Duurzaam | BNR

Piet Sprengers studeerde af als bioloog, maar maakte een carrièremove naar de financiële sector. Inmiddels geeft hij richting aan de duurzame koers van ASN Bank.Deze hele zomer spreekt Harm Edens met mensen die werken aan een betere wereld. Groener, houdbaarder en mooier. Het gaat over de grote, maatschappelijke vragen die spelen bij de transitie naar een duurzame planeet. Volgende week hoor je het persoonlijke verhaal van Werner Schouten van de Impact Economy Foundation.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De route naar een klimaatneutrale samenleving raakt vrijwel alle mensen in Nederland. Aan het Nationaal Klimaat Platform de taak om deze transitie te versnellen en iedereen hierbij te betrekken.Deze aflevering in het kort:⇨ Burgers verlangen duidelijkheid⇨ De grootste verbouwing van Nederland⇨ Plannen voor biobrandstofproductie stopgezetHet Nationaal Klimaat Platform is door het vorige kabinet in het leven geroepen om te helpen het klimaatbeleid te versnellen. Eén van de conclusies na twee jaar? Burgers hebben veel behoefte aan een duidelijk klimaatbeleid van de overheid, zo vertelt voorzitter Kees Vendrik. ‘Zeg waar het naartoe gaat’, zeggen burgers tegen de overheid.’ Hij benadrukt dat het om de grootste verbouwing van Nederland ooit gaat. ‘En daarbij gaan dingen fouten, dat kan niet anders.’ Luister ook | Wat zijn de klimaatambities van China?Het Nationaal Klimaat Platform presenteerde twee weken geleden een nieuw rapport: bouwstenen voor bestaanszekerheid. Daarin wordt het maken van duidelijke keuzes nog eens benadrukt. ‘Als de politiek geen expliciete keus maakt, domineert het recht van de sterkste, de beste lobby of de grootste portemonnee. Om de kansen van alle burgers, ondernemers en gemeenschappen te verzilveren zijn dus tegenwicht, rechte rug en politiek moed nodig.’ Luister ook | Deze nieuwe reactor maakt van afval weer grondstoffenHarm begint de uitzending met een bericht over biobrandstoffen. Aanleiding is de grote biobrandstoffabriek die Shell dit jaar bij Pernis zou openen. Die wordt past afgebouwd als de markt voor dit soort brandstoffen aantrekt en dat is mogelijk pas rond 2030. Shell is niet de enige biobrandstofproducent die de ambities terugschroeft. BP maakte afgelopen maand duidelijk ook de bouw van biobrandstoffabrieken in Europa voorlopig te staken. ‘Dat lijkt een zorgelijke ontwikkeling, maar als je bedenkt dat in veel biobrandstof grote hoeveelheden vet van varkens en koeien zit, dan snakken we met z’n alleen naar betere en echt duurzame oplossingen. Misschien kunnen we ons daar beter op richten’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het internet wordt overspoeld met desinformatie over het klimaat. Volgens filosoof Mario Veen is er zelfs sprake van een georganiseerde campagne op grote schaal, bedoeld om twijfel te zaaien.Deze aflevering in het kort:⇨ De patronen van klimaatdesinformatie⇨ Is groen beleggen activistisch?⇨ Veel mensen willen ambitieuzer klimaatbeleidDit is er één: klimaatverandering komt niet door mensen. Of deze: de opwarming van de aarde is een hoax, bedacht door leden van het World Economic Forum. Op Facebook, LinkedIn en zelfs in de Tweede Kamer vertellen mensen dat het met de opwarming van de aarde wel meevalt. En dat heeft meer invloed dan je misschien zou denken, vertelt Mario Veen. Hij is gesprekswetenschapper en filosoof, verbonden aan de Hogeschool Utrecht en hij doet veel onderzoek naar klimaat-desinformatie.Luister ook | Dit zijn de klimaatscenario’s voor 2048Veen legt uit dat klimaatontkenners vaak gebruik maken van dezelfde argumenten. Van ‘het klimaat verandert altijd’ tot ‘CO2 is juist goed voor planten’ en ‘onder wetenschappers is twijfel over de vraag of CO2-uitstoot wel de hoofdoorzaak is van klimaatverandering’. Na dat laatstgenoemde argument volgt dan meestal een zogenaamde nobelprijswinnaar die het IPCC in twijfel trekt. Veen legt uit hoe je deze patronen herkent en hoe groot de impact is van de misleidende campagnes. Lees ook | Tips om klimaatdesinformatie te herkennenHarm verwijst intussen naar een onderzoek onder inwoners van 77 landen maar liefst. Daaruit blijkt dat de meerderheid een ambitieuzer klimaatbeleid van zijn of haar regering verlangt. Ook in landen die bekendstaan als veel-uitstoters zoals de Verenigde Staten en China. The Peoples’ Climate Vote heet het onderzoek en het is representatief voor 90 procent van de wereldbevolking. Wat verder opvalt? In sommige nogal vervuilende landen zijn vrouwen een stuk bezorgder dan mannen. En maar liefst 86% van de respondenten vindt dat landen hun geopolitieke verschillen opzij moeten zetten en samen moeten werken om de gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat het klimaat verandert staat wetenschappelijk vast. Maar wat gaan wij daar als Nederlanders de komende decennia van merken? 'Er kunnen nieuwe oorlogen komen door waterschaarste.'Deze aflevering in het kort⇨ Het klimaat door de bril van Bart Verheggen⇨ Treint scoort tijdens dit EK⇨ Steeds meer Parkinson, verband met bestrijdingsmiddelen?Bart Verheggen werkt als klimaatwetenschapper bij het KNMI. Zijn focus ligt op atmosfeeronderzoek en de invloed van menselijke activiteiten op het klimaat. Hij heeft een doctoraat in de natuurwetenschappen en werkte aan verschillende universiteiten en onderzoeksinstituten. Verheggen blogt al sinds 2008 over het klimaat en schreef het boek ‘Wat iedereen zou moeten weten over klimaatverandering’. Hij schetst hoe een wereld die met 2,5 graden is opgewarmd er zal gaan uitzien.Luister ook | Jan Rotmans: we naderen het oog van de stormWatertekorten en onbewoonbare gebieden door hittegolven kunnen volgens hem gaan leiden tot nieuwe conflicten. ‘Klimaatverandering raakt alles, van gezondheid tot waterschaarste en voedselopbrengsten. Deze ontwikkelingen kunnen ongelooflijke spanningen in de wereld teweegbrengen en daarover kunnen grootschalige oorlogen worden gevoerd’, aldus Verheggen. Grote zorgen maakt hij zich verder over het maatschappelijke klimaatdebat, waarin feiten en onwaarheden vaak door elkaar worden gehaald.Luister ook | Dit zijn de klimaatscenario’s voor 2048Harm is blij dat er tijdens het EK voetbal in Duitsland veel met de trein wordt gereisd. Hij noemt het een mooie opsteker voor het internationale treinverkeer. De redenen laten zich raden. De meeste stadions liggen in de buurt van een station, veel supporters willen drinken tijdens het juichen en gratis parkeren blijkt bijna nergens meer mogelijk. De Deutsche Bahn heeft voor het EK speciale acties in het leven geroepen. Zo kunnen bezitters van een wedstrijdkaartje gratis reizen op veel regionale en lokale lijnen. Voor Europese fans is er een speciaal treinkaartje waarmee ze makkelijk naar de speelsteden kunnen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elk jaar wordt in Nederland tussen 7 en 8 miljoen ton afval verbrand. DOPS Recycling Technologies bouwt aan een reactor die dat probleem moet oplossen.Deze aflevering in het kort:⇨ Hoe DOPS Recycling Technologies de afvaloven grotendeels overbodig maakt ⇨ De Natuurherstelwet komt er uiteindelijk toch⇨ Vergroenen en groeien, kan dat eigenlijk wel?De Alkmaarse startup heeft een manier gevonden om veel meer waardevolle grondstoffen uit afval te halen. Kern van de technologie is een vergassingsproces waarbij de temperatuur kan oplopen tot ruim 1.000 graden. Tijdens dit proces worden koolwaterstoffen afgebroken, terwijl metalen en mineralen intact blijven. Zo wordt huishoudelijk -, industrieel - en landbouwafval omgezet in bruikbare grondstoffen. Denk aan syngas, koolstof, mineralen en metalen. Luister ook | Hoe krijgen we nog meer verpakkingen gerecycled?De huidige reactor is een lab-model en kan 6 kilo afval per uur verwerken. Maar het bedrijf heeft grote ambities. In 2025 moet er een proeffabriek komen die tot 100 kilo afval per uur aankan. De volgende stap is een grotere fabriek tot 1.000 kilo per uur. Te gast zijn Roeland Jan Dijkhuis en Michiel Spits, twee van de oprichters van het bedrijf. Zij benadrukken dat hun technologie de circulaire economie echt economisch rendabel kan maken. Nederland wil in 2050 circulair zijn, wat betekent dat er vrijwel niks meer wordt