Polska i Polacy na całym świecie

Alicja Donimrska od 2023 roku pełni funkcję prezesa Zjednoczenia Polskiego w Wielkiej Brytanii i daje tym samym przykład, jak można odmładzać struktury organizacji polonijnych w świecie.

Dr Wanessa Bijak, naukowczyni z Uniwersytetu Wirginii w Stanach Zjednoczonych, ostatnie tygodnie 2025 roku określa jako wyjątkowo ważne - 9 grudnia w Warszawie odbierała bowiem akt powołania na członkinię Młodzieżowej Rady Polonijnej przy Marszałku Senatu RP.

Polska edukacja za granicą przechodzi obecnie fazę intensywnego rozwoju. Jak podkreśla Rafał Siemianowski, dyrektor Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą (ORPEG), z roku na rok rośnie liczba uczniów uczęszczających do polskich szkół działających poza krajem. Obecnie w 75 placówkach na czterech kontynentach kształci się już ponad 17 tysięcy dzieci i młodzieży.

Dwadzieścia projektów promujących język polski zgłoszonych przez polskie uczelnie i instytuty badawcze otrzymało w tym roku finansowe wsparcie Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Wśród nich znalazł się projekt, który już jest realizowany w Stacji Polskiej Akademii Nauk w Rzymie.

W okresie Bożego Narodzenia szczególnie mocno odczuwamy potrzebę bliskości i wspólnoty. Dla tysięcy polskich dzieci uczących się poza granicami kraju ten czas nabiera wyjątkowego znaczenia. Z myślą o nich Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą zainicjował międzyszkolną akcję „ORPEG – Polskie święta ponad granicami”, która połączyła uczniów polskich szkół rozsianych po całym świecie.

Znamy laureatów 20. edycji Konkursu o Nagrodę Marszałka Senatu dla dziennikarzy polskich i polonijnych. Tegoroczna edycja, zatytułowana „Polska tożsamość na emigracji. Między integracją a pamięcią”, udowodniła, że polskie media - zarówno krajowe, jak i polonijne - są ważnym strażnikiem pamięci, języka i kultury, a także mostem między Polską a jej diasporą.

Jak skutecznie uczyć języka polskiego młodzież polonijną w Wielkiej Brytanii i studentów w Chinach? Odpowiedzią są nowatorskie podręczniki autorstwa prof. Agaty Roćko z Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk – badaczki literatury polskiego oświecenia i jednej z czołowych specjalistek w zakresie glottodydaktyki języka polskiego jako obcego, drugiego i odziedziczonego.

W Senacie odbyła się uroczystość powołania członków Młodzieżowej Rady Polonijnej przy Marszałku Senatu RP XI kadencji. „Będziemy słuchali Waszego głosu i Waszej oceny tego, co robimy. Czekamy na Wasze pomysły, bo bardzo zależy nam na tym, żeby zaktywizować młode pokolenie Polaków za granicą” – zadeklarowała marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska.

Instytut Rozwoju Języka Polskiego ogłosił pierwsze ramy programowe dla nauczania języka polskiego za granicą – dokument, który ma przełomowe znaczenie dla tysięcy uczniów i nauczycieli polonijnych. To efekt szerokich konsultacji oraz potrzeba uporządkowania i wsparcia globalnej edukacji polskiej. Jak podkreśla dyrektor Instytutu, dr Urszula Starakiewicz-Krawczyk, stanowi „pierwszy kamień milowy na drodze do systemowego wspierania rozwoju języka polskiego za granicą”.

Instytut Rozwoju Języka Polskiego od kilku lat z powodzeniem realizuje projekty promujące język polski i wspierające dwujęzyczność wśród młodego pokolenia Polonii. Jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się przedsięwzięć są Polonijne Debaty Młodych - cykl międzynarodowych wydarzeń adresowanych do młodzieży w wieku 16–19 lat. W ostatnich miesiącach odbyły się m.in. w Melbourne, Dublinie, Offenburgu i Londynie, przyciągając młodych uczestników z całego świata. W rozmowie z Polskim Radiem dla Zagranicy inicjatywę szczegółowo omówiła dr Urszula Starakiewicz-Krawczyk, dyrektorka Instytutu.

O wyzwaniach stojących przed edukacją polonijną, poszukiwaniu nowoczesnych metod uczenia języka polskiego i promocji naszej kultury za granicą mówiono w Szwajcarii na II Konferencji Edukacyjnej. Jej uczestnikami byli przedstawiciele szwajcarskiej Polonii oraz zaproszeni goście z Polski, a wśród nich nasz rozmówca, profesor Piotr Kołodziej, dyrektor Instytutu Filologii Polskiej w Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Mówię z wielką dumą o Polakach, uważam, że sobie doskonale radzą w Szwajcarii. Mieszka tu mniej więcej około 60 tysięcy Polaków i znakomita większość, która tutaj funkcjonuje to są świetni ludzie, dobrze wykształceni, zaradni. Ten kraj też trochę tego wymaga, wymaga od osoby, która decyduje się tutaj przyjechać nie tylko ciężkiej pracy, ale większej dyscypliny i Polacy mają świetne notowania w Szwajcarii – mówił mieszkający w Genewie mecenas Piotr Augustyniak, prawnik, powiernik, przedsiębiorca.

