De Jortcast

Is de wooncrisis nog wel zo’n crisis, nu de vraag blijkt weg te vallen? En zo ja, is er dan echt niets aan te doen? Dr Kelder bespreekt de mogelijkheden met prof. Dr. Hans Koster.

De gehele uitzending - met het politieke belletje met Laurens Dassen over de lobbycultuur in de Tweede Kamer. Hoe regelen we dat boventafels? Prof. dr. Hans Koster van de VU over de woningmarkt - waar moeten die 900 duizend woningen van Hugo de Jonge komen, en vooral ook hoe? Prof. dr. Wim Voermans geeft commentaar op Jesse Klavers motie van wantrouwen van afgelopen week. En we blikken even over onze landsgrens, want moeten we nu echt zo bang zijn voor die Chinezen en hun glimlachende dictator Xi Jinping? Met jonge dr. Friso Stevens.

Een nazit over liegen en consultancy, wat eigenlijk niet eens zulke verschillende onderwerpen zijn. Prof. Dr. Onno Bouwmeester is hoogleraar Consultancy, en dr. Sophie van der Zee is gespecialiseerd in leugens: samen gaan ze in gesprek over de steeds schaarsere waarheid in een post truth-tijdperk. En de vraag: is in het leven de waarheid wel altijd de meest wenselijke uitkomst?

Van een leugentje om bestwil is niemand vies, maar daar kom je bij dr. Sophie van der Zee niet mee weg. Waarom liegen we zoveel? Tegen wie doen we dit het meeste? Is het überhaupt een probleem? En hoe herken je een leugen van, ik zeg maar iemand, Donald Trump?

Consultants: de overheid kan tegenwoordig vrijwel niet meer zonder. Prof. dr. Onno Bouwmeester doet onderzoek naar deze beroepsgroep, en stoomt tegelijkertijd een nieuwe generatie talent klaar voor een carrière bij een van de grote, roemruchte consultancy bureaus.

Waar komen al die consultants vandaan en kan iemand ze even adviseren om een werk dat wél nuttig is te gaan doen? Niet nodig, vindt prof. dr. Onno Bouwmeester. Jonge doctor Laura Keesman promoveerde op onderzoek naar gewelddadige interacties van de politie. Wanneer en waarom grijpt oom agent gretig naar zijn knuppel? Dr. Sophie van der Zee weet alles over liegen en bedriegen, en waar je op moet letten als je een leugen wil detecteren.

Het is een rekensom die eurofielen liever niet gemaakt zien worden - laat staan verspreid. Dr. Christiaan van der Kwaak deed het lekker toch, ging rekenen en kwam uit op zo’n 675 tot 1000 miljard. Dat betekent niet dat we er per direct uit moeten: daarvoor moeten we ook collectief onze nieren verkopen. Het is een politieke keuze, maar wat dr Kelder betreft wel eentje die gemaakt moet worden met alle informatie. Dus óók met het sommetje van koele rekenaar Van der Kwaak.

Hoe moeten we het doen? En hoe moeten we vertellen over hoe we het moeten doen? Geheel volgens traditie ontstond er veel tumult over de seksuele voorlichting 'Lentekriebels' van de Rutgers Stichting. Wat vertel je wel, en wat niet? En wanneer wordt seksuele voorlichting ideologie? Dr. Jelle Wiering zegt: het gaat niet om wát je vertelt, maar hoe je dat doet.

Wie is Vadertje Xi, president, secretaris-generaal van de Chinese Communistische Partij en opperbevelhebber van het leger? De nieuwe keizer van China die de ‘Grote Wedergeboorte van de Chinese Natie’ aanjaagd, die binnen 25 jaar moet zijn voltooid. Waarom za hij Taiwan nooit opgeven en wat is het doel van zijn 'vriendschap' met Poetin die hij onlangs bezocht? En wat is de betekenis van zijn zogenaamde communistische adel? Te gast is sinoloog Henk Schulte Nordholt, een generatiegenoot van Xi, die de leider één keer in de ogen heeft gekeken. Schulte Nordholt was jarenlang in China werkzaam en is emeritus hoogleraar aan de Universiteit Leiden.

