5 นิทานพรรณนา

จากความเดิมที่นางขุชชุตตราผู้เป็นหญิงรับใช้ของพระนางสมาวดี ได้ฟังธรรมของพระพุทธเจ้า บรรลุโสดาปัตติผล และได้กลับมาแสดงธรรมให้แก่พระนางสามาวดีและเหล่าหญิงบริวารได้ฟัง จนเกิดความศรัทธาเลื่อมใส ตั้งตนอยู่ในศีลและมี พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่ง จึงนำเรื่องราวความเป็นมาของนางขุชชุตตรามาให้ได้ฟังเมื่อพระนางมาคันทิยาได้ทราบถึงการที่พระพุทธเจ้าได้เสด็จมายังกรุงโกสัมพี และพระนางสามาวดีมีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธเจ้า ก็เกิดความไม่พอใจ เพราะด้วยมีความอาฆาตแค้นในพระพุทธองค์มาก่อน จึงคิดหาอุบายกำจัดพระนางสามาวดีโดยใส่ความกลั่นแกล้งในหลายวาระ แต่พระนางก็พ้นภัยเหล่านั้นมาด้วยอานุภาพแห่งเมตตา และยังทำให้พระเจ้าอุเทนตั้งตนเป็นอุบาสก มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่ง และท้ายที่สุดของเรื่องนี้จะเป็นอย่างไรติดตามรับฟังได้ในสัปดาห์หน้าแนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: นิทานพรรณนา Ep.35 , Ep.34 , Ep.33 , ขุดเพชรในพระไตรปิฎก Ep.29 Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

หลังจากได้ฟังเรื่องราวของผู้ที่เกี่ยวข้องกับพระนางสามาวดีกันไปบ้างแล้ว ในครั้งนี้ก็จะให้ได้ทราบถึงเรื่องราวความเป็นมาของพระนางสามาวดีเอง ซึ่งมีที่มาที่ไปเป็นอย่างไร เหตุใดโฆสกเศรษฐีจึงได้รับนางมาเป็นบุตรบุญธรรม มาเป็นอัครมเหสีแห่งพระเจ้าอุเทนได้อย่างไร รวมถึงในเรื่องราวของพระนางมาคันทิยาก็เช่นเดียวกัน และเพราะเหตุใดที่เป็นจุดเริ่มของความเกลียดชังที่พระนางมาคันทิยามีต่อพระนางสามาวดี "พระนางสามาวดี" พระนางเป็นบุตรสาวของภัททวติยเศรษฐี ในเมืองภัททวดี เมื่อครั้งมีโรคอหิวาต์ระบาดอย่างหนัก ทำให้พระนางและครอบครัวตัดสินใจเดินทางมาเพื่อขอพักพิงกับโฆสกเศรษฐีแห่งเมืองโกสัมพีผู้เป็นสหาย แต่ในระหว่างทางนั้น บิดาและมารดาได้เสียชีวิตทิ้งบุตรสาวให้กลายเป็นกำพร้า ภายหลังเมื่อโฆสกเศรษฐีทราบเรื่องที่เกิดขึ้น ด้วยความสงสารและเอ็นดู จึงขอรับนางสามาวดีมาเป็นบุตรบุญธรรม พร้อมทั้งมอบหญิงบริวารให้อีก 500 คน เมื่อพระเจ้าอุเทนได้พบนางสมาวดีในงานเทศกาลรื่นเริงของเมืองโกสัมพี ความงามของนางทำให้พระองค์ถึงกับกินไม่ได้นอนไม่หลับด้วยความเสน่หา เพียงรุ่งเช้าจึงมีพระราชสาสน์ไปสู่ขอนางกับโฆสกเศรษฐี ซึ่งนางก็มิได้ขัดข้อง ด้วยถือเป็นการแทนคุณบิดาบุญธรรม ด้วยเหตุนี้พระเจ้าอุเทนจึงแต่งตั้งให้นางเป็นพระนางสามาวดี เป็นอัครมเหสีองค์แรกแห่งนครโกสัมพี ส่วน "พระนางมาคันทิยา" พระนางเป็นบุตรสาวของมาคันทิยพราหมณ์ เมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าเสด็จมาโปรดพราหมณ์และพราหมณี เพราะเล็งเห็นถึงอุปนิสัยที่สามารถจะบรรลุอนาคามิผลได้ เมื่อพราหมณ์ทั้งสองเห็นพระพุทธเจ้า คิดว่าบุรุษนี้คู่ควรกับบุตรสาวของตน จึงจะยกนางให้ แต่พระพุทธองค์ทรงปฏิเสธ และได้ตรัสว่า “เรามิได้มีความพอใจในเมถุน เพราะเห็นนางตัณหา นางอรดี และนางราคา, ไฉนเล่า? จักมีความพอใจเพราะเห็นธิดาของท่านนี้ ซึ่งเต็มไปด้วยมูตรและกรีส, เราไม่ปรารถนาจะถูกต้องธิดาของท่านนี้ แม้ด้วยเท้า.” ทำให้นางมาคันทิยารู้สึกโกรธแค้นผูกอาฆาตจองเวรต่อพระพุทธเจ้าตั้งแต่นั้นมา เมื่อพราหมณ์และพราหมณีออกบวช จึงฝากบุตรสาวไว้กับจูฬมาคันทิยะ ผู้เป็นน้องชาย และนางมาคันทิยาก็ได้ถูกนำตัวไปถวายให้แก่พระเจ้าอุเทน ได้รับตำแหน่งเป็นอัครมเหสีองค์ที่ 3 ณ เมืองโกสัมพี มีเศรษฐี 3 คน คือ โฆสกเศรษฐี, กุกกุฏเศรษฐี, ปาวาริกเศรษฐี ได้กราบทูลอาราธนาพระพุทธเจ้าพร้อมด้วยพระสาวกเสด็จมาฉันภัตตาหารและถวายวัดที่พวกตนได้สร้างขึ้นแด่พระพุทธเจ้าในโอกาสเดียวกัน ครั้งนั้นนางขุชชุตตราซึ่งเป็นคนรับใช้ของพระนางสามาวดีได้รับมอบหมายให้ดูแลเรื่องดอกไม้ ด้วยหน้าที่นี้นางจึงได้มีโอกาสได้ฟังธรรมจนบรรลุโสดาปัตติผล และนางจึงได้นำธรรมที่ได้ฟังมานั้นแสดงต่อให้พระนางสามาวดีและบริวารฟัง หลังจากฟังธรรมพวกนางได้บรรลุโสดาปัตติผล และด้วยความอิ่มเอิบใจ เลื่อมใสในพระธรรม นับแต่นั้นมาพระนางสามาวดีพร้อมเหล่าบริวารทั้ง 500 จึงพร้อมใจกันถือศีลปฏิบัติธรรม…นางขุชชุตตราจึงได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่า เอตทัคคะ อุบาสิกาผู้เลิศด้านธรรมกถึก (การแสดงธรรมกถา) พระนางมาคันทิยาที่มีความอาฆาตแค้นผูกใจเจ็บต่อพระพุทธเจ้ามาก่อนหน้านี้เป็นทุนเดิม เมื่อทราบความที่พระนางสามาวดีมีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธองค์ จึงเกิดความไม่พอใจ คิดหาอุบายกำจัดพระนางสามาวดีเสีย ในสัปดาห์หน้ามาติดตามรับฟังเรื่องราวที่จะเข้มข้น ๆ ขึ้น ถึงความที่พระนางมาคันทิยาได้วางแผนกลั่นแกล้งพระนางสามาวดีอย่างไรบ้าง พระพุทธเจ้าทรงมีความเกี่ยวข้องในเรื่องนี้อย่างไร และพระนางสามาวดีหรือแม้แต่พระเจ้าอุเทนเองจะมีวิธีแก้สถานการณ์นั้น ๆ ได้อย่างไร แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: นิทานพรรณนา Ep.34 , Ep.33 Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในตอนที่ 2 ของซีรีย์ "เรื่องของพระนางสามาวดี " นี้ ได้นำเรื่องราวความเป็นมาของ พระเจ้าอุเทน ผู้เป็นพระสวามี พร้อมทั้งเรื่องของอัครมเหสีองค์ที่ 2 คือ พระนางวาสุลทัตตา พระราชธิดาของพระเจ้าจัณฑปัชโชต ซึ่งเป็น 1 ใน 3 อัครมเหสีของพระเจ้าอุเทนมานำเสนอเพิ่มเติมขึ้นมาด้วย เจ้าชายอุเทน เป็นโอรสของพระเจ้าปลันตาปะแห่งกรุงโกสัมพี เมื่อยังอยู่ในพระครรภ์ นกหัสดีลิงค์ได้โฉบเอาพระราชมารดาไปด้วยคิดว่าเป็นชิ้นเนื้อนำไปยังป่าหิมวันต์ แล้วปล่อยเหยื่อไว้ที่ระหว่างค่าคบไม้ ณ ต้นไทรใหญ่ หลังจากพระมารดาไล่นกไปแล้ว และได้มีพระประสูติกาลเมื่อยามรุ่งอรุณ จึงตั้งพระนามกุมารนั้นว่า "อุเทน" แปลว่า รุ่งอรุณที่ปราศจากเมฆหมอก ต่อมา อัลลกัปปดาบส (ผู้ได้รับพิณและเรียนมนต์หัสดีกันต์จาก เวฏฐทีปกดาบส ผู้เป็นสหายที่ทำกาละแล้วเกิดเป็นเทพเทวดา ระลึกถึงสหายที่ได้รับความลำบากจากช้าง) ได้ช่วยเหลือสองแม่ลูกไว้ และได้มอบพิณพร้อมกับสอนมนต์หัสดีกันต์ให้แก่เจ้าชายอุเทน จนสามารถดีดพิณไปสาธยายมนต์ไป ทำให้ช้างหนีไปก็ได้จะจับเอาก็ได้ เมื่อทราบว่าพระราชบิดาสวรรคตแล้ว เจ้าชายอุเทน จึงได้ใช้วิชามนต์บังคับช้างนี้ สั่งให้ช้างทั้งป่ามาเป็นกองทัพบุกยึดกรุงโกสัมพี ได้แสดงผ้ากัมพลแดงและพระธำมรงค์แสดงความเป็นพระเจ้าแผ่นดินโดยสืบเชื้อสาย และได้รับอภิเษกขึ้นครองราชย์สมบัติตั้งแต่นั้นสืบต่อมา พระเจ้าจัณฑปัชโชต แห่งเมืองอุชเชนี มีความต้องการจะจับตัวพระเจ้าอุเทน แต่เมื่อทราบความว่า พระเจ้าอุเทนนั้นมีมนต์หัสดีกันต์ สามารถบังคับช้้างได้ จึงได้วางอุบายจับตัวมาเพื่อจะเรียนมนต์นั้นเสียเอง แต่ด้วยข้อแม้ที่พระเจ้าอุเทนตั้งเอาไว้ ทำให้ไม่สามารถเรียนได้ด้วยตัวเอง และด้วยความที่ไม่ไว้ใจใคร จึงส่งพระราชธิดาไปเรียนแทนโดยทำม่านกั้นไว้ โดยบอกพระธิดาว่าให้เรียนมนต์จากชายขี้เรื้อนที่อยู่หลังม่านนี้ และบอกพระเจ้าอุเทนว่าให้สอนมนต์แก่หญิงค่อมที่อยู่หลังม่านนี้เช่นกัน ไม่นานความจริงปรากฏ ชายขี้เรื้อนและหญิงค่อมกลับกลายเป็นหนุ่มรูปงามและหญิงสาวผู้เลอโฉม ทั้งสองจึงพากันวางแผนหนีกลับเมืองโกสัมพี เมื่อถึงเมืองพระเจ้าอุเทนก็ได้ทรงแต่งตั้ง พระนางวาสุลทัตตา ไว้ในตำแหน่งอัครมเหสี และยังมีเรื่องราวของอัครมเหสีอีก 2 พระองค์ของพระเจ้าอุเทน คือ พระนางมาคันทิยา และ พระนางสามาวดี ที่จะมานำเสนอ สามารถติดตามรับฟังอย่างต่อเนื่องได้ในตอนหน้า แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: นิทานพรรณนา Ep.33 Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

“ผู้ประทุษร้ายในท่านผู้ไม่ประทุษร้าย หาอาชญามิได้ ด้วยอาชญา ย่อมพลันถึงฐานะ 10 อย่างใดอย่างหนึ่งทีเดียว คือ พึงถึงเวทนาอันหยาบ, ความเสื่อม, ความแตกแห่งสรีระ, ความเจ็บไข้อย่างหนัก, ความฟุ้งซ่านแห่งจิต, ความขัดข้องแต่พระราชา, ความกล่าวตู่อย่างทารุณ, ความเสื่อมรอบแห่งหมู่ญาติ, ความย่อยยับแห่งโภคะ, อีกประการหนึ่ง ไฟป่าย่อมไหม้เรือนของผู้นั้น, เพราะความแตกแห่งกาย เขาผู้มีปัญญาทราม ย่อมเข้าถึงนรก.”…เรื่องพระนางสามาวดี (ทำร้ายผู้ไม่ทำร้ายตอบย่อมถึงฐานะ 10)สืบเนื่องจากจะได้นำเรื่อง “พระนางสามาวดี” มาให้ได้ฟัง เป็นเรื่องราวที่น่าสนใจมาก แต่ด้วยความที่มีเนื้อหาค่อนข้างยาว ยังต่อไปอีกในหลายตอน จึงได้นำเรื่องของ “โฆสกเศรษฐี” ผู้เป็นบิดาของพระนางสามาวดี ยกขึ้นมาให้ได้ฟังก่อนเป็นตอนแรก ซึ่งเป็นเรื่องราวของชะตาชีวิตที่ผลิกผันเพราะกรรมที่ตนได้สร้างไว้ในอดีตชาติ ตั้งแต่เกิดเป็น โกตุหลิกะผู้ทิ้งลูก, ด้วยมีจิตอกุศลก่อนตายได้อิจฉาความเป็นอยู่ของสุนัข จึงไปเกิดเป็นสุนัข, จากสุนัขได้ไปเกิดเป็นโฆสกเทพบุตร, เสวยสมบัติอยู่ในเทวโลกไม่นาน ด้วยมัวเพลิดเพลินบริโภคกามคุณ หมดบุญจึงได้จุติไปเกิดเป็นบุตรหญิงงามเมืองในกรุงโกสัมพี, ถูกรับเลี้ยงโดยเศรษฐีผู้คอยที่จะฆ่าทำร้ายตน, ได้แต่งงานกับธิดาเศรษฐีที่เมื่อครั้งอดีชาติคือนางกาลีผู้เป็นภรรยาของนายโกตุหลิกะ จนกระทั่งไปถึงเหตุการณ์ได้รับตำแหน่งเศรษฐี และเมื่อได้ทราบความที่ตนถูกทิ้งถูกฆ่าถึง 7 ครั้ง เพราะผลของกรรมเก่าที่เคยกระทำไว้ จึงเกิดความสังเวช ไม่ประมาท ได้ตั้งโรงทานขึ้นเพื่อคนกำพร้าและเพื่อคนเดินทางไกล จึงเป็นเหตุให้ได้รับพระนางสามาวดีมาเป็นบุตรบุญธรรมของตนและในตอนหน้าจะได้ยกเอาเรื่อง "ความเป็นมาของพระนางสามาวดี" และ "พระเจ้าอุเทน" ขึ้นมาให้ได้ฟังกัน Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เพื่อนที่ดีเปรียบดั่งกัลยาณมิตร ที่จะคอยชักนำเราให้ไปสู่ความเจริญ ซึ่งในการปฏิบัติธรรมเราก็จำเป็นที่จะต้องมีกัลยาณมิตร ที่คอยเตือน แนะนำแนวทางที่ถูกต้องในการปฏิบัติ เพื่อให้เราบรรลุซึ่งเป้าหมายที่วางไว้คือพระนิพพาน ดังเช่นเรื่องของสิริคุตต์และครหทินน์ ซึ่งเป็นเพื่อนกันแต่เลื่อมใสในศาสนาที่ต่างกัน สิริคุตต์เป็นอุบาสกเลื่อมใสในพระศาสนา ส่วนครหทินน์เป็นสาวกของนิครนถ์ (นักบวชนอกพระพุทธศาสนา) ภายหลังสิริคุตต์ ได้ชักนำให้ครหทินน์ ได้พบพระศาสดา หลังจากได้ฟังเทศนาจากพระศาสดา ทั้ง 2 คนจึงได้บรรลุโสดาปัตติผล เรื่องที่ 2 เป็นเรื่องของนางยักษิณี ชื่อ กาลี ผู้บรรลุโสดาปัตติผลได้ด้วยการเลิกจองเวร ที่เมืองสาวัตถีมีครอบครัวหนึ่ง ภรรยาหลวงเป็นหมันไม่สามารถมีลูกได้จึงหาภรรยาน้อยให้สามี แต่ก็กลัวว่าเมื่อภรรยาน้อยมีลูกกับสามี แล้วนางจะตกต่ำไปเป็นคนรับใช้ จึงทำให้ภรรยาน้อยแท้งลูก ถึง 2 ครั้ง ภายหลังภรรยาน้อยทราบสาเหตุการแท้ง และตายเนื่องจากการคลอดลูก ส่วนภรรยาหลวงตายลงเนื่องจากถูกสามีทำโทษจากการทำให้ภรรยาน้อยแท้งลูก ซึ่งนี่เป็นต้นเหตุให้นางทั้ง 2 ผูกเวรกรรมข้ามพบข้ามชาติ ภายหลังภรรยาน้อยมาเกิดเป็นนางยักษิณี ตามไปกินลูกของภรรยาหลวงซึ่งมาเกิดเป็นหญิงชาวบ้าน สุดท้ายได้พบกับพระศาสดาและได้ฟังเทศนา นางยักษ์จึงได้บรรลุโสดาปัตติผล Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ตัณหาเป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวัง ต้องคอยรักษาจิตด้วยองค์แห่งมรรค อีกทั้ง พึงตักเตือนตนด้วยตน เป็นสิ่งที่เราควรต้องทำอยู่เป็นประจำ พระพุทธเจ้าทรงตรัสไว้ว่า “ท่านทั้งหลายจงมีความเพียร มีความสลดใจ เหมือนม้าดีถูกเขาตีด้วยแส้แล้ว มีความบากบั่น ฉะนั้น. ท่านทั้งหลายเป็นผู้ประกอบด้วยศรัทธา ศีล วิริยะ สมาธิ และด้วยคุณเครื่องวินิจฉัยธรรม มีวิชชาและจรณะถึงพร้อม มีสติมั่นคง จักละทุกข์อันมีประมาณไม่น้อยนี้ได้”ตัวอย่างที่มาในนิทานพรรณนานี้ ได้ยกเอาเรื่องของผู้ที่มีความเพียร คอยตักเตือนตนด้วยตน เพื่อละซึ่งตัณหาขึ้นมา 3 คน ได้แก่ เรื่องของมาคันทิยะพราหมณ์, พระปิโลติกเถระ และพระนังคลกูฏเถระ ซึ่งในเรื่องของภิกษุทั้ง 2 รูป มีความเหมือนกันตรงที่หลังจากบวชแล้ว ก็มีความต้องการที่อาจจะสึกเป็นอย่างมาก แต่ด้วยมีความเพียรที่จะปรับปรุงพัฒนาจิตใจด้วยการตักเตือนตนด้วยตน จึงได้บรรลุพระอรหัตผลในที่สุด ในตอนท้ายยังได้ยกตัวอย่างในคู่ตรงข้าม ให้เห็นถึงโทษของการเตือนตนด้วยตนไม่ได้ อย่างในเรื่องของ นายจุนทสูกริก (คนฆ่าหมู) ที่ได้รับความทุขเวทนาแม้ตอนที่ยังมีชีวิตอยู่ และหลังตายก็ได้ไปเกิดในอเวจีมหานรก รับผลกรรมตามก่อไว้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

สืบเนื่องมาจากในรายการ ช่วงใต้ร่มโพธิบท Ep.53 ที่ได้กล่าวในเรื่องเกี่ยวกับทาน จึงได้ยกนิทานธรรมบท 2 เรื่องและนิทานชาดกที่มีความเกี่ยวเนื่องกัน มาเป็นตัวอย่างให้เห็นว่า ความตระหนี่เป็นเครื่องกางกั้นไม่ให้บรรลุธรรม ธรรมบทแปลเรื่อง "โกสิยเศรษฐี" โกสิยะเศรษฐี อยากกินขนมเบื้องแต่กลัวต้องเสียทรัพย์เพราะมีคนอื่นจะมาขอกินด้วย จึงแอบไปทอดขนมบนยอดปราสาท 7 ชั้น พระพุทธเจ้าทรงให้พระโมคคัลลานะไปทรมานเศรษฐีเพื่อให้มีดวงตาเห็นธรรม สุดท้ายเศรษฐีและภรรยา ก็ละซึ่งความตระหนี่เสียได้ และบรรลุโสดาปัตติผลนิทานชาดกเรื่อง "อิลลีสชาดก" ว่าคนมีรูปร่างเหมือนกัน อิลลีสเศรษฐี ทำบาปด้วยการเผาโรงทาน ขับไล่พวกยาจก เอาแต่สั่งสมทรัพย์ ไม่ทำบุญให้ทาน แต่บิดาของเศรษฐีนั้นได้เกิดเป็นท้าวสักกะในเทวโลก เพราะทำบุญให้ทานเป็นอันมาก ท้าวสักกะต้องการจะสั่งสอนอิลลีสะให้รู้ผลแห่งกรรม จึงเนรมิตกายเป็นอิลลีสะอีกคนหนึ่งนำทรัพย์สมบัติออกแจกจ่ายเป็นทานให้กับชาวบ้านเป็นอันมาก หลังจากอิลลีสเศรษฐีได้ฟังคำสั่งสอนของท้าวสักกะ จึงละซึ่งความตระหนี่ได้ เและป็นผู้มีสวรรค์เป็นที่ไปในภายหน้า และสุดท้ายเป็นธรรมบทแปลเรื่อง "เศรษฐีชื่อพิฬาลปทกะ"หรือ เศรษฐีตีนแมว พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมแก่พิฬาลปทกะเศรษฐี ในเรื่องของทาน (ให้ทานเองและชักชวนคนอื่นด้วย) ตรัสไว้ว่า "บุคคลไม่ควรดูหมิ่นบุญว่า ‘บุญมีประมาณน้อยจักไม่มาถึง’ แม้หม้อน้ำยังเต็มด้วยหยาดน้ำที่ตกลงมา ทีละหยาดๆ ได้ฉันใด, ธีรชน ผู้มีปัญญา สั่งสมบุญแม้ทีละน้อย ๆ ย่อมเต็มด้วยบุญได้ฉันนั้น" และเมื่อฟังธรรมจบเศรษฐีได้บรรลุโสดาปัตติผลแนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists:ใต้ร่มโพธิบท Ep.53 Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

"อาสวะทั้งหลายของบุคคลใด สิ้นแล้ว, บุคคลใดไม่ถูกตัณหา ทิฎฐิ นิสัย ในอาหารแอบอิงแล้ว, และสุญญตวิโมกข์ อนิมิตตวิโมกข์ เป็นโคจรของบุคคลใด, ร่องรอยของบุคคลนั้น ๆ รู้ได้ยาก เหมือนรอยของนกทั้งหลายในอากาศฉะนั้น."