To już 34. rocznica nieprzerwanej działalności polskiego teatru w Kanadzie, a także na świecie. Teatru, który nie przestaje zachwycać i wzruszać. Wkrótce zobaczymy "Pocałunki", spektakl teatralny Salonu Poezji, Muzyki i Teatru, poświęcony życiu i twórczości Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Premiera przedstawienia odbędzie się 22 listopada. Spektakl jest podróżą śladami poetki, przygotowaną przez wybitne aktorki - Marię Nowotarską i Agatę Pilitowską.

We Fryburgu, w Szwajcarii, odbyła się II Konferencja Edukacyjna poświęcona edukacji, językowi polskiemu i komunikacji. Jej organizatorami byli Polsko-Szwajcarski Instytut Kultury i Edukacji oraz Uniwersytet Fryburski. W debacie zwracano uwagę na trendy, innowacje i wyzwania, jakie towarzyszą rozwijającej się polszczyźnie.

Jest to coroczne wydarzenie dedykowane nauczycielom, edukatorom, rodzicom oraz wszystkim osobom zaangażowanym w rozwój edukacji polonijnej na świecie

Włoskie miasto Rocca di Papa i polski Pruszków nawiązały współpracę między innymi w sferze ekologii, edukacji, kultury i sportu. Do podpisania umowy o partnerstwie miast, przyczyniły się przedstawicielki włoskiej Polonii, Bożena Wróblewska i Barbara Czechmeszyńska-Skowron.

Na Uniwersytecie w Ostrawie można oglądać wystawę „Tożsamość zakorzeniona”, przygotowaną przez Narodowy Instytut Polonika. Ekspozycja pokazuje bogate dziedzictwo polskiej kultury i obecności na Zaolziu, czyli w czeskiej części Śląska Cieszyńskiego – regionie, w którym od wieków spotykają się różne tradycje, języki i religie.

Dzięki inicjatywie Ambasady RP w Londynie język polski znalazł się w ofercie Oxford University Language Centre – jednej z najbardziej prestiżowych uczelni w Wielkiej Brytanii.

Fryburska polonistyka miała swój ważny dzień, swoiste polonistyczne święto, które w ostatnią sobotę października zgromadziło entuzjastów naszego języka prawie z całej Szwajcarii. Udało się to dzięki II Konferencji Edukativa 25, której inicjatorami byli Polsko-Szwajcarski Instytut Kultury i Edukacji oraz Katedra Slawistki Uniwersytetu Fryburskiego.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił kolejny konkurs, aby między innymi wzmocnić więzi młodych Polaków mieszkających za granicą z krajem. Program wspiera projekty edukacyjne, kulturalne i medialne oraz inicjatywy aktywizujące młode pokolenie Polonii na całym świecie.

Trwa 20. edycja Konkursu o Nagrodę Marszałka Senatu RP dla dziennikarzy polskich i polonijnych pod tytułem „Polska tożsamość na emigracji. Między integracją a pamięcią”. - Celem konkursu jest pokazanie, jak Polonia i Polacy za granicą zachowują swoją kulturę, tradycję i język, a także jak promują polskość poza granicami Polski, a jednocześnie stają się istotną częścią lokalnych społeczności - mówi Izabela Morawska, dyrektor Centrum Informacyjnego Senatu.

To inicjatywy Liliany Komorowskiej, polskiej aktorki od lat mieszkającej w USA i Kanadzie; edukowanie świata o osiągnięciach polskich artystów to moja misja – mówi gość Polskiego Radia dla Zagranicy.

Polonija fundacja została utworzona w 2006 roku w Stanach Zjednoczonych i przyczyniła się do szerzenia idei mądrej pomocy w małych ojczyznach na terenie całego kraju.

Akademia Języka Polskiego im. Generała Stanisława Maczka w Edynburgu działa od 10 lat i ma już trzy oddziały, a mimo spadającej liczby Polaków w Szkocji, uczniów wciąż przybywa.

Sekcja polska w Szkole Międzynarodowej (CSI) w Lyonie obchodzi w tym roku swoje 30-lecie działalności. Każdy miesiąc to promocja języka polskiego i podkreślenie polskiej obecności we Francji.

W szkole prowadzone są zajęcia z języka polskiego, historii, geografii, dzieci uczą się polskiej kultury i obyczajów, przygotowują też spektakle i koncerty z okazji polskich rocznic historycznych.