Oproepen tot een bankrun, dat is sinds een aantal jaar verboden. Maar een op feiten gestoeld, goed geïnformeerd gesprek voeren met een verstandige, autonome doctor mag gelukkig wel. Staan we aan de vooravond van een vette bankencrisis? dr Kelder vraagt het aan dr. Christiaan van der Kwaak.

Waarom betaal je minder btw voor een buis paardenzaad dan voor menselijk sperma? Kamerlid Wieke Paulusma (D66) vraagt het zich af. Aan de vooravond van een mogelijk vette bankencrisis vragen we dr. Christiaan van de Kwaak naar zijn financiële kijk op de zaak. Dr. Jelle Wiering schuift aan voor duiding omtrent 'lentekriebels', de week van de seksuele voorlichting waar we ons maar iedereen zich maar al te graag tegenaan bemoeit.

Vuurtjes opstoken en brandjes blussen, de politiek lijkt er gericht op en de pers rolt gretig mee. Dat trekt nu eenmaal de aandacht. Terwijl er een bubbel-oorlog woedt, vragen wij ons af: piept en kraakt de democratie? Dr Kelder presenteert: de nazit van de uitzending van 18 maart, met politicoloog dr. Josje den Ridder en psycholoog prof. dr. Stefan van der Stigchel.

Kunt u zich nog concentreren voor langer dan anderhalve minuut? Dan graag héél even uw onverdeelde aandacht voor prof. dr. Stefan van der Stigchel. Het mocht dan Boekenweek zijn, het laatste bastion van het geschreven woord, velen zullen er geen letter méér op gelezen hebben. Het is veel gevraagd van een spanningsboog die met de komst van TikTok niets meer gewend is. Maar er is hoop: dr Kelder schrijft u het recept (en enkele boeken) graag voor.

Caroline van der Plas en haar boze burgers boekten bij de verkiezingen een imposante winst. De chronisch ontevreden kiezer stemde vooral tegen de coalitie, want wat gaat het toch slécht met ons land. Alleen... hoe rijmen we dat met onderzoeken waaruit stelselmatig blijkt dat het juist goéd gaat? Onderzoek CBS (https://www.parool.nl/nederland/wie-voor-een-dubbeltje-geboren-wordt-kan-toch-een-kwartje-worden-blijkt-uit-cbs-onderzoek~bf060356/)

Wat valt er te proteststemmen in een land waar kinderen armoede van hun ouders kunnen ontstijgen en dat het goed doet in de gelukslijstje? Dr. Josje den Ridder geeft antwoord. En eindelijk een goed verhaal over concentratie, van dr. Stefan van der Stigchel. Over dopamineklets en onze immer slinkende spanningsbogen. Dr. Suzanne van der Meulen onderzocht in haar proefschrift de publieke waterkwaliteit en weet of u een duik in de grachtengordel kunt nemen.

...en heers. Na de uitzending van 11 maart praat dr Kelder door met prof. dr. Claes de Vreese en dr. Ben de Jong over oorlog en communicatie: propaganda, twijfel zaaien, schijn ophouden en Europese bubbels.

Een Rus die uit het raam valt, een onderzeese pijplijn die opeens kapot is, een drone die spontaan op een straaljager knalt - het kan natuurlijk allemaal gewoon gebeuren. Met historicus dr. Ben de Jong duikt dr Kelder in de duistere wereld van spionnen, landverraad en geheime diensten.

De debatten volgen is leuk, maar vooral om te zien wie er om z’n bek gaat: veel effect op onze stemkeuze heeft het niet. Toch zijn ze niet geheel nutteloos. Berichtgeving in de media óver debatten heeft namelijk wel invloed op de partijvoorkeur van burgers. In gesprek met prof. dr. Claes de Vreese over campagnevoeren en debatteren, aan de vooravond van verkiezingen die daadwerkelijk ergens over gaan.

