NEW

Dlaczego przekład poezji jest największą „awanturą” translatorska? Jak uruchomić w głowie to coś? Czy warto zaprzyjaźnić się z autorem? Dlaczego dwie pary oczu są lepsze niż jedna? Gościnią Marcina Gaczkowskiego jest Tereza Chlaňova – czeską tłumaczka literatury ukraińskiej, wykładowczynią w Instytucie Studiów Wschodnioeuropejskich na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Karola w Pradze, redaktorką i kuratorka inicjatyw translatorskich. Tłumaczyła utwory między innymi J. Wynnyczuka, W. Stusa, H. Czubaja, M. Johannsena, W. Rafiejenki. Wspominamy utwory: Wołodymyr Rafiejenko, „Najdłuższe czasy” Wołodymyr Rafiejenko ,„Mondegreen” Walerian Pidmohylny „Miasto” Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury Fot. Danuta Nauholnyk

Co dzieje się z wolnością twórczą podczas pracy w zespole? Odpowiedź na to pytanie zna Julia Didocha — współzałożycielka festiwalu Translatorium w Chmielnickim na ukraińskim Podolu, tłumaczka należąca do grupy translatorskiej „Werbacja”.Wspominamy o:- festiwalach: Translatorium (Chmielnicki, Ukraina) i Odnalezione w Tłumaczeniu (Gdańsk, Polska),- powieści „Nie ma powrotu” Thomasa Wolfe’a. Dlaczego ukraiński przekład tak długo trwa?- ruchu literacko-awangardowym: bitników,- Jacku Kerouacu, Tomie Leonardzie i Leopoldzie TyrmandzieA na wstępie niezastąpiony Ostap Sływynski (poeta i tłumacz m.in. Olgi Tokarczuk) wyznaczy granice wolności tłumacza. Nie przegapcie!Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Wszystko, co chcieliście wiedzieć o przekładzie, ale wstydziliście się zapytać. Agnieszka Rembiałkowska opowiada Marcinowi Gaczkowskiemu także o swojej prawdziwej i wyobrażonej Litwie, o tym, co ją przejmuje, a co przyjmuje, o pokusach i grzechach tłumaczy, o własnym pojmowaniu czułości. Wyjaśnia, dlaczego nanosi poprawki ołówkiem na wydanych już książkach, i dlaczego ma dystans do swojej tożsamości zawodowej: „Nie mam pewności, czy jestem tłumaczką”. Teoria przekładu Agnieszki? „Możecie wszystko, ale pod jednym warunkiem"? Jakim? Tego dowiecie się z rozmowy Gaczkowskiego i Rembiałkowskiej. Kto im przeszkadza w rozmowie? Pawie i pogotowie. REKOMENDACJE KSIĄŻKOWE z podcastu: „Słownik języka angielskiego” Akvilina Cicėnaitė, „Maranta” Birutė Jonuškaitė „Wpływ wielkości zaniedbywalnie małych na megastruktury” Gintaras Grajauskas „Negrįžtantys” (czyli „Niepowracający”) Jevy Dumbrytė, „Krzyż z drzewa zielonego” Juozasa Šikšnelisa, Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Oddajemy w Wasze ręce nowy numer magazynu „NEW online”, którego autorzy namówili mnie do refleksji. Z jednej strony łatwo popaść w rozchwianie, patrząc na koniec bezpiecznego ładu i dobrobytu, którego niezakłócone trwanie do końca świata i jeden dzień dłużej obiecywano jeszcze kilkanaście lat temu. Z drugiej strony pocieszająca jest myśl, że nie pierwszy to już raz i mamy z czego czerpać, z czego się uczyć, bo wiedza i kompetencja wydają się kluczowe nawet w emocjonalnie rozedrganym świecie. Zapraszam zatem do lektury nowego numeru naszego magazynu, który zachęca, by „na nowo” rozejrzeć się dookoła, sięgnąć do swoich doświadczeń i patrzeć w przyszłość. Magazyn można pobrać za darmo tutaj: https://magazyn.new.org.pl/na-nowo/Zapraszamy także do wsparcia redakcji na: https://patronite.pl/new.org.pl