weggegooid.Luister ook | De CO2-stofzuiger van Recarbn gaat aan de slagHarm refereert intussen aan een bericht van onderzoeksgroep Climate Action Tracker. Die stellen dat teveel vertrouwen in het verwijderen of reduceren van CO2 het gebruik van fossiele brandstoffen verlengt. Wereldwijd zijn er plannen om CO2 op te slaan in bossen en lege gasvelden. Ook direct air capture wordt steeds vaker genoemd als oplossing, al is die methode nog wel erg duur. ‘Of dat allemaal haalbaar is, moet nog blijken. Naar het zich laat aanzien stoten sommige landen in 2050 maar liefst 30 procent meer uit dan in 2019. Onszelf rijk rekenen en onszelf voor de gek houden gaat de klus niet klaren. Meer en transparant doorgerekend beleid is nodig’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Diederik Samsom is de architect van de Europese Green Deal. Hij rekent erop dat deze ambitieuze klimaatagenda na de verkiezingen van dit weekend stand zal houden.Deze aflevering in het kort:⇨ De Europese klimaatagenda⇨ Het grootste natuurinclusieve zonnepark van Nederland⇨ Groningen als waterstofprovincieSamsom kondigde in januari zijn afscheid aan in Brussel. Hij en Frans Timmermans schetsen in de jaren hiervoor de contouren van de Europese klimaatagenda. Veel van die plannen zijn of worden door landen nu omgezet in wetgeving. Dat geldt nog niet voor de natuurherstelwet, die mede door toedoen van de Nederlandse Tweede Kamer is geparkeerd. Samsom verwacht dat de wet na deze verkiezingen opnieuw in stemming zal worden gebracht. ‘De natuur kan namelijk niet langer wachten. De biodiversiteitscrisis is minstens net zo'n grote uitdaging als het klimaat’, aldus Samsom. Luister ook | Komt er een Europese Natuurherstelwet?BNR Duurzaam komt deze keer vanaf het nieuwe zonnepark Fledderbosch, net boven de stad Groningen. Het gaat om een gebied van circa 90 hectare. Hier is plek voor zo’n 180.000 zonnepanelen. Ongeveer een derde van het gebied is ingericht met nieuwe natuur, waardoor Fledderbosch zich het grootste natuurinclusieve zonnepark van Nederland mag noemen. Landbouwgrond heeft hier plaats gemaakt voor nieuwe natuur, zoals kruidenrijk grasland, riet en met opgaande struikbegroeiing.Luister ook | Brussel als de motor van nieuw klimaatbeleidOns Groene Geweten is deze keer Klaas Jan Noorman, voormalig lector Energietransitie bij de Hanzehogeschool in Groningen en tegenwoordig werkzaam als adviseur duurzaamheid bij Prodo. Hij vertelt hoe zijn provincie een belangrijke rol wil spelen in de energietransitie, met name door de inzet van waterstof.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grote contouren van het klimaatbeleid voor Nederland worden niet in Den Haag bepaald, maar in Brussel. Deze aflevering in het kort:⇨ Duurzaam beleid komt van de EU⇨ Landbouwhervormingen op komst⇨ Fossiele bedrijven veranderen te traagAlle reden dus om in deze week van de Europese verkiezingen te onderzoeken welke grote klimaat- en milieu-kwesties daar de komende jaren gaan spelen. Dat doen we met Anna Strolenberg, kandidaat Europarlementariër van Volt. We zoomen in op de Europese Green Deal en de onderdelen uit dat pakket waarover nog gestemd moet worden. Dat gaat onder meer over het mest- en pesticidenbeleid en de Natuurherstelwet. Strolenberg is niet erg hoopvol over de richting die dit debat opgaat.Luister ook | Wat zijn de klimaatambities van China?Een belangrijk agendapunt voor de komende jaren in Brussel is landbouw. Nu nog wordt deze enorme subsidiepot vooral verdeeld op basis van grond. Hoe groter het bedrijf, hoe meer geld er wordt overgemaakt. In de praktijk vloeit zo heel veel geld naar de veeteelt. En dat is nou net de bedrijfsactiviteit die de natuur zo belast. In 2027 wordt het landbouwbudget herzien en dan gaat het erom spannen. Volt pleit ervoor om het systeem op de schop te gooien en boeren te belonen die inzetten op verduurzaming. Het wordt nog een zware kluif om dat er doorheen te krijgen, gelet op de belangen en lobbygroepen, die in Brussel veel macht hebben. Luister ook | Dringend gezocht: een oplossing voor het mestoverschotGrote oliebedrijvenHarm komt opnieuw met opzienbarend nieuws uit The Guardian. Dat gaat over de acht grootste Europese olie- en gasbedrijven, waaronder BP, ExxonMobil, Shell en TotalEnergies. Zij doen al jaren grote beloften over het aanpakken van de klimaatcrisis, maar komen allemaal niet in de buurt van de afgesproken prestaties. Dit blijkt uit een onderzoek van onderzoeks- en belangengroep Oil Change International. Geen van de acht bedrijven heeft bijvoorbeeld plannen om de exploratie van fossiele brandstoffen te stoppen of de goedkeuring van nieuwe winningsprojecten te staken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De hele verpakkingsketen circulair krijgen. Met dat doel sloegen vijf organisaties eerder dit jaar de handen ineen. Ze gaan nu samen verder als Verpact, met een C dus. Deze aflevering in het kort:⇨ De uitdagingen van de verpakkingssector⇨ De Critical Raw Materials Act⇨ Duurzaam alternatief voor pesticidenNederland scoort Europees gezien best goed als het om het recyclen van verpakkingen gaat. Zo’n driekwart krijgt al een nieuwe bestemming. Toch liggen er nog wel de nodige obstakels op de weg naar een circulaire toekomst. Zo doen de Belgen het bijvoorbeeld beter dan wij. Dat heeft volgens Hester Klein-Lankhorst vooral te maken met de manier van inzamelen. Zo maken onze zuiderburen geen gebruik van ondergrondse vuilcontainers, zoals in veel Nederlandse steden gebruikelijk is. ‘In die bakken ligt er soms tot 50 procent rommel en dat zit een goede recycling dwars’, aldus Klein-Lankhorst. We praten uitgebreid met haar over de belangrijkste recycle-uitdagingen van de verpakkingssector.Check ook | 6 meest gestelde vragen over gerecycled plasticOns groene geweten Yvette Watson gaat in op de Critical Raw Materials Act, kort gezegd CMRA. Dit is een wet waarmee de Europese Unie de waardeketen van kritieke metalen hier wil houden. Denk aan grafiet, gallium, nikkel, lithium en bauxiet, metalen die hard nodig zijn voor de energietransitie. Er zijn voor 2030 een paar belangrijke doelstellingen geformuleerd, waaronder een minimum van 10 procent eigen productie. Ze roept bedrijven op om…Luister ook | De strijd van Benedicte Ficq tegen grote vervuilersHarm heeft het intussen over hoopvol nieuws uit Wageningen. Daar hebben wetenschappers een biologisch alternatief ontwikkeld voor giftige pesticiden. Het gaat om een piepklein vleesetend plantje dat bolletjes kleverige stof maakt om kleine vliegjes te vangen. De wetenschappers hebben plantaardig rijstolie-afval omgetoverd tot plaksel en dat kan op gewassen worden gespoten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maximaal anderhalve graad opwarming, spraken wereldleiders af tijdens de Klimaattop van 2016 in Parijs. Dat doel lijkt inmiddels onhaalbaar.Deze aflevering in het kort:⇨ Anderhalve graad onhaalbaar geworden⇨ Extreem weer is onderweg⇨ Wat zeg je tegen een klimaatontkenner?Een paar honderd vooraanstaande klimaatwetenschappers verwacht dat het aan het einde van deze eeuw zo’n 2,5 graden warmer is op aarde dan honderd jaar geleden. Dat blijkt uit de resultaten van een enquête die door de Britse krant The Guardian is uitgezet. De anderhalve graad is daarmee ver uit zicht geraakt.Politieke wilDetlef van Vuuren is lid van het IPCC, het internationaal klimaatpanel van de Verenigde Naties. Hij is één van de bijna 400 wetenschappers die de vragenlijst heeft ingevuld. Met hem bespreken we de gevolgen van dit scenario. Maar weinig wetenschappers denken dat de wereld alle inspanningen gaat leveren die nodig zijn om het tij te keren. Grootste oorzaken? Een gebrek aan politieke wil en gevestigde bedrijfsbelangen. > Luister ook | Wat zijn de klimaatambities van China?KlimaatontkennersToch zijn er in Nederland nog steeds veel mensen die stellen dat het met die opwarming uiteindelijk wel mee zal vallen. Maar wat zeg je eigenlijk tegen klimaatontkenners als er een discussie ontstaat? Dat blijkt zo eenvoudig nog niet. Ons Groene Geweten Aniek Moonen heeft het medicijn op drie kwesties waarover regelmatig wordt gedebatteerd: het klimaat verandert altijd, het echte probleem is overbevolking en hoeveel impact kan een klein land als Nederland nu eigenlijk maken? > Luister ook | De natuur als CEO van een bedrijfSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Feike Sijbesma snapt de motieven van organisaties die klimaatrechtszaken voeren. Wel waarschuwt hij voor onbedoelde, negatieve bij-effecten.Deze aflevering in het kort:⇨ Hoe Feike Sijbesma naar klimaatuitdagingen kijkt ⇨ Wildgroei aan CO2-certificaten⇨ Wereld gaat naar 2,5 graden in het roodShell, de Nederlandse overheid en ING hebben milieuorganisaties achter zich aan. Die verwijten hen dat afspraken over CO2-beperking niet worden nagekomen. 