De Jortcast

Uit de mist naar voren getrokken en minstens zo belangrijk gebleken als Thorbecke. Maak kennis met Dirk Donker Curtius. Een gesprek met dr. Mathijs van de Waardt, auteur van de biografie van de man van 1848.

Werken die veel besproken bonussen nu wel of niet? Gaat een CEO of gewone medewerker harder werken van meer geld of is een welgemeende schouderklop voldoende om die extra meters te lopen?

Allochtonen, of migranten van niet-westerse komaf, wat doen we ermee? oftewel met welk beleid probeert de overheid voor deze groepen een plek te vinden in Nederland. Een thema dat al jaren de gemoederen verhit maar dr Kelder en Co proberen een goed gesprek te voeren op basis van ratio en wetenschap.

Onze woningmarkt heeft een burn-out. Er zijn te weinig huizen en wat er is, is te duur: vraag en aanbod zijn totaal uit verhouding. Volgens prof. dr. Peter Boelhouwer van de TU Delft moet de overheid een keuze maken: óf marktwerking helemaal zijn werk laten doen, óf de regie houden. Het huidige, halfslachtige beleid werkt in ieder geval niet.

In plastic verpakkingen, in blikjes, in vloerbedekkingen en elektronica: de chemische stoffen die we ongemerkt binnenkrijgen zitten overal. In ons lijf verstoren richten ze schade aan met onvruchtbaarheid en ziektes als kanker, obesitas diabetes tot gevolg. Keihard wetenschappelijk bewijs is er daarvan echter nog niet: dr. Majorie van Duursen legt uit waarom het aantonen van oorzaak en gevolg hierbij zo lastig is, en waarom het desalniettemin belangrijk is dat de overheid maatregelen neemt.

Twee goede bekenden van Baudet buigen zich over de populariteit en het toekomstperspectief van de leider van Forum voor Democratie. Terriër Thierry het hondje op het toneel dat ondanks wat er ook gebeurt alle aandacht krijgt.

In deze Jortcast gaat Sander Schimmelpenninck in op de verschillen in rijkdom in Nederland. Als het aan Schimmelpennick ligt worden erfenissen veel steviger belast, want die familievermogens zorgen voor het grote en ongezonde verschil tussen arm en rijk. Een gesprek over (on)gelijkheid en (erf)belasting met bijzonder hoogleraar dr. Wiemer Salverda.

In deze digitale wereld ligt verveling zelden op de loer en lijkt de hobby overbodig te worden. In loze momenten grijpen we doorgaans liever naar een smartphone dan naar een verfkwast. En zo vergeten we onze innerlijke batterij op te laden, want een hobby’s zijn juist erg ontspannend voor ons brein. Een gesprek met dr. Linda Duits over modeltreintjes, postzegels en gamen.

Een van de twintig mensen die in het ziekenhuis belanden loopt daar een infectie op. Vervuilde hulpmiddelen die in het lichaam geplaatst worden zijn vaak de oorzaak en infectie kan de dood tot gevolg hebben.. Met behulp van nano-technologie zijn dergelijke infecties te voorkomen. Tijdens zijn promotieonderzoek ontdekte dr. Jasper van Weerd dat met een speciale coating voorkomen kan worden dat de oppervlakte van hulpmiddelen besmet raakt. Dat product gaat hij nu met zijn bedrijf LipoCoat op de markt brengen: van wetenschapper naar CEO.

Er is sprake van een groeiende kloof tussen de stad en de provincie. Dr Kelder gaat in deze Jortcast niet helemaal mee in dit modieuze gedachtegoed en het sentiment van provincialen tegen stadsbewoners staat hem tegen. Maar voordat de provincialen met guillotines Amsterdam binnenrijden lijkt het dr Kelder toch goed eens te bespreken wat er aan de hand is. Volgens politicoloog Sarah de Lange heeft de feiten en volgens haar ontbreekt het aan politici met een regionale achtergrond, waardoor provinciale belangen worden achtergesteld.

