De Jortcast

Wie faalt heeft dat aan zichzelf te danken: het is één van de mindere bijvangsten van onze individualistische samenleving. En dus mogen de kindertjes niet meer buitenspelen van minister Schijtebroek van Bange Zaken en eten we louter superfoods om de rampspoed te beslechten. In deze aflevering plaatst prof. dr. Peter Achterberg onze risicomijdende, ik-maatschappij in cultuursociologisch perspectief.

Terwijl eurofiele politici het beeld schetsen dat het Verenigd Koninkrijk zal afglijden naar de duistere Middeleeuwen bespreekt de anglofiele dr Kelder met dr. Linda Senden, hoogleraar recht, economie, bestuur en organisatie. Staat iedereen straks handenschuddend met een akkoord te pronken, of zijn de doemscenario's rondom de onderhandelingen reëel?

De rechter is buiten de rechterlijke bevoegdheid getreden door zich te bemoeien met taken die volgens de Grondwet zijn toebedeeld van de uitvoerende macht. Dat vindt Lucas Bergkamp, oud-hoogleraar milieuaansprakelijkheidsrecht. Het gerechtshof heeft Urgenda in de klimaatzaak tegen de Staat in het gelijk gesteld, en daarmee volgens Bergkamp een politieke uitspraak gedaan. In deze aflevering, opgenomen voorafgaand aan de uitspraak in hoger beroep, licht Bergkamp toe wat dat impliceert voor ons land.

De dividendbelasting blijft bestaan en Unilever komt niet naar Rotterdam. Kan ons fiscale systeem zo worden ingericht dat Nederland aantrekkelijk blijft voor grote bedrijven, en dat zij tegelijkertijd hun 'fair share' blijven bijdragen? dr Kelder bespreekt het met hoogleraar Belastingrecht dr. Jan van der Streek, die aan de wieg stond van de dividendrel door het WOB-verzoek in te dienen.

Kan je chocola leren weerstaan? Hoe effectief is vaccineren nu echt? En wat gebeurt er in je hersenen na het drinken van koffie? Die drie vragen worden in deze speciale Jortcast beantwoord door jonge doctoren die in dr Kelder en Co hun proefschrift nogmaals verdedigen. De doctorsassistent laat u kennis maken Amber Kerkhofs, Maarten van Wijhe en Fania Dassen.

Waarom gaat het met U gemiddeld gesproken zo goed maar met het humeur van de natie zo belabberd? De directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, dr. Kim Putters, is te gast en bespreekt in deze extra lange Jortcast met dr Kelder de stand van het land. Putters stoort zich aan de kortzichtigheid van het kabinet: “er is een schreeuwende behoefte aan visie in dit land."

Een huidcel veranderen in een zaad- of eicel: de technologie in laboratoria vordert in rap tempo. Wat je wel en niet mag doet met embryo’s, wat voor superbaby's we straks produceren: het zal onze samenleving gaan beïnvloeden. In deze Jortcast bespreekt dr Kelder wat de wetenschap zoal vermag met medisch ethicus Annelien Bredenoord.

Hosanna! Het gaat fantastisch met de economie en iedereen gaat er in koopkracht op vooruit. Toch is er ook stevige kritiek op dat vlak: de overheid strooit met geld en dat is op de lange termijn niet houdbaar. Professor Bas Jacobs, econoom aan de Erasmus School of Economics voert een goed gesprek over het houdbaarheidstekort, een woord dat Jacobs zelf heeft uitgevonden. Misschien niet het mooiste Nederlands, maar wel degelijk van belang als we niet willen dat Nederland straks platzak is.

Dr. mr. Christiaan Vinkers, psychiater verbonden aan het Amsterdam UMC en GGZ inGeest, praat met dr Kelder over depressie en de medicatie die daartegen geslikt kan worden. We slikken ons suf, maar om nou te spreken van een depressie-epidemie gaat volgens Vinkers te ver.