'Ik snap dat organisaties als Milieudefensie en Extinction Rebellion dit doen en toch moet je ook over de risico's nadenken', aldus Sijbesma. 'Het gevolg is namelijk dat bedrijven besluiten om geen klimaatdoelstellingen meer uit te spreken en belangrijke documenten te ondertekenen. Dan zijn we op de verkeerde manier bezig.' Feike Sijbesma is oud DSM-topman en thans de CEO van The Climate Alliance.CO2-beprijzingVerder heeft hij het nodige aan te merken op de manier waarop CO2 wordt beprijsd. ‘Maar 25 procent van de wereldwijde emissies valt onder zo’n systeem. zoals het ETS. Dat is veel te weinig’, aldus Sijbesma. Daarnaast is er de vrijwillige beprijzing, waarbij bedrijven bijvoorbeeld bomen laten planten als compensatie voor hun eigen uitstoot. ‘Daarbij is het probleem dat er veel te veel organisaties zijn die deze certificaten uitgeven. Dat tast de geloofwaardigheid aan.’ Hij pleit voor één wereldwijd instituut dat deze CO2-certificaten gaat uitgeven.Een dystopische wereldHarm windt zich intussen op over een nieuwe enquête van de Britse krant The Guardian. Honderden vooraanstaande klimaatwetenschappers verwachten dat de wereldwijde temperatuur deze eeuw met minstens 2,5 graden zal stijgen. De gevolgen zijn enorm. Denk aan extreme hittegolven, voedselschaarste, conflicten en immigratie op een schaal die we niet eerder hebben gezien. ‘Een dystopisch beeld en binnen vijf jaar kunnen we de eerste grote ontwrichtingen al verwachten’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van steenkoolmijnen tot zonneparken. China is naast mega-vervuiler ook ‘s werelds grootste investeerder in groene technologie. Hoe kijken ze in dat land naar klimaatverandering? Deze aflevering in het kort:⇨ Het klimaatbeleid van China⇨ Duurzame beleggingen zijn niet altijd even groen⇨ Oliebedrijven houden vast aan affakkelenDe Chinese overheid mikt op een klimaatneutrale economie in 2060. De komende zes jaar mag de uitstoot van CO2 nog groeien, zo heeft de regering gezegd. Maar de transitie gaat sneller dan verwacht en de verwachting is daarom dat er dit jaar al voor het eerst een historische daling is. Wereldwijd was de CO2-uitstoot vorig jaar zo’n 37 miljard ton. China jaagt verreweg de meeste CO2 de atmosfeer in, zo’n 12 miljard ton. Ter vergelijking: de EU zit op ongeveer 3 miljard ton uitstoot, de Verenigde Staten op 5 miljard. China stoot in vier dagen meer CO2 uit dan Nederland in een heel jaar. Toch is dat niet het hele verhaal, waarschuwt ons groene geweten Nikki Trip.Productie van zonne-energieOver de klimaatambities van China praten we uitgebreid met FD-correspondent Anouk Eigenraam. De aandacht voor dit thema is de laatste jaren groter geworden, als gevolg van hittegolven en overstromingen. En ja, er is ook nog de smog in grote steden, maar die bestaat al veel langer. De regering investeert miljarden in de productie van schone energie, van windmolens tot zonneparken. Zo wordt bijvoorbeeld in de provincie Shanxi een zonnepark gebouwd dat een paar miljoenensteden van groene energie gaat voorzien. Ook in de straten van haar woonplaats Beijing ziet ze veranderingen. Zo is een groot deel van het verkeer inmiddels geëlektrificeerd.AffakkelenHarm windt zich intussen op over een onderzoek naar affakkelen. Onderzoek naar satellietbeelden wijst uit dat energiebedrijven bij olie- en gasvelden gesloten fakkels gebruiken. Zo kunnen wetenschappers via satellieten niet zien hoeveel broeikasgassen en verontreinigende stoffen worden uitgestoten. Deze methode wordt onder meer toegepast door bedrijven in Amerika, Engeland, Duitsland en Noorwegen. Bij het verwijderen van onrendabel aardgas, het zogenaamde affakkelen, komen methaan, kooldioxide, giftige stoffen en kankerverwekkende chemicaliën vrij. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De één zegt dat kunstmatige intelligentie de opwarming van de aarde kan stoppen. De ander is vooral bezorgd over de energiehonger van deze technologie.Deze aflevering in het kort:⇨ De impact van AI op het klimaat⇨ Energieslurpers versus slimme oplossingen⇨ Katoenplantages is BraziliëGaat AI het klimaatprobleem oplossen of juist verergeren? Die vraag staat centraal in deze aflevering van BNR Duurzaam. Te gast is Remy Gieling van AI.nl. Kunstmatige intelligentie blijkt een soort dubbelzijdig zwaard als het gaat om klimaatimpact. De technologie slurpt aanzienlijke hoeveelheden elektriciteit voor datacentra en dat leidt tot meer CO2-uitstoot. Alle datacenters in de Verenigde Staten gebruiken straks net zoveel stroom als heel Japan. Laat dat even op je inwerken.Slimme oplossingenAan de andere kant biedt AI veelbelovende mogelijkheden om klimaatverandering tegen te gaan. Zo wordt AI al op tal van plekken ingezet voor duurzamere processen. Denk aan slim energiebeheer waarbij AI helpt bij het optimaliseren van het energieverbruik in smart grids. Ook kijken we naar AI-gedreven monitoring van ecosystemen, waarbij algoritmes worden gebruikt om de gezondheid van oceanen te volgen. Het Wereld Natuur Fonds zet deze technologie in om ontbossing tegen te gaan. En in de precisielandbouw helpt AI om water en meststoffen efficiënter te gebruiken, wat de impact op het milieu vermindert.Earthsight Harm windt zich intussen op over katoenplantages in Brazilië en de kledingfabrikanten in Azië die leveren aan H&M en Zara. De Britse onderzoeks-ngo Earthsight deed hier ruim een jaar lang onderzoek naar. Ze hebben satellietbeelden geanalyseerd, gerechtelijke uitspraken en transportgegevens doorgrond en ze zijn undercover gegaan op wereldwijde beurzen. ‘De katoenplantages in Brazilië waar ze uitkwamen, zijn van een paar steenrijke families en worden in verband gebracht met grootschalige illegale ontbossing, landroof, geweld en corruptie’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland kampt nog steeds met een enorm mestoverschot. Europa heeft er genoeg van en duldt geen uitstel meer. Dit thema zorgt aan de formatietafel voor verhitte discussies. Deze aflevering in het kort:⇨ Johan Vollenbroek over de mestproblematiek⇨ De startup Grassa haalt eiwit uit gras⇨ Nieuwe strategische agenda EUHet mestoverschot in ons land liep het afgelopen jaar op tot bijna 25 miljoen kilo fosfaat. Te gast is stikstofstrijder Johan Vollenbroek, de bekendste milieuactivist van Nederland. Met hem praten we over het ontstaan van dit probleem, de gevolgen en het meest recente plan van landbouwminister Adema. Die stelt een uitkoopregeling voor boeren, een kleinere veestapel, hogere graslandsubsidies en minder eiwitrijk voedsel voor de dieren voor. Wat is een mestoverschot?Mestoverschot is een situatie waarbij een veehouderij meer mest produceert dan de landbouwgronden kunnen absorberen of gebruiken als bemesting zonder negatieve milieueffecten te veroorzaken. Dit leidt tot problemen zoals watervervuiling en bodemverzuring. Nederlandse boeren produceren al heel lang meer mest dan ze op hun eigen erf kwijt kunnen. In Brussel zagen ze dat mestoverschot lange tijd door de vingers, maar aan die uitzonderingspositie komt nu een einde. De startup Grassa claimt een technologie te hebben ontwikkeld die eiwit uit gras haalt, waardoor koeien uiteindelijk minder stikstof produceren. Rieks Smook legt uit hoe het werkt.Strategische agenda EUHarm windt zich intussen op over de nieuwe strategische agenda van de EU. Daarin is de kop over een klimaatneutraal Europa geschrapt en verder wordt het woord klimaat maar twee keer genoemd. Zo staat er bijvoorbeeld niet dat de Green Deal het concurrentievermogen versterkt en duizenden nieuwe banen creëert. Er staat niets in over natuur en biodiversiteit en evenmin iets over vervuiling en gezondheid. Ook rept de EU met geen woord over dringende klimaatmaatregelen om de uitstoot tijdig te beteugelen. ‘Het gaat hier om een intern document dat nog kan worden aangepast, maar deze conceptversie heeft al wel de eerste twee ontwikkelfasen doorlopen en dat doet het ergste vermoeden’, aldus Harm.