Vanwaar die onvrede in een land dat in alle internationale ranglijstjes meedoet om het eremetaal? Hoe zijn we verworden tot kiezers die bij het minste of geringste van partij hoppen? Prof. dr. Claes de Vreese kan het haarfijn uitleggen. Voor wie nog twijfelde aan het succes van de multiculturele samenleving komt dr. Barbara van der Ent met een geruststellende boodschap over Syrische kinderen. En Russische onderzeeërs die van de radar weten te blijven, KGB-agenten die wegkomen met weerzinwekkende vergiftigingspogingen: historicus dr. Ben de Jong kan er geen genoeg van krijgen. Geheel vanuit academisch oogpunt, uiteraard.

De nazit van de uitzending van 4 maart, met aan tafel een ex-baas van het Centraal Planbureau voor de Economie en een hoogleraar psychiatrie gespecialiseerd in de invloed van wat we eten op de gezondheid van ons brein. Vanuit hun beider opzichten hebben ze het onder de bezielende en vooral immer genuanceerde leiding van dr Kelder over de onderklasse, armoede en slechte gezondheid. Prof. dr. Coen Teulings pleit voor een zekere vorm van paternalisme, prof. dr. Iris Sommer voor het verspreiden van wetenschappelijke kennis over gezond (en betaalbaar) eten. Om eens te meer te eindigen bij de politiek.

Voor deze éne keer, een aflevering met een Engelse titel. Omdat hij zo treffend is: wie wil blijven denken, moet goed eten. Een van onze favoriete profs, prof. dr. Iris Sommer, bestudeert de invloed van onze darmen op ons brein. Ze onderzoekt hoe je met voeding kan bijdragen aan de gezondheid van je hersenen. Ze is één van onze favoriete profs. Plus een ontboezeming van uw presentator over zijn exuberante eetgedrag.

Het valt nogal mee met de ongelijkheid in Nederland, aldus econoom prof. dr. Coen Teulings, maar niemand wil het horen en vooral links niet. Dat er grote vermogenverschillen zijn en dat het slecht gesteld is met ons land is niet alleen onwaar, maar op den duur ook gevaarlijk: in te hoge verwachtingen schuilt louter teleurstelling.

Na jaren van vrede is de stemming met de Russische inval helemaal omgeslagen. Een gure oorlogszucht giert door de Europese straten. Ten koste van alles wordt een wapenindustrie opgebouwd en worden tanks geleverd. Wat is er in ons gevaren? En waar zijn de pacifisten van weleer? In de nazit bespreekt dr Kelder het met bijna-dr. overste Pieter Soldaat en hoogleraar energietechnologie prof. dr. David Smeulders.

Hoe lang houdt de roestige Russische oorlogsmachinerie het nog vol, en kan het Westen de triggerhappy Oekraïners aan het munitie-infuus houden? Bijna-dr. Pieter Soldaat, onderzoeker bij de Nederlandse Defensie Academie en lid van de flitsmacht van de NAVO.

Of je nu blijft pompen of niet, aan aardbevingen zit Groningen voorlopig nog even vast. Tenzij we een mogelijke oplossing eindelijk eens serieus gaan nemen, menen ingenieurs in de nieuwe documentaire "Groningen: de oplossing die nooit serieus onderzocht werd". Namelijk: drukhandhaving met injecties in de bodem. Wel zo prettig voor geteisterde Groningers. En bovendien heeft niet alleen Groningen een gasprobleem: Europa heeft dat ook. Prof. dr. David Smeulders van de TU Eindhoven legt haarfijn uit hoe het zit. Bekijk de documentaire hier: https://vimeo.com/799089366/89c4f26ec5 (https://vimeo.com/799089366/89c4f26ec5)

Wie is Recep Tayyip Erdoğan, de 12e president van Turkije? Het jochie die eigenlijk profvoetballer wilde worden, zit tegenwoordig aan tafel met Biden, Poetin en mogelijk binnenkort weer met Assad. Een conservatieve machtspoliticus in eigen land en daarnaast een van de belangrijkste spelers op het internationale wereldtoneel met een fingerspitzengefühl voor diplomatie. Te gast zijn prof. dr. Erik-Jan Zürcher, emeritus hoogleraar Turkse Talen en Culturen aan de Universiteit Leiden en publicist Kaan Özgök.

