beton en asfalt overheersen, wordt het op dagen als deze snikheet. Hoe houden we onze steden leefbaar, gezond en koel?Deze aflevering in het kort:☑️ Hittestress: waarom steden veranderen in bakovens☑️ Wat het Binnenhof leert over hittebestrijding☑️ Klimaatverandering maakt koffie (en meer) flink duurderIn deze aflevering duiken we in het groeiende probleem van hittestress. Op zomerse dagen lopen de gevoelstemperaturen in binnensteden op tot boven de 45 graden. Dat zorgt niet alleen voor een onprettige leefomgeving, maar vormt ook een reëel gevaar voor de volksgezondheid. Ouderen, jonge kinderen en chronisch zieken lopen het meeste risico, vertelt Frank Del Gatto van NL Greenlabel. Hij legt uit hoe gebieden als Nijmegen en Amsterdam-Zuidoost al werken aan groene, verkoelende oplossingen en hoe het Binnenhof zelf een testcase is geworden.🎧 Luister ook: koraal in crisis: kunnen we het nog redden?De oorzaak van het probleem ligt deels bij onszelf: we hebben onze steden volgestort met steen, asfalt en beton. En hoewel de overheid inmiddels werkt aan een ‘Hitte-aanpak’, mist het volgens hem nog aan daadkracht en uitvoering. “Met satellietdata en hittestressmetingen is vandaag al inzichtelijk te maken waar het misgaat en waar vergroening direct verschil maakt”, aldus Del Gatto. Zo is er nu ook de Nationale Dashboard Toekomstbestendige Leefomgeving: een digitaal platform dat gemeenten en provincies in Nederland helpt de staat van hun leefomgeving te monitoren en verbeteren.🎧 Luister ook: scheepvaart gaat nu eindelijk CO2-bonnetje betalenNaast hittestress raakt klimaatverandering ook direct ons bord én ons kopje koffie. Grote koffieproducenten verhogen hun prijzen door mislukte oogsten in landen als Brazilië en Vietnam. Droogte, hitte en extreme weersomstandigheden maken de koffieteelt namelijk steeds risicovoller. En het blijft niet bij koffie, vertelt ons groene geweten Aniek Moonen. Ook cacao, rijst, avocado’s en plantaardige oliën worden getroffen. “Klimaatverandering is dus niet alleen een verhaal over de toekomst, het zit inmiddels gewoon in ons boodschappenmandje.”See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is in de ban van de NAVO-top. Moet je als duurzame belegger nu geld steken in wapens om de ruziemakers in de wereld af te schrikken? Deze aflevering in het kort:☑️ Kun je als groene belegger investeren in wapens?☑️ Hoe voorkom je greenwashing duurzame beleggingen?☑️ Van olie plastic maken, met de inzet van luchtDe oorlogsdreiging in Europa groeit, het defensiebudget stijgt en steeds meer landen kiezen voor militaire afschrikking. Maar hoe verhoudt zich dat tot duurzaam beleggen? Moet je als groene belegger de wapenindustrie toch maar gaan omarmen of zak je daarmee door een morele ondergrens? In deze aflevering gaan we hierover in gesprek met Hadewych Kuiper van Triodos Investment Management. Volgens haar is het geen investeringsvraagstuk, omdat er voldoende geld is. Het gaat de wapenindustrie vooral om langetermijncontracten en die zekerheid kan enkel de overheid geven. 🎧 Luister ook | Kees Klomp pleit voor radicale herstart van de economieBij Triodos beleggen ze dus principieel niet in wapens. Ook niet nu de roep om veiligheid luider klinkt dan ooit. Al was het alleen al, omdat deze industrie één van de meest vervuilende is die je je maar kunt voorstellen. Maar waar ligt de grens als het gaat om technologie met een ‘dual use’, zoals satellietsystemen of communicatietechnologie? Verder legt Kuiper uit hoe je maatschappelijke waarde kunt meten en waarom impact belangrijker is dan alleen ESG-scores.🎧 Luister ook | Zeewier als messtof voor de landbouwIn Colorado hebben wetenschappers een manier gevonden om olie om te zetten in plastic, met niets anders dan zichtbaar licht. “Het klinkt als science fiction, maar het gebeurt echt”, vertelt Suze Gehem. “Bij kamertemperatuur, zonder oven of extra energie. Ze gebruiken daarvoor fotokatalyse, een proces dat lijkt op fotosynthese, waarbij licht moleculen herordent. Dat maakt het schoner en energiezuiniger dan traditionele methoden. Vooral bij plastic en medicijnen kan dit een enorme stap zijn richting een duurzamere chemische industrie.”See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mei was een van de droogste maanden sinds 1976. En volgens de Europese klimaatdienst Copernicus is dit geen uitzondering meer, maar het nieuwe normaal. Deze aflevering in het kort:☑️ Water recyclen met de Hydraloop, oplossing tegen watertekort ☑️ Earth Overshoot valt dit jaar op 24 juli☑️ Jongeren maken zich minder druk om het klimaatNederland staat bekend om zijn watermanagement, maar focust vooral op overstromingen. Ondertussen groeit een minstens zo groot probleem: waterschaarste. De gevolgen zijn nu al merkbaar – van lage grondwaterstanden en sproeiverboden tot druk op drinkwatervoorzieningen. In deze aflevering spreken we met Arthur Valkieser, oprichter van Hydraloop. Zijn innovatieve systeem maakt het mogelijk om tot wel 45% van je huishoudelijke watergebruik te hergebruiken. Douchewater dat je toilet doorspoelt of je wasmachine voedt, zonder gedoe met filters of chemicaliën. 🎧 Luister ook: Kees Klomp pleit voor radicale herstart van de economieHydraloop is compact, plug & play, en geschikt voor nieuwbouw én bestaande woningen. We bespreken de impact van droogte op huishoudens, de rol van overheidsbeleid, en waarom Nederland achterloopt op het gebied van waterrecycling. Ook kijken we naar andere landen, zoals in het Midden-Oosten, waar dit soort oplossingen al breder worden toegepast. Welke rol zouden gemeenten en projectontwikkelaars hierin kunnen spelen? En wat is er nodig om deze technologie op grote schaal door te laten breken? 🎧 Luister ook: Zeewier als messtofOns groene geweten is deze keer Klaske Kruk van Circularities. Zij haalt een onderzoek aan van Ipsos I&O. Daaruit blijkt dat hun zorgen over klimaatverandering afnemen. Jongeren voelen zich vaak machteloos en schuiven het onderwerp naar de achtergrond. Terwijl hun bewustzijn over duurzame keuzes toeneemt, daalt hun gedrag juist: ze vliegen meer, douchen langer en eten vaker vlees. Ook vinden steeds minder jongeren dat de overheid meer moet doen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een nieuwe raffinaderij in Beverwijk maakt meststof van zeewier. Het klinkt exotisch, maar is bloedserieus. Holdfast and Stipe komt hiermee met een plantaardig alternatief voor kunstmest.Deze aflevering in het kort:☑️ Waarom zeewier een duurzaam alternatief kan worden voor kunstmest☑️ Hoe boeren hogere opbrengsten kunnen behalen met minder impact☑️ Nog steeds zit er PFAS op onze groenten en fruitIn deze aflevering onderzoeken we de impact van deze innovatie. Die moet een oplossing bieden voor problemen van boeren. Zij moeten vergroenen, maar stuiten op stikstofregels, bodemuitputting en hoge kosten. Holdfast and Stipe biedt ze een 100% plantaardige meststof op basis van zeewier. Gemaakt in een eigen raffinaderij in Beverwijk, zonder chemische bewerking en met een reeks wetenschappelijk onderbouwde voordelen voor gewas, bodem en klimaat.🎧 Luister ook: Hoe bouwen we een economie zonder afval?Nikki Spil vertelt hoe haar meststof zorgt voor gezondere bodems en sterkere planten. Ook het milieu vaart er wel bij: de ecologische voetafdruk is 50 procent kleiner dan die van kunstmest en de koolstofopslag in de bodem neemt toe. Daarnaast staan we stil bij de opschaling. Want hoe krijg je dit type innovatie echt de landbouw in? Boeren reageren in eerste instantie enthousiast, maar het bedrijf heeft nog wel een lange weg te gaan voordat er op grote schaal impact gemaakt kan worden.🎧 Luister ook: schoon water als Nederlands exportproductHarm komt met schokkende cijfers over groentepestidicen Op meer dan de helft van onze kropsla, druiven en aardbeien zitten resten van PFAS-bestrijdingsmiddelen. Dat blijkt uit onderzoek door PAN NL - Pesticide Action Network Netherlands. ‘In de Europese Unie zijn nog steeds meer dan 30 soorten PFAS-pesticiden toegestaan en het heeft er alle schijn van dat die kankerverwekkend zijn, je hormoonhuishouding verstoren, je vruchtbaarheid aantasten of heel giftig zijn voor het waterleven. Laten we dit soort gif alsjeblieft uitbannen.”See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er moet iets veranderen aan onze manier van leven. Maar waarom doen we het dan niet? Kunstenaar en programmamaker Lucas De Man schreef er een boek over. “We zitten niet alleen in een klimaatcrisis, maar vooral in een waardencrisis.”Deze aflevering in het kort:☑️ Waarom het oude verhaal van winst en ego niet meer werkt☑️ Verduurzamen van Tata Steel kost Nederland miljarden euro’s☑️ Herbewapening bedreigt klimaatdoelenWe leven in een tijd vol crises - van klimaat tot mentaal welzijn - en steeds meer mensen vragen zich af: waar gaat het heen met de wereld? En belangrijker nog: wat kan ík doen? Lucas De Man zoekt in zijn nieuwste boek naar antwoorden op deze grote vragen. Hij pleit in zijn boek voor een andere kijk op vooruitgang en een ander toekomstverhaal. Volgens hem is het dominante verhaal van individualisme, efficiëntie en winst uitgewerkt.🎧 Luister ook: koraal in crisis: kunnen we het nog redden?Een term die hij in zijn boek beschrijft is eco-elitisme. Het is het verwijt dat duurzaamheid vooral een hobby of overtuiging is van hoogopgeleide, welgestelde mensen die zich zonnepanelen, elektrische auto’s, biologische voeding of een CO2-compensatie kunnen permitteren. “Dat is op zich niet erg, maar het wordt wél een probleem als die groep vooral op zichzelf focust, kritiek uit op anderen en zich moreel verheven voelt”, aldus De Man. Zo is hij bijvoorbeeld erg kritisch op historicus Rutger Bregman. “Niet om zijn optimisme, maar om zijn stelligheid. Zijn waarheid is wéér een waarheid van bovenaf.” Volgens Lucas De Man hebben we geen nieuwe goeroes nodig, maar gedeelde verhalen die ontstaan vanuit diversiteit, twijfel en samenwerking.