De Tweede Kamer is net een klein koninkrijk, met eigen regels en routines, een eigen taal, eigen helden en eigen verhalen. Dr Carla Hoetink, praat over haar boek Macht der gewoonte, waarin ze beschrijft hoe de politieke cultuur van de naoorlogse Tweede Kamer zich ontwikkeld heeft. Van Boer Koekoek tot “Doe zelf normaal”, aan de vooravond van Prinsjesdag neemt dr Kelder de parlementaire cultuur onder de loep.

De elite in Nederland leeft te veel in een luxebubbel en heeft te weinig oog voor sociale problemen. Dat stelt macro-econoom en publicist Frits Bosch in zijn nieuwe boek 'In Holland staat een huis, ja ja.' Onze andere gast, wetenschapper Linda Duits is het volledig oneens met Bosch en gaat stevig tegen hem in. Het resultaat: een ontspoorde discussie over ongelijkheid in onze maatschappij. Misschien niet helemaal het soort gesprek wat u van uw verslaggever gewend bent, maar daarom niet minder interessant.

Politici lijken tegenwoordig onder een moreel vergrootglas te liggen en dan betekenen slippertjes en affaires het einde van het solide politieke imago. 
 "Welke rol spelen de media hierbij?", wil dr Kelder weten van dr. Linda Duits, onafhankelijk sociaal wetenschapper, gespecialiseerd in populaire cultuur. 
 

Wie denkt dat er na een leven lang een werken een riant pensioen overblijft heeft het mis. Iedereen onder de vijftig kan in plaats van een sappige appel voor de dorst een afgekloven klokhuis verwachten. Dat zegt dr. Martin Pikaart, voorzitter van Alternatief Voor Vakbond (AVV).

Meditatie, mindfulness, kundalini en zweetyoga. Oosterse zienswijzen hebben een grote aantrekkingskracht op de westerse mens. Op de yogamat worstelt u zich in allerhande onmogelijke posities als de downward facing dog, de broken umbrella of hoe het ook heten mag, alles om uw frontale hersenkwab de rust te geven die hij of zij verdient. Filosoof Stine Jensen is te gast en legt onze dringende behoefte aan oosterse spiritualiteit uit als “een methode tegen het westerse egoïsme individualisme, consumentisme en materialisme.”

Waar we migranten zo snel mogelijk op Nederlandse taalcursus sturen, onderwijzen we de toplaag van ons volk voornamelijk in het Engels. Dr Kelder vindt het wonderlijk. In deze aflevering ageert dr. Lotte Jensen tegen de verengelsing van het onderwijs op onze universiteiten

Onze bevolking groeit en dat komt niet door barende, Nederlandse vrouwen. In deze aflevering kijken dr Kelder en demograaf dr. Jan Latten naar migratie, islamisering en hoe Nederland verkleurt. We worden minder wit en wonen, werken en doen 'het' vooral met mensen die op ons lijken. Rijk en arm, zwart en wit, hoog- en laagopgeleid steeds meer gescheiden... Volgens dr. Latten is het hoog tijd dat de politiek zich ervan bewust wordt: "er moet meer worden nagedacht over waar we met dit land naartoe willen."

Spioneren een mannenberoep? Letterkundige dr. Nadine Akkerman dompelde zich onder in archieven, bibliotheken en privécollecties uit het 17e-eeuwse Groot-Brittannië, ontcijferde honderden brieven en kwam tot de wonderbaarlijke ontdekking van maar liefst zestig vrouwelijke spionnen. Weggeschreven uit de geschiedenis maar zeker niet van onbeduidend kaliber: wegens jurk en decolleté werden spionnes simpelweg niet verdacht. Inderdaad, de vrouw bleek ook toen al niet te vertrouwen - iets wat dr Kelder kan onderschrijven. Hij spreekt dr. Akkerman over haar boek "Invisible Agents: Women and Espionage in Seventeenth-Century Britain."