Er is gul gegeven op Giro555 en dat is maar goed ook. Maar naarmate het bedrag oploopt neemt de effectiviteit van elke ingelegde euro af. Ruimte voor verbetering dus, weet prof. dr. Paul Smeets. En dat geldt zeker voor het goede doel in het algemeen: slechts 75 procent is effectief, en de menselijke intuïtie bij het uitzoeken van een doel is behoorlijk feilbaar.

Een democratische rechtsstaat kan de voortschrijdende inzichten ten aanzien van dieren niet blijven negeren, althans niet zonder aan geloofwaardigheid in te leveren. Mr. dr. Janneke Vink bepleit een plek voor dieren in de Grondwet.

Psycholoog dr. Martin Appelo en politicoloog dr. Simon Otjes praten na en kunnen niet anders dan tot de conclusie komen dat er narcisten in de politiek zitten. Appelo voegt daaraan toe: het volk heeft ze ook nodig.

Stoptober, Dry January en Eet Geen Dierendag ten spijt: we roken, zuipen, vreten en leven er met zijn allen niet of nauwelijks minder om. Waarom is het zo moeilijk om goede voornemens waar te maken en van onze slechte gewoonten af te komen? Zes weken na aanvang van het nieuwe jaar waarin we toch echt alles beter zouden doen, gaat dr Kelder op de divan bij psycholoog dr. Martin Appelo. Die ziet het, mild uitgedrukt, niet al te rooskleurig in.

Het is campagnetijd want de Provinciale Statenverkiezingen en niet vergeten de verkiezingen voor de waterschappen zijn aanstaande. De miljoenen vliegen de partijkassen uit om de kiezer te helpen kiezen. De keuze is groter dan ooit, en de kleine partijtjes groeien en groeien. Maar zoveel valt er helemaal niet te kiezen. Volgens dr. Simon Otjes is het politieke landschap niet divers, maar homogener dan ooit, en we partij-hoppen erop los. Otjes verklaart.

In de live radio-uitzending kwam De Liefde in het gedrang en bleef de grote vraag onbeantwoord. Prof. Dr. Esther Kluwer en dr Kelder praten door, en onthullen dan éindelijk het geheim van een goede relatie.

Van stomende seks tot samen op de bank. Of stomende seks óp de bank? Zo vlak voor Valentijnsdag legt dr. Esther Kluwer even uit hoe je het een beetje gezellig houdt in de al dan niet echtelijke bedstede. En of het überhaupt gelukkig maakt, een relatie. Literatuurlijst: Voorspellers van relatie-kwaliteit (https://research.vu.nl/en/publications/machine-learning-uncovers-the-most-robust-self-report-predictors-) Esther Kluwer in Quest (https://www.quest.nl/mens/gezondheid/a40270940/quest-onderzoek-in-1-op-de-4-relaties-wordt-amper-nog-gesekst/) Het geheim van een duurzame relatie (https://www.psychologiemagazine.nl/artikel/esther-kluwer-over-het-geheim-van-een-duurzame-relatie/)

Oorlog voeren we voortaan gewoon thuis, gezeten achter onze mobiele devices. Althans, dat was de belofte van cyberwarfare. Soldaten kunnen tegenwoordig vanachter een computer een land stilleggen en slachtoffers maken. Maar doen ze dat wel? En hoe? Dat legt generaal prof. dr. Paul Ducheine ons uit. Het artikel van Pijper, Arnolds en Ducheine (https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4289723)

De nazit met wetenschapsfiloof dr Maarten Boudry en Prof. Antal van den Bosch, hoogleraar Taal, Communicatie en Computatie aan de Universiteit Utrecht, over de toekomst van de ontwikkeling van apps zoals Chat GPT. Houden we nog wel genoeg beroepen over als AI en apps zoals Chat GPT steeds meer zelf kunnen, zoals vertalen en schrijven? Moeten we wetten maken om onszelf te beschermen tegen nieuwe technologie? Of zijn we te zorgelijk en zouden we die vooruitgang moeten omarmen?