Toutes onderwijzend Nederland gaat morgen de straat op om te demonstreren tegen de hoge werkdruk en voor meer geld. Zo ook wetenschappelijk Nederland. Maar is dat wel terecht? Volgens dr Jelle van Baardewijk, wetenschapsfilosoof verbonden aan de VU, niet. De universiteiten hebben het er namelijk zelf naar gemaakt. Tijd dat het systeem aangepakt gaat worden. Weg met de spaghettipublicaties! En weg met de slapende studenten! 

Het is beroerd gesteld met de gelijkheid tussen mannen en vrouwen, niet alleen in de boardroom, maar ook in de bedroom. Enigszins verlegen laat dr Kelder zich informeren over de oorzaak van die ongelijkheid in bed. Gynaecoloog Mieke Kerkhof vertelt hem alle ins en outs van de vagina.

Klimaatstress is de nieuwste hype op het gebied van psychische gezondheid. De confrontatie met een onoplosbaar probleem stelt ons voor dilemma’s in ons dagelijks leven. Hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk licht toe waarom deze vorm van stress zich bij de één manifesteert in de vorm van vliegschaamte en bij de ander leidt tot frustratie dat opeens ‘niets meer mag’. Want je hoeft geen groene fanaticus te zijn om te lijden aan deze kwaal: ook klimaat-onverschilligen zijn slachtoffer.

De drang naar rijkdom, roem en status blijkt al eeuwen gevierd, maa vooral gehekeld te worden. Filosoof Jeroen Linssen schreef 'Hebzucht een filosofische geschiedenis van de inhaligheid' Dr Kelder, niet vies van een mooi hebbeding, hing aan Dr Linssens lippen. 

Jort houdt van Italië, de pakken, de schoenen, de mensen.... Maar het land staat aan de rand van de financiële afgrond. Jorts gast professor Harald Benink pleit voor een positieve benadering van de regering in Rome. Zo krijg je de Italianen sneller mee om te hervormen dan met strenge maatregelen die enkel populisten in de kaart spelen.

In deze jubileumaflevering van de Jortcast bespreekt dr Kelder een van zijn favoriete gesprekken uit de Nederlandse TV-geschiedenis: het gesprek tussen Willem Oltmans en Adriaan van Dis in 'Hier is... Adriaan van Dis' (1985). Een elitair boksgevecht gelijkwaardige opponenten en spanning van begin tot eind: een interview zoals we ze nog zelden zien, aldus dr Kelder.

Weinig slaap nodig? Dat denk je maar: als je door je alarm wakker moet worden, slaap je waarschijnlijk niet voldoende. Zonde voor jezelf en de maatschappij, want wat er tijdens slaap in de hersenen gebeurt is 'magisch'. In deze Jortcast legt slaap-expert Els van der Helm uit waarom en geeft ze tips voor een goede nachtrust.

Het taalgebruik van cultureel-linkse politici is veel complexer dan dat van hun rechtse collega’s. Dat blijkt uit een analyse van politieke speeches van door dr. Bert Bakker, politicoloog aan de Universiteit van Amsterdam. Wat zit hierachter: zijn rechtse politici populistischer of zit links vol met elitaire progressievelingen die graag met dure woorden smijten?

Docenten komen er slecht vanaf in de Nederlandse literatuur. Ook hersenen worden aangestast door vetzucht en de landschappen die jij zo leuk vindt dat je ze op Instragram post zijn volgens de kenners helemaal niet zo waardevol. 
 
 Deze thema's komen aan bod in deze speciale Jortcast. Vers gepromoveerde jonge doktors verdedigen hun onderzoek nogmaals in Dr Kelder en Co.
 

De zucht naar macht als je rijk bent. Voor elites in de meest succesvolle markteconomieën bleek het het begin van het einde. Professor Bas van Bavel is econoom en historicus in zijn boek 'de onzichtbare hand' geeft hij aan dat alle succesvolle markteconomieën zo ten onder gegaan zijn. Azen de rijksten der rijken nu ook op de macht, niet wetend dat dit het einde van het systeem kan betekenen? In deze Jortcast spreekt Van Bavel over deze weg naar de ondergang.

Verliefde vogels, reinigende bacteriën en de teloorgang van de Nederlandse taal. In deze podcast bespreekt doctorsassistent Milou drie vrouwelijke, pas gepromoveerde wetenschappers die te gast waren in dr Kelder en Co om hun proefschrift te verdedigen.