Extreme standpunten zijn in onze hypergevoelige mediacultuur niet welkom. Vooral de rechtse niet. Nu is rechts voor veel media al gauw extreem, maar zelfs de club Vrij Links (met sociaaldemocratisch middengeluid) kan op kritiek rekenen - uit eigen kring, welteverstaan. In deze aflevering spreekt dr Kelder socioloog dr Eric C. Hendriks over het politiek correcte spasme waarin onze samenleving lijkt te verkeren.

Je kan een land dat zich misdraagt natuurlijk berispend toespreken in een tweetje, zoals de Canadese minister deed bij de Saoedische kroonprins. Maar je kan je tijd beter besteden. Sowieso hebben sancties tegen stoute landen geen zin, zegt prof. dr. Steven Brakman in deze aflevering. Niet bepaald een opmonterende conclusie, nee.

Waar Israël in haar kinderjaren nog werd gezien als joodse knuffelstaat met gezellige kibboetsjes, is er heden ten dage in de media voornamelijk kritiek op de tegenwoordig rechts-militaristische natie met autoritaire trekjes. In deze aflevering bespreekt dr Kelder met dr. Marcel Poorthuis, hoogleraar interreligieuze dialoog, de kentering in onze beeldvorming. En terwijl een Tweestatenoplossing bij het Palestijns-Israëlisch conflict toenemend moeilijk wordt, heeft Poorthuis een vredesplan.

Nederlanders doneren de laatste jaren steeds meer. Liefdadig hoor, maar de ratio bij die schenkingen is vaak ver te zoeken. Zo krijgen sommige organisaties met (tegenwoordig) een laag dodenaantal, zoals het Aidsfonds, veel donaties, terwijl de echte killers met veel dodelijke slachtoffers in verhouding veel minder ontvangen. Met dr. René Bekkers, hoogleraar Filantropie, bespreekt dr Kelder waarom we scheve gevers zijn en of we doelen als het Aidsfonds wegens succes zouden moeten opheffen.

Niemand wil gehackt, een digitaal virus oplopen of een ddos-aanval te verduren krijgen. Beveiligen, beveiligen, beveiligen dus! Maar volgens dr. mr. ir. Bernold Nieuwesteeg is er nagenoeg geen controle op de markt van softwarebeveiligers. Daarom weten we nauwelijks wat onze investeringen in digitale veiligheid opleveren. In deze aflevering spreekt dr Kelder de op cybersecurity gepromoveerde doctor over de omvang van de cyberlobby en welke taken er liggen voor overheid en wetenschap.

Smeert u wel genoeg? Elke keer dat je verbrandt er namelijk één te veel. Volgens dermatoloog dr. Jorrit Terra is er op dit moment sprake van een huidkanker-epidemie, mede vanwege onverstandig gebruik van de zon. Maar de discussie moet volgens Terra niet gaan over smeren, smeren, en nog eens smeren. Liever ziet hij dat we de manier waarop we omgaan met onze grote gele vriend drastisch veranderen. Een stukje service voor de luisteraar.

Nederland deed natuurlijk weer niet mee en daarom weten we er veel te weinig van. De Eerste Wereldoorlog. In deze aflevering nemen historicus dr. Guido van Hengel en dr Kelder je mee naar de zomer van 1914, toen Europa brandde, en de daaropvolgende jaren. Want er vallen vergelijkingen te trekken met de oorlog van toen en de tijd van nu.

Singapore bewijst dat succes wel degelijk een keuze is. In een halve eeuw groeide het land uit van zompig moeras met aanlegsteiger tot supereconomie. In deze uitgebreide Jortcast spreekt dr Kelder econoom Hanneke Veringa en bestuurskundige Zeger van der Wal, beiden Singapore-kenners, voor een grondige bestuurlijke en economische analyse van dit interessante land. Wat kan Nederland leren van ‘het beste jongetje van de klas in Azië’, en kunnen we het Singaporese recept importeren en implementeren?

Van onderzoek naar het walgen van andermans geluiden tot het ervaren van bovennatuurlijke krachten. In deze speciale aflevering van de Jortcast een selectie van de wetenschap van nu in Nederland. De doctorsassistent van dr Kelder zette vier 'jonge' doctoren die nét zijn gepromoveerd voor je op een rijtje, die in dr Kelder en Co hun proefschrift nogmaals verdedigen. Met in de hoofdrol: Arjan Schröder, Renate Neimeijer, Jordan Bos en David Maij.

Over zijn eigen liefdesleven kan dr Kelder kort zijn. Heel kort. Misschien dat hij zich ook maar een polyamoreuze leefstijl moet aanmeten, naar verluid de trend van het moment. Meerdere liefdesrelaties tegelijkertijd, dat klinkt complex - en dat is het ook. Dr Kelder bespreekt de liefde anno nu uitgebreid met dr. Linda Duits. Is veelwijverij en mannenverzamelen echt een trend of spreken wij hier slechts van een hopeloze hype zonder kans van slagen?

Menigeen is huiverig voor het fenomeen big data en zijn consequenties. Maar onderzoek met big data-methoden kan de wereld ook mooier, schoner en rechtvaardiger maken. Zo kan dr. Frank Takes dankzij enorme datasets de geldstromen over de wereld analyseren. Inzichten? Nederland is koning als het gaat om het faciliteren van belastingontwijking. Dit wist u natuurlijk al, maar Takes kan met zijn CORPNET-project ook nieuwe conclusies trekken… en zo komen er interessante machtsstructuren aan het licht.

De Vrouw emancipeert en dat is goed, we zien haar steeds vaker in functies die in het verleden (vooral) door mannen werden bekleed. En zo ook: de criminaliteit… Althans, het zou in theorie een logisch gevolg zijn. Dr Kelder gaat op zoek naar de feiten en spreekt criminoloog Anne-Marie Slotboom van de VU. Wordt de vrouw steeds gevaarlijker, meedogenlozer en misdadiger?

De hysterie rondom het dividenddingetje van Rutte neemt mythische proporties aan en belastingdealtjes met multinationals liggen onder vuur. Het kabinet treft maatregelen om grote bedrijven hier te houden, maar levert dat de brave burger ook de meeste welvaart op? In een poging dit verhitte debat van ratio te voorzien bespreekt dr Kelder het pakket aan maatregelen, zoals afschaffing van de dividendbelasting. Fiscalist Robert van der Jagt van KPMG Meijburg en Co is daar overigens tegen en maakt zich zorgen: hij ziet dat BV Nederland haar aantrekkelijkheid verliest.

Het WK in Rusland is in volle gang, dus mogen volwassen mannen weer geschminkt en wel hun beeldbuis de huid vol schelden. En het fietstochtje dat de Tour heet staat ook alweer voor de deur... Het zijn barre tijden voor sportmijders als dr Kelder. Wat bezielt de weldenkende medemens die zich laat meeslepen door futiliteiten als balspelletjes en dergelijke? Je verslaggever bespreekt het met sporthistoricus Jurryt van de Vooren. Overigens ook een antwoord op de vraag waarom iedereen zich in dat foeilelijke, onflatteuze oranje uitdost.

Bijna alle berichtgeving (91%) over Trump is negatief. In deze Jortcast bekijkt dr Kelder met Amerika-kenner Koen Petersen de president van de wereld eens van de andere kant. Wat zien we als we de besmeurde glazen van onze brilletjes schoonvegen? Slechts een olifant in een porseleinkast, of iemand die de nobelprijs voor de vrede verdient? Een analyse van de effecten van zijn beleid op de economie, de handelsoorlog en de situaties met Noord-Korea en Iran.

Deze Jortcast gaat over het lage vertrouwen dat u, Nederlandse burger, heeft in de journalistiek. En wie kan die discussie beter leiden dan Journalist van het Jaar 2017? Eric Smit spreekt met vakgenoot Hella Hueck, FD-journalist, volgens haar ligt het dieptepunt van de journalistiek al achter ons. “De afgelopen tien jaar is het alleen maar beter geworden”, zegt ze. Volgens Smit worden media juist hijgeriger en komen we er te veel ‘lulkoek’ tegen.

De overheid heeft ons jarenlang verwend door onze financiën te regelen. Maar het vangnet onder de trapeze verdwijnt nu zoetjesaan. Voortaan mogen we zelf de zaakjes goed op orde houden. Maar kunnen we dat wel? Of zijn wij financieel ongeletterd? Een gesprek met drie financiële breinen: vastgoedeconoom Dirk Brounen, FD-journalist Hella Hueck en Eric Smit in de rol van dr Kelder.

In mei '68 stond de jeugd nog met gebalde vuist op de barricade. Nu gaat zij met vijf pillen in den mik collectief kapot op een festivalletje. De eeuwig jeugdige dr Kelder bespreekt met de minstens zo jonge Tom ter Bogt, hoogleraar muziek- en jeugdcultuur wat er zoal wordt geslikt en gesnoven, en wat er mis is met de jeugd van tegenwoordig.

In deze aflevering bespreekt dr. Marloes van Amerom met dr Kelder zes redenen waarom de k-ziekte dodelijker is voor laagopgeleiden dan voor mensen met een hogere opleiding. Een treurige conclusie - en nee, met DNA heeft het niets te maken.

“Rode wijn is goed tegen hart- en vaatziekten.” Het gros van de kennis waarop we onze voedselmythes baseren is afkomstig van journalisten die nuance gretig inruilen voor clicks. En het komt van onszelf: iedereen weet wat je wel en niet moet eten. Terwijl bijna niemand het wetenschappelijk onderzoekt. Zo weet niemand nog wat -ie moet eten en zijn voedselhypes alomtegenwoordig. Zijn rauw water, quinoa en goji-bessen eigenlijk totale onzin? Hoe zit het met light chips? Voedingswetenschapper dr. Guido Camps van de Wageningen Universiteit neemt de laatste voedseltrends door met dr Kelder en bespreekt wat er mis is met onze kijk op voeding.

In deze Jortcast spreekt dr Kelder fusie-expert en emeritus hoogleraar economie Hans Schenk. In het begin een (wat dr Kelder betreft) zeer prettige aanvaring met de professor over La France, aan het eind wat de twee ongelukkig getrouwden nu 't beste kunnen doen volgens Schenk. En of je ooit moet willen fuseren met Fransen? Dat laat dr Kelder aan u.

Dr Kelder stelt het thema Vrijheid in de westerse economie aan de orde. Is de kantoorknuppel vrijer dan hij een aantal decennia geleden was? Waarom maken we onszelf tot onvrije onderdanen van onze CEO’s, tot slaven van onze agenda’s? Voormalig gesjeesd Zuidas-jurist Fleur Brockhus vertelt waarom zij de crème de la crème van de advocatuur verliet en filosoof Bas Haring komt met een treffende metafoor.

Als het over de ouderenzorg gaat klinkt regelmatig de roep om meer geld, omdat de kwaliteit van de zorg onder de maat is. Ondertussen blijft het aantal ouderen groeien. Volgens zorgeconoom dr. Xander Koolman wordt de zorg voor een goede oude dag onbetaalbaar. Hoe voorkomen we dat de urine straks langs de enkels loopt en de oudere niet meer naar buiten mag? Daar heeft Koolman wel ideeën over. Presentatie in handen van Eric Smit.

Terwijl het in de Kamer voornamelijk ging over of Rutte wel of niet heeft gejokt over memo's, gaat het in deze podcast over de economische onderbouwing van de maatregel. Die ontbreekt, zegt hoogleraar economie Bas Jacobs. En daarom wekt de afschaffing van de dividendbelasting de schijn van machtsmisbruik. In gesprek met Eric Smit legt Jacobs uit hoe hij tot die conclusie komt.