Kom je uit het zuiden of oosten van het land? Dikke kans dat de spraakherkenning van je navigatie of Google Assistant jou niet verstaat. De komst van AI als ChatGTP en spraakbesturing zullen kleine talen en dialecten wegvagen, vreest prof. dr. Antal van den Bosch, hoogleraar Taal, Communicatie en Computatie ie aan de Universiteit van Utrecht. Dat en meer over de robot die al je werkstukken en binnenkort misschien ook Jorts teksten schrijft, in deze aflevering van de Jortcast.

'Moreel irrelevant', dat is extreme rijkdom voor dr. Maarten Boudry. Extreme rijkdom is een neveneffect van hetzelfde heilzame proces dat extreme armoede uitroeit: economische groei. En dus moeten we volgens de Vlaamse filosoof niet zo moeilijk doen over mensen met een miljardje meer of minder. Daar houdt dr Kelder van. Bovendien blijken filantropen veel beter in staat om écht iets aan armoede te doen dan wie dan ook. Meer van dr. Maarten Boudry? Luister dan naar Jortcast #86: De (ir)rationaliteit van religie (https://open.spotify.com/episode/2X74xiTjIRm68FpXU80PWK?si=ywr_1NFCR3uV8o0j1G4Nrw) en Jortcast #385: Kunnen we ons uit de klimaatcrisis denken? (https://open.spotify.com/episode/1WcbYiEubocx5ZXq8659uM?si=ZqghTInTThONYuRfZ-ojew) Of lees zijn artikelen op zijn site (https://maartenboudry.be/2023/01/waarom-rijke-filantropie-wellicht-beter-is-dan-belastingen.html)

Normering hier, modelletje daar. Prof. dr. Meester roept de Nederlandse overheid op minder technocratisch beleid te voeren. En hoe onafhankelijk is de wetenschap eigenlijk? Bestaat er zoiets als objectiviteit? Zijn universiteiten te woke? Een filosofische disuccise van hoog niveau met bovengenoemde en corporate antropoloog dr. Danielle Braun.

Is er wel plek in het Nederlandse bedrijfsleven voor paradijsvogels? Dr. Danielle Braun praat ons bij over de verschillende types vrouwelijke leidinggevenden. En zijn we in dit land wel klaar voor diversiteit aan de top? Spoiler: daar lijkt het niet op... Lezen: - Matthijs Kaaks - Grensoverschrijdend gedrag mag geen one size fits all-verwijt worden, Follow the Money: https://www.ftm.nl/artikelen/grensoverschrijdend-gedrag (https://www.ftm.nl/artikelen/grensoverschrijdend-gedrag) - Danielle Braun - Een paradijsvogel minder, Joop.nl: https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/een-paradijsvogel-minder (https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/een-paradijsvogel-minder)

Cijfertjes, cijfertjes, cijfertjes. De hoge heren in Den Haag zijn er dol op. De stikstofcrisis, de klimaatdoeleinden en nog niet zo lang geleden ook de coronamaatregelen. Beleidsmakers baseren hun beslissingen massaal op cijfertjes die uit wiskundige modellen rollen. Maar ze hebben geen idee waar ze mee bezig zijn, zegt hoogleraar Waarschijnlijksheidrekening prof. dr. Ronald Meester. Filosofeer eens wat meer met elkaar, zegt hij. Hij schreef er samen met datawetenschapper dr. Marc Jacobs het boek over, getiteld "Van aardbeving tot zoönose".

Jort Kelder blikt terug op de meest geruchtmakende momenten van de Jortcast 2022. U hoort enkel hoogtepunten én natuurlijk commentaar van uw altijd consciëntieuze gastheer.

Wat is de oorsprong van de tirannie en oorlogszucht van Vladimir Poetin? Hoeveel echte vrienden heeft hij en waarom poept hij niet gewoon in een wc en trekt vervolgens door? Kan hij verslagen worden en hoe ziet de post-Poetin periode eruit? Vragen die Jort Kelder stelt aan twee Poetin-kenners, drs. Isa Yoesibov, politiek analist en politiek filosoof Prof. dr. Evert van der Zweerde.