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het gaat helemaal niet goed met de bij in ons land. Dat heeft mogelijk desastreuze gevolgen voor de natuur en onze voedselvoorziening.Deze aflevering in het kort:⇨ Waarom bijen zo belangrijk zijn⇨ Grote bedrijven stoten iets minder CO2 uit⇨ Hun winst, ons verliesIn heel Nederland gaan vrijwilligers de komende dagen weer bijen tellen. Dat ze er minder vinden dan twintig jaar geleden, staat wel vast. Het gaat namelijk helemaal niet goed met onze zoemende vriend. In Nederland komen zo'n 360 bijensoorten voor, de helft ervan wordt bedreigd en staat daarom op een rode lijst. Er zijn de laatste decennia al 34 soorten verdwenen. Zo’n 80 procent van de eetbare gewassen wordt door bijen en andere insecten bestoven. Minder bijen betekent dus minder groente en fruit.Voer de bij bijTwee mannen die daar iets aan willen doen zijn Tom van de Beek van The Pollinators en William Mosch van Mo-bees. Van de Beek is de initiatiefnemer van de nieuwe campagne ‘Voer de bij bij’. Deze dagen worden maar liefst 90.000 bijen-voedselpakketten uitgedeeld, die op 22 april tijdens de Nationale Zaaidag worden uitgestrooid. Mosch geeft met Mo-bees presentaties op scholen en werkvloeren. Via zijn stichting kun je ook een bij adopteren.Hun Winst, Ons VerliesHarm windt zich intussen op over een rapport van Milieudefensie, Profundo en SOMO met de titel: Hun Winst, Ons Verlies. Vervuilende bedrijven blijken nogal genereus voor hun aandeelhouders, maar doen dan wel ten koste van het klimaat. Twintig grote vervuilers, waaronder ABN AMRO, Ahold Delhaize, Air France KLM, Tata Steel en Unilever, Vopak, hebben sinds het Klimaatakkoord van Parijs bijna € 300 miljard uitbetaald aan hun aandeelhouders Er is ook een schatting gemaakt van de totale klimaatschade van deze groep, tot en met 2022 was dat 761 miljard.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een klein groepje groene koplopers geeft de natuur een stem in de boardroom. Hoe werkt dat voor bedrijven in de praktijk en wat bereiken ze er eigenlijk mee?Deze aflevering in het kort:⇨ Hoe je de natuur betrekt bij bedrijfsbeslissingen⇨ PR-bureau Blyde heeft de natuur als CEO⇨ Earth Overshoot DayBedrijven moeten omzet draaien en winst maken. En, als ze heel groot zijn, hun aandeelhouders pleasen. Als het puntje bij paaltje komt, dan legt de natuur het bijna altijd af tegen de economische belangen. Maar het kan ook anders. Hier en daar zien we de eerste bedrijven die moeder natuur een plek geven aan de directietafel. Nature inclusive governance, zo heet deze groene strategie.Onboarding NatureTessa van Soest is directeur van B Lab Benelux en legt uit dat je dit op vier manieren kunt uitrollen. Om bedrijven een handje te helpen, lanceren Nyenrode Business Universiteit en Earth Law Centre deze week het online platform Onboarding Nature. Zo hoeven bedrijven dus niet steeds opnieuw het wiel uit te vinden. Nynke Geus is directeur van Blyde, een pr-bureau dat de natuur zelfs als CEO heeft aangesteld. Ze legt uit hoe dat werkt en welke invloed deze keuze heeft op belangrijke bedrijfsbeslissingen. Earth Overshoot DayHarm vertelt intussen over Earth Overshoot Day, de dag waarop we als mensheid meer van de planeet afhalen dan die planeet in één jaar weer kan herstellen en aangroeien. Deze dag is wereldwijd begin augustus, maar in Nederland hebben we de datum alweer gepasseerd. Dat was op 1 april, het afgelopen jaar was dat nog 12 april. ‘Dit vertelt dat we als Nederland de aarde aan het plunderen zijn. Deze roofbouw op de planeet ligt aan de basis van de klimaatverandering en de biodiversiteits- en stikstofcrisis’, aldus Harm in zijn betoog.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Miljoenen woningen moeten van het gas af, vóór 2050. Maar op veel plekken in het land waar initiatieven worden genomen, groeit de weerstand. Hoe gaan we daar mee om? Deze aflevering in het kort:⇨ Aardgasvrije wijken, de stand van zaken⇨ De derde succesfactor⇨ Klimaatplannen van financiële sectorAnderhalf miljoen huizen van het gas af, vóór 2030. Dat is wat de overheid als eerste stip op de horizon heeft gezet. Met nog maar zes jaar voor de boeg lijkt dat inmiddels een schier onmogelijke opgave te worden. Er zijn weliswaar op veel plekken initiatieven, maar van een grootschalige verbouwing lijkt nog geen sprake. Zo is er bijvoorbeeld veel weerstand tegen de aanleg van een nieuw warmtenet in Amsterdam. Anke van Hal heeft wel een idee hoe dat komt. Ze is van Nyenrode Business Universiteit en was eerder ook betrokken bij de Projectgroep Aardgasvrije Wijken.De derde succesfactorZe benadrukt het belang van - wat zij noemt - de derde succesfactor. ‘Veel gesprekken over aardgasvrij gaan al snel over techniek en geld. Initiatiefnemers vergeten de mensen om wie het gaat er in een vroegtijdig stadium echt bij te betrekken’, aldus Van Hal. Ze woonde een poosje in Canada en zag daar van dichtbij hoe ze dit project daar aanpakken. Met buurtfestijnen, dreamwalls en ijsjes in ruil voor ingevulde feedbackformulieren. ‘Heel laagdrempelig, maar wel effectief.’Klimaatplannen financiële sectorOns Groene Geweten is Nikki Trip. Zij heeft het over De Nederlandsche Bank die de klimaatplannen van financiële instellingen in kaart heeft gebracht. Veel banken, pensioenfondsen en vermogensbeheerders hebben in 2019 het klimaat-commitment van de financiële sector ondertekend. Uit de voortgangsanalyse van DNB blijkt dat het regelmatig ontbreekt aan concrete vertaling van doelstellingen naar acties. Ook worden bepaalde beleggingscategorieën soms buiten beschouwing gelaten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van wortels met een bochel tot appels met een deukje. Allerlei groenten en fruitsoorten die niet aan het nu geldende schoonheidsideaal voldoen, krijgen in Nederland al snel een enkeltje naar de afvalbak.Deze aflevering in het kort:⇨ De strijd van No Waste Army⇨ Poetin en het klimaat⇨ Elektrisch rijden zwaar onder drukEr zijn al diverse partijen die hier tegen knokken en No Waste Army heeft zich bij die strijd aangesloten. Het initiatief helpt boeren die blijven zitten met hun afgekeurde groenten en fruit. In een paar maanden hebben zich al meer dan 12.000 mensen zich bij No Waste Army aangemeld. Zij krijgen elke maand een box met groenten die net iets afwijken. Niet recht genoeg, een klein bobbeltje, een deukje of vlekje bijvoorbeeld. Daarnaast wordt geprobeerd om de groenten en fruit alsnog aan supermarkten te slijten, voor een eerlijke prijs.De inkooporganisatiesOp deze manier heeft No Waste Army al ruim 200.000 kilo groente en fruit kunnen redden. Het probleem zit ‘m volgens Thibaud van der Steen bij de inkooporganisaties. Die stellen allerlei esthetische eisen aan de producten die in de supermarktschappen liggen. Wel ziet Van der Steen voorzichtig wat beweging in deze opstelling. Binnenkort gaat zijn stichting met een inkooporganisatie in gesprek.Europese NatuurwetEn ken je het verhaal over de Europese Natuurwet? Nou, die kwam er niet. Ongelooflijk, onverantwoord en onwelriekend zijn de gedachten die bij Harm naar boven kwamen borrelen. Italië, Polen, Hongarije en ook Nederland zijn tegen de wet die voor een grootschalige renovatie en uitbreiding van Europese natuurgebieden moet zorgen. ‘De natuur betekent leven, bestaansrecht, welvaart en ga zo maar door. Daar kun je niet tegen zijn’, aldus Harm. ‘Ik ben boos en wil er nog één o-woord aan toevoegen: onbedaarlijk dom.’Poetin en het klimaatOns Groene Geweten Aniek Moonen blikt terug op de presidentsverkiezingen in Rusland. Dat Poetin nog zes jaar aan de macht blijft, heeft ook gevolgen voor het klimaat. Het land heeft zich op het internationale wereldtoneel gecommitteerd aan klimaatneutraliteit in 2060. In de praktijk is de uitstoot de laatste jaren alleen maar verder toegenomen. ‘Klimaatverandering komt hem eigenlijk wel goed uit, want