Ondanks het feit dat dr Kelder zelf wegens wangedrag in de hel zal branden besteedt hij deze Jortcast aan De Heer en godsdienst in het algemeen. Hoezeer gelovigen ook beweren dat religie de mens op het moreel juiste pad houdt, religieuze illusies liggen óók ten grondslag aan veel ellende en oorlog op de wereld. Priester Michael Afanasyev preekt de passie over zijn eigen illusies rond het Vliegend Spaghettimonster en dr Kelder bespreekt met wetenschapsfilosoof Maarten Boudry in hoeverre religie de mensheid juist uit het lood slaat. Met andere woorden: is het geloof een stok om op te steunen, of om anderen mee te slaan?

Bussen vol. Niet zozeer met goedkope arbeidskrachten, als wel met bankovervallers. Is dat wat de EU naast -corruptie en maffia- importeert als zij zes landen op de Balkan in haar armen sluit? Volgens historicus dr. Guido van Hengel is het kiezen tussen twee kwaden. Want op dit ‘tuintje’ wordt ook geaasd door Rusland en Turkije. Van Hengel promoveerde op de handel en wandel van Gavrilo Princip (weet u nog?) en kent het interessante gebied waar menig oorlog uitbrak uitstekend.

Van ons voedsel tot onszelf: alles is genetisch te modificeren. In deze speciale editie van de Jortcast zit Eric Smit op de zetel van dr Kelder en praat hij je bij over gentechnologie, met microbioloog Rosanne Hertzberger en professor Rob Zwijnenberg. Conclusie: in een tijd waarin ontwikkelingen elkaar razendsnel opvolgen is het hoog tijd dat we met elkaar in gesprek gaan over waarin we wel, en waarin we juist niét willen knippen met de DNA-schaar.

De gaskraan zit over pakweg dertig jaar dicht en ondertussen de overgang naar groene energie is onvermijdelijk. Helaas niet gratis. De vervuiler betaalt, is de regel. Maar is dat de schadelijke producent, of bent u dat, waarde consument? Dr Kelder spreekt met prof. dr. mr. Annelies Huygen van de UvA en TNO over de handtekening onder de rekening.

Waar je vroeger rijk werd met olie en goud, is dat tegenwoordig data. Dat weten de Frightful Five - Google, Apple, Amazon, Facebook en Microsoft - als geen ander. Deze techgiganten worden oppermachtig terwijl overheden nog worstelen met de vraag hoe ze deze bedrijven goed kunnen belasten. Dr Kelder spreekt met Alexander Klöpping en Erik Stam, hoogleraar Economie aan de Universiteit Utrecht, over wat wij met deze data-grootmachten aan moeten.

Een debat op twitter kan al snel ontsporen - jaha, wisten we al. Maar ik heb het niet alleen over exorbitant onbeschaafd taalgebruik. Discussies worden door hele kleine groepjes op internet ook in een bepaalde richting geduwd. En die opinieveranderingen zijn niet altijd op feiten gebaseerd. Piek Vossen onderzoekt deze ontsporingen en ophitserij op internet. Geen makkelijke kost, maar bij deze daag ik je uit. Plus een interessante side-note van sidekick bijna-dr. Dieuwertje Kuijpers over Cambridge Analytica.

De burn-outs vliegen ons in de media om de oren en daardoor zijn mensen als de dood voor stress. Maar, men lijdt het meest van het lijden dat men vreest. In deze aflevering bespreekt dr Kelder stress en de bijbehorende burn-out met psychiater dr. mr. Christiaan Vinkers van het UMC Utrecht. En je gelooft het niet: stress kan ook goed zijn. Maar ga ondertussen vooral door met zweetyoga en mindfulness, hoor!

Dr Kelder gaat met macro-econoom dr. Christaan van der Kwaak in gesprek over ons gezamenlijke muntje, de euro. Eruit stappen of flink (meer) betalen? Volgens Van der Kwaak is een keuze uiteindelijk onvermijdelijk. “En het is belangrijk dat politici eerlijk gaan zijn.” In deze podcast hoor je waarover precies.

*Doorhalen wat niet van toepassing is. Maar los van of ze het nou niet mag, kan of wil: de vrouw is nog altijd niet goed vertegenwoordigd in topfuncties. Een gesprek met Karen Kragt, headhunter bij Van der Laan & Co.