Czy Mołdawia może stać się nową gwiazdą europejskiej turystyki? Choć kraj ten zmaga się z masową emigracją i drastycznymi zmianami klimatu, lokalni przedsiębiorcy znaleźli sposób na rozwój. Stawiają na autentyczność i zrównoważoną turystykę. W 2025 roku liczba gości wzrosła tu o ponad 60 proc. w porównaniu do okresu sprzed pandemii, co plasuje Mołdawię w dziesiątce najszybciej rosnących kierunków według UNWTO.Ten trend wzmacnia projekt Fundacji HumanDOC, realizowany dzięki wsparciu programu Polska pomoc Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Dzięki niemu polskie know-how pomaga przekształcić lokalne tradycje w dochodowe mikrobiznesy – od tropienia wilków po cyfrowe ścieżki edukacyjne w aplikacji EkoApp. Te działania budują odporność społeczeństwa na wpływy zewnętrzne i dają nadziei tym, którzy rozważali wyjazd za granicę. W ten sposób turystyka staje się narzędziem transformacji społecznej, chroniąc jednocześnie dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze mołdawskiej wsi przed „zadeptaniem”.

Współczesna misja wojskowa to nie tylko patrole i wozy bojowe. W południowym Libanie, na nękanym wojną pograniczu z Izraelem, polscy żołnierze w ramach misji UNIFIL przywracają poczucie normalności. Po krwawym konflikcie z końca 2024 roku powracający do domów cywile zastali ruiny, szkoły bez okien, szpitale bez sprzętu i bardzo złe warunki sanitarne. Pomagają im żołnierze sekcji zajmującej się współpracą cywilno-wojskową (CIMIC), którzy realizują projekty współfinansowane w ramach programu Polska pomoc Ministerstwa Sprawa Zagranicznych.Kpt. Natalia Fiedoruk tłumaczy w jaki sposób fotel dentystyczny podarowany mieszkańcom wioski Haddatha zmienił nastawienie lokalnej społeczności do sił ONZ oraz dlaczego zakup generatorów prądu i budowa wysypisk śmieci poprawiają bezpieczeństwo naszych żołnierzy. CIMIC pomaga Libańczykom odzyskać godność i wiarę w pomoc międzynarodową, cegiełka po cegiełce odbudowując zniszczoną infrastrukturę i międzyludzkie relacje, a równocześnie tworzy "małe bezpieczeństwo" w realiach wielkiego konfliktu.Polska pomoc to program polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Realizowany jest w krajach, które mierzą się z kryzysami i wyzwaniami rozwojowymi. To działania, które mają sens i historię, które pokazują, jak pomoc zmienia życie ludzi.

Inwazja Rosji, mobilizacja, ale także ogromna skala emigracji sprawiły, że Ukraina mierzy się z krytycznym niedoborem rąk do pracy. W odpowiedzi na to wyzwanie, Polska, za pośrednictwem Fundacji Solidarności Międzynarodowej (FSM), aktywnie wspiera projekt "Skills4Recovery" (Kompetencje dla Odbudowy). Program, realizowany w międzynarodowym konsorcjum (m.in. z Niemcami, Estonią i Danią), jest współfinansowany m.in. z programu Polska pomoc Ministerstwa Spraw Zagranicznych (4,7 mln zł w 2025 r.).Program wykracza poza pomoc doraźną. Wspiera systemowe przygotowanie Ukrainy do odbudowy i integracji z UE. Szkolenia, bazujące na polskich doświadczeniach przedakcesyjnych, skupiają się na przekwalifikowaniu dorosłych oraz kształceniu zawodowym młodzieży, by zaspokoić deficyt wykwalifikowanych pracowników technicznych, takich jak spawacze, elektrycy, choć nie tylko. Kluczowym elementem jest wsparcie dla kobiet w "męskich" zawodach oraz pomoc osobom wewnętrznie przemieszczonym, z których aż 45% jest bezrobotnych, podczas gdy 70% firm odczuwa braki kadrowe. "Skills4Recovery" ma także wymiar czysto ludzki, pokazuje Ukraińcom, że ktoś się nimi interesuje, daje nadzieję na przyszłość i buduje kapitał ludzki dla Ukrainy.Polska pomoc to program polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Realizowany jest w krajach, które mierzą się z kryzysami i wyzwaniami rozwojowymi. To działania, które mają sens i historię, które pokazują, jak pomoc zmienia życie ludzi.