Te gast zijn Mr Heleen over de Linden (advocaat en deskundige in Russiche sancties) en Dr. Menno Hurenkamp, politicoloog en co-auteur van het boek ' Populisme in de Polder'. Het gesprek gaat over hoe populistische partijen gebruik maken van de woede van ' de gewone man', zowel Wilders, Klaver, Rutte én Poetin. Of is die woede er helemaal niet?

Hij mag geen vuurwerk meer afsteken, geen boer meer zijn en niet meer flirten op werk. Wat heeft het leven nog voor zin voor de geteisterde, gewone man? Hoewel hij het zwaar heeft, is de gewone man meer levend dan ooit - als politiek gebruiksvoorwerp, ten minste. Politicoloog dr. Menno Hurenkamp schetst de opkomst van de gewone man in het taalgebruik voor maatschappelijke vraagstukken.

Hoe doeltreffend zijn de sancties tegen Rusland, als bedrijven ze stelselmatig weten te ontduiken? Dr Kelder vraagt het aan advocaat mr. Heleen over de Linden, die momenteel Amsterdamse krakers bijstaat in de strijd tegen de eigenaar van het pand van een Russische miljardair en bezig is met haar promotie over sancties tegen Rusland (vanaf de bezetting van de Krim).

Blijven we in 2023 in debat met elkaar, of gaan we alleen maar slechter luisteren en harder schreeuwen? En in welke sectoren zal de beerput met grensoverschrijdend gedrag dit jaar opengaan? Dr Kelder blikt vooruit naar aankomend jaar met dr. Rosanne Hertzberger, dr. Jelle van Baardewijk en prof. dr. Christiaan Vinkers.

De crises stapelden zich op in 2022. Asiel, klimaat, oorlog, stikstof, energie. Vertrouwen in instituties is laag. Toch hebben we niet meer stress dan 100 jaar geleden, meent prof. dr. Christiaan Vinkers. En ook met die burn-outs valt het wel mee. Waarom denkt het collectief dan toch onder druk te zwichten?

Menig bekend figuur moest voor het publiekelijk gerecht verschijnen afgelopen jaar. Onverkwikkelijke zaken kwamen aan het licht, maar nemen de gevoeligheden ook toe? De eisen van goed gedrag zijn strenger en het aantal neemt snel toe, meent dr. Jelle van Baardewijk. Staat er in 2023 eenheidsworst op het menu of kunnen we een andere manier vinden om ons veilig te voelen? Dr Kelder zoekt antwoorden met psychiater prof. dr. Christiaan Vinkers, dr. Rosanne Hertzberger en bovengenoemd cultuurfilosoof. - Het artikel waar Jelle van Baardewijk het over had (Finland en digitale leermiddelen) : https://hipatiapress.com/hpjournals/index.php/ijep/article/view/4667 (https://hipatiapress.com/hpjournals/index.php/ijep/article/view/4667) (ook terug te vinden op de site https://www.jellejolles.nl/ (https://www.jellejolles.nl/)) - Uit het kelderrestant: hier kun je doneren aan Stichting Kinder Oncologische Vakantiekampen: https://www.geef.nl/nl/actie/elfstedenzot/donateurs (https://www.geef.nl/nl/actie/elfstedenzot/donateurs)

Waarom we wel of juist niet in een god geloven. Hebben aardse gebeurtenissen invloed op ons beeld van het hemelse en wat zijn nieuwe vormen van zingeving in een tijdperk van de spirituele supermarkt?

Nederland ontkerkelijkt, we geloven niet meer in God. Zoeken we de zin van het leven nu in de verhalen van complotdenkers en influencers? Deel twee van een gesprek over religie en alternatieven voor geloof in ons land, met neerlandica en filosofe prof. dr. Lotte Jensen, voormalig denker des vaderlands Daan Roovers en socioloog gespecialiseerd in complottheorieën dr. Jaron Harambam. Luisteren: - Jortcast nummer 542 (https://open.spotify.com/episode/1PVw7Ii6hAZ7JvfD1MJJ4I), deel één over religie in ons land