Een hele generatie wordt op dit moment te verwend opgevoed, vindt hoofddocent psychodiagnostiek Jan Derksen (RU), waardoor zij uitgroeien tot tropische visjes die niet opgewassen zijn tegen het echte leven in de Noordzee. Hoe heurt het dan eigenlijk wél? In deze aflevering bespreekt Derksen opvoedingstechnieken en tuchtstrategieën voor weerbare, welgemanierde kinderen.

Regelmatig mediteren zou je innerlijke rust en vrede met jezelf geven. Een beter leven. Maar nut ervan is nooit bewezen, zegt microbioloog en columnist dr. Rosanne Hertzberger. Wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat mediteren werkt is veelal gedaan door mensen die in mediteren 'geloven', en daardoor dus onbetrouwbaar. Hertzberger waarschuwt voor misbruik van de wetenschap.

Loonmatiging is al decennia het devies in polderland: we houden de stijging van de lonen beperkt om te zorgen dat er voldoende werkgelegenheid is. Contraproductieve economische politiek, betoogt emeritus professor Alfred Kleinknecht al jaren. Want hoger loon zorgt voor meer technologische investeringen en dus voor een hoogwaardiger economie. In deze aflevering legt hij uit waarom we af moeten van die eeuwige loonmatiging.

Midden jaren negentig startte project-JSF. Na jarenlang geteisterd te zijn door technische tegenslagen, vertragingen en kostenstijgingen rolt in Texas deze maand eindelijk het Nederlandse model van de band. Defensiespecialist dr. Dieuwertje Kuijper spreekt met Sander Schimmelpenninck over of ons militaire apparaat straks daadwerkelijk iets voorstelt.

Bij economische studies als Bedrijfskunde ontbreekt het aan ruimte voor maatschappelijke vorming. De managers van morgen leren veel over hoe je winst maximaliseert en productiviteit verhoogt, terwijl er maar weinig aandacht is voor ethiek en morele kwesties. En wie financieel kapitalisme zaait, zal botte horkIn deze Jortcast pleit filosoof dr. Jelle van Baardewijk voor verandering. Tijd om na te denken over wat de samenleving oogst als zij mechanisch, financieel kapitalistisch denken zaait.

Het fotograferen van de eigen tronie is een populaire hobby. De duckfaces en onrealistische erotische zelfportretten schieten voorbij op Instagram, Snapchat en Facebook. Voor dr Kelder reden om zich af te vragen of het niet een tandje minder kan, qua ijdelheid. Wat betekenen deze selfies op social media voor de ontwikkeling van jongeren? Een gesprek met dr. Annemarie van Oosten die promoveerde op het effect van sexy selfies.

Opoffering van eigen vermogen om ieders welzijn in de samenleving te bevorderen. Wat is belasting betalen toch mooi! Maar nog altijd schrikken we van blauwe envelopjes en kunnen we het vergelijken van ons bruto en netto inkomen ook wel zelfkastijding noemen. Waar zijn onze morele principes en hoe beïnvloeden zij ons financiële gedrag? Jeroen van Baar promoveert op het onderwerp en bespreekt zaken als erfbelasting met Sander Schimmelpenninck.

Als de Nederlandse arbeidsmarkt net zo gendergelijk zou zijn als die is in onze buurlanden geeft dat de economie een impuls van 114 miljard euro, volgens een McKinsey-rapport. Helaas is deeltijdgedrag een trend die in Nederland maar niet uit de mode raakt. Sander Schimmelpenninck bespreekt met politicoloog dr. Liza Mügge (UvA) waar het mis gaat.

Intellectueel gezien is god overbodig geworden door wetenschap. Maar dat weerhoudt religieuze mensen niet van het geloof in één of meerdere opperwezens. In deze podcast vertelt de religie-kritische Vlaamse wetenschapsfilosoof Maarten Boudry onder andere over het verband tussen secularisering en de opleving van religie in de publieke ruimte, en de risico’s van religie voor de maatschappij.

Aan het einde van het jaar kan het programma dat haar bestaansrecht ontleent aan hypes en hysterie niet anders dan een deskundig doctor uit te nodigen om de proefballonnen, nepnieuwtjes en trending topics van 2018 door te prikken. De centrale vraag: wat is de invloed van al die hypes op de uiteindelijke politieke besluitvorming? Een relativerende overpeinzing met prof. dr. Rens Vliegenthart, hoogleraar media en samenleving aan de UvA en lid van de Jonge Akademie (KNAW).

In 2018 balde de vrouw haar vuist, de man vertwijfeld en bedremmeld achterlatend. In deze aflevering praat publiciste Maartje Laterveer ons bij over de sneue, onderdrukte, achterblijvende en deerniswekkende species der mannen. Een gesprek over herhaling van de geschiedenis, monomanie en, wat een prachtig woord: kwetsbaarheid.

We eten met z’n allen tien procent minder dierlijk weefsel dan voorheen (uw presentator bijna 100 procent) en prof. dr. Marjolijn Visser legt in deze aflevering uit dat we uitstekend zonder kunnen. Daar bovenop komt nog de plantaardige trend: binnenkort is niet alleen uw kerstdiner veganistisch maar ook uw cappuccino, vlaflip en slavink. Hoe solide zijn beide trends en heeft u ‘dan geen recht op een stukje vleesch?! Een feitelijk gesprek met (dat mag u best weten) een tikkeltje ideologie.

Er is nog genoeg te doen om de positie van vrouwen in de wetenschap gelijk te trekken. Volgens dr. Belle Derks, voorzitter van de Jonge Akademie van de KNAW, zijn we gewoonweg slecht in het herkennen van dezelfde kwaliteit bij iemand waar een vrouwennaam bij staat. Ze vertelt over stereotypen in de wetenschap en masculiene culturen aldaar.

De kloof tussen kiezer en gekozene is met grote regelmaat onderwerp van gesprek in onze democratie. De commissie Remkes stelt grote hervormingen voor die het brommende volk weer dankbaar zouden moeten stemmen. Een gesprek over de kennelijk vergeten lager opgeleide kiezer en of we toe zijn aan een update van het parlementaire bestel met historicus dr. Geerten Waling.

Een pilletje hier, een snuifje daar of een blowtje op de bank: onze drugseconomie is een flinke sector. En hoewel er elk jaar weer recordvangsten cocaïne worden gedaan blijft de prijs onveranderd. Reden tot morele paniek? Prof. dr. Bob Hoogenboom, hoogleraar fraude en regulering aan de Nyenrode Universiteit stelt dr Kelder gerust en prikt door de hype van het drugsnieuws heen.

De Franse president Macron heeft het momenteel moeilijk met een nieuwe ‘Franse Revolutie’ die zich tegen hem keert. De misnoegde middenklasse gaat massaal de straat op gehuld in gele hesjes en met een diffuus eisenpakket. Professor Steven Brakman komt de economische realiteit achter dit protest toelichten. Speciaal voor deze gelegenheid heeft dr Kelder zijn eigen gele hesje aangetrokken.

Spreken over ontwikkelingssamenwerking en mensenlevens in termen van ‘rendement’ is natuurlijk nogal koud en zakelijk. Maar om die reden het beschikbaar maken van anticonceptie in ontwikkelingslanden in zijn geheel verwerpen is een ander uiterste en bovendien zonde. Kijken naar hoeveel mensen we kunnen helpen met iedere euro is wel degelijk goed, vindt ontwikkelingseconoom dr. Kellie Liket.

Het gepeperde debat over hedendaags racisme en het slavernijverleden wordt met elke december die verstrijkt pittiger. Historicus dr. Karwan Fatah-Black vindt het jammer dat deze discussie zo zwart/wit gevoerd wordt. Zijn punt: schuldig voelen is niet nodig, maar er moet wel ruimte zijn voor het verhaal. “En dat is iets wat blijkbaar heel ongemakkelijk is.” Een pleidooi voor een open debat en een meer inclusieve kijk op ons verleden.

De woningnood is nijpend. Het baart dr Kelder zorgen: gaat menig wethouder nu, met bouwdrift besmet, weilandjes volproppen met nietszeggende gebouwen? Daar hebben we al zoveel van. Prof. ir. Thijs Asselbergs, hoogleraar architectural engineering aan de TU Delft, vindt dat we niet méér moeten bouwen: de vierkante meters staan er al. We moeten er juist creatief gebruik van gaan maken.

Leven buiten onze eigen dampkring: het is er zo goed als zeker. We hoeven het alleen nog maar te vinden, zegt sterrenkundige dr. Frans Snik van de Jonge Akademie en de Sterrenwacht in leiden. "Kwestie van goed kijken." In deze aflevering legt hij uit hoe aan een sceptische dr Kelder.

De wereld slikt zich suf met voedingssupplementen en extra vitaminen. Volgens de vitamine-industrie is dat beheurlijk zinvol. Maar enkele uitzonderingen daargelaten ben je zonder supplementen niét slechter af. Sterker: dr. ir. Astrid Postma-Smeets van het Voedingscentrum raadt bijslikkerij af. "De vitamine-industrie is onze grootste tegenstander."

Een rommelscheiding met de Brexiteers en Italianen die zich weer eens aan God noch gebod houden: de financiële markten en ons muntje hebben heel wat malheur te verduren. Is de geboorte van een nieuwe crisis aanstonds? Prof. dr. Arnoud Boot van de UvA geeft een heldere, financiële analyse en heeft verkwikkende conclusies.

Graag uw aandacht voor het volgende. Prof. dr. Stefan van der Stigchel, cognitief psycholoog, legt uit hoe onze hersenen omgaan met de vracht aan prikkels waaraan we dagelijks worden blootgesteld en hoe concentratie werkt. Wat blijkt? Aandacht is als een kaasplankje.

Uit enquêtes blijkt dat een meerderheid van de bevolking voor kernenergie is. Maar de mening van het volk doet er niet toe: dit moeten we aan de specialisten overlaten. Dus, geigerteller paraat en stralingspak aan! In deze aflevering spreekt dr Kelder met prof. dr. ir. Jan-Leen Kloosterman, hoogleraar reactorfysica aan de TU Delft over de vraag of wij door moeten met kernenergie.

Tegenwoordig staat een auto symbool voor iemands vermogen, vroeger was dat nog een Braziliaan in bananenrokje op zolder. In deze Jortcast gaat dr kelder terug in de tijd met dr. Kees Zandvliet, auteur van het boek De 500 Rijksten van de Republiek. Welke verbanden zijn er te zien en vooral: wat zijn de verschillen tussen de ongeneeslijk rijken, toen en nu?

Onze krijgsmacht lijkt van incidenten aan elkaar te hangen. Gevolg van jarenlang bezuinigen of is de organisatie gewoon bedorven? Een gesprek met defensiespecialist dr. Dieuwertje Kuijpers die bij de grootste NAVO-oefening ooit op de tribune mocht zitten. Lichtpuntje: "het zag er goed uit". Maar hoe paraat is Nederland nu werkelijk?

"Een tegendraadse aanpak voor een goed leven." Dat is wat populaire zelfhulpboeken die 'not giving a f*ck’ tot kunst verheffen verkondigen. Niet dat zo’n boek dr Kelder een f*ck kan schelen, maar hoe tegendraads en origineel zijn die fuck-boeken nu werkelijk? En wat voor mens helpen zij creëren in een toch al egoïstische, individualistische maatschappij? Een discussie over de waarde van zelfhulpboeken met geluksonderzoeker dr. Ad Bergsma.

Wat we tegenwoordig precies politiek links of rechts vinden, is soms best lastig te definiëren. Hoogstens kun je op de verschillende standpunten een stempel drukken. Vaak is men het wel eens over de volgende omschrijvingen: linkse mensen zijn vriendelijk en sympathiek, rechtse typisch zijn naar en egoïstisch. In deze aflevering bespreekt dr Kelder hoe het is gesteld met rechts Nederland met historicus dr. Geerten Waling van de Leiden University.

China wordt steeds belangrijker in de wereld en dus ook in Nederland. Moeten wij op onze hoede zijn voor het land van ‘de gele roofmier’? Een extra lange aflevering waar dr Kelder spreekt met sinologen Frans-Paul van der Putten (Clingendael) en Lilian Kranenburg. "We hebben het nog niet eerder meegemaakt dat een niet-westers land zo invloedrijk gaat worden in de wereld."