Współpraca międzynarodowa i mądre wsparcie rozwojowe są kluczem do trwałej zmiany. Ideę tę ilustruje projekt Fundacji Ekonomicznej Polska - Afryka Wschodnia, która od lat angażuje się w rozwój przedsiębiorczości i edukacji rolniczej w Tanzanii, u podnóża Kilimandżaro. Założyciele Fundacji, Małgorzata i Robert Zduńczyk, wykorzystali doświadczenia polskiej transformacji gospodarczej do wsparcia lokalnej spółdzielni rolników mleczarzy.Projekt, finansowany m.in. z programu Polska pomoc MSZ, polega na modernizacji mleczarni i rozwoju rolniczej szkoły zawodowej. Przykładem takich działań są nowe, w tym miejscu, metody żywienia krów i edukacja praktyczna. Pomimo różnic kulturowych, cierpliwe budowanie zaufania i inwestowanie w ludzi przyniosło efekty, a skup mleka wzrósł kilkakrotnie.Inicjatywa stworzyła stabilne miejsca pracy dla młodych Tanzańczyków, przez co przeciwdziała migracji i wspiera rozwój lokalnego rolnictwa. Długofalowy sukces polega na przekazywaniu odpowiedzialności lokalnym menedżerom, co jest dowodem na to, że pomoc oparta na partnerstwie i budowaniu kompetencji realnie zmienia świat.Polska pomoc to program polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Realizowany jest w krajach, które mierzą się z kryzysami i wyzwaniami rozwojowymi. To działania, które mają sens i historię, które pokazują, jak pomoc zmienia życie ludzi.

„Dom jest tam, gdzie są książki”. Czym jest literatura dziecięca w czasie wojny? Terapią? Formą oporu? A może czystą czułością? W specjalnej mini-serii podcastu Glubb Dub Drib gościła stypendystka Rozstajów Olha Kuprian – pisarka, eseistka i autorka literatury dziecięcej, która mieszka i tworzy w Kijowie.Kuprian rozmawiała z Marcinem Gaczkowskim o pisaniu w czasie wojny, codzienności ukraińskich dzieci i o tym, czego literatura może nauczyć dorosłych – jeśli tylko pozwolą dzieciom mówić. Autorka mówi także o wojennej rutynie, szczęściu ukrytym w ulotnej codzienności i o tym, że dzieci w Ukrainie nie będą miały innego dzieciństwa.***Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania specjalnej mini-serii odcinków w ramach podcastu Glubb Dub Drib. Jego bohaterami są pisarki i pisarze z Ukrainy nagrodzeni stypendium Rozstaje 2025. Partnerem programu jest Kolegium Europy Wschodniej.Olha Kuprian w ramach programu Rozstaje opublikowała dwa teksty prezentujące ukraińską rzeczywistość kulturalną w czasie wojny:„Książki z miłości, nie dla wojny” w Dwutygodniku„To jest właśnie dom” w Magazynie Literacki Książki***GLUBB DUB DRIB to podcast literacki NEW – literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego.Autorem podcastu jest Marcin Gaczkowski literaturoznawca, historyk, publicysta. To jeden z założycieli portalu Rozstaje.art, współpracownik kwartalnika „Czas Literatury”, Polskiego Radia dla Ukrainy i Programu Drugiego Polskiego Radia. Tłumacz literatury ukraińskiej.***Program stypendialny realizowany jest w ramach projektu «Regained Culture. Ukrainian voices curate Ukrainian culture» finansowanym ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.Stypendium dla Olhi Kuprian ufundowała Fundacja Kościuszkowska.Program organizuje Stowarzyszenia Folkowisko i Rozstaje.art.Partnerami projektu są Kolegium Europy Wschodniej, Global Voices, BÁZIS – Magyar Irodalmi és Művészeti Egyesület Szlovákiában, FISZ Fiatal Írók Szövetsége, Сенсор Медіа i Česká asociace ukrajinistů, z.s.