smeltend zeeijs op de Noordelijke IJszee opent nieuwe zeevaartroutes en maakt nieuwe winning mogelijk van olie, gas, mineralen en kritieke metalen’, aldus Moonen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Claimen dat je bedrijf duurzaam, klimaatneutraal of ecofriendly is. Zo’n groen likje verf op je product smeren, mag binnenkort niet zomaar meer.Deze aflevering in het kort:⇨ Nieuwe regels voor greenwashen⇨ Het nut van klimaatangst⇨ Een gevelsteen die CO2 opneemtJe komt ze overal in het winkelschap tegen: producten met groene blaadjes en algemene duurzaamheidsclaims. Het is een manier waarmee producenten hun klanten proberen te verleiden. Lang niet al die claims zijn eerlijk en daarom wil de Europese Commissie hier nu een stokje voor steken. Er is nieuwe wetgeving aangenomen die stelt dat merken met dit soort beloftes op hun producten daar ook het bewijs voor moeten gaan leveren.Greenwashing aangepaktIn deze aflevering duiken we in de wereld van greenwashing. Dat is een misleidende marketingstrategie waarbij een bedrijf zich onterecht presenteert als milieuvriendelijk en duurzaam. Wat zeggen de nieuwe regels over dit fenomeen eigenlijk, welke claims zijn straks nog toegestaan en hoe streng gaat er gehandhaafd worden? Die vragen stellen we aan Jelien Roelofs. Ze is anti-greenwash jurist en adviseert bedrijven over het voeren van duurzaamheidsclaims op hun etiketten. KlimaatangstHarm haalt een nieuw onderzoek aan over klimaatangst, onder 1300 Britse volwassenen. Leidt dat ertoe dat mensen nu wel of niet in actie komen? ‘Het is de laatste jaren een trend te noemen: als we het hebben over het klimaat en de toekomst, dan moet dat positief en vol hoop’, zo vertelt hij. Het monster recht in de bek kijken en zeggen waar het op staat wordt vaak veroordeeld als verlammend en niet productief.’ Het Britse onderzoek laat echter zien dat dit niet zo hoeft te zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een carrière duurt al gauw 80.000 uren. Hoe kun jij die tijd inzetten om de wereld een beetje duurzamer te maken?Deze aflevering in het kort:⇨ Duurzame ambitie op de werkvloer⇨ Collega’s enthousiast krijgen voor verandering⇨ Een nieuwe marktplaats van reststromenMarnix Kluiters en Mark Siegenbeek van Heukelom zijn de auteurs van het nieuwe boek ‘Duurzame Ambitie’. Zij vertellen hierin wat mensen op de werkvloer kunnen doen om hun omgeving te verduurzamen. Ze putten daarbij uit lessen van leiderschapsexperts, psychologen, ecologen, transitie-deskundigen en economen.Minder CO2 de atmosfeer in, schoner water, geen bodemverontreiniging en een opgeruimde natuur. Iedereen wil het, maar om daar te komen wijzen veel mensen in eerste instantie naar politici, CEO’s, ondernemers en andere landen. Centraal in deze uitzending staat de vraag: wat kun je zelf eigenlijk doen om het verschil te maken? Ze adviseren onder meer om veranderingen in kleine stapjes te doen en geen aandacht te schenken aan zaken die je niet kunt beïnvloeden.> Luister ook: waarom luisteren we zo slecht naar klimaatwetenschappers?Morele AmbitieHet betoog van Kluiters en Siegenbeek van Heukelom doet denken aan de oproep van Rutger Bregman, die pleit voor meer morele ambitie op de werkvloer. Toch zijn er wel verschillen, zegt Kluiters. ‘Bregman wil mensen uit hun - wat hij noemt - betekenisloze adviseurs- en advocatenbanen krijgen. Wij vinden daarentegen dat je je baan ook kunt heruitvinden. Ook bij grote corporates kun je effect hebben.’Marktplaats voor restmaterialenHarm deelt nieuws over WasteBase.eu, een nieuwe marktplaats waar fabrikanten hun reststromen kunnen verhandelen. Op deze manier kunnen ze de waarde van hun restmateriaal maximaliseren en tegelijkertijd bijdragen aan een duurzamere en circulaire toekomst. Het platform is gemaakt door Ramon de Longh en Romaike Slikker. Zij zagen bij bedrijfsbezoeken hoeveel stansresten van metaal of folie, knipresten van stof en kunststoffen spuitgietresten er werden weggegooid. Dat probleem wil WasteBase.eu oplossen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De golfstroom in de Atlantische Oceaan dreigt binnen 100 jaar stil te vallen, concluderen wetenschappers van de Universiteit Utrecht. Dat heeft grote gevolgen voor het klimaat in West-Europa. Deze aflevering in het kort:⇨ Een college over golfstromen⇨ Een nieuwe ijstijd in Noordwest-Europa⇨ Pfas in groente en fruit René van Westen is hoofdonderzoeker van het team dat met deze conclusie komt. Door het smelten van de Groenlandse ijskap komt er meer warm water in de Atlantische Oceaan terecht. Deze ontwikkeling vertraagt de AMOC, zoals deze golfstroom wordt genoemd. Daardoor wordt er minder hitte uitgewisseld over de hele planeet en dat heeft vooral impact op het klimaat op ons continent. Voedsel- en watertekorten Als de AMOC stilvalt, dan kan het in Noordwest-Europa 5 tot 15 graden kouder worden. Op het zuidelijk halfrond wordt het daarentegen warmer. Er zijn wetenschappers die denken dat deze veranderingen tot grote voedsel- en watertekorten kunnen leiden in de wereld. ‘Tot nu toe wisten we eigenlijk niet binnen welk tijdsbestek dit zich zou gaan voordoen. Onze conclusie is nu dat het wel eens veel sneller kan zijn dan eerder gedacht, binnen nu en honderd jaar. Daarvoor is wel meer onderzoek nodig.’ Pfas in fruit en groente Harm windt zich intussen op over de conclusies uit een nieuw rapport van PAN Europe, het Pesticide Action Network. Wat blijkt namelijk? Nederlandse groente en fruit wordt volop bespoten met pfas-pesticiden. Tussen 2011 en 2021 werden in de EU in groenten en fruit residuen van 31 verschillende pfas-pesticiden aangetroffen. Het aantal groenten en fruit met residuen van tenminste één pfas-pesticide in de EU is in tien jaar verdrievoudigd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij Groningen Seaports wordt dit najaar een nieuwe fabriek geopend die wel raad weet met moeilijk te recyclen plastics en textielafval. Ze maken er straks duurzame bouwmaterialen van.Deze aflevering in het kort⇨ De uitdagingen voor de circulaire economie⇨ Het recyclen van chipszakken en andere plastics⇨ Een nieuw product: beton van suikerIn Nederland wordt jaarlijks meer dan 1600 miljoen kilo huishoudelijk plastic geproduceerd. Het grootste deel daarvan krijgt na gebruik een enkeltje richting de verbrandingsoven. Moeilijk te recyclen, heet dat dan. Het gaat vooral om verpakkingen met meerdere laagjes plastic die aan elkaar zijn geplakt. Het gaat onder meer om chipszakken en sapverpakkingen. Producenten gebruiken meerlaagse materialen die verschillende soorten plastic en soms metaalfolies combineren. Dat maakt het scheiden en recyclen van de afzonderlijke materialen erg moeilijk.De Unwastor Uppact heeft een machine ontwikkeld die wel raad weet met deze voedselverpakkingen. Deze zogeheten Unwastor kan vanaf dit najaar 4.000 ton afval per jaar verwerken. Met de grondstoffen die overblijven worden straatmeubilair, walbeschoeiing, looppaden en steigers gemaakt. Op den duur wil het bedrijf groeien naar een capaciteit van 1.500 ton afval per jaar. Ons groene geweten is Klaske Kruk van Circularities. Zij maakt de verwijzing naar Umincorp, de gloednieuwe plastic recyclingfabriek in Rotterdam die al een poosje stil staat. Het bedrijf kan niet concurreren tegen het veel te goedkope virgin plastic. SugarcreteHarm verwijst intussen naar een samenwerking van University of East London en medewerkers van het bedrijf Tate en Lyle Sugars. Zij hebben een toepassing gevonden voor bagasse, het vezelachtige restafval van suikerriet dat overblijft nadat de voedselindustrie er alle bruikbare nutriënten uit heeft geperst. Na een zoektocht ontstond Sugarcrete. Dat bouwmateriaal is goedkoper, duurzamer en vijf keer lichter dan beton. Het scheelt maar liefst 80 procent CO2-uitstoot.