… ธรรมบทแปลเรื่อง พระอนุรุทธเถระ "บุคคลไม่ชื่อว่าเป็นเถระ เพียงเพราะมีผมหงอกบนศีรษะ ผู้แก่ง่อมตามวัยนั้น เราเรียกว่า ‘คนแก่เปล่า’ ส่วนผู้ใดมีสัจจะ อหิงสา ธรรมะ สัญญมะ และทมะ, ผู้นั้นแลคายมลทินได้ ผู้มีปัญญา, เรากล่าวว่า ‘เถระ’ "… ธรรมบทแปลเรื่อง พระลกุณฏกภัททิยเถระ "…เพราะอย่างนี้แล เราจึงกล่าวข้อปฏิบัติอันเปรียบด้วยพระจันทร์และข้อปฏิบัติแห่งวงศ์ของพระอริยะ อ้างเอากัสสปบุตรของเรา เป็นต้น. ชื่อว่าความข้องในปัจจัยก็ดี ตระกูลก็ดี วิหารก็ดี บริเวณก็ดี ย่อมไม่มีแก่บุตรของเรา. บุตรของเราไม่ข้องในอะไร ๆ เลย เหมือนพระยาหงส์ ร่อนลงในเปือกตม เที่ยวไปในเปือกตมนั้นแล้ว ก็บินไป ฉะนั้น"… ธรรมบทแปลเรื่อง พระมหากัสสปะเถระ เพื่อเป็นความรู้ประกอบการศึกษาในช่วงขุดเพชรจากพระไตรปิฎกที่กำลังไล่เรียงเนื้อหากันไปตามละข้อ ๆ ในอังคุตตรนิกาย หมวดเอตทัคควรรค ซึ่งจะเป็นเรื่องราวของเหล่าพระภิกษุเถระ 41 รูป ได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าในเป็นเอตทัคคะ ให้เป็นผู้เลิศในด้าน ๆ ต่าง จึงได้ยกเรื่องราวที่มาในนิทานธรรม เป็นประวัติความเป็นมา บุพกรรมในอดีต การตั้งความปรารถนา การบรรลุธรรม และการแสดงธรรม เป็นต้น มาเสริมเพิ่มเติมเพื่อให้การศึกษาข้อมูลมีแง่มุมที่กว้างขวางมากขึ้นไป ในที่นี้จึงได้นำเรื่องราวของพระอนุรุทธะ (ผู้เลิศในด้านมีทิพยจักษุ), พระลกุณฏกภัททิยะ (ผู้เลิศในด้านเสียงอันไพเราะ) และพระมหากัสสปะ (ผู้เลิศในการสมาทานธุดงควัตร) จากที่เคยได้นำเสนอเนื้อหามาแล้ว แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists:ขุดเพชรจากพระไตรปิฎก Ep.11 , Ep.12 , Ep.13 Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

“เธออย่าได้กล่าวคำหยาบกับใคร ๆ, ชนเหล่าอื่นถูกเธอว่าแล้ว จะพึงว่าตอบเธอ, เพราะว่าถ้อยคำแข่งดีเป็นเหตุให้เกิดทุกข์ การทำร้ายตอบพึงถูกต้องเธอ, ถ้าเธอไม่ยังตนให้หวั่นไหวดุจกังสดาลถูกตัดขอบปากแล้ว เธอนี้จะเป็นผู้ถึงพระนิพพาน, ความแข่งดีย่อมไม่มีแก่เธอ”…พระคาถาจากนิทานธรรมบทเรื่อง พระโกณฑธานเถระ (ผู้มีรูปสตรีติดตามไปทุกแห่ง)“ผู้ใดรู้จุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลายโดยประการทั้งปวง เราเรียกผู้นั้น ซึ่งไม่ติดข้อง เป็นผู้ไปดี เป็นผู้รู้แล้วว่าเป็นพราหมณ์ เทวดา คนธรรพ์ และหมู่มนุษย์ไม่รู้คติของผู้ใด เราเรียกผู้นั้น ซึ่งมีอาสวะสิ้นแล้ว ผู้ไกลกิเลสว่า เป็นพราหมณ์”…พระคาถาจากนิทานธรรมบทเรื่อง พระวังคีสะเถระ (ผู้บวชเพื่อเรียนพุทธมนต์)เพิ่มเติมส่วนความรู้ประกอบในเรื่องของ การออกบวชของพระนันทะและพระราหุล ที่มาในนิทานธรรมบทเรื่อง พระนันทเถระ (ผู้มีอัตภาพเป็นเช่นเรือนที่เขามุงดีแล้ว)จากนิทานธรรมบททั้ง 3 เรื่องนี้ ได้ยกประวัติความเป็นมา บุพกรรมในอดีต และการบรรลุธรรมของภิกษุ 3 รูปที่ได้รับยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าเป็นเลิศในคุณนั้น ๆ ซึ่งเรื่องราวเหล่านี้จะนำไปเป็นความรู้ประกอบการศึกษาในช่วงขุดเพชรจากพระไตรปิฎกที่กำลังไล่เรียงเนื้อหาไปตามข้อ ในอังคุตตรนิกาย เอตทัคควรรคประเด็นในที่นี้คือ เรื่องราวนิทานธรรมบทแบบนี้ เป็นเรื่องราวประกอบ เมื่อฟังแล้วให้นำมาเปรียบเทียบส่วนเหมือนส่วนต่าง ทำความเข้าใจ นำมาเชื่อมโยงประกอบกันเข้าตรงจุดนั้นจุดนี้ ความรู้ของเราจะมีความกว้างขวางออกไป ความเข้าใจก็จะมีมากขึ้นลึกซึ้งลงไป สามารถที่จะเข้าใจถึงบริบทหรือในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้มากขึ้น Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เป็นเรื่องราวของสามเณรที่มีความสามารถ 2 รูป ถึงแม้จะมีอายุเพียง 7 ปี ก็สามารถบรรลุพระอรหันต์ได้ด้วยความที่เป็นผู้สอนง่าย มีความเพียรในการฝึกฝนตนอย่างยิ่งยวด และบุพกรรมในชาติก่อน ๆ นั้นได้มีการบำเพ็ญบุญบารมีมาเป็นอย่างมาก ส่งผลให้มีปาฏิหาริย์เกิดขึ้นสุขสามเณร เป็นผู้สอนง่าย ในวันที่เห็นคนไขน้ำเข้าเหมือง ช่างศรดัดศรให้ตรง ได้พากเพียรฝึกตนจนบรรลุพระอรหัต และด้วยเดชแห่งบุญในเวลาทำสมณธรรมย่อมมีเทพเทวดามาอารักขาอยู่สุมนสามเณร เป็นผู้ที่มีฤทธิ์มาก ปราบพญานาคเพื่อนำน้ำในสระอโนดาตมารักษาพระอุปัชฌาย์ และเมื่อตอนบวชเพียงเวลาโกนผมเสร็จก็ได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ทันที"บุคคลแม้เป็นเด็ก เมื่อปฏิบัติดีปฏิบัติชอบด้วยความเพียรแล้ว ย่อมถึงซึ่งอรหัตผลได้เหมือนกัน" Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

"คนตระหนี่จะไปสู่เทวโลกไม่ได้เลย คนพาลแลย่อมไม่สรรเสริญทาน ส่วนนักปราชญ์อนุโมทนาทาน ด้วยเหตุนั้นนักปราชญ์จึงเป็นผู้มีสุขในโลกหน้า" นิทานพรรณนาที่ยกมาในคราวนี้ 2 เรื่อง เป็นเรื่องของทาน โดยเรื่องแรกเป็นเรื่อง “อสทิสทาน” เป็นทานชนิดที่ไม่มีใครเหมือนไม่มีใครเปรียบได้ อานิสงส์ของการทำทานทำให้เลิศด้วยลาภ ครั้งเมื่อในอดีตกาลพระนางมัลลิกาได้เป็นผู้จัดแจงอสทิสทานนี้ อันประกอบด้วย ทรัพย์ 14 โกฏิ ซึ่งพระราชาทรงบริจาคภายในวันเดียว พร้อมด้วยของ 4 อย่างคือ เศตรฉัตร บัลลังค์สำหรับนั่ง เชิงบาตร ตั่งสำหรับพระศาสดา ซึ่งเป็นของที่หาค่าไม่ได้ถวายทานแด่พระพุทธเจ้า อสทิสทานนี้จะมีได้แด่พระพุทธเจ้าทุก ๆ พระองค์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น โดยสตรีเท่านั้นเป็นผู้จัดแจงทาน ส่วนเรื่องที่ 2 เป็นเรื่อง "พระสุธรรมเถระ"…จิตตคฤหบดี เป็นอุบาสกผู้มีศรัทธา เลื่อมใส มีศีลสมบูรณ์ ได้ถวายสวนเป็นสังฆาราม บรรลุอนาคามี และได้บำเพ็ญบุญกุศลอย่างมาก จึงมีลาภสักการะมากมายเกิดขึ้นแก่ท่าน