Co robi poeta w strefie wykluczenia? Czy wypada dowcipkować z tragedii? Dlaczego ukraiński czarny humor jest aż tak czarny? Ihor Kruczyk – poeta, tłumacz, eseista i „prawie likwidator” skutków katastrofy w Czarnobylu – opowiada o języku w czasie wojny, absurdach historii i śmiechu, który bywa ostatnią deską ratunku.Marcin Gaczkowski rozmawia z Ihorem Kruczykiem. Ten redaktor, recenzent i felietonista urodził się w 1961 roku i w młodości pracował jako elektromechanik. W 1988 r. ukończył studia wieczorowe na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Tarasa Szewczenki w Kijowie. Dziś jest autorem sześciu książek i wielu artykułów w czasopismach m.in. „National Geographic”, „Krytyka”, „Literaturna Ukraina”, czy „Dzerkalo Tyżnia”.Ihor Kruczyk był stypendystą programu Rozstaje dla dziennikarzy z Ukrainy. W swoim pierwszym tekście, który powstał w ramach stypendium – autor pisze o folklorze postczarnobylskim. Na jego łamach – również na podstawie własnych doświadczeń i wspomnień – opowiada jak tragedia z 1986 roku wpłynęła na ludowe opowieści, bajania i twórczość. W tekście, obok zabawnych historyjek, dowiecie się również, jak technogenna katastrofa kształtuje pamięć zbiorową narodu. Tekst opublikował Dziennik Gazeta Prawna.W swoim drugim tekście Kruczyk pisze o twórczości więziennej w Ukrainie, wspominając między innymi Serhija Paradżanowa, Ołeha Sencowa czy Stanisława Asiejewa. Przeczytacie go na portalu NEW.Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania specjalnej mini-serii odcinków w ramach podcastu Glubb Dub Drib. Jego bohaterami są pisarki i pisarze z Ukrainy nagrodzeni stypendium Rozstaje. Partnerem programu jest Kolegium Europy Wschodniej.Finansowane ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.***GLUBB DUB DRIB to Podcast literacki NEW.Literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego.Autorem podcastu jest Marcin Gaczkowski literaturoznawca, historyk, publicysta. To jeden z założycieli portalu Rozstaje.art, współpracownik kwartalnika „Czas Literatury”, Polskiego Radia dla Ukrainy i Programu Drugiego Polskiego Radia. Tłumacz literatury ukraińskiej.***Program stypendialny realizowany jest w ramach projektu «Regained Culture. Ukrainian voices curate Ukrainian culture» finansowanym ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.Program organizuje Stowarzyszenia Folkowisko i Rozstaje.art.Partnerami projektu są Kolegium Europy Wschodniej, Global Voices, BÁZIS – Magyar Irodalmi és Művészeti Egyesület Szlovákiában, FISZ Fiatal Írók Szövetsége, Сенсор Медіа i Česká asociace ukrajinistů, z.s.

Prof. Marcin Czyżniewski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika wyjaśnia, jak działa opieka dyplomatyczno-konsularna w praktyce i jakie prawa mają obywatele UE za granicą. Co zrobić w razie utraty dokumentów i jak wygląda ewakuacja w sytuacjach kryzysowych? Ekspert z UMK omawia też pułapki prawne, które mogą zaskoczyć turystów – od zakazanych leków po lokalne obyczaje i surowe przepisy. Ten odcinek to nie tylko efekt warsztatów i dyskusji o prawach przysługujących obywatelom Unii Europejskiej, to także niezbędnik każdego świadomego podróżnika.

W dzisiejszym świecie, gdzie systemy prawne stają się coraz bardziej złożone, kluczowe jest zapewnienie obywatelom prawa do bezstronnego i niezawisłego sądu. Profesor Radosław Potorski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika opowiada, jak to fundamentalne prawo jest gwarantowane w ramach Unii Europejskiej i Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zwraca uwagę nie tylko na teoretyczne podstawy, ale również na praktyczne wyzwania, z jakimi boryka się polskie sądownictwo, wpływające bezpośrednio na możliwość korzystania z tego prawa przez obywateli. Podczas warsztatów "Unia Europejska w praktyce" dyskutowano także o istotnej roli edukacji prawnej w podnoszeniu świadomości społecznej na temat znaczenia niezależnego sądownictwa.Projekt współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach Projektu „Building Bridges - Civic Capital in Local Communities”, realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.