🎧 Luister ook: Kees Klomp pleit voor radicale herstart van de economie Harm windt zich intussen op over de nieuwe wapenwedloop in de wereld. Deze wereldwijde ontwikkeling noemt hij een grote bedreiging voor de klimaatdoelen. “Alleen al de herbewapening van de Navo zorgt voor 200 miljoen ton extra broeikasgassen per jaar. En elke dollar die naar wapens gaat, gaat niet naar een echte veilige toekomst”, aldus Harm. Hij refereert daarbij aan onderzoeker Ellie Kinney van het Conflict and Environment Observatory. Zij schreef een rapport dat werd aangehaald in The Guardian. “We investeren nu in militaire veiligheid, verhogen daardoor de wereldwijde uitstoot en verergeren de klimaatcrisis op de lange termijn.”See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van bakfiets tot mobiliteitsbudget. Voor veel mkb’ers is het verduurzamen van hun mobiliteit een flinke uitdaging. Deze aflevering in het kort:☑️ Wat mkb’ers nú al kunnen doen om hun mobiliteit te verduurzamen☑️ De impact van milieuzones op ondernemers in de binnenstad☑️ Hoe gedragsverandering net zo belangrijk is als techniekBestelbusjes en leaseauto’s zorgen voor een groot deel van de uitstoot, maar hoe maak je daarin slimme én haalbare keuzes? In deze aflevering hoor je hoe je als ondernemer stappen zet zonder je bedrijf stil te zetten. Te gast is Walther Ploos van Amstel, mobiliteitsexpert en lector City Logistiek aan de Hogeschool van Amsterdam. Hij vertelt dat elektrisch rijden voor mkb’ers nu al voordeliger is, niet alleen voor het klimaat, maar ook voor de eigen bedrijfskas. Verder gaat het onder meer nog over elektrische bakfietsen, mobiliteitsbudgetten, thuiswerken en het belang van gedragsverandering. 🎧 Kees Klomp pleit voor radicale herstart van de economieOok bespreken we met hem de impact van milieuzones in steden. Sinds januari zijn dieselbusjes op veel plekken niet meer welkom in de binnenstad. Dat wordt op gehandhaafd, vertelt hij. “In Rotterdam zijn er al 8000 waarschuwingen uitgedeeld. Vanaf 1 juli blijft het daar niet bij, dan leidt het tot een boete van 140 euro.” Ondernemers die moeten leveren of bouwen in de stad moeten zich dus aanpassen. En dat doen ze volgens Ploos van Amstel dan ook.🎧 Koraal in crisis, kunnen we het nog redden?Harm windt zich op over een bericht over groene beleggingsfondsen. Die blijken namelijk voor meer dan 33 miljard dollar te hebben geïnvesteerd in olie- en gas. “Fondsen met klinkende namen als Sustainable Global Stars en Europe Climate Pathway stoppen veel geld in Shell, BP, TotalEnergies, ExxonMobil en Chevron. Het argument is dat ze via aandelen invloed kunnen uitoefenen op de verduurzaming van deze fossiele bedrijven. Maar in de praktijk komt daar weinig van terecht. Ik weet niet precies wie wie nu voor de gek aan het houden is.”See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereld zoals we die kennen stort onvermijdelijk in. Het is de confronterende openingszin van Ecoliberalisme, het nieuwe boek van betekeniseconoom Kees Klomp.Deze aflevering in het kort:☑️ Waarom Kees Klomp denkt dat het kapitalisme fundamenteel faalt☑️ Wat ecoliberalisme precies inhoudt en hoe het kan werken☑️ Waarom de natuur steeds slechter in staat is om CO2 op te nemenIn deze aflevering van BNR Duurzaam staat het fundamentele systeemfalen van het kapitalisme centraal. Kees Klomp draagt in zijn boek alternatieven aan. Volgens hem hebben we niet alleen een ecologische, maar ook een psychologische, sociale én economische crisis te pakken. Dat is allemaal terug te voeren op een economie die draait op begeerte in plaats van behoefte.🎧 Luister ook: koraal in crisis: kunnen we het nog redden?Met het begrip ecoliberalisme presenteert Klomp een nieuwe manier van denken: vrijheid en gelijkwaardigheid, maar dan voor alle levensvormen en dus niet alleen de mens. Het is een pleidooi voor een economie waarin zorg voor elkaar en voor de aarde centraal staan. Geen winstmaximalisatie, maar welzijn. Geen groei om de groei, maar productie binnen planetaire grenzen. In het gesprek legt Klomp uit hoe zo’n systeem eruit kan zien, waarom het onvermijdelijk is dat de oude wereld crasht en hoe we nú al stappen kunnen zetten richting een economie van betekenis.🎧 Luister ook: scheepvaart gaat nu eindelijk CO2-bonnetje betalenMaar terwijl er nieuwe economische denkrichtingen opstaan, blijkt ook dat de natuur ons steeds minder kan helpen bij het dempen van de schade. Uit recente metingen blijkt dat bossen en oceanen - tot nu toe onze belangrijkste CO2-opslag - minder goed functioneren door droogte, hittegolven en bosbranden. De jaarlijkse CO2-stijging is bijna verdubbeld. Dat betekent dat zelfs als wij minder uitstoten, de natuur zélf inmiddels meer CO2 terug de atmosfeer in pompt. Een zorgwekkende ontwikkeling, die de urgentie van systemische verandering nog eens onderstreept.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Frankrijk is een enorme ondergrondse voorraad witte waterstof ontdekt. Schoon, overvloedig en zó uit de grond: wordt dit de onverwachte sleutel tot een fossielvrije toekomst?Deze aflevering in het kort:☑️ Wat is witte waterstof en waarom is de vondst in Frankrijk zo bijzonder?☑️ De kansen én technische uitdagingen van natuurlijke waterstofwinning☑️ Britse overheid financiert geo-engineering projectenDe witte waterstof ligt opgeslagen in de bodem van Lotharingen. Deze koolstofvrije energiebron ontstaat zonder menselijke tussenkomst door geologische processen, zoals de interactie van water met ijzerrijk gesteente. Volgens wetenschappers kan witte waterstof een betaalbaar en schoon alternatief worden voor fossiele brandstoffen én zelfs voor groene waterstof. Er komt immers geen CO2 vrij bij de winning en energie-intensieve elektrolyse is niet nodig. 🎧 Luister ook | Neem een kijkje in het Nederland van 2120Is dit een stille revolutie of een hype met haken en ogen? En zo zijn er meer vragen. Want hoe makkelijk win je deze ondergrondse brandstof eigenlijk? En wat moet er nú gebeuren om witte waterstof snel een plek te geven in onze energiemix? We vragen het aan Maarten Steinbuch, hoogleraar aan de TU Eindhoven. Hij legt uit hoe de Fransen deze bel hebben ontdekt en waarom de vondst wereldwijd veel aandacht krijgt. Wel waakt Steinbuch ervoor om witte waterstof nu te bestempelen als dé toekomst van onze energievoorziening. Daarvoor zijn er te veel onzekerheden.🎧 Luister ook | Waarom zoveel duurzame bedrijven nu failliet gaanDe Britse overheid gaat experimenten met geo-enginering financieren. Het gaat onder meer om zonlicht weerkaatsende deeltjes in de atmosfeer, wolken reflectiever maken door middel van vernevelde zoutkristallen uit zeewater en het pompen van water op zee-ijs om het te verdikken. ‘Zo kunnen we de aarde afkoelen en tijd kopen om de energietransitie wat rustiger te kunnen laten verlopen - zonder wereldwijde catastrofes’, aldus Harm. Het gaat om een kapitaalinjectie van tientallen miljoenen euro’s.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Koraalriffen zijn onmisbaar voor het leven in zee én voor miljoenen mensen wereldwijd. Maar de riffen verbleken in rap tempo door opwarming van de oceanen. Deze aflevering in het kort:☑️ Waarom 84% van de koraalriffen lijdt onder hittestress☑️ Wat werkt (en wat niet) bij het herstellen van koraal☑️ Hoe belangrijk lokale gemeenschappen zijn voor het behoud van rif-gebiedenWereldwijd staat het slecht gesteld met koraalriffen: meer dan 80 procent heeft te maken met hittestress. Door opwarming van de oceanen verliezen koralen hun symbiotische algen, wat leidt tot verbleking en mogelijk afsterven. Maar dat is niet het enige probleem. Verzuring van het zeewater, vervuiling, overbevissing en ziektes maken het leven onder water nóg moeilijker. Zeebioloog Ronald Osinga legt uit wat er precies gebeurt, waarom koraal zo belangrijk is voor biodiversiteit, kustbescherming en economie en wat we kunnen verwachten als de temperatuur op aarde blijft stijgen. In het slechtste scenario blijft aan het eind van deze eeuw nog maar één procent van de riffen over.🎧 Luister ook: scheepvaart gaat nu eindelijk CO2-bonnetje betalenToch is er ook hoop. Osinga vertelt hoe onderzoekers en lokale gemeenschappen wereldwijd werken aan koraalherstel, onder meer met kunstmatige riffen en laboratoriumtechnieken. Ook de Mineral Accretion Technique komt voorbij, al is Osinga daar kritisch over. Lokale betrokkenheid blijkt cruciaal voor succesvol beheer, net als financiële middelen en langdurige inzet. Maar zonder actie op grotere schaal, blijven dit soort inspanningen volgens hem dweilen met de kraan open. 🎧 Luister ook: kan Tata Steel ‘s werelds groenste staalfabriek worden?Harm trapt de aflevering af met goed nieuws. Een onderzoek onder 130.000 mensen in 125 landen toont aan dat bijna 90 procent van de bevolking wil dat hun regering meer doet tegen klimaatverandering. En twee derde van de ondervraagden wil daarvoor best 1 procent van hun inkomen afstaan. Harm concludeert: een kleine groep klimaatontkenners maakt veel meer en effectiever lawaai dan de stille meerderheid. ‘Laten we daarmee ophouden.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na bijna tien jaar onderhandelen is er eindelijk een deal: rederijen gaan betalen voor de CO2-uitstoot van hun schepen. De sector bleef tot nu vaak buiten beeld bij nieuwe klimaatafspraken.Deze aflevering in het kort:☑️ Internationale deal over een CO2-heffing voor grote tankers☑️ Van schonere brandstof tot zeilen; dit zijn de alternatieven☑️ De klimaatplannen van Hermans pakken wortel van probleem niet aanDe internationale scheepvaart is verantwoordelijk voor zo’n 3 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Harde afspraken werden tot dusver niet echt gemaakt. Zelfs in het Klimaatakkoord van Parijs wordt met geen woord over de scheepvaart gerept. Dat verandert nu. In deze aflevering duiken we in het nieuwe akkoord dat een wereldwijde CO2-heffing voor de scheepvaart introduceert. Gaat dit zorgen voor een groene revolutie op zee of is het vooral symboliek? 🎧 Luister ook | Kernfusie: de belofte van oneindig veel groene energieDat vragen we aan Hannah Mosmans. Zij is scheepvaartexpert van de Erasmus Universiteit en legt uit wat er precies is afgesproken, waarom het zo lang heeft geduurd en welke impact dit gaat hebben op reders wereldwijd. Ook spreken we methaar over de alternatieven voor zware stookolie, de technologische uitdagingen én de rol van consumenten. Want moet de oplossing misschien ook gezocht worden in minder consumptie? Want dat leidt uiteindelijk tot minder varen.🎧Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenOns groene geweten Nikki Trip windt zich op over de klimaatplannen die minister Hermans afgelopen week presenteerde. De industrie krijgt een half miljard euro steun, onder andere via de terugkeer van de Indirecte Kostencompensatie-regeling. Die regeling is bedoeld voor energie-intensieve bedrijven, zoals staal- en kunstmestproducenten, zodat ze niet naar het buitenland vertrekken. ‘Dit is in feite gewoon fossiele subsidies, waar we juist vanaf moeten. Waar ik me over verbaas is het ontbreken van serieuze actie om de kern van het klimaatprobleem echt aan te pakken’, aldus Trip in haar analyse.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de Duin- en Bollenstreek werken gemeenten, woningcorporaties en energiebedrijven samen aan een nieuw warmtenet op aardwarmte. Maar waarom duurt het zo lang? En wie gaat dit betalen?Deze aflevering in het kort:☑️ De uitdagingen bij de ontwikkeling en aanleg van een nieuw warmtenet☑️ Veel agrariërs gebruiken nog steeds teveel glyfosaat☑️ Ahold-Delhaize drijft de prijzen van biologisch voedsel opIn deze aflevering duiken we in de kansen én de knelpunten van warmtenetten. Dat doen we met Michiel Ottenvanger, projectleider van van Aardwarmte Rijnland. Warmtenetten worden vaak genoemd als dé oplossing om grote groepen woningen van het aardgas af te halen. Maar in de praktijk lopen veel projecten stuk op financiële hobbels, bewonersprotesten en bureaucratische vertraging. Michiel Ottenvanger vertelt hoe het project Aardwarmte Rijnland al vier jaar onderweg is. En toch nog steeds wacht op een eerste schop in de grond. Toch gelooft hij in het plan. Met geothermie als onuitputtelijke warmtebron kunnen straks tienduizenden huishoudens in de regio duurzaam worden verwarmd. 🎧 Luister ook | De strijd van Benedicte Ficq tegen grote vervuilersMaar dan moet de overheid wel de portemonnee trekken, want betaalbaarheid blijft de achilleshiel. Niemand zit te wachten op hogere maandlasten en dit warmtenet aanleggen kost ongeveer 1,3 miljard euro. Volgens Ottenvanger is een duurzaam alternatief zoals de warmtepomp niet per se een beter idee, gelet op de problemen met netcongestie. In deze aflevering bespreken we de rol van overheden, de invloed van de nieuwe Warmtewet en het dilemma tussen publieke regie en commerciële belangen. 🎧 Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenHarm windt zich intussen op over Albert Heijn Delhaize. Onderzoeksbureau Profundo komt met het bericht dat deze supermarkt de prijzen van biologische producten kunstmatig verhoogt. Zo maken ze tot wel 40 procent meer winst, lezen we op de site Nieuwe Oogst. Op die manier betaalden klanten in 2023 maar liefst 863 miljoen te veel. ‘Dat grootgrutters een belangrijke rol moeten en kunnen spelen in het verduurzamen van ons voedselsysteem weet eigenlijk iedereen die een beetje nadenkt. Maar over hoe we dat moeten doen verschillen de meningen blijkbaar nogal.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tata Steel staat op een kruispunt. Terwijl het bedrijf 1600 banen schrapt, werkt het tegelijk aan een groenere toekomst. Hoe realistisch is die koers richting duurzaamheid, circulaire productie en groen staal? Deze aflevering in het kort:☑️ Hoe Tata Steel de meest duurzame staalfabriek van de wereld wil worden☑️ Vezelhennep wordt gebruikt bij isoleren van 1.000 Friese woningen☑️ Stroomvraag van datacenters stijgt komende jaren explosiefHarm gaat deze aflevering in gesprek met Hans van der Weijde. Hij is innovatiedirecteur bij Tata Steel in IJmuiden en voorzitter van de landelijke HTSM-werkgroep circulaire economie. Het gesprek gaat onder meer over zeldzame metalen, Europese afhankelijkheden en de kunst van het hergebruiken. Want wat betekenen de geopolitieke spanningen en schaarser wordende grondstoffen voor Nederland? En wat is er nodig om écht circulair te worden – van ontwerp tot productie?🎧 Luister ook | Neem een kijkje in het Nederland van 2020 Van der Weijde legt uit waarom design-for-recycling cruciaal is en hoe Tata nu al stappen zet richting hergebruik, schrootrecycling en het nuttig inzetten van restproducten zoals staalslakken. Natuurlijk bespreken we ook de recent aangekondigde ontslaggolf en de vraag die op ieders lippen ligt: wat merken omwonenden nu van de duurzame ambities van Tata? Is de belofte van groen staal in 2030 haalbaar of vooral een hoopvolle ambitie? 🎧 Luister ook | Waarom zoveel duurzame bedrijven nu failliet gaanHet Internationale Energie Agentschap heeft een wereldwijde analyse gemaakt van het toenemende gebruik van AI en stroom in de wereld. wat blijkt? Rond 2030 is de stroomvraag van datacenters verdubbeld tot 945 terawattuur. En de grote boosdoener is AI. 'Als AI wordt gebruikt om emissies overal slim terug te dringen en de innovatie in hernieuwbare energie te versnellen, kan deze toename misschien wel worden gecompenseerd. Maar ik krijg er nogal een ongemakkelijk gevoel van', aldus Harm. ‘Misschien omdat er nergens wordt gezegd op welke manier we met AI daadwerkelijk een klimaatneutrale wereld kunnen maken.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Windmolens, warmtepompen en waterstof: het zijn dé toverwoorden van de energietransitie. Maar wie zorgt ervoor dat al die duurzame energie ook echt uit ons stopcontact komt?Deze aflevering in het kort:☑️ Nog heel veel ruimte op het stroomnet buiten de piekuren☑️ Eneco investeert fors in herstel van biodiversiteit☑️ Nieuwe wapenwedloop is slecht nieuws voor milieu en klimaatKaren de Lathouder is de COO Assets bij Eneco. De energietransitie vraagt volgens haar om grote ambities én harde keuzes. Eneco wil in 2035 klimaatneutraal zijn en investeert daarom fors in zon, wind en warmtenetten. Maar het bedrijf besloot onlangs om niet mee te dingen naar een nieuw windpark op de Noordzee. Volgens De Lathouder is de businesscase momenteel namelijk niet rond te rekenen. Ook gaat het over TenneT. Bedrijven die wachten op een zware elektriciteitsaansluiting kunnen in sommige gevallen toch worden aangesloten. Voorwaarde is wel dat ze tijdens de piekuren afschalen.🎧 Eiwit uit lucht, de toekomst van voedselproductieSamen met ons groene geweten Aniek Moonen bespreken we de rol van energiebedrijven in de verduurzaming van Nederland. Van slimme manieren om netcongestie te omzeilen tot biodiversiteitsdoelen bij nieuwe projecten. Het energiebedrijf wil inmiddels dat alle investeringsbeslissingen voor nieuwe duurzame energiebronnen op land een netto positief effect hebben op de biodiversiteit. Dit betekent dat Eneco zich inspant voor herstel van de biodiversiteit tot minimaal 110 procent ten opzichte van de staat bij aanvang van het project.🎧 Een masterplan voor duurzame landbouw in NederlandHarm windt zich op over de miljarden die in de krijgsmacht worden gestopt. Deze nieuwe wapenwedloop heeft volgens hem een extreem grote impact op het milieu. "Van tanks tot straaljagers, onderzeeboten, wapens, bommen, oefenterreinen en kazernes. Die kosten allemaal bij elkaar grote hoeveelheden grondstoffen en fossiele brandstof om het te maken en aan de gang te houden. De oorlogsindustrie is zeer vervuilend. Naar schatting van enkele wetenschappers komt daar meer dan 5 procent van de wereldwijde uitstoot vandaan, meer dan lucht- en scheepvaart gecombineerd."See omnystudio.com/listener for privacy information.

Schoon water lijkt vanzelfsprekend. Toch kampen wereldwijd miljoenen mensen met droogte en vervuiling. Het Nederlandse bedrijf Dutch Clean Tech claimt een oplossing te hebben. Deze aflevering in het kort:☑️ Hoe de technologie Dutch Clean Tech water zuivert☑️ Twijfels over de 25%-regel voor sociale verandering ☑️ Oplossen van Netcongestie hoeft geen 200 miljard euro te kostenVan microplastics in oceanen tot giftige lozingen in rivieren. De watercrisis is één van de grootste milieuproblemen van deze tijd. Wereldwijd hebben 2 miljard mensen geen toegang tot schoon drinkwater. Zelfs in Nederland zien we steeds vaker periodes van droogte en een dalend grondwaterpeil. Het Noord-Hollandse bedrijf Dutch Clean Tech heeft een innovatieve waterzuiveringstechnologie ontwikkeld die volgens hen zowel betaalbaar als schaalbaar is. “We filteren vervuiling zonder chemische toevoegingen en kunnen ons systeem overal ter wereld inzetten”, vertelt Sander Pielkenrood, directeur van het bedrijf.🎧 Luister ook | De plastic recycling-industrie dreigt te worden weggevaagdDutch Clean Tech werkt al aan projecten in onder andere Mexico en Guatemala. Hier wordt vervuild rivierwater omgezet in schoon drinkwater dat voldoet aan de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ook dichter bij huis, op Schiphol, zuiveren ze afvalwater met restanten van olie en kerosine. In deze aflevering van BNR Duurzaam bespreken we de technologische mogelijkheden, de obstakels op het gebied van regelgeving en hoe financiering kan helpen om schoon water toegankelijk te maken voor iedereen. 🎧 Luister ook | Een concrete route naar minder CO-uitstootHarm heeft het in zijn betoog over netcongestie. Het kost eindeloos veel miljarden om het net te verzwaren, maar daar worden nu vraagtekens bij gezet door experts van onder meer Holland Solar, de Nederlandse Vereniging van Duurzame Energie, NedZero en Energy Storage NL. Hun boodschap is simpel: stem vraag en aanbod beter op elkaar af. ‘Door op piekmomenten meer eigen stroom te gebruiken, door slimme opslag en grootverbruikers te betalen om buiten de spits stroom te gebruiken. Zo kunnen veel problemen worden voorkomen en hoeft er niet 195 miljard te worden geïnvesteerd’, aldus Harm. ‘Hopelijk gaan er wat creatieve geesten mee aan de slag.