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jarenlang streed ze tegen de tabakslobby, maar inmiddels heeft Bénédicte Ficq haar pijlen gericht op grote bedrijven die de natuur om zeep helpen. Eerst Tata Steel en - recenter nog - Chemours. Deze aflevering in het kort:⇨ Het nut van klimaatrechtszaken⇨ De duurzame drijfveren van Benedicte Ficq⇨ De Atlantische stroming valt stilIn het najaar van 2023 deed Ficq namens 3.000 omwonenden aangifte tegen Chemours in Dordrecht. Ze wond er geen doekjes om: alle leidinggevenden van het bedrijf die iets te maken hebben gehad met het lozen van PFAS moeten worden vervolgd. Eerder bond ze ook al de strijd aan met Tata Steel in IJmuiden. Ze beschuldigt de staalproducent van ernstige milieuvervuiling in de directe omgeving, door de uitstoot van gevaarlijke stoffen. ‘De leidinggevenden van dit soort grote bedrijven mogen niet denken dat ze dit straffeloos mogen doen’, aldus Ficq.De aanpak van milieuvervuilingZe vertelt hoe deze twee zaken er nu voorstaan. Verder willen wij natuurlijk graag weten wat haar drijft om het tegen dit soort grote vervuilers op te nemen. Ficq is één van de bekendste advocaten van ons land. Eerder al schreef ze geschiedenis door als één van de eersten te proberen om de tabaksindustrie strafrechtelijk te vervolgen voor misleidende praktijken en de gezondheidsschade die zij veroorzaken. Tegenwoordig zet ze zich dus in tegen milieuschade, door grote vervuilers aan te klagen. KlimaatalarmHarm haalt een nieuwe studie in Science Advances aan, met een nogal dramatische waarschuwing. De Amoc, dat is de golfstroom in de Zuid-Atlantische Oceaan, stevent af op een kritisch kantelpunt. Eén die het klimaat over de hele wereld gaat beïnvloeden op een manier die we sinds de laatste ijstijd niet meer hebben gezien. Wetenschappers van de Universiteit Utrecht stellen nu dat dit mogelijk nog deze eeuw gebeurt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ze won de Spinozapremie én een Nobelprijs. Joyeeta Gupta geldt als één van de meest invloedrijke klimaatwetenschappers van ons land. Deze aflevering in het kort:⇨ Zo zit het met aardsysteemgrenzen⇨ Wat is klimaatrechtvaardigheid⇨ Fossiele industrie verdoezelde klimaatbewijsOpvallend genoeg is zij bij het grote publiek in Nederland niet heel bekend. Gupta werd geboren in Delhi, studeerde aan Harvard en kwam door de liefde zo’n 35 jaar geleden in Nederland terecht. Haar interesse in klimaat en milieu werd aangewakkerd door de giframp bij Union Carbide in Bhopal, in 1984. Duizenden mensen overleden of werden ernstig ziek. De lakse manier waarop de Amerikaanse eigenaar met deze ramp omging was voor haar aanleiding om zich met klimaatrechtvaardigheid te gaan bemoeien. ‘We hebben op aarde een beperkte milieugebruiksruimte en veel hulpbronnen zijn in het bezit van een select, rijk gezelschap’, aldus Gupta. Ze noemt dat absurd.Groenlandse ijskappenIn het gesprek met haar gaat het verder nog over tipping points. Belangrijkste klimaatsystemen op de aarde die in het rood lopen, zoals de Groenlandse ijskappen en het permafrostgebied in Siberië. Ze legt uit wat er gebeurt als die instorten. Kupta is als wetenschapper betrokken geweest bij belangrijke internationale panels en commissies, waaronder het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). In die rol won ze in 2007 zelfs een Nobelprijs, samen met Al Gore.Kleine visjes, grote betekenisHarm wijst in zijn relaas naar een publicatie in het tijdschrift Animal Welfare. Daarin wordt voor het eerst onthuld hoe ongelooflijk veel vis er ieder jaar wereldwijd wordt gevangen. Een extreem groot gedeelte daarvan wordt verwerkt tot vismeel en olie voor boerderijdieren. Kleine vissen spelen een essentiële rol aan de basis van de voedselketen in de oceanen. Hij roept dan ook op tot vangstbeperking.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks alle goeie bedoelingen wil het met die circulaire economie nog niet echt vlotten. Een nieuw initiatief van financiële instellingen moet de sector een handje helpen. Deze aflevering in het kort:⇨ Financieren van circulaire modellen⇨ Steeds meer zonnestroom⇨ Het verschil tussen weer en klimaatCirculaire ondernemers hebben nog steeds veel moeite om bankfinanciering op te halen. Financiële instellingen hebben om die reden de Kopgroep Circulair Financieren in het leven geroepen, bedoeld om dit probleem op te lossen. Zij presenteren deze week de Circulair Risk Scorecard, een soort framework waarmee circulaire bedrijven beter op waarde worden geschat.Schaarste van grondstoffenHet risicomodel kijkt naar aspecten die bij de beoordeling van de meeste kredietaanvragen nu nog geen rol spelen. Denk aan de circulariteit van het product en de schaarste van de gebruikte grondstoffen. Daarnaast wordt ook rekening gehouden met de robuustheid van contracten, de marktcompetitiviteit en de ervaring van het managementteam. Twee mensen van de Kopgroep Circulair Financieren zijn Tessa Eerenberg van Rabobank en Jeroen van Muiswinkel van Copper8. Zij leggen uit hoe dit initiatief de circulaire economie een duw in de juiste richting kan geven.Nationaal Solar TrendrapportJohn (hij vervangt Harm die grieperig is) noemt verder nog het Nationaal Solar Trendrapport 2024, dat vorige week werd gepresenteerd in Den Haag. De groei van zonnestroom was in de eerste helft van 2023 ongekend hoog. In de tweede helft van het jaar nam dit weer wat af, toch doen we het in Nederland erg goed. Naast Europees kampioen zijn we nu ook wereldkampioen met ongeveer 3,5 zonnepanelen per inwoner.Extreme kouOns groene geweten is Yvette Watson, van The 2B Collective. Zij haalt een onderzoek van World Weather Attribution. Het was de laatste weken namelijk behoorlijk fris in Scandinavië, met temperaturen van 35 graden onder nul. Dat betekent niet dat er geen sprake is van opwarming, stelt dit instituut. Zo’n koudegolf in Scandinavië komt nu eens in de vijftien jaar voor, rond 1900 was dat nog elke drie jaar.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) wil dat het nieuwe kabinet extra vaart maakt met het terugdringen van de CO2-uitstoot. Sturen op minder consumptie is één van de adviezen. Maar of deze zoveelste aanbeveling vanuit de wetenschap aankomt? Minder spullen kopen is een boodschap die bij het grote publiek al snel op de nodige weerstand stuiten. Veel burgers maken zich weliswaar zorgen om het klimaat, maar voelen er nog weinig voor om iets van hun welvaart in te leveren. De WKR stelt voor om klimaat-onvriendelijke producten zwaarder te belasten en duurzame alternatieven zoals openbaar vervoer een stuk goedkoper te maken. Zo moet de uitstoot van broeikasgassen in 2040 al met minimaal 90 procent zijn gedaald. Voorzitter Jan-Willem Erisman legt uit dat het gedrag van burgers een belangrijke rol kan spelen bij het halen van deze doelen. Erisman hamert er verder op dat de overheid harde keuzes moet maken. ‘Wel of geen zware industrie in Nederland. Wel of geen landbouw op deze schaal. ‘Daarvoor moet je bereid zijn om naar de lange termijn te kijken’, aldus Erisman. ‘Als je bijvoorbeeld vaststelt dat de zware industrie voor Nederland behouden moet blijven, dan moet er nu fors geïnvesteerd worden in waterstof. De Nieuwe Economie Index Harm bespreekt verder nog de vijfde editie van de Nieuwe Economie Index (NEx). Dit is het jaarlijkse onderzoek van het duurzame-bedrijven-netwerk MVO Nederland. Wat blijkt? Slechts 17,5 procent van de Nederlandse economie is duurzaam. Dat is maar één procent meer dan een jaar eerder en zelfs de kleinste stijging in vijf jaar. Zijn conclusie is dat de verduurzaming tegen de grenzen van het huidige beleid aanloopt. Dat is volgens hem niet toegankelijk, niet voordelig en niet begrijpelijk genoeg. Hierdoor gaan ondernemers afwachten, zo vertelde Wouter Scheepens, directeur-bestuurder van MVO Nederland eerder al. Een rechts kabinet, dat de urgentie van een snelle verduurzaming niet onderschrijft, gaat dat volgens Harm alleen maar erger maken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In grote delen van Nederland zit het elektriciteitsnet tjokvol. Wat betekent dat voor de energietransitie en de klimaatdoelen? Die vraag stellen we aan Joris Laponder, directeur van Zaptech. We willen ook in 2024 meer warmtepompen, meer zonnepanelen en veel meer elektrische auto’s op de weg. Maar al die groene ambities dreigen vast te lopen door de files op het stroomnet. Met Laponder bespreken we de actuele situatie en de mogelijke oplossingen. Van energy hubs tot het temperen van piekbelasters en nieuwe, slimme innovaties.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Noorwegen zet de volgende stap in diepzeemijnbouw in het noordpoolgebied. Andere landen kijken intussen nieuwsgierig mee. Noorse bedrijven mogen de zeebodem gaan verkennen en voorstellen doen hoe ze daar in de toekomst grondstoffen kunnen delven. Het gaat in dit gebied onder meer om kobalt, dat belangrijk is voor de productie van batterijen. Deepzeemijnbouw is zeer omstreden. Over de risico’s voor het leven in de diepe zee is nog weinig bekend, vertelt Rene Kleijn. Hij is professor Industriële Ecologie aan de Universiteit Leiden. Bovendien bestaat het risico dat klimaatverandering door deze activiteiten wordt aangejaagd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse startup Recarbn gaat in Canada CO2 uit de atmosfeer filteren en laat het daar mineraliseren. Daarvoor gaat het bedrijf een partnership aan met Deepsky, een soort projectontwikkelaar voor direct air capture-bedrijven. De proefinstallatie van Recarbn heeft een capaciteit van 50 ton koolstofdioxide per jaar en is gebaseerd op technologie die is ontwikkeld aan de Universiteit Twente. Door slim gebruik te maken van speciaal adsorptiemateriaal en een warmte- plus een koelvat denkt het bedrijf de kosten uiteindelijk terug te kunnen brengen naar 100 euro per ton CO2. Sophia Hummelman is één van de founders van Recarbn en vertelt over de missie, de technologie, de gedroomde impact en de vervolgstappen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is 2024 en daarmee is de Corporate Sustainability Reporting Directive gaan gelden, beter bekend als CSRD. Zo moeten bedrijven in hun jaarverslag bijvoorbeeld gaan rapporteren over de impact die ze hebben op de natuur en het klimaat. Dit geldt weliswaar alleen voor grote bedrijven, toch betekent dit niet dat mkb’ers rustig achterover kunnen leunen. Zij moeten als leveranciers namelijk data gaan aanleveren waar hun opdrachtgevers om vragen. Esther van Doesburg is de Chief Innovation Officer bij SDU en legt uit hoe bedrijven zich op deze nieuwe realiteit moeten voorbereiden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Susphos is één van de meest veelbelovende duurzame startups van Nederland. Het bedrijf haalt fosfaten uit rioolslib, zodat het niet in rivieren, meren en beekjes terechtkomt. Overmatige algengroei, troebel water, gebrek aan zuurstof, vissterfte en verlies aan biodiversiteit. Zo hebben we in één zin de problemen met een overdaad aan fosfaat in onze wateren wel ongeveer samengevat. Marissa de Boer is de founder van Susphos, dat een gepatenteerde chemische technologie heeft ontwikkeld om fosfaat terug te winnen uit afvalwater en andere reststromen. Binnen drie jaar wil de startup de eerste commerciële fabriek hebben draaien.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereld wil weg van olie, gas en steenkool, zo staat er in de slotverklaring van de COP in Dubai. Maar wat zegt die belofte nou eigenlijk? Die vraag leggen we voor aan twee mensen die bij de klimaatconferentie waren. Het zijn Eveline Speelman van Systemiq en Kornelis Blok, emeritus hoogleraar van de TU Delft. Zij noemen het resultaat van deze COP een belangrijk signaal, maar geen historische doorbraak zoals de klimaattoppen in Kyoto en Parijs dat bijvoorbeeld wel waren. Daarvoor is de eindtekst volgens hen te vaag. Hoopvol zijn zij wel over de snelheid waarmee duurzame energie alsmaar goedkoper wordt. Muriel Arts is ons groene geweten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse overheid ziet in kernfusie op termijn een mogelijkheid om een deel van het klimaatprobleem op te lossen. Dat zei John Kerry afgelopen week. Hij is de klimaatgazant die door Washington naar Dubai is gestuurd voor de COP. Kernfusie bootst een proces na van de zon. Onder hoge druk en extreme hitte (200 miljoen graden) smelten atoomkernen, waarbij een enorme hoeveelheid energie vrijkomt. CO2-neutraal en zonder risico van een meltdown. Marco de Baar is directeur bij het Dutch Institute for Fundamental Energy Research en vertelt over de technische uitdagingen en het toekomstperspectief van kernfusie.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je krijgt het makkelijk van A naar B en de energiedichtheid is een stuk hoger dan het spul in gasvorm. Het Nederlandse bedrijf H2Fuel pioniert met waterstofpoeder. Ruud Koornstra (SDG7-coördinator en Nationaal Energiecommissaris) is als ambassadeur bij deze startup betrokken. Hij vertelt hoe we met waterstofpoeder de transitie naar meer groene energie kunnen versnellen. Zo is dit volgens hem een effectieve manier om veilig grote hoeveelheden duurzaam opgewekte stroom op te slaan. Niet voor een paar uur, maar zelfs over de seizoenen heen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De haven van Rotterdam is niet alleen de grootste van Europa, het is ook de meest vervuilende. Nu nog althans, want er worden flinke stappen gezet richting klimaatneutraal in 2050 Zo’n zeven jaar geleden werd deze route op papier uitgestippeld. ‘Nu gaan we van PowerPoint naar praktijk’, zegt Nico van Dooren van Port of Rotterdam. Hij is degene die de transitie naar een duurzamere haven in goede banen moet leiden en noemt een aantal concrete voorbeelden. Zo staat er nu een windmolenpark van 300 megawatt in het havengebied, werd onlangs gestart met de aanleg van een waterstofnetwerk en zijn alle belangrijke besluiten over CO2-opslag (CCS) genomen. Ook vaart er inmiddels een aantal binnenvaartschepen op stroom.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2022 ging wereldwijd zo’n 6,6 miljoen hectare bos verloren, 4 procent meer dan het jaar ervoor. En om je even een voorstelling te geven: dat zijn 14 voetbalvelden per minuut. De helft van al die kap is illegaal, bedoeld voor mijnbouw, landbouw en de aanleg van nieuwe wegen. Het Wereld Natuur Fonds (WNF) heeft een tool ontwikkeld die ontbossing met kunstmatige intelligentie wil tegengaan. Het systeem maakt gebruik van satellietbeelden en doet aan de hand daarvan nauwkeurige voorspellingen over plekken waar illegale bomenkap wordt verwacht. In Afrika en Indonesië is al met succes getest, binnenkort rolt WNF de tool uit in het Amazone-regenwoud. En dat is hard nodig, want daar is de afgelopen vijftig jaar een bos verdwenen ter grootte van 26 keer Nederland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse industrie staat voor de grootste uitdaging in haar 150-jarig bestaan: de CO2-uitstoot naar nul krijgen. Van Tata Steel tot Shell Pernis en Chemours. De grote spelers in het industriële domein liggen al lange tijd onder vuur. Toch is het sluiten van deze fabrieken volgens hoogleraar Gert-Jan Kramer niet de oplossing. Hij leidt het Sustainable Industry Lab, een kennisplatform van de Universiteit Utrecht die onderzoek deed naar het een klimaatneutrale industrie. Hun belangrijkste conclusie? Het kan. Dat is mede te danken aan de gunstige ligging aan de Noordzee, waardoor veel windenergie beschikbaar is. Met de elektriciteit en waterstof die dat oplevert kan de productie duurzaam worden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duurzame innovaties zijn keihard nodig om het klimaat te redden, de natuur te herstellen en het leven voor ons mensen op deze planeet aangenaam te houden. De Wubbo Ockels Innovatieprijzen zijn weer uitgereikt. Dit zijn awards voor veelbelovende ideeën en producten die een wezenlijk verschil kunnen maken voor een groenere wereld. In deze uitzending spreken we een aantal winnaars. Zo wil Jessica den Outer de natuur een stem geven. Zeg maar: een rivier of bos als rechtspersoon. Arctic Reflections werkt aan een technologie om het ijs op de Noordpool te redden. Deze winter gaat het Nederlandse bedrijf de eerste testen uitvoeren op Spitsbergen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat we moeten afkicken van onze fossiele verslaving is duidelijk. Maar hoe gaat zo'n nieuw, duurzaam energiesysteem eigenlijk functioneren? Dat vragen we aan Ad van Wijk. De Delftse waterstofprofessor gaat met emeritaat en schreef zijn visie op in een nieuw boek: ‘Groene energie voor iedereen’. Van Wijk pleit voor een radicaal andere inrichting van ons energiesysteem, waarin ook materialen, water en voedsel een belangrijke rol spelen. Dit is volgens hem een kwestie van integraal overheidsbeleid. Daarnaast moet Nederland volgens hem niet langer inzetten op verduurzamen per sector, maar kiezen voor een gerichte aanpak per gebied.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat Fairphone doet met telefoons, doet Roetz Bikes met de fiets. Het bedrijf heeft een modulair model ontwikkeld dat een leven lang meegaat. En dat is hard nodig. Elk jaar belanden er in Nederland namelijk een miljoen fietsen op de afvalberg, ook als er maar één of twee onderdelen stuk zijn. De nieuwe Roetz Life bestaat uit twaalf componenten die makkelijk zijn te vervangen. Wiel stuk? Het bedrijf komt razendsnel met een ander wiel, neemt het kapotte exemplaar in en lapt deze vervolgens weer op, klaar voor de volgende gebruiker. CEO Tiemen ter Hoeven vertelt hoe het ontwerp van ‘s wereld eerste modulaire fiets tot stand is gekomen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nog ruim een maand en dan gaat Nederland weer naar de stembus. Wat staat er in de verschillende partijprogramma’s over milieu en klimaat? Dion Huidekoper is de kersverse voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging. Hij heeft alle programma’s verzameld en de hoofdstukken over duurzaamheid, klimaat en energie nauwkeurig bestudeerd. Hoe wil de VVD de Nederlandse industrie gaan vergroenen, waarom zet de BoerBurgerBeweging in op biomassa in plaats van windmolens en wat bedoelt D66 eigenlijk met die klimaatbonus? Deze aflevering is geen stemadvies, maar geeft je wel de broodnodige klimaatinformatie voor 22 november.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niemand is tegen een schone en duurzaam bewoonde planeet. De vraag is alleen: wie gaat dat betalen? In deze aflevering gaat het over de financiering van duurzame innovaties en groene projecten. Te gast is Edwin Netjes van KplusV, die overheden en bedrijven adviseert over de financiering van transities. Volgens hem worden duurzame businesscases door ondernemers niet altijd goed op papier gezet, waardoor mogelijke geldschieters afhaken. Ook stelt hij vijf concrete veranderingen voor om de financierbaarheid van groene innovaties te verbeteren.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een speciale commissie met tien wijze mensen moet het kabinetsbeleid gaan toetsen aan duurzame lange termijn-doelen. Daarvoor pleit hoogleraar Transitiekunde aan de Erasmus Universiteit Jan Rotmans. In zijn nieuwste boek ‘De perfecte storm’ beschrijft hij hoe tal van systemen in Nederland nu krakend en piepend richting hun houdbaarheidsdatum gaan, van de landbouw tot het volgelopen elektriciteitsnet. Volgens hem heeft de overheid veel te lang vastgehouden aan polderen en het uitstellen van moeilijke klimaatbeslissingen. En dat terwijl de grootste problemen nog moeten komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op steeds meer plekken in de wereld wordt CO2 afgevangen. Het Nederlandse bedrijf Paebbl werkt aan een technologie die daar steenpoeder van maakt. Het gaat in de kern om een natuurlijk proces dat de aarde al miljarden jaren gebruikt om koolstofdioxide op te nemen. Paebbl bootst dat proces na, maar doet dat een miljoen(!) keer sneller. Het eindproduct is steenpoeder, dat als duurzame grondstof kan worden ingezet voor de betonindustrie. Momenteel kan het bedrijf 100 kilogram per dag produceren, maar oprichter Pol Knops stelt dat hij snel kan opschalen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hittegolven, hoosbuien en heel veel droogte. Het klimaat is aan het terugpraten en dit lijkt nog maar het begin. In de week dat BNR haar 25-jarig jubileum viert, stappen wij in de tijdmachine. Het is 2048. De wereld zat de afgelopen 25 jaar in een afkickkliniek voor fossiele brandstof-verslaving. En de vraag is: zijn we inmiddels clean en wat voor wereld heeft dat opgeleverd? Daarover gaan we in gesprek met Heleen de Coninck, ze werkt als klimaatwetenschapper aan de TU Eindhoven en de Radboud Universiteit Nijmegen. Vast staat in ieder geval dat de weersextremen gaan toenemen. Ze pleit voor meer klimaatrechtvaardigheid, zodat er voldoende draagvlak blijft voor de noodzakelijke maatregelen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel gletsjers zijn aan het verdwijnen en dat heeft grote gevolgen. Niet alleen voor de mensen die daar wonen, maar ook voor ons. Tim van Hattum van Wageningen University & Research was dit weekend één van de tien Nederlandse klimaatexperts die meedeed aan de loodzware Jungfrau Marathon in Zwitserland. Hun doel: aandacht vragen voor de snel smeltende gletsjers. Wetenschappers stellen in onderzoek vast dat in het meest optimistische scenario 49 procent van de gletsjers verdwenen is in het jaar 2100. De problemen die daarmee ontstaan gaan niet enkel over het stijgen van de zeespiegel. We hebben al dat smeltwater namelijk hard nodig voor onze drinkwatervoorziening.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vrijwel niemand is tegen duurzaamheid. Maar als het er echt op aankomt, pakken de meeste mensen toch gewoon de auto in plaats van de trein, ligt er vier keer per week een stuk vlees in de pan te pruttelen en kopen ze om de haverklap nieuwe spullen. Mensen in de groene bubbel zijn wel overtuigd. Maar hoe krijgen we de grote massa mee in duurzamer gedrag? We stellen die vraag aan Arthur Herpel. Met Heldergroen ontwikkelt hij duurzame campagnes. Volgens hem wordt klimaatverandering teveel als rampverhaal verteld, waardoor mensen verlammen. Effectiever is het volgens hem als bedrijven en overheden de nadruk leggen op alle duurzame alternatieven die er al zijn. Ook zijn er rolmodellen nodig: Frenkie de Jong die een vegaburger eet bijvoorbeeld.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland ontstaat elk jaar zo’n 60 miljoen ton aan afval. Van plastic verpakkingen tot gebruikte autobanden, luiers, versleten computers en lelijke meubels. Nederland is weliswaar wereldkampioen recyclen, zo'n 20% van het afval belandt nog steeds in de verbrandingsoven. En dat is een percentage dat verder naar beneden moet, vinden ze ook bij Milieu Service Nederland. Meer hergebruik, beter scheiden en nieuwe machines moeten daar de komende jaren voor gaan zorgen, vertelt commercieel directeur Dennis Ostendorf. Ook pleit hij voor minder soorten verpakkingen voor hetzelfde product. Ons Groene Geweten is deze keer Klaske Kruk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eneco wil als bedrijf onder de 1,5 graden opwarming blijven. Daarvoor heeft de energieleverancier laten berekenen hoeveel CO2 het nog mag uitstoten. Het resultaat van dat onderzoek? Zo'n 95 megaton. Daarna moet de bedrijfsvoering 100 procent klimaatneutraal zijn, vertelt CEO As Tempelman. De stroom die het bedrijf levert heeft weliswaar al een groen label, maar er is nog steeds volop werk aan de winkel. Zo’n 95 procent van de uitstoot vindt namelijk bij klanten plaats. Tempelman ziet de Noordzee als nieuwe groene energiecentrale voor West-Europa.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het wordt d’rop of d’ronder voor de Europese Natuurherstelwet van Frans Timmermans. Volgende week stemt het Europees Parlement over het masterplan dat de biodiversiteit in de EU moet redden. Met name vanuit de Christendemocraten-fractie is er veel weerstand. De wet zou onwerkbaar zijn en economische groei teveel in de weg zitten. Bas Eickhout is Europarlementariër namens GroenLinks en verdedigt de plannen. Uitstellen zou volgens hem tot veel grotere problemen leiden. We vragen hem wat Europese burgers de komende jaren gaan merken van die Natuurherstelwet én de Europese Green Deal die vorig jaar werd goedgekeurd. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlander Bart van den Hurk is in de race voor een belangrijke rol bij het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties. Hij kan co-voorzitter worden van Werkgroep II. Die is verantwoordelijk voor het IPCC-rapport over de gevolgen van klimaatverandering, kwetsbaarheden en adaptatie. De anderhalve graad blijkt nagenoeg onhaalbaar meer, volgens Van den Hurk moeten landen nu fors gaan investeren in klimaatadaptatie. Ons Groene Geweten is Yvette Watson. Zij roept het IPCC op om meer regie te pakken bij de uitvoering van klimaatbeleid.See omnystudio.com/listener for privacy information.