ไม่ว่าจะไปในที่แห่งใด Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นิทานพรรณนาที่ยกมาในคราวนี้กล่าวถึงตอนที่พระพุทธเจ้าประทับอยู่ที่พระเชตวัน ได้ปรารภเรื่องสามเณรน้อย 4 รูป ประกอบด้วยสังกิจจสามเณร , บัณฑิตสามเณร , โสปากสามเณร และเรวตสามเณร ที่ทั้งหมดอายุเพียง 7 ขวบเท่านั้น แต่บรรลุเป็นพระอรหันต์ขีณาสพ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พึงชนะคนโกรธ ด้วยความไม่โกรธ พึงชนะคนไม่ดี ด้วยความดี พึงชนะคนตระหนี่ ด้วยการให้ พึงชนะคนพูดเหลวไหล ด้วยคำจริง – จากนิทานธรรมบท “เรื่องนางอุตตรา”พระศาสดาจึงตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงดูมาตุคามซึ่งเป็นที่รักของมหาชน ในกาลก่อน ชนทั้งหลายในพระนครนี้แล ให้ทรัพย์พันหนึ่งแล้ว ได้ (อภิรมย์) วันหนึ่ง บัดนี้ แม้ผู้ที่จะรับเอาเปล่าๆ ก็ไม่มี, รูปเห็นปานนี้ ถึงความสิ้นและความเสื่อมแล้ว ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงดูอัตภาพอันอาดูร” – จากนิทานธรรมบท “เรื่องนางสิริมา” Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เรวตกุมารน้องชายของพระสารีบุตรผู้มีอายุ 7 ขวบ ได้หนีจากการแต่งงานไปบวชเป็นสามเณร แต่เกรงว่าญาติจะมาตามตัวกลับไป จึงเรียนกัมมัฏฐานจนบรรลุพระอรหันต์ แล้วถือบาตรแลจีวร เที่ยวจาริกไปถึงป่าไม้สะแก… ที่อยู่ของพระเรวตเถระ เป็นป่ารกด้วยไม้สะแก บางพวกกล่าวว่า เป็นสถานที่รื่นรมย์ ซึ่งพระพุทธเจ้าตรัสว่า พระอรหันต์ทั้งหลายอยู่ในที่ใด เป็นบ้านก็ตาม เป็นป่าก็ตาม ที่ลุ่มก็ตาม ที่ดอนก็ตาม, ที่นั้นเป็นภูมิสถานน่ารื่นรมย์ในสุภูติสูตร ปรารภท่านพระสุภูติซึ่งเป็นน้องชายท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ซึ่งเต็มเปี่ยมไปด้วยศรัทธา Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ความเดิมจากตอนที่แล้ว คือ นายพรานยอมปล่อยพญาหงส์ ในตอนที่ 2 นี้ เป็นตอนที่สุมุขะหงส์ได้ให้นายพรานพาไปหาพระราชาประโยชน์ทั้งปวงของบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยกัลยาณมิตร ย่อมให้สำเร็จความสุขความเจริญเหมือนพญาหงส์ธตรฐและสุมุขหงส์ สมบูรณ์ด้วยกัลยาณมิตร เกิดประโยชน์ให้สำเร็จความสุขความเจริญ กลับมายังหมู่ญาติ ฉะนั้น Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระพุทธเจ้าทรงปรารภเรื่อง หงส์ชื่อสุมุขะไม่ละทิ้งพระยาหงส์ผู้ติดบ่วง เมื่อท่านพระอานนท์เอาตัวเข้าปกป้องพระพุทธเจ้าไม่ให้ถูกช้างนาฬาคีรีความสุขทางตา ทางหูที่เราได้รับนั้น คือ กับดักของมาร ทำให้ใจเราชุ่มด้วยกามการใช้ความดี ความจริงใจ สามารถปกป้องตัวเองให้พ้นภัยได้ เอาชนะเล่ห์เหลี่ยมต่างๆ ได้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ท้าวสักกะฯ หรือว่า พระอินทร์ คือตำแหน่งของจอมเทพผู้ปกครองเหล่าเทวดาอาศัยอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ชื่อ มฆมาณพได้บำเพ็ญ วัตตบท 7 ประการ คือ 1. บำรุงมารดาบิดา, 2. ประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้เจริญในตระกูล, 3. พูดคำสัตย์, 4. ไม่พูดคำหยาบ, 5. ไม่พูดส่อเสียด, 6. กำจัดความตระหนี่, 7. ไม่โกรธการที่จะมาเป็นมหาเทพได้ก็ต้องอาศัยการให้ทาน บำเพ็ญบารมีมาอย่างมากมายและต้องมีความเมตตา ท้าวสักกะฯ เป็นตัวอย่างของความเป็นผู้ไม่ประมาทในการทำความดีและสร้างบุญบารมี ทั้งยังเป็นผู้ที่มีขันติ (ความอดทน) โสรัจจะ (ความสงบเสงี่ยม) เป็นเทวดาที่มีคุณธรรมสูงมาก Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

การทำความดีต้องอาศัย “เวลา” ที่ความดีนั้นจะปรากฎผลเหมือนกับต้นไม้ที่กว่าจะออกผลก็ต้องอาศัย “เวลา” เช่นกันการทำความดี ถ้าเรามี “ความมั่นใจ” ในกฎแห่งกรรม ว่าความดีมีผล ความชั่วมีผล จัดเป็นสัมมาทิฐิเบื้องต้น โดยอาศัย “ศรัทธา” เป็นที่ตั้งบุคคลทำกรรมสิ่งใด ย่อมได้รับผลจากกรรมนั้น แต่บางครั้งก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับกรรม แต่เกิดจากปัจจัยแวดล้อม อย่างเรื่องของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ที่ประสบเคราะห์จากสภาพแวดล้อม เพราะฉะนั้นต้องมีความแยบคายในการแยกแยะ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

การรู้จักเลือกคบคนที่ดี มีเมตตาก็เหมือนกับเราได้อาศัยอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่ที่ให้ร่มเงา ทำให้ชีวิตเราอยู่ร่มเย็นเป็นสุขได้ เหมือนในนิทานธรรมบท และ นิทานชาดก ที่ยกมาในคราวนี้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นิทานธรรมบทที่ยกมาในเอพิโสดนี้ประกอบด้วย เรื่องการผูกเวรของหมีและไม้ตะคร้อ, ความพินาศเพราะทะเลาะกันของฝูงนกกระจาบ, การเบาะแว้งกันของภิกษุชาวโกสัมพี, นางนกไส้(นกต้อยตีวิด) กับช้างเกเรทั้ง 4 เรื่องได้แจกแจงให้เห็นถึงความย่อยยับ เสียหาย หากเกิดการขัดแย้ง ทะเลาะต่อกัน เพราะนำมาซึ่งการผูกเวรต่อกันอย่างเรื่องของนางนกไส้ (นกต้อยตีวิด) การขัดแย้ง การทำความแตกร้าวกัน ย่อมนำมาซึ่งความเดือดร้อนต่อตนเองและผู้อื่นในเรื่องของนางนกไส้ กับ ช้างเกเร จะเห็นได้ว่าเมื่อสัตว์ตัวเล็ก ๆ 4 ตัว อย่างกา นางนกไส้ กบ และแมลงวันหัวเขียว มีความกลมเกลียวกันก็สามารถร่วมใจกันฆ่าช้างเกเรตัวใหญ่ได้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ถ้าเรามีคำสอนที่ดีที่ทำให้เราเกรงกลัวต่อบาป (หิริโอตตัปปะ) ก็จะทำให้มีเกรงใจต่อกัน ไม่ด่ากันเมื่อเรามีศรัทธา เชื่อมั่นในคำสอนเราก็จะเกิดหิริโอตตัปปะบุคคลผู้ฆ่าความโกรธได้ย่อมอยู่เป็นสุข จัดเป็นผู้มีขันติอดทนอย่างยิ่งคนเราสมัยนี้ต้องมีที่ยึดเหนี่ยวจิตใจเพื่อให้จิตใจมั่นคงตั้งอยู่ได้ ไม่อย่างนั้นก็จะต้องทิ่มแทงกันด้วยหอกคือปาก ไม่มีใครเกรงกลัวอะไร อย่างนี้สังคมไม่ดีแน่ แต่ถ้าเรามีคำสอนที่สอนให้เรามีความเกรงกลัวต่อบาปแล้ว พอจะด่าเค้าก็เปลี่ยนเป็นไม่ด่า ตักเตือนกันด้วยถ้อยคำสุภาพ สังคมก็จะไปได้ดี รู้จักเกรงใจ จะเกรงใจกันได้ต้องมีหิริโอตตัปปะ การที่มีหิริโอตตัปปะก็ต้องมีศรัทธา ความเลื่อมใส ความลงใจ …อย่างพระพุทธเจ้าเวลามีคนมาด่ามาว่า ท่านรักษาจิตอย่างไร…โดยจะเริ่มจากเรื่องขันติคือความอดทน …เริ่มจากนิทานธรรมบทเรื่องของธนัญชานีพราหมณ์ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระราธะ ภิกษุผู้ว่าง่าย เป็นภิกษุรูปแรกที่บวชด้วยวิธีญัตติจตุตถกรรม และเป็นอสีติมหาสาวก 1 ใน 80 รูป ที่มีความคุณธรรมที่เลิศในด้านความเป็นผู้มีปฏิภาณแจ่มแจ้งความเป็นมาของท่านพระราธะ ทำไมจึงเป็นผู้ว่าง่าย เกี่ยวข้องอย่างไรกับท่านพระสารีบุตร ที่มีความกตัญญูกตเวที และคุณธรรมในความเป็นเลิศในเรื่องปฏิภาณพระราธะเป็นผู้ที่รับฟังคำตักเตือนด้วยความเคารพหนักแน่น บอกอย่างไรทำอย่างนั้น ไม่เกี่ยงงอน เป็นผู้ที่บอกง่ายสอนง่าย เป็นผู้ที่มีปฏิภาณ คือ ความสามารถในการที่โต้ตอบได้ทันทีทันควัน เป็นปัญญาที่จะแก้ปัญหาเฉพาะหน้า มีความคิดทันการ คือ มีปฏิสัมภิทา มีความแตกฉานถ้ามีภิกษุอย่างพระราธะมากๆ ศาสนาของเราเจริญแน่นอน พระอุปัชฌาย์ ครูบาอาจารย์ที่บวชให้ สามารถรับพระได้ไม่จำกัด และสามารถที่จะให้ศาสนาดำรงอยู่ ตั้งอยู่ได้ตลอดกาลนานทีเดียว Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นิทานธรรมบทแปลเรื่องของ พหุปุตติการเถรี ผู้มีลูกมากแบ่งเป็นชาย 7 คน หญิง 7 คน แต่ไม่มีลูกคนใดอุปถัมภ์ดูแล ภายหลังจึงบวชและได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้ใดพึงเป็นอยู่ ๑๐๐ ปี แต่ไม่เห็นธรรมอันยอดเยี่ยม ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้เห็นธรรมอันยอดเยี่ยมประเสริฐกว่านิทานเรื่องที่ 2 เป็นเรื่องของพราหมณ์เฒ่าที่บุตรก็ไม่ดูแล แต่ได้รับการช่วยเหลือ ภายหลังพราหมณ์ท่านนี้ก็บรรลุเป็นโสดาบัน และลูกก็รับกลับไปอยู่ด้วยเรื่องที่ 3 เป็นเรื่องของภิกษุผู้ว่ายาก Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

บางคนบางครั้งบางทีไม่ได้จะเห็นทุกข์ ไม่ได้จะคิดถึงว่าต้องมาแก้ปัญหาอะไร เวลาอยู่บ้านมีความสุขดี ไม่ได้คิดจะมาวัด ไม่ได้คิดจะทำบุญให้ทาน ชั้นก็มีความสุขของชั้นดีพอวันหนึ่งมีความทุกข์มากเลย จะถูกแย่งเมียไปจึงค่อยคิดจะมาวัดชายคนนั้น จะถูกพระเจ้าปเสนทิโกศลหาเรื่องใส่ให้จะถึงที่ตาย เพราะต้องการภรรยาของเขา แต่เรื่องพลิกเพราะบุญญาธิการของพระเจ้าปเสนทิโกศล ยังรักษาเอาไว้ด้วยความที่ท่านมีกัลยาณมิตร คือ พระนางมัลลิกา และพระพุทธเจ้าที่เทศน์เรื่องเสียงของสัตว์นรกประเภทหนึ่งที่อยู่ในโลหกุมภีนรกผู้กล่าวอักษร ‘ทุ. สะ. นะ. โส.’ ชายคนนี้จึงโชคดีพ้นจากความทุกข์ มีปัญญารักษาตัวได้Time index[03.34] ธรรมบทแปล “บุรุษคนใดคนหนึ่ง”[05.28] อำนาจความรัก[15.55] เรื่องของเปรตผู้กล่าวอักษร ทุ. สะ. นะ. โส.[17.53] พราหมณ์โง่ให้พระราชาบูชายัญ[21.40] พระนางมัลลิกาทรงเปลื้องทุกข์ของสัตว์[26.39] พระศาสดาทรงแสดงโทษปรทาริกกรรม[40.52] “ภิกษุทั้งหลาย สังสารวัฎนี้ที่สุดมีเบื้องต้นและเบื้องปลาย อันใคร ๆ ไปตามอยู่รู้ไม่ได้แล้ว เบื้องต้นเบื้องปลาย ย่อมไม่ปรากฎแก่คนพาลทั้งหลาย ผู้ไม่สามารถทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ ย่อมยาวแท้ทีเดียว”[42.48] พระนางมัลลิกาเคยช่วยทุกข์คนในชาติปางก่อน[56.13] “ถ้าสัตว์ทั้งหลายพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘ชาติสมบัตินี้เป็นทุกข์, สัตว์ไม่พึงฆ่าสัตว์เพราะว่าผู้ฆ่าสัตว์เป็นปกติย่อมเศร้าโศก.” Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เรื่องราวที่ปรารภการฝึกจิตของบัณฑิตสามเณร “บัณฑิต” คือผู้ฉลาด ผู้ที่พยายามฝึกจิตฝึกใจของตนเอง เห็นว่าลูกศรไม่มีจิตไม่มีใจ ยังดัดได้ น้ำไม่มีจิตไม่มีใจ ยังสามารถลำเลียงไปที่สูงกว่าได้ ไม้ไม่มีจิตไม่มีใจ ยังสามารถทำให้มันโค้งให้มันงอได้ แล้วคนมีจิตมีใจ ทำไมจะฝึกไม่ได้เมื่ออดีตชาติสามเณรบัณฑิตเคยเกิดเป็นมหาทุคตะคนเข็ญใจ แล้วได้ทำการบำรุงพระพุทธเจ้า เมื่อเสียชีวิตแล้วก็ได้มาเกิดเป็นเด็กชายบัณฑิต Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

บุคคลทำกรรมใดไว้ย่อมต้องได้รับผลของกรรมนั้นไม่ว่าจะช้าหรือเร็ว ไม่ว่าจะเป็นกรรมดีหรือกรรมไม่ดีอรรถกถาที่ยกมาครั้งนี้กล่าวถึงเรื่องของ “กรรม” โดยยกเรื่องของพระติสสเถระผู้มีกายเน่า และ นายสุมนมาลาการ นายช่างดอกไม้ที่ยอมถวายชีวิตเพื่อพระพุทธเจ้า ทั้งสองทำกรรมอย่างไรบ้าง ?ยกนิทานธรรมบท 2 เรื่องขึ้นมาเป็นเรื่องของ “กรรม” โดยเรื่องแรกเป็นเรื่องของพระติสสะเถระผู้มีกายเน่า ด้วยโรคแผลพุพองได้รับความทรมานเพราะกรรมที่เคยทำมา จนภิกษุอีก 2 รูปต้องเข้ามาช่วยดูแลแต่ก็ดูแลไม่ไหวจนพระพุทธเจ้าต้องลงมาดูแลพระติสสสะเถระด้วยพระองค์เองและทรงเทศน์ให้ฟังจนพระติสสะบรรลุธรรม … ส่วนเรื่องที่ 2 เป็นเรื่องของนายช่างดอกไม้ที่มีจิตใจดี เขาจึงตั้งชื่อว่า “สุมน” คือผู้มีจิตใจดี จิตใจงดงาม …นายช่างร้อยดอกไม้ของพระเจ้าพิมพิสารจะต้องนำดอกไม้มาถวายพระราชาทุกวัน แต่วันนั้นเห็นพระพุทธเจ้าและเกิดศรัทธาอย่างแรงกล้าโดยไม่เกรงกลัวต่ออาญายอมสละชีิวิตตรงนั้น เพราะตั้งใจจะถวายดอกไม้เป็นพุทธบูชาแก่พระพุทธเจ้า ซึ่งการเอาชีวิตเข้าแลกเพื่อกระทำสิ่งนี้ให้ได้ (การยอมตายเพื่อความดีเพื่อรักษาศีล) บุญที่เกิดจากการตั้งมั่นอย่างแรงกล้านี้ทำให้มีบุญบารมีอย่างมาก Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ยกนิทานชาดกเรื่อง นกขมิ้นกับลิงพาล พระพุทธเจ้าทรงตรัสปรารภ สัทธิวิหาริกของพระมหากัสสปเถระผู้รับฟัง;ต้องมีจิตใจที่มีความหนักแน่น มั่นคง ไม่หวั่นไหวไปในทั้งคำชม คำด่า คำว่า, ผู้พูด; พูดชี้ชวน ตักเตือนอย่างใด ๆ ต้องอยู่ในสัมมาวาจายกนิทานธรรมบทเรื่องราวของ นายสุปปพุทธะ ผู้ที่เป็นโรคเรื้อน แต่เป็นผู้ไม่ขัดสนในอริยทรัพย์บุคคคลผู้มีอริยทรัพย์ 7 เป็นผู้ไม่ขัดสน… “ความร่ำรวย การมีทรัพย์ เราไม่ได้ดูแค่ภายนอกเท่านั้น ต้องดูภายในด้วย”เราอย่าให้ตกเป็นเครื่องมือของมาร อย่าให้เป็นฝักฝ่ายเดียวกับมาร ด้วยการอย่าไปใช้เครื่องมือมาร แต่ให้ใช้เครื่องมือของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า …ใช้มรรค 8 นี่แหละเป็นเครื่องมือ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระศาสดา เมื่อทรงอาศัยภัททิยนครประทับอยู่ในชาติยาวัน (ป่ามะลิ) ทรงปรารภเมณฑกเศรษฐี, บุรพกรรมของท่านเศรษฐีโทษของคนอื่นเห็นได้ง่าย แต่โทษของตนเห็นได้ยากและคอยปกปิดโทษของตนเองไว้การเป็นเศรษฐีไม่ได้เป็นด้วยการอ้อนวอนขอร้อง แต่มีเหตุปัจจัยมาจากการให้ทาน การรักษาศีล และ การภาวนาเมื่อพราหมณ์มาขโมยแก้วมณีในกุฏิที่สร้างถวายพระเจ้าวิปัสสีไว้ โชติกเศรษฐีก็ได้ตั้งจิตอธิษฐาน (ตั้งใจมั่นอย่างแรงกล้า) ที่จะละวางความขัดข้องนี้ และส่งผลในชาติถัดมาว่า ไม่มีใครสามารถนำทรัพย์ของท่านไปได้เมณฑกเศรษฐีเจอภัยแล้งทั่วชมพูทวีป ในจังหวะที่จะกินข้าวหม้อสุดท้ายก็ได้พบปัจเจกพระพุทธเจ้าออกจากสมาบัติในวันนั้นพอดี เมณฑกเศรษฐีเลยตั้งใจสละออกและอธิษฐานว่าอย่าได้เจอภัยแล้งเช่นนี้อีก…การที่คนเราจะมีกำลังใจสูงได้ ต้องตั้งใจอธิษฐานด้วยใจมั่นอย่างแรงกล้า ทำในสิ่งที่ทำได้ยากในอันที่จะทำให้เกิดความสำเร็จขึ้นและทำให้เรามีกำลังใจสูงขึ้น Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระโชติกเถระ เดิมเป็นเศรษฐีที่มั่งคั่งด้วยทรัพย์สมบัติมากจนพระเจ้าอชาตศัตรูคิดจะยึดปราสาท ต่อมาเมื่อออกบวชจนบรรลุเป็นพระอรหันต์ ทรัพย์สมบัติของท่านก็อันตรธานหายไป ไม่มีใครสามารถล่วงล้ำเอาทรัพย์ของท่านมาได้ เหตุใดจึงไม่มีใครสามารถแย่งชิงสมบัติของโชติกเศรษฐีได้ ติดตามรับฟังได้ในเอพิโสดนี้"ผู้ใดละตัณหาในโลกนี้แล้ว เป็นผู้ไม่มีเรือน, ผู้นั้นมีตัณหาและภพอันสิ้นแล้ว เรียกว่าเป็นพราหมณ์" Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พาหิยทารุจีริยะ (ผู้นุ่งผ้าเปลือกไม้) เป็นผู้สำคัญว่าตนได้เป็นอรหันต์ แต่ด้วยความช่วยเหลืออของพรหมผู้เป็นสหายกันมาในกาลก่อน ได้มาแก้ความเห็นผิด และแนะนำบอกถึงพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นเป็นพระอรหันต์ ทรงแสดงธรรมเพื่อความเป็นพระอรหันต์ด้วย เมื่อพาหิยะฯ ได้ฟังเช่นนั้น เกิดสลดสังเวชขึ้นในใจ ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท รีบเดินทางอย่างเร็วพลันโดยไม่หยุดพัก เพื่อจะไปขอฟังธรรมจากพระพุทธเจ้า และเพียงแค่คาถาบทเดียวที่พระพุทธองค์ตรัสแก่พาหิยะฯ ในระหว่างทรงบิณฑบาต พาหิยะฯ ได้ทำอาสวะทั้งปวงให้หมดสิ้นไปแล้ว บรรลุพระอรหัต ด้วยบทแห่งคาถาที่ว่า “พาหิยะ! เมื่อใดเธอเห็นรูปแล้ว สักว่าเห็น, ได้ฟังเสียงแล้วสักว่าฟัง, ได้กลิ่น, ลิ้มรส, สัมผัสทางผิวกาย, ก็สักว่า ดม ลิ้ม สัมผัส, ได้รู้แจ้งธรรมารมณ์ ก็สักว่าได้รู้แจ้ง แล้ว ; เมื่อนั้น “เธอ” จักไม่มี. เมื่อใด “เธอ” ไม่มี ; เมื่อนั้นเธอก็ไม่ปรากฏในโลกนี้, ไม่ปรากฏในโลกอื่น, ไม่ปรากฏในระหว่างแห่งโลกทั้งสอง : นั่นแหละ คือที่สุดแห่งทุกข์ ละ.” ท่านพาหิยทารุจีริยะเป็นตัวอย่างของการตั้งตนอยู่ในความไม่ประมาท เมื่อทราบถึงความที่ตนมีความสำคัญผิดไป ได้รีบแก้ไข และรีบเดินทางไปขอฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าโดยไม่หยุดพัก เพราะเกรงถึงอันตรายแห่งชีวิตของพระพุทธองค์หรือของตนเอง ก่อนที่จะได้ฟังธรรม Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เรื่องราวของ “มัฏฐกุณฑลี” หรือ เด็กชายตุ้มหูเกลี้ยง แม้ตนป่วยหนักอยู่ เพียงได้ทำใจให้เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าเท่านั้น เมื่อทำกาละแล้ว ก็ไปเกิดในเทวโลก ในศาสนานี้พระพุทธเจ้าฝึกคนที่สามารถฝึกได้อย่างที่ไม่มีใครยิ่งกว่า, ความมั่นใจ ไม่เหมือนกับความยึดถือ เพราะความยึดถือเป็นอำนาจของตัณหา, ศรัทธาคือ ความมั่นใจที่มาจากปัญญา เป็นอินทรีย์ทำให้เรารื้อถอนตัวตนออกจากภพได้ ใจเป็นใหญ่ ใจเป็นประธาน ทุกอย่างสำเร็จได้ด้วยใจ ใจสามารถแบ่งได้เป็น 3 ระดับตามความหนักหน่วง เปรียบดังรอยขีดหรือกรีดลงบนน้ำ , รอยขีดรอยกรีดบนแผ่นดิน , รอยขีดบนแผ่นหิน Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระพุทธเจ้าทรงปรารภพระจักขุปาลเถระ ดังนี้ว่า “ธรรมทั้งหลาย มีใจเป็นหัวหน้า มีใจเป็นใหญ่ สำเร็จแล้วด้วยใจ ถ้าบุคคลมีใจร้ายแล้ว พูดอยู่ก็ดี ทำอยู่ก็ดี ทุกข์ย่อมไปตามเขา เพราะเหตุนั้นดุจล้ออันหมุนไปตามรอยเท้าโค ผู้นำแอกไปอยู่ฉะนั้น.”บาปกรรมนั้นย่อมตามผู้กระทำไป เหมือนล้ออันหมุนตามรอยเท้าโคพลิพัท ทุกข์ย่อมไปตามดุจล้อหมุนไปตามรอยเท้าโค Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระศาสดา เมื่อประทับอยู่ในพระเชตวัน ทรงปรารภเรื่องของพระเทวทัตและบุรพกรรมของท่านกรรมดีคนดีทำได้ง่าย กรรมดีคนชั่วทำได้ยาก ,กรรมชั่วคนชั่วทำได้ง่าย กรรมชั่วพระอริยเจ้าทั้งหลาย ทำได้ยาก คือ กรรมทั้งหลายที่ไม่ดีและไม่เป็นประโยชน์แก่ตนทำได้ง่าย กรรมใดแลเป็นประโยชน์ด้วยดีด้วย กรรมนั้นแลทำได้ยากอย่างยิ่ง.ความจำเริญ ย่อมมีแก่ผู้มีศีลทั้งหลาย Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เครื่องรังควานต่าง ๆ นั้นเหมือนกิเลส พอไม่สำรวมอินทรีย์ ทำผิดเล็กน้อย ไม่รีบแก้ไข ดัดตัดให้ตรง ขยายเป็นความผิดที่มากขึ้น ๆ สุดท้ายรากคว่ำชี้ฟ้า พระมหากาลเปรียบเหมือนต้นไม้ที่มีรากมั่นคง เหมือนภูเขาหินทั้งแท่ง ไม่มีช่องว่างในภายใน ไม่สั่นสะเทือนสะท้านจะฝึกจิตให้มีสมาธิดั่งภูเขาหิน ให้มีปัญญาดั่งยอดเพชร เริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ รักษาศีลให้ดี รู้จักสำรวมในอินทรีย์ทั้งหลาย รู้ประมาณในโภชนะอยู่เสมอ ไม่เกียจคร้าน มีความเพียรปรารภ ด้วยการเสพเสนาสนะอันสงัดอยู่อย่างต่อเนื่อง รู้จักสันโดษในบริขาลตามมีตามได้ พอทำให้ดีขึ้น จะได้สมาธิที่มั่นคง ชนิดที่เหมือนภูเขาหิน ปัญญาเราจะมีความคมมากทีเดียวTime index[00.56] ธรรมบทแปลเรื่องจุลกาลและมหากาล[04.49] มหากาลฟังธรรมแล้วลาน้องชายไปบวช[13.36] พระมหากาลพิจารณาศพกุลธิดา[15.46] พระมหากาลบรรลุพระอรหัต[23.32] พระมหากาลเป็นผู้ไม่หวั่นไหว[33.40] พระมหากาลเหาะหนีภรรยา[42.11] บทที่พระมหากาลบรรลุธรรม[47.12] การรู้ประมาณ กามมันละเอียดไม่ใช่แค่การแสวงหา การรับ การบริโภค ยังรวมการเก็บและการสละออก[55.00] ฝึกจิตให้มีสมาธิ ดั่งภูเขาหิน ให้มีปัญญา ดั่งยอดเพชร เริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ เรารักษาศีล ศีลจะรักษาเรา รักษาศีลให้ดี เป็นพื้นฐานให้มั่นคง พยายามก่อให้เกิดศีลอันเป็นไปเพื่อสมาธิ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ธรรมบทแปลเรื่องพระจูฬปันถกเถระ เป็นเรื่องราวและบุรพกรรมของพระเถระชื่อ พระจูฬปันถก ที่เมื่อกาลก่อนมีความเชี่ยวชาญในปิฎกทั้ง 3 ได้ไปดูถูกเยาะเย้ยภิกษุอื่นที่เขาพยายามจะท่องจำปิฎกอยู่ ด้วยความประมาทนี้ เป็นวิบากกรรมทำให้เกิดเป็นคนโง่ จำอะไรก็ไม่ได้ ท่านจะมีวิธีพลิกแพลงแก้สถานการณ์ให้สามารถมีความจดจำเชี่ยวชาญในปิฎกทั้ง 3 คืนมาได้อย่างไรสิ่งที่น่าขยะแขยงน่าเกลียดน่าชัง มันคือ ราคะ โทสะ โมหะ ถ้ามีใครคนใดคนหนึ่งสามารถนำรูปราคะ โทสะ โมหะออกมาให้ดูได้ มันจะน่าเกลียดน่าขยะแขยงมากที่สุดในโลก เป็นธุลี (เศษขยะน่าขยะแขยง) ที่ยิ่งกว่าเศษธุลี ราคะ โทสะ โมหะ ถ้าเข้าไปครอบงำจิตใจของใครคนใดคนหนึ่งเข้าแล้ว แม้คน ๆ นั้นจะฉลาด ก็กลายเป็นคนโง่ได้ ต่อให้เก่งก็กลายเป็นคนบื้อได้ เพราะราคะ โทสะ โมหะที่มันคอยรัดรึง Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระพุทธเจ้าทรงบอกไว้สอนไว้ถึงวิธีการจัดการกับคนไม่ดีคนเจ้าปัญหาที่ดีมาก ๆ จัดการตามธรรม โดยไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเองด้วย,ไม่เบียดเบียนผู้อื่นด้วย และการไม่เบียดเบียนทั้งสองฝ่ายด้วย..พึงจัดการกับคนที่เจ้าปัญหา โดยจัดการตามธรรม ให้มีความงดงาม ให้มีขันติให้มีโสรัจจะ จะพึงมีความงามในธรรมะวินัยนี้ได้แน่ได้ตรัสไว้ในธรรมบทเรื่อง ปาฏิกาชีวก ว่า ไม่ควรใส่ใจกับคำเสียดสีของคนอื่น เขาจะทำอะไร เป็นอย่างไร ก็เรื่องของเขา แต่ควรพิจารณาดูการงานของตัวเรานี้ว่า เราทำแล้วหรือยัง Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.