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland verspilt nog altijd veel te veel grondstoffen. Een nieuwe vereniging van 45 bedrijven wil daar verandering in brengen en circulair ondernemen de norm maken.Deze aflevering in het kort:☑️ De doelen van de Nederlandse Vereniging Circulaire Economie☑️ Hoe Ahrend en NS hun bedrijfsvoering circulair maken☑️ Zeespiegel stijgt door smeltende ijskappenDe afhankelijkheid van schaarse grondstoffen groeit, terwijl andere landen al volop inzetten op circulariteit. In Nederland blijft de verspilling groot. Hoog tijd voor actie, vinden 45 bedrijven en koepelorganisaties. Zij hebben zich verenigd in de nieuwe Nederlandse Vereniging Circulaire Economie (NVCE), die zich hard maakt voor eerlijke wet- en regelgeving, fiscale prikkels voor hergebruik en een gelijk speelveld voor circulaire ondernemers.🎧 Luister ook | Waarom zoveel duurzame bedrijven nu failliet gaanIn deze aflevering van BNR Duurzaam spreekt Harm Edens met Klaske Kruk, initiatiefnemer van de NVCE. Wat wil deze nieuwe club precies bereiken in Den Haag,en waarom was dit het juiste moment om op te staan? Ook te gast zijn Dionne Ewen van kantoorinrichter Koninklijke Ahrend en Ilse de Vos van de NS. Derze bedrijven zetten al volop in op hergebruik, refurbished producten en circulair ontwerpen. Maar eenvoudig is dat niet. De huidige regelgeving is nog vooral ingericht op een lineaire economie, waarbij weggooien vaak goedkoper is dan repareren. Luister naar inspirerende praktijkvoorbeelden en ontdek waar ondernemers écht tegenaan lopen als ze circulair willen werken. En hoe we samen de stap kunnen zetten naar een economie waarin minder verspild wordt – en méér waarde behouden blijft.🎧 Luister ook | Neem een kijkje in het Nederland van 2120Duizenden jaren geleden was de Noordzee een vruchtbaar land: Doggerland. Tot de zeespiegel plotseling razendsnel steeg en het gebied verdween onder water. Nieuw onderzoek van geoloog Marc Hijma van kennisinstituut Deltares laat zien dat de zeespiegel destijds met bijna een meter per eeuw steeg – zónder invloed van de mens. Nu ijskappen opnieuw smelten, waarschuwen wetenschappers: dit scenario kan zich herhalen. De geschiedenis toont hoe snel veranderingen kunnen gaan – en hoe kwetsbaar Nederland is als we niets doen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wind en zon kennen we. Maar wat als de Noordzee ons nóg een energiebron biedt? Golfenergie is constant, duurzaam en grotendeels nog onbenut. Deze aflevering in het kort:☑️ Dit zijn de kansen van golfenergie voor Nederland☑️ De technologie die Symphony Wave Power ontwikkelt☑️ Nederlandse bedrijven nog lang niet circulairGolfenergie wordt opgewekt door de beweging van golven, die mechanische energie omzetten in elektriciteit via generatoren. Drijvend of onder het wateroppervlakte. Grote voordelen ten opzichte van zon en wind? De technologie is veel minder afhankelijk van weersomstandigheden en kan dus dag en nacht energie produceren. Maar terwijl windmolens al volop op zee staan, blijft de ontwikkeling van golfenergie vooralsnog achter. Hoe komt dat eigenlijk? En hoe groot is de potentie voor Nederland?Luister ook | De strijd van Benedicte Ficq tegen grote vervuilersOnze gasten in deze uitzending zijn Fred Gardner van Symphony Wave Power en Anton de Fockert van Deltares. Gardner is zijn technologie al aan het testen op land, na 2030 hoopt hij de eerste commerciële projecten te kunnen uitrollen. De twee deskundigen leggen uit hoe golven dag en nacht energie kunnen opwekken, wat er nodig is om deze technologie op te schalen en waarom we in Nederland achterlopen op landen als Groot-Brittannië en Portugal. Ook bespreken we de uitdagingen. Zo hebben startups moeite met het vinden van financiering. Ook de impact op het zeeleven komt aan bod.Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenVerder in deze aflevering: het is de Week van de Circulaire Economie. Hoe circulair zijn Nederlandse bedrijven eigenlijk? Uit onderzoek blijkt dat mkb’ers gemiddeld voor 56 procent circulair werken, maar vooral in sectoren als bouw en agrifood is nog veel te winnen. Harm windt zich intussen op over de staat van Europese innovatie. Terwijl de geopolitieke spanningen oplopen, is Northvolt – ooit Europa’s grote hoop in de batterij-industrie – failliet verklaard. Hoe kan dat, vraagt hij zich af?See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze speciale podcast van BNR Duurzaam spreekt Harm met Jane Goodall. Zij geldt als een wereldwijd icoon op het gebied van natuurbescherming.In de jaren zestig begon Goodall haar baanbrekende onderzoek naar chimpansees in Gombe, Tanzania. Ze ontdekte dat deze dieren gereedschap gebruiken en complexe sociale structuren hebben – inzichten die onze kijk op mens en dier voorgoed veranderden. Vandaag de dag zet ze zich via het Jane Goodall Institute in voor natuurbehoud en gemeenschapsontwikkeling in Afrika. In deze podcast spreken we haar over haar levenswerk, de uitdagingen van natuurbehoud en haar boodschap voor de volgende generatie. Ons groene geweten is deze keer Nikki Trip.Deze podcast is opgenomen in hotel Kontakt der Kontinenten in Soesterberg. Meer weten over haar werk en hoe je zelf kunt bijdragen aan een betere wereld? Kijk dan op de website van het Jane Goodall Instituut Nederland. ---------- EXTRA | Harm in conversation with Jane GoodallIn this special podcast of BNR Duurzaam, Harm speaks with Jane Goodall. She is considered a global icon in the field of nature conservation.In the 1960s, she began her groundbreaking research on chimpanzees in Gombe, Tanzania. She discovered that these animals use tools and have complex social structures—insights that forever changed our understanding of humans and animals. Today, through the Jane Goodall Institute, she works on conservation and community development in Africa. In this podcast we talk to her about her life’s work, the challenges of conservation, and her message to the next generation. Nikki Trip is our co-host.This podcast was recorded in hotel Kontakt der Kontinenten in Soesterberg. Want to know more about her work and how you can contribute to a better world? Then visit the website of the Jane Goodall Institute Netherlands.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De meubelindustrie kampt met een groot probleem: veel afval, zware arbeid en grondstoffen die de hele wereld over reizen. Maar het kan ook anders, zo bewijst het bedrijf Cooloo.Deze aflevering in het kort:⇨ Een nieuwe technologie om de meubelindustrie te verduurzamen⇨ Harm mist klimaatambities van het kabinet⇨ IJs op de poolkappen smelt nu in recordtempoEen oude leren bank, een versleten kurkvloer of afgedankt rubber. Veel mensen denken hierbij aan afval, maar Ricco Fiorito hoort en ziet vooral grondstoffen. Met Cooloo ontwikkelt hij ecologische coatings waarmee meubels, muren en vloeren een tweede leven krijgen. In deze aflevering vertelt hij hoe deze innovatieve techniek de meubelindustrie kan verduurzamen. Cooloo pakt restmaterialen zoals leer, kurk en rubber en vermaalt deze met een speciaal bindmiddel om de coatings vervolgens op meubels te spuiten. Dit zorgt voor een hoge recyclagegraad en minder afval. Toch staan grote meubelmerken nog niet in de rij om deze techniek over te nemen. Hun bestaande productiemethoden zijn gebaseerd op stofferen en de overstap blijkt lastig.Luister ook | Kernfusie: de belofte van oneindig veel groene energie Cooloo won onlangs de Fair Future Challenge en heeft een concreet plan voor het prijzengeld: het toegankelijk maken van hun technologie voor tweedehandswinkels in Nederland. Dat is nodig, want de meubelindustrie heeft een groot afvalprobleem. Elk jaar wordt in Europa 11 miljard kilo meubels weggegooid, waarvan 90 procent in de verbrandingsoven belandt. Traditionele stoffering draagt bij aan deze verspilling en bevat vaak schadelijke stoffen zoals chemische lijmen en synthetische coatings.Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenHarm windt zich intussen op over de klimaatambities van het kabinet. "Welke industrieën horen wel en niet thuis in een groene economie? Hoe gebruiken we de schaarse ruimte en waar blijven de duidelijke, richtinggevende keuzes? Tot nu toe gaat het vaak alle kanten op zoals bij de warmtepompplicht en het stikstoffonds voor boeren. En dat soort wispelturigheid en chaos werken averechts."See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voedsel produceren zonder landbouwgrond—het klinkt als sciencefiction, maar gasfermentatie maakt het mogelijk. Door CO2 en methaan om te zetten in eiwitten, kan deze technologie een revolutie ontketenen in de voedingsindustrie.Deze aflevering in het kort:⇨ De potentie van gasfermentatie uitgelegd ⇨ Harm uit stevige kritiek op de Clean Industrial Deal ⇨ Toch nog akkoord over biodiversiteit in RomeDe traditionele landbouw gebruikt enorme hoeveelheden water, land en energie. Gasfermentatie daarentegen laat micro-organismen groeien op industriële restgassen of duurzame waterstof, zonder dat daarvoor sojavelden of veestallen nodig zijn. Bedrijven zoals Farmless en LanzaTech passen deze methode al toe en laten zien dat eiwitten rechtstreeks uit lucht een haalbaar alternatief zijn. Dit kan niet alleen de CO2-uitstoot verlagen, maar ook voedselproductie mogelijk maken op plekken waar landbouw onmogelijk is, zoals woestijngebieden.Luister ook | Deze uitvinding kan 2 miljard hectare bomen plantenToch zijn er uitdagingen: de technologie is nog duur en vergt veel energie. Wat betekent dit voor de toekomst van onze voedselketen? Wordt eiwit uit lucht een volwaardig alternatief voor vlees en zuivel? En kunnen grote industrieën zoals Shell en BP hier een rol in spelen? Sina Salim van Protein Shift Consultancy denkt van wel. Hij ziet gasfermentatie als een potentiële gamechanger voor zowel voedselzekerheid als klimaatbeleid.Luister ook | Jan Rotmans over de woelige rit naar een duurzame wereldHarm windt zich intussen op over de opvolger van The Green Deal: de Clean Industrial Deal. 'Alsof er de afgelopen maanden nog niet genoeg groene ambitie in de shredder van visieloze politici en ondernemers is gegooid. Ursula van der Leyen kwam met een nogal vaag plan vol buzzwoorden als concurrentievermogen en vereenvoudiging. Het plan is op maat gemaakt naar de wensen van heel veel grote vervuilers. Hoe we hiermee snel leren produceren in balans met de natuur en voorop gaan lopen in een wereld die alleen nog lijkt te worden bevolkt door Trumpiaanse bullebakken is mij onduidelijk.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe kunnen we de Nederlandse landbouw écht duurzaam maken? Urgenda heeft een plan: minder bewerkte voeding, meer biodiversiteit en een gegarandeerde vergoeding van 1.000 euro per hectare voor 10 jaar.Deze aflevering in het kort:⇨ Urgenda presenteert een toekomstvisie voor de Nederlandse landbouw⇨ Circulaire economie in Nederland komt niet op gang⇨ Luchtkwaliteit blijft op veel plekken ronduit slechtNederlandse boeren staan onder druk. Ze moeten verduurzamen, maar krijgen daar weinig financiële zekerheid voor terug. Urgenda stelt daarom een nieuw verdienmodel voor: het ‘Zeven-vinkjes-voorstel’. Boeren die aan vijf van de zeven duurzaamheidseisen voldoen – zoals minder kunstmestgebruik, meer biodiversiteit en extensieve veeteelt – kunnen 1.000 euro per hectare ontvangen, voor een periode van tien jaar. Volgens Urgenda kan dit de landbouw duurzamer maken zonder dat boeren alle lasten dragen. We bespreken alle ins en outs met Hanneke van Ormondt, Hoofd Landbouw en Biodiversiteit bij Urgenda. Luister ook | Een concrete route naar minder CO2-uitstootHet plan zou maximaal € 1,8 miljard per jaar kosten, maar levert volgens berekeningen van onder meer het RIVM en de FAO miljarden aan besparingen op in zorg- en milieukosten. Urgenda start binnenkort met een eerste groep akkerbouwers en veehouders om het voorstel in de praktijk te testen. Of het op brede schaal haalbaar is, hangt volgens de initiatiefnemers af van steun vanuit de politiek en de bereidheid van boeren om zich aan de voorwaarden te houden.Luister ook | Stroomstress! Vol netwerk legt energietransitie lamHarm windt zich intussen op over een nieuw rapport van het PBL, het Planbureau voor de Leefomgeving. Dat stelt in een nieuw rapport dat Nederland achterblijft in de transitie naar een circulaire economie. Er zijn oplossingen genoeg, maar volgens de onderzoekers wordt de urgentie nog steeds niet echt gevoeld. PBL-directeur Marko Hekkert spreekt van een ‘crisis in slow motion'.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Avantium heeft een technologie ontwikkeld die glucose uit oude kleding haalt. Kan dit leiden tot een wereldwijde doorbraak in het recyclen van textiel? De eerste resultaten blijken zeer hoopgevend.De textielindustrie is een van de grootste vervuilers ter wereld. Jaarlijks belanden miljoenen tonnen kleding op stortplaatsen of in verbrandingsovens. Het Nederlandse chemiebedrijf Avantium denkt daar iets op gevonden te hebben. Met een nieuw proces breken ze katoen af tot glucose en winnen ze polyester terug. En dat allemaal zonder kwaliteitsverlies. Gert-Jan Gruter is hoogleraar Duurzame Industriële Chemie aan de Universiteit van Amsterdam en CTO bij Avantium. Met hem bespreken we de impact van deze nieuwe vondst.Luister ook | Wat als er straks geen bijen meer zijn?De technologie maakt gebruik van zoutzuur om katoenvezels op te lossen, waardoor glucose vrijkomt. Dat is een belangrijke grondstof voor bioplastics. Polyester blijft intact en kan opnieuw worden gebruikt. Dit biedt niet alleen een oplossing voor de enorme textielafvalberg, maar ook voor de bioplasticindustrie, die nu nog afhankelijk is van voedselgewassen zoals maïs. Grote modemerken en recyclers tonen volgens Gruter interesse, zeker nu regelgeving bedrijven dwingt om meer gerecycled materiaal te gebruiken. Avantium werkt aan een demofabriek en hoopt over vier jaar te kunnen starten met de bouw van een commerciële productiefaciliteit. Als dat lukt, kan deze innovatie een grote stap betekenen richting een circulaire textielketen.Luister ook | De opwarming van de aarde is een hoax (en nog 5 klimaatfabels)Harm windt zich intussen op over het Amerikaanse Heartland Institute, dat bekend staat om het verspreiden van klimaatleugens. Dit instituut krijgt een Britse afdeling. Er waren diverse conservatieve parlementsleden aanwezig. Inclusief voorstanders van het schrappen van net-zero doelen en het openen van nieuwe kolenmijnen. ‘Nepnieuws, de wetenschap ontkennen en in diskrediet brengen, liegen, bedriegen en doorgraaien, het wordt steeds normaler en het komt steeds dichterbij’, aldus Harm.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Netcongestie en gebrek aan grootschalige opslag zitten de energietransitie dwars. Daardoor vertraagt het verduurzamen van onze maatschappij.Nederland heeft de afgelopen jaren massaal geïnvesteerd in zonnepanelen en windparken. Inmiddels komt meer dan de helft van onze stroomproductie uit duurzame bronnen. Maar de groei van wind- en zonne-energie stuit op grenzen: netcongestie, opslagtekorten en een stabiele elektriciteitsvraag die nauwelijks meegroeit. De uitdaging ligt nu aan de vraagkant, stelt energiedeskundige Roy op het Veld. Luister ook | De plastic recycling-industrie dreigt te worden weggevaagdOm echt te verduurzamen, moeten huishoudens en bedrijven overstappen van gas naar elektriciteit. Toch heeft nog steeds ruim 80 procent van de woningen een cv-ketel en worstelt de industrie met elektrificatie. Overheidsmaatregelen blijven achter, terwijl bedrijven zoals warmtebedrijven zelfs investeringen stilzetten. ‘Zonder een stijgende vraag naar duurzame stroom hebben extra windparken en zonnepanelen weinig zin’, aldus Op het Veld. De focus moet volgens hem verschuiven van energietransitie naar een bredere economische transitie, waarin slimme technologie en ondernemerschap het verschil maken. Ook pleit hij voor één Europees energiebeleid.Luister ook | Neem een kijkje in het Nederland van.. 2120Harm is niet te spreken over het Klimaatplan van het kabinet. ‘In het plan is heel veel niet meegenomen en doorgerekend en deskundigen bestempelen het als veel te simplistisch’, zo vertelt hij. Dit roept volgens hem serieuze vragen op over de deskundigheid van deze regering. ‘Het nieuwe plan leunt stevig op het afvangen van CO2 en die technieken zijn nog steeds niet op grote schaal bewezen. Hiermee gaat het kabinet in tegen het negatieve advies van de VN.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is wereldkampioen plastic recyclen. Voor nu nog, moeten we daar aan toevoegen. Want bedrijven die inzetten op het recyclen van dat plastic, vallen momenteel met bosjes tegelijk om. Wat is er aan de hand?Deze aflevering in het kort:⇨ De problemen in de Nederlandse plastic recycling-industrie uitgelegd⇨ Trump blokkeert overheidssites over klimaatverandering ⇨ De CO2-uitstoot van het professionele voetbal in kaart gebrachtNederland is op weg naar een circulaire samenleving in 2050. Dat is dus ook een samenleving waarin we plastic niet langer een enkeltje naar de verbrandingsoven cadeau doen. Maar ja, hebben we dan in Nederland nog wel bedrijven die dat spul kunnen recyclen? Steeds meer van deze bedrijven gaan kopje onder. Zo zakte in december Blue Cycle nog door z’n hoeven. Zij hadden nog geen twee jaar eerder een hypermoderne proeffabriek in Heerenveen geopend, een project waar tientallen miljoenen euro’s in zijn gepompt.Luister ook | The Green Village is een proeftuin voor duurzame innovatiesJan Lenstra is de CEO van Veolia. Hij legt uit dat de markt momenteel wordt overspoeld met goedkoop plastic uit de Verenigde Staten en China met name. Door deze overproductie is de prijs de afgelopen jaren met ongeveer de helft gedaald, waardoor veel circulaire partijen onvoldoende verdienen om hun business draaiende te houden.Luister ook | Een concrete route naar minder CO-uitstootOns groene geweten Muriel Arts refereert naar een nieuw onderzoek, gepubliceerd door het New Weather Institute: Dirty Tackle: the growing carbon footprint of football, heet het rapport. Daarin is onder meer te lezen dat het professionele voetbal ongeveer 13 tot 15 miljoen ton CO2 per jaar uitstoot. Dat is net zoveel als het verbranden van 150 miljoen vaten olie. Het gaat onder meer om de bouw van stadions en het feit dat fans op reis gaan om hun club aan te moedigen. De onderzoekers hopen dat met dit rapport een discussie op gang komt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van zwevende bomen tot stoeptegels die je fietsaccu laden. The Green Village is een proeftuin voor allerlei groene oplossingen. Maar vinden al die mooie ideeën hun weg inmiddels naar de markt?Deze aflevering in het kort:⇨ Hoe de Green Village nieuwe duurzame innovaties mogelijk maakt⇨ De stikstof-uitspraak vraagt om concrete actie⇨ Files op het stroomnet belemmeren verduurzamen industrieOp het terrein van de TU Delft staat al een aantal jaren een openlucht laboratorium. The Green Village is bedoeld voor nieuwe innovaties op het gebied van schone energie, duurzaam bouwen en klimaatadaptatie. Wat heeft deze proeftuin inmiddels opgeleverd. Dat zoeken we uit in deze aflevering van BNR Duurzaam, met directeur Marjan Kreijns. ‘The Green Village is een minidorp met een handvol woningen, faciliteiten, veel groen en allerlei technische foefjes. Zie het als een vrijplaats voor duurzame innovaties, die ondernemers op een veilige manier kunnen uitproberen.’Luister ook | Neem een kijkje in het Nederland van 2020Bij The Green Village staan drie duurzame thema’s centraal: energietransitie, klimaatadaptatie en bouw. Denk aan een groene parkeerplaats, een buurtbatterij en woningen die worden verwarmd met waterstof. ‘Ook testen we een systeem met afvoerwater dat wordt hergebruikt om de douche mee te verwarmen.’ Wat verder opvalt: er wonen in The Green Village zelfs mensen. Zij zijn onderdeel van de experimenten die hier plaatsvinden.Luister ook | Waarom zoveel duurzame bedrijven nu failliet gaanHarm blikt terug op de stikstofuitspraak door de rechtbank in Den Haag. Die oordeelde dat de staat onrechtmatig heeft gehandeld en te weinig doet om de verslechtering van de meest kwetsbare natuur tegen te gaan. Daarom moet de overheid 50 procent van de stikstofgevoelige natuur voor eind 2030 onder de Kritische Depositie Waarde brengen. ‘Laten we niet langer wegkijken, onzin uitkramen en elkaar de schuld geven, maar laten we het zo goed mogelijk oplossen’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) presenteert een menukaart met concrete maatregelen die snel kunnen leiden tot fors minder CO2-uitstoot.Deze aflevering in het kort:⇨ Hoe Nederland sneller kan verduurzamen⇨ Bedrijven aan de slag met energiezuinig produceren⇨ Harm’s nieuwste boek: De belangrijkste vragen van je levenOns land is op weg naar een klimaatneutrale samenleving in 2050. Maar als het aan de NVDE ligt, kan dat wel een tandje sneller. Deze groene aanjaagclub doet nieuwe, verregaande voorstellen om Nederland sneller CO2-neutraal te krijgen. Deze voorstellen moeten gaan leiden tot 25 miljoen ton minder CO2-uitstoot, 7,5 miljard kuub minder aardgasimport en ook nog eens 25 miljoen minder vaten olie naar Nederland. Voorzitter van de NVDE is Olof van der Gaag en hij geeft in deze aflevering tekst en uitleg.Luister ook | Dit gaat klimaatontkenner Donald Trump doenZo pleit hij voor verdere verduurzaming van de energiebelasting en een betere handhaving van de besparingsplicht door bedrijven. Ook zou er rond 2035 een verplichte CO2-vrije elektriciteitsproductie moeten gelden, Verder wil de NVDE 8 miljard euro steken in het verduurzamen van woningen, waaronder de aanpak van slecht geïsoleerde huizen. En voor wat betreft de accijnsverlaging op diesel en benzine die door het vorige kabinet werd ingesteld? Die wordt als het aan de NVDE ligt weer teruggedraaid. 'Het is vooral belangrijk dat we laten zien dat dit soort maatregelen niet alleen het klimaatprobleem verminderen, maar het ons ook minder afhankelijk maakt van import uit andere landen.'Luister ook | Waarom zoveel duurzame bedrijven nu failliet gaanHarm presenteert deze week zijn nieuwe boek: De belangrijkste vragen van je leven, 16 jonge denkers over het klimaat. Daarin vertellen de jonge klimaatvechters hoe zij naar de toekomst kijken. Ook deelt Harm in het boek zijn eigen ervaringen in zijn strijd voor een betere wereld. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij wil nóg meer olie boren en stapt komende week waarschijnlijk meteen uit het klimaatakkoord van Parijs. Nog eens vier jaar Trump in het Witte Huis, wat zijn de gevolgen voor het klimaat? Deze aflevering in het kort:⇨ Een inkijkje in het hoofd van Donald Trump⇨ Planeet ging in 2024 door grens van anderhalve graad⇨ De branden in Los AngelesVolgende week is het zover. Dan wordt Donald Trump geïnaugureerd als 47e president van de Verenigde Staten. Natuurbehoud, energietransitie en klimaatbeleid zijn bepaald geen kwesties waar hij zich om wil bekommeren. Trump heeft gezegd dat hij zo ongeveer al het klimaatbeleid van Joe Biden wil terugdraaien. Met Amerika-correspondent Jan Postma bespreken we wat ons de komende jaren te wachten staat.Luister ook | Neem een kijkje in het Nederland van 2020‘Hou je vast, Harm', zo begint Postma zijn verhaal. ‘Hij gaat waarschijnlijk volgende week al bekendmaken dat de Verenigde Staten zich terugtrekken uit het Klimaatakkoord van Parijs. Alweer dus. De Inflation Reduction Act wil hij helemaal uitkleden en de EPA grotendeels ontmantelen. Dat is de overheidsinstantie die zich inspant voor natuurbehoud. Trump gelooft namelijk niet dat de mensen invloed heeft op klimaatverandering.'  Klimaat blijkt overigens geen thema dat de Amerikaanse headlines domineert. Zelfs niet nu Los Angeles te maken heeft met de grootste branden in de recente geschiedenis. ‘Op Fox News gaat het vooral over het falen van de brandweer en wordt nauwelijks iets gezegd over de oorzaak van deze ramp’, aldus Postma.Luister ook | Waarom zoveel duurzame bedrijven nu failliet gaanUiteraard behandelen Harm en Nikki ook het bericht van het Europese weerinstituut Copernicus. Dat meldde vrijdag dat de aarde in 2024 door de grens van anderhalve graad ging. Wetenschappers zijn er nog niet helemaal uit waarom 2024 zo warm was. Een mogelijke oorzaak is dat er steeds minder lage bewolking is. Die wolken weerkaatsen relatief veel zonlicht en hebben daarom een afkoelend effect. ‘Dit laat zien dat we bij het overschrijden van tipping points, zoals deze anderhalve graden, ook steeds meer in een onzekere tijd aankomen’, aldus Trip.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Opheffingsuitverkopen bij duurzame kledingmerken. Plastic recycling bedrijven die hun deuren. En duurzame bezorgdiensten staan met pech langs de kant. Wat is er toch aan de hand met die duurzame economie?Deze aflevering in het kort:⇨ Subsidies en wetgeving rijden impactondernemers in de wielen⇨ Record-schade als gevolg van natuurrampen⇨ Triodos ziet meer belangstelling voor duurzame transitiesWe zien het de laatste maanden met enige regelmaat gebeuren: ondernemingen met een duurzaam bedrijfsmodel leggen het loodje. Of ze nu zonnepanelen plaatsen, plastic recyclen of pakketjes rondbrengen met elektrische busjes en bakfietsen. Hoe dat komt en wat er moet gebeuren om dit tij te keren, bespreken we met Michel Scholte. Hij is directeur van True Price, Impact Institute en de CSRD Academy.Luister ook | Kernfusie: de belofte van oneindig veel groene energieHij wijst op weeffouten in de economie. Als duurzame ondernemer moet je opboksen tegen fossiele bedrijven die een enorme voorsprong hebben door schaalvoordelen en de nodige subsidies. Impactbedrijven hebben vaak nog geen bewijslast en vertrouwen opgebouwd. Ook de wetgeving helpt niet mee. ‘Heb je net fors geïnvesteerd in elektrische bakfietsen, wordt de dieselvrije binnenstad met een jaar uitgesteld’, aldus Scholte. Verder wijst hij op het uitblijven van true pricing. De maatschappelijke schade van fossiele producten zit niet in de kostprijs, waardoor zij een onevenredig voordeel hebben.Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenYvette Watson is ons groene geweten. Zij heeft nieuws van Triodos Bank, over het draagvlak in de samenleving voor een nieuwe economie. Wat blijkt? Die neemt toe. Triodos wilde van ongeveer 1050 Nederlanders weten hoe zij tegenover de transitie naar een duurzame economie staan. Dit gaat onder meer over schone energie, hernieuwbare grondstoffen en klimaatneutraal voedsel. ‘Bij elke transitie is er veel grotere groep Nederlanders die verandering wil dan de groep die dat helemaal niet ziet zitten’, aldus Watson. ‘En gaat het om de energietransitie, dan gedraagt 22 procent van de mensen zich al naar die nieuwe norm.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een stijgende zeespiegel, hete zomers en zware regenbuien. Hoe bereiden we ons dichtbevolkte landje voor op de gevolgen van klimaatverandering? Tijdens deze kerstvakantie praat Harm met mensen die werken aan een betere wereld. Groener, houdbaarder en mooier. Het gaat over de grote, maatschappelijke vragen die spelen bij de transitie naar een duurzame samenleving. In deze aflevering is klimaatwetenschapper Tim van Hattum te gast.Hij is één van de drijvende krachten achter Nederland 2120. Dat initiatief werd afgelopen maand beloond met de Grote Maaskantprijs, die eens in de twee jaar wordt uitgereikt. Nederland 2120 is een grove schets van hoe ons land er over 100 jaar kan uitzien, opgesteld door Wetenschappers uit Wageningen en gebaseerd op nature-based oplossingen. Van Hattum en zijn team willen hiermee een hoopvol perspectief bieden in de discussies over klimaatverandering.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het vliegtuig heeft een onwaarschijnlijke aantrekkingskracht op heel veel mensen. Zelfs nu alom bekend is dat het klimaat er steeds zwaarder onder gaat lijden. Waar komt die fascinatie vandaan? Tijdens deze kerstvakantie praat Harm met mensen die werken aan een betere wereld. Groener, houdbaarder en mooier. Het gaat over de grote, maatschappelijke vragen die spelen bij de transitie naar een duurzame samenleving. In deze aflevering is poolreiziger Bernice Notenboom te gast.Finall Call, the turbulent future of flying is haar nieuwe Engelstalige podcastserie. Hierin onderzoekt Nootenboom de aantrekkingskracht van het vliegtuig en geeft ze een inkijkje in de toekomst van de luchtvaart. Die zoekt de oplossing en waterstof en sustainable aviation fuels. Maar volgens Notenboom is de meeste winst te halen bij passagiers zelf. ‘De 1 procent veelvliegers veroorzaakt 50 procent van de CO2-uitstoot door deze branche.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Anderhalf jaar geleden werd in Weert de zonnepanelenfabriek van Solarge geopend. Hier rollen inmiddels elk uur 40 nieuwe circulaire zonnepanelen van de lopende band. Het bedrijf werd onlangs beloond met de Wubbo Ockels Innovatie Prijs.Deze aflevering in het kort:⇨ De circulaire zonnepanelen van Solarge⇨ Nederlandse industrie twijfelt over verduurzaming⇨ Steeds minder groen in grote stedenMade in China. Je ziet het op bijna ieder zonnepaneel dat je op een Europees dak tegenkomt. Bij de productie ervan worden mensenrechten geschonden en echt duurzaam is dat proces ook al niet. Het Nederlandse Solarge wil daar iets tegen doen. Hun lichtgewicht circulaire zonnepanelen rollen nu al anderhalf jaar uit de fabriek in Weert. Maar eenvoudig is dat niet, zo blijkt uit het gesprek met directeur Huib van den Heuvel.Luister ook | Hoe lobbyisten het klimaatbeleid beïnvloedenSolarge-panelen zijn veel lichter en circulair. Bij de productie komt er tot 75 procent minder CO2 vrij en bovendien zijn de panelen vrij van chemische stoffen zoals pfas. Voor de productie van tien panelen is slechts één vat ruwe olie nodig. Ook het gewicht heeft voordelen. ‘Eén op de drie daken in ons land heeft onvoldoende draagkracht voor reguliere zonnepanelen. Onze lichtgewicht panelen zijn hiervoor wél geschikt zijn en doen qua energieopbrengst niet onder, aldus Van den Heuvel. Bovendien wordt 100 procent van het zonnepaneel uiteindelijk hergebruikt.Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenHet gaat niet goed met het groen in Nederlandse steden. Meer dan de helft van de buurten in de 32 grootste Nederlandse gemeenten is grotendeels versteend en dat is de laatste vijf jaar alleen maar erger geworden. In de grootste vier gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) is zelfs 70 procent van de buurten versteend, blijkt uit onderzoek van Natuur & Milieu in samenwerking met ingenieursbureau Sweco. Meer groen is van levensbelang. Bomen en planten filteren schadelijke fijnstofdeeltjes uit de lucht en kinderen in groene wijken hebben bijvoorbeeld 15 procent minder vaak last van overgewicht.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misinformatie, vertragingstactieken en greenwashing. Journalisten, wetenschappers en NGO-leden die hier onderzoek naar doen, hebben zich verenigd in een nieuw netwerk: ClimateObstructionNL.Deze aflevering in het kort:⇨ Zo werkt klimaatobstructie ⇨ De gevolgen van nepnieuws⇨ Geen deal over plasticproductieFossiele bedrijven die de boel willen vertragen. En politici die bewust nepnieuws over het klimaat de wereld in slingeren. Dat wordt klimaatobstructie genoemd en het gebeurt vaker dan de meeste mensen beseffen. Dat vertelt Martijn Duineveld van Wageningen University & Research. Hij is één van de initiatiefnemers van ClimateObstructionNL, dat deze praktijken in kaart wil brengen. Hij noemt onder meer de samenwerking tussen Shell en pr-bureau Edelmann als voorbeeld. Luister ook | Waarom de klimaattop in deze vorm moet blijven bestaanMaar ook werkgeversorganisatie VNO-NCW krijgt ervan langs. ‘Dertig jaar geleden stonden ze nog aan de zijde van klimaatontkenners. Nu proberen ze klimaatbeleid waar mogelijk te vertragen, met steeds dezelfde argumenten van banenverlies en het wijzen naar andere landen’, aldus Duineveld. Het beïnvloeden van de publieke opinie blijkt volgens hem zeer efficiënt. ‘Zo worden klimaatactivisten door rijke denktanks als radicaal bestempeld.’ ClimateObstructionNL wil dit soort praktijken aan het licht brengen en op die manier meer bewustwording kweken.Luister ook | Boeren gaan duurzame bouwmaterialen telenVanuatu pikt het niet langer. De eilandstaat wil dat landen hun klimaatafspraken nakomen en heeft om die reden een zaak aangespannen bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag, die deze week begint. Vanuatu wil weten wat de juridische gevolgen zijn als landen te weinig doen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Wat Harm betreft is het een goed idee als het Internationaal Gerechtshof hierover een uitspraak doet. ‘Die kan als leidraad gaan dienen voor toekomstige klimaatrechtszaken.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Even dreigde de klimaattop in Bakoe uit te lopen op een fiasco. Toch ligt er een nieuw akkoord over financiële hulp aan arme landen. Deze aflevering in het kort:⇨ Een terugblik op twee weken Bakoe⇨ Onderhandelen met Jaime de Bourbon de Parme⇨ De gevolgen van oneerlijkheid in de economieJaime de Bourbon de Parme is de Nederlandse klimaatgezant en zag het allemaal voor zijn neus gebeuren. Hij komt net terug uit Azerbaijan en vertelt uitgebreid over de COP 29. Afgesproken is dat rijkere landen vanaf 2035 elk jaar 300 miljard dollar aan klimaatsteun geven aan armere landen. Dat is overigens veel te weinig, vinden die eilandstaatjes en derdewereldlanden zelf. Ook ons groene geweten Aniek Moonen kan haar ongenoegen over dit resultaat niet verbergen. ‘Om je een idee te geven: de overstromingen in Limburg, Duitsland en België van een paar jaar geleden veroorzaakten al meer dan 40 miljard euro schade', aldus Moonen.Luister ook | De strijd van Benedicte Ficq tegen grote vervuilersJaime de Bourbon de Parme gunt ons een inkijkje in de wereld van de klimaat-diplomatie. Hoe het kon dat het zaterdag helemaal mis dreigde te gaan en er die nacht alsnog een akkoord werd bereikt. Suggesties over een nieuwe opzet voor de COP, wijst hij van de hand. ‘Daar moet dan eerst weer lang over onderhandeld worden en die tijd is er niet’, aldus de Bourbon de Parme. ‘Het belangrijkste is dat bijna iedereen aan tafel zit, want alleen op die manier kunnen we afspraken maken.’Luister ook | Kernfusie: de belofte van oneindig veel groene energieHarm refereert verder aan een artikel in de Volkskrant, waarin econoom en schrijver Joseph Stiglitz waarschuwt voor de toenemende oneerlijkheid in onze economie. Die ontwikkeling draagt bij aan een cultuur waarin mensen elkaar steeds minder vertrouwen. ‘De wolven vreten alles weg en de schapen hebben het nakijken. Wanneer grote groepen van de bevolking achterblijven, creëer je een vruchtbare bodem van onbehagen voor populisten. Het nut van de algemene zaak, daar hoor je niemand meer over. Terwijl we dat juist zo bitter nodig hebben, zo zagen we ook op de COP in Azerbeidzjan.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zijn biobased gewassen het nieuwe verdienmodel voor de boer? En krijgt daarmee ook de verduurzaming van de Nederlandse bouwsector een flinke impuls? Deze aflevering in het kort:⇨ Boeren gaan gewassen telen voor de bouw⇨ Winnaars Wubbo Ockels Innovatie Prijzen bekend⇨ Australië krijgt een gigantische energiehubWel als het aan de oprichters van Biobased Factory ligt. Dat bedrijf heeft een nieuwe machine ontwikkeld voor de verwerking van hennepvezel en olifantsgras. De grondstoffen die daarmee ontstaan, kunnen worden ingezet in de bouw, industrie en logistiek. Denk bijvoorbeeld aan een groen alternatief voor steenwol en - op termijn - duurzaam plaatmateriaal. 'Onze verwerkingsinstallatie is modulair en heeft de grootte van twee zeecontainers. Daardoor kunnen we dichtbij de oogst-locaties verwerken en op die manier houden we de keten zo kort en regionaal mogelijk', aldus medeoprichter Luc de Wit.Luister ook | Hoe maken we duurzaam bouwen de norm?Biobased Factory wil hiermee een nieuwe keten optuigen, waarin agrariërs duurzame gewassen telen voor de bouw. Daarvoor moet nog veel gebeuren. De overheid wil in 2030 dat 30 procent van de nieuwe woningen voor minimaal 30 procent uit biobased materialen bestaat. Nu is dat nog maar 2 tot 3 procent. 'Bouwbedrijven willen wel maar lopen nu nog tegen allerlei certificeringen aan. Dan moet je vooral denken aan brandveiligheid en isolatiewaarden.'Luister ook | Deze uitvinding kan 2 miljard hectare bomen plantenHarm komt met goed nieuws uit Australië. Daar wordt gewerkt aan het grootste energiepark ter wereld. Western Green Energy Hub wordt zo’n 22.000 vierkante kilometer, ongeveer de helft van Nederland. Er komen tientallen zon- en windmolenparken. Over 30 jaar wekken ze er net zoveel duurzame stroom op als wat Australië op dit moment aan energie verbruikt. De totaal geplande capaciteit wordt zo’n 70 gigawatt. Zo komen er zo’n 60 miljoen zonnepanelen en 3.000 windmolens. Totale kosten? Zo’n 61 miljard dollar.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De COP in Bakoe is vandaag begonnen. De komende twee weken gaat het in Azerbaijan vooral over klimaatfinanciering.Deze aflevering in het kort:⇨ Wie draait er op voor de klimaatschade?⇨ Hoe het in Bakoe achter de schermen werkt⇨ Nog eens vier jaar TrumpDe komende twee weken proberen de klimaatonderhandelaars van 195 landen tot nieuwe afspraken te komen. Inzet is hoe de rijke landen in het westen de arme landen die veel te lijden hebben van klimaatverandering gaan compenseren. Daarover worden al sinds 2021 pittige gesprekken gevoerd. Tevergeefs overigens. De hoop is dat er tijdens deze COP een nieuw akkoord wordt bereikt. Afspraken waar moet het geld vandaan komen,hoeveel leningen en cash,. welke landen krijgen wat. Waar moet het geldf naartoe? Bedrag komt er niet.Luister ook | Jan Rotmans over de woelige rit naar een duurzamere wereldLeo Meyer is al op heel wat klimaatconferenties geweest, als wetenschapper én onderhandelaar. klimaatexpert, werkte eerder mee aan IPCC-rapporten en was onderhandelaar voor de Nederlandse overheid in het VN-klimaatverdrag. Aan hem de vraag: hebben dit soort bijeenkomsten eigenlijk wel zin als landen hun afspraken telkens niet nakomen? Ja, zegt Meyer meteen. ‘Sinds het begin van de jaren 90 worden de klimaatconferenties georganiseerd. Zonder alle gemaakte afspraken zou de opwarming zelfs naar de 4 graden gaan.’Luister ook | Wat kunnen we doen tegen ultrafastfashion?Als Trump in januari weer in het Witte Huis zit, dan trekt hij zich terug uit het Klimaatakkoord. Dat schreef The New York Times afgelopen weekend. ‘Dat belooft weinig goeds voor de vier jaar die komen gaan’, aldus Harm. ‘Wat precies de gevolgen zijn, is niet helemaal duidelijk. Maar experts zeggen dat de Verenigde Staten blijven inzetten op groene wind- en zonne-energie en batterij-opslag. Dat heeft te maken met de Inflation Reduction Act, het groene investeringsprogramma van president Biden. Dat blijkt een belangrijke motor te zijn voor de huidige economische groei en is daarom ook populair bij de Republikeinen. In de eerste zeven maanden van dit jaar was een kwart van alle opgewekte elektriciteit in de Verenigde Staten al groen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland telt miljoenen gebouwen, van stokoud tot net opgeleverd. Samen zorgen die voor een flink deel van de CO2-uitstoot. Duurzaam bouwen blijkt in de praktijk echter een tamelijk ingewikkelde puzzel.Deze aflevering in het kort:⇨ De uitdagingen van duurzaam bouwen⇨ Een extra belasting voor veelvliegers en suv's⇨ Het Duitse zuivelsprookjeDeze week wordt in Rotterdam de Klimaattop GO georganiseerd. Daarin draait het allemaal om het verduurzamen van gebouwen in Nederland. Steen, beton, staal en cement zijn in verreweg de meeste gevallen nog de traditionele bouwmaterialen. Gasloze panden vormen bovendien nog een kleine minderheid. De eerste Klimaattop Gebouwde Omgeving moet aan die transitie een slinger geven. Wietse Walinga is de geestelijk vader van het initiatief en legt in deze aflevering uit waarom het belangrijk is dat beleidsmakers en marktpartijen naar de overlegtafel worden geroepen.Luister ook | Wat als er straks geen bijen meer zijn?De gebouwde omgeving is verantwoordelijk voor bijna 40 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Het doel is klimaatneutraal in 2050. Toch komt het echte verduurzamen in deze sector zoals gezegd nog niet in een stroomversnelling. ‘Het is een heel complexe puzzel’, aldus Wielinga. ‘Voor projectontwikkelaars kan de businesscase vaak nog niet uit, omdat duurzame materialen nog steeds duurder zijn.’ Luister ook | De opwarming van de aarde is een hoax (en nog 5 klimaatfabels)Harm heeft het in zijn openingsbetoog over de zuivelsprookje in Duitsland. Hij refereert daarbij aan een nieuw Foodwatch-rapport. ‘We zijn niet het enige land met een stikstofprobleem, een mestoverschot en veel te veel dieren. Al jaren probeert de Duitse zuivelindustrie met misleidende marketingcampagnes zich als klimaatvriendelijk neer te zetten. In werkelijkheid dragen de melkveehouders veel meer bij aan de klimaatcrisis dan ze zelf beweren. Melk- en zuivelproducten stoten drie keer zoveel CO2 uit dan plantaardige alternatieven.’ Foodwatch pleit in het rapport voor een halvering van het aantal melkkoeien in Duitsland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Greenpeace kan het getreuzel van het kabinet met stikstof niet langer aanzien. Het start een bodemprocedure tegen de staat. Binnenkort dient de zaak voor de rechter.Deze aflevering in het kort:⇨ Stikstofzaak tegen Nederlandse staat⇨ De natuur staat er slecht voor⇨ Belasting tegen veelvliegen blijkt te werkenGebrek aan transparantie, gesjoemel met getallen en vertraging. Dat is waar je aan denkt als het over het stikstofdossier gaat. Over twee weken staan Greenpeace en de Nederlandse staat voor de rechter. ‘Wij eisen dat de stikstofdepositie zo snel mogelijk naar beneden wordt gebracht. De natuur kan niet langer wachten, die staat in grote delen van het land op omvallen en wij willen dat de overheid haar afspraken nakomt’, zegt Marieke Vellekoop. Zij is directeur van Greenpeace Nederland. Luister ook | Wat zijn de klimaatambities van China?Het kabinet kondigde onlangs juist aan dat het eerst nieuwe metingen wil uitvoeren, om per natuurgebied te zien hoe groot de neerslag van stikstof is. Daarnaast wil het inzetten op innovatie. Dat gaat volgens Greenpeace niet helpen om de natuur er weer bovenop te helpen. ‘We moeten niet vergeten dat wij Nederlanders die natuur keihard nodig hebben. Denk aan schone lucht en schoon drinkwater. Dit gaat iedereen aan.’ Naast deze stikstofzaak tegen de staat, speelt er ook nog een rechtszaak over Bonaire. Greenpeace eist dat Nederland het eiland gaat beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.Luister ook | De impact van AI op het klimaatMilieuadviesbureau CE Delft en Stay Grounded hebben een onderzoek gedaan naar belasting op veel-vliegen. Hoe meer je vliegt, hoe duurder het wordt. En wat blijkt? Het kan de klimaatimpact van de luchtvaart aanzienlijk verminderen terwijl de gewone reiziger grotendeels buiten schot blijft. ‘Het totale aantal passagiersreizen kan hierdoor met maar liefst een kwart dalen, wat een vermindering van de uitstoot met 21 procent tot gevolg heeft’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlander Pieter Hoff had een droom: 2 miljard hectare herbebossen. Deze week gaat een film over zijn missie in première. Deze aflevering in het kort:⇨ De bijzondere missie van Green Musketeer Pieter Hoff⇨ De COP Biodiversiteit in Cali⇨ Waarom Harm kernenergie geen goed idee vindtThe Green Musketeer vertelt het bijzondere verhaal van deze missie. Pieter kan de première helaas niet meer meemaken, zoon Wout zet de missie van zijn vader nu door. ‘Mijn had had 25 jaar geleden nog een lelie-veredelingsbedrijf in Zuid-Amerika. Water was daar toen al een groot probleem. Hij was een echte uitvinder en kwam op het idee voor een intelligente emmer die een oplossing zou kunnen bieden voor de landbouw in droge gebieden.’ De zogeheten Waterboxx creëert een ideaal microklimaat voor de jonge boom. Die kan zo net aan overleven, maar wordt wel gestimuleerd om een goed wortelstelsel te ontwikkelen. ‘Zo kan hij uiteindelijk verder groeien zonder hulp’, aldus Wout. ‘Dat doen we door minder dan 100 liter water per boom te geven.’Luister ook | Jan Rotmans over de woelige rit naar een duurzame wereldVolgens schattingen heeft de wereld sinds 1900 ongeveer 1,5 miljard hectare bos verloren. Dat is een gebied ongeveer zo groot als de Verenigde Staten en Mexico samen. ‘Wereldwijd zijn er miljarden hectare gedegradeerd land, waar door de droogte nauwelijks nog iets groeit’, zegt Wout. ‘Onze uitvinding maakt de herbebossing van woestijnland zonder irrigatie mogelijk. Daarmee bieden we een oplossing voor het wereldwijde CO2-probleem en verwoestijning.’Luister ook | Koolstofcredits als nieuw verdienmodel voor boerenHarm legt uit waarom hij tegen nieuwe kerncentrales is. ‘Onderzoeksbureau Profundo heeft het nog een keer uitgezocht en zij concluderen dat kerncentrales gemiddeld drie keer duurder uitvallen dan oorspronkelijk wordt begroot. Nieuwe kerncentrales komen bovendien te laat om de klimaatdoelstellingen voor 2040 en eerder te halen. Zowel wat betreft de economie als het klimaat is het dus zinloos om nu nog aan grootschalige nieuwe capaciteit voor kernenergie te gaan werken.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elektrificeren, waterstof en CO2-opslag. Met die combinatie wil het Noordzeekanaalgebied de industrie de komende dertig jaar verduurzamen. Maar er zijn nog flink wat uitdagingen.Deze aflevering in het kort:⇨ Hoe de industrie rondom Noordzeekanaal gaat verduurzamen⇨ Steeds meer batterijen in Nederland⇨ Wetenschappers waarschuwen opnieuw voor klimaatrampNederland telt zes industriële clusters. Die presenteerden onlangs hun nieuwe plannen om de CO2-uitstoot van de industrie terug te dringen. Eén van die regio’s is het Noordzeekanaalgebied, dat met Tata Steel en de Amsterdamse haven in de eigen gelederen nog een flinke klus te klaren heeft. Bij elkaar opgeteld stoten de industriële bedrijven in deze regio nu uit nog zo’n 15 megaton uit. Binnen vijf jaar moet dat met de ruim helft zijn teruggebracht. Uiteindelijk is het doel om in 2050 helemaal klimaatneutraal te zijn.Luister ook | Jan Rotmans over de woelige rit naar een duurzamere wereldAls clusterregisseur in de IJmond-regio is het aan Ingrid Post de taak om deze energietransitie aan te zwengelen. Zij vertelt uitvoerig over de nieuwe plannen, waarin onder meer plejk is voor een nog te ontwikkelen Energiehaven, die geschikt is voor de assemblage van windturbines. Verder moeten er twee elektrolysers (waterstoffabrieken) komen en wil men investeren in een CO2-netwerk. Die moet een uitkomst bieden voor industriële partijen die niet helemaal CO2-neutraal kunnen worden. ‘Het is een heel complexe en dure transitie’, aldus Post. Dat is volgens haar ook de belangrijkste reden waarom sommige investeringen nu vertraging oplopen.Luister ook | Wat kunnen we doen tegen ultrafastfashion?Een grote groep van 15.000 wetenschappers van over de hele wereld waarschuwt opnieuw voor een klimaatramp. En deze keer onderstrepen ze dat die ramp onomkeerbaar wordt, vertelt Harm. Over een maand begint de internationale klimaattop in Azerbeidzjan en in het rapport wordt gesproken over een kritieke en onvoorspelbare nieuwe fase in de klimaatcrisis. De wetenschappers hanteren bij hun jaarlijkse rapportage 35 vitale functies' van de planeet en houden bij hoe die veranderen door de jaren heen. ‘En 25 van die 35 vitale functies bereikten in het afgelopen jaar recordwaarden. Dat kan zo niet langer doorgaan’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jan Rotmans is de bekendste klimaatprofessor van Nederland. Hoewel er in de maatschappij steeds meer weerstand klinkt tegen de energietransitie, ziet hij een groene onderstroom die zich volgens hem niet meer laat stoppen. Deze aflevering in het kort:⇨ Klimaatcollege van Jan Rotmans ⇨ Waarom weerstand soms ook goed kan zijn⇨ Wet tegen ontbossing wordt uitgesteldDe energietransitie is de grootste verbouwing in de geschiedenis. Dat gaat niet over een paar dubbele glazen in de slaapkamer of een tochtstrip in de keuken. We bouwen met z’n allen op dezelfde plek een compleet nieuw huis. En zo’n grondige renovatie roept weerstand op, erkent Jan Rotmans. Hij is hoogleraar Transitiekunde aan de Erasmus Universiteit en won afgelopen week tijdens Springtij de Wubbo Ockels Brandaris Oeuvre Prijs. Luister ook | De kust van Suriname dreigt onbewoonbaar te wordenDie weerstand hoort erbij, zo benadrukt Jan. Hoewel de aarde blijft opwarmen en veel duurzame ontwikkelingen niet snel genoeg gaan, benadrukt hij dat het geen zin heeft om daarover gefrustreerd te raken. ‘De transitie naar een groenere wereld ontstaat vanuit hoop en belangen. Niet door voortdurend boos te blijven.' Rotmans put hoop uit de vele gesprekken die hij voert met jongeren. 'Ik adviseer ze om de last van de klimaatcrisis niet op hun schouders te nemen. Dit probleem los je niet even in je eentje op. Maak kleine stapjes en word zo onderdeel van de grote transitie.' Luister ook | Klimaatverandering, kijk je weg of kom je in actie?Ook bespreken we het bericht van de Europese Commissie. Die wil de wet die ontbossing moet tegengaan met een jaar uitstellen. Reden is dat ze bedrijven wat langer de tijd willen geven om hun ketens aan te passen’, vertelt Muriel Arts, deze keer ons groen geweten. Ze snapt de afweging, want er is in de wet nog veel onduidelijkheid en dat maakt handhaving nu nog erg moeilijk. In de anti-ontbossingswet staat dat je als bedrijf geen commodities en producten meer mag importeren die in verband worden gebracht met ontbossing en biodiversiteitsverlies. Dat gaat onder meer om hout, palmolie, vlees, cacao en koffie.See omnystudio.com/listener for privacy information.