Jak zasady unijnego prawa wpływają na życie każdego obywatela? Rafał Kuligowski, prawnik i wykładowca akademicki z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zwraca uwagę zasady należące do filarów europejskiego wymiaru sprawiedliwości: domniemanie niewinności, zakaz podwójnego karania za to samo przestępstwo i proporcjonalność kar. Wychodzi przy tym poza teorię, przedstawiając praktyczne aspekty tych zasad, ich znaczenie dla obywateli i wyzwania, z jakimi mierzy się polski system prawny w kontekście integracji europejskiej. Wyjaśnia, dlaczego Unia Europejska stanowi bezpiecznik dla obywateli i jak ważne jest, aby Polacy mieli świadomość swoich praw, szczególnie w obliczu rosnącej mobilności i wzajemnego uznawania wyroków między państwami członkowskimi.Projekt współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach Projektu „Building Bridges - Civic Capital in Local Communities”, realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.

Julia Stachiwska – ukraińska poetka, dziennikarka, ilustratorka, autorka książek dla dzieci – opowiada o codzienności po traumie: o życiu pod niebem, po którym wciąż latają drony; o słowach, które nie muszą być wielkie, by coś znaczyć. Czy metafora jest dobra na dobre czasy? Dlaczego rosyjscy żołnierze nie zerwali mapy ze ściany w mieszkaniu Julii? I czy najlepszy wiersz rzeczywiście jest najlepszy? To szczera rozmowa – bez patosu, za to z kotem, który od dawna nie chowa się podczas alarmów, bo najwyraźniej cierpi na FOMO. Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania pierwszego odcinku z mini-serii podcastów Glubba, której bohaterkami są ukraińskie pisarki nagrodzone stypendiów Rozstajów. Finansowane ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.

Niepewność, nieprzewidywalność, wojna, poczucie zagrożenia, lęki i strachy – to oblicza chaosu, który wydaje się nas otaczać, wkradać się w zjawiska, które jeszcze tak niedawno wydawały się przewidywalne i pewne. Donald Trump stał się symbolicznym burzycielem porządków. Tego amerykańskiego, wewnętrznego, jak i światowego, co powoduje, że nie możemy okiem widza przyglądać się szaleństwu za oceanem. Mateusz Piotrowski opisał mapę, która może (bo przecież nic już pewne nie jest) pomóc nawigować w chaosie wewnętrznej polityki Białego Domu.Chaos oznacza zagrożenia, ale i szanse. Agnieszka Bryc przedstawia możliwości, które Donald Trump stworzył Władimirowi Putinowi usiłującemu nie tylko wygrać rozpoczętą przez siebie wojnę, ale także ponownie zaistnieć wśród światowych przywódców. A co, jeśli mu się nie uda, bo przecież gospodarz Białego Domu do przewidywalnych nie należy, a i włodarzowi Kremla zdarzają się spektakularne wpadki? Rosja upadnie? Rozpadnie się? Agnieszka Lichnerowicz zmierzyła się z tą możliwością, w którą w Polsce mało kto wierzy, Zachód się jej boi, a Ukraińcy więcej niż kibicują.Bliski Wschód od dawna nie jest uważany za oazę stabilności i przewidywalności, ale ostatnie dwa lata przyniosły wydarzenia dotąd niewyobrażalne. Zbudowana przez Iran regionalna architektura bezpieczeństwa legła w gruzach, a Izrael do woli bombarduje Teheran, przyjmując bolesne ciosy rakietowe, co Donaldowi Trumpowi pozwala ogłosić nową erę pokoju i współpracy. Mateusz Chudziak opisał natomiast nadzieję na proces pokojowy, o którym z nieśmiałością mówią Kurdowie po rozwiązaniu Partii Pracujących Kurdystanu (PKK), choć Turcy na razie deklarują zaledwie koniec terroryzmu. Nie lepiej wygląda sytuacja na Kaukazie, gdzie Gruzja pogrąża się w chaosie, który opisał Aleksander Palikot. Nic przy tym nie uwidacznia otaczającego nas chaosu lepiej niż infosfera, w której jesteśmy zanurzeni. Dezinformacja, fałszywe i zmanipulowane informacje kreują rzeczywistość i wpływają na zachowania całych społeczeństw. Autorytety – czy to osoby, czy instytucje – utraciły na znaczeniu. Co więcej, pomysłem Elona Muska czy Marka Zuckerberga nie jest sprawdzanie informacji, tylko odwołanie się mądrości tłumu. Mateusz Cholewa zastanawia się, czy na pewno jest to dobrym pomysłem. Gospodarka jest obszarem, który oczekuje przewidywalności i porządku. Globalizacja, która była pomysłem między innymi na stworzenie jasnych i trwałych mechanizmów na skalę światową, zaczęła być postrzegana jako jedno ze źródeł zła. Dorota Niedziółka argumentuje, że państwa nadal będą współpracować, choć na zmienionych zasadach, pomimo tego, że trudno sobie obecnie wyobrazić dalszą integrację globalną. Z kolei Piotr Cieśliński tłumaczy, dlaczego chaos jest naturalnym stanem Wszechświata i pokazuje, dlaczego przewidywanie zjawisk nie jest trudne, ale po prostu niemożliwe – i nie należy uważać tego za coś negatywnego. Naukowe spojrzenie na chaos i możliwości prognozowania przyszłości zapewne prędzej otrzeźwi potencjalnych konsumentów przepowiedni wszelkiego rodzaju, niż proroków twierdzących, że znają odpowiedzi na powszechną niepewność. Małgorzata Wosińska pomaga uporać się z niepewnością, lękami i chaosem. Kluczem do rozwiązania może być wspólne uświadomienie sobie kryzysu dotykającego każdego z osobna, ale także wszystkich razem.Zachęcam zatem do pobrania piątego już numeru magazynu „NEW online” dostępnego za darmo na stronie magazyn.new.org.pl. Co więcej, na nowych i powracających czytelników czekają także cztery wcześniejsze numery poświęcone przywództwu, zmianie, polaryzacji i władzy. Będziemy też wdzięczni za wsparcie naszego czasopisma przez Patronite.Redaktor Naczelny Jarosław Kociszewski

Młodzież Zaporoża, zaledwie 30 km od linii frontu, dorasta w cieniu wojny. Ich codzienność to lekcje online, głęboka izolacja społeczna i strach. W odpowiedzi na te wyzwania, przy wsparciu UNICEF i niemieckiego banku KfW, otwarto nowe centrum młodzieżowe w wyremontowanej, dawnej pralni w starym budynku w stylu Bauhaus. Nowa placówka zapewnia przestrzeń do spotkań, wsparcia psychologicznego i poszukiwania normalności. Mimo traumy i trudnych wyborów (nauka, praca, służba wojskowa czy emigracja), młodzi Zaporożanie, w tym 15-letni Heorhij i 16-letnia Anna, nie tracą nadziei. Walczą o swoją przyszłość i pragną zwycięstwa dla Ukrainy, wierząc, że są wolni i zawsze będą dążyć do niepodległości.

W niewielkiej cerkwi w skansenie na wyspie Chortyca na Dnieprze rodzina żegna poległego żołnierza. Tu teraźniejszość splata się z przeszłością, tworząc fundament ukraińskiej tożsamości. W tym miejscu dobrze widać, że nie ma Ukrainy bez Kozaków, a Kozaków bez Zaporoża. Stąd też mieszkańcy Zaporoża nie mają wątpliwości, że Rosjanie ich miasta i ziemi nie dostaną.

Czy Nobel dla tłumacza to tylko kwestia czasu? Czy tłumacze muszą zarabiać? Czy grozi im emerytura? I co wspólnego ma Towarzystwo Miłośników Indian ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury? W tym odcinku rozmawiam z Justyną Czechowską – tłumaczką literatury szwedzkiej i matką-założycielką STL, dla której przekład to radocha i wspólnota – nawet jeśli nieustannie szuka samotności. „Nie muszę mieć zapełnionego skarbca, żeby cieszyć się życiem" – mówi moja gościni. Na tapecie najnowsze przekłady Justyny:Marit Kapla, „Osebol" – cały świat w jednej miejscowości, na 850 stron wierszem. Ida Börjel, „Telefon do domu" – szatańskie wersety ze słów rosyjskich żołnierzy w Ukrainie. Agneta Pleijel, „Ślimaki i śnieg" – jak przełożyć kulturę na drugą stronę Bałtyku. Z opisu wydawcy:Rozmawiamy też o zagubionej i odnalezionej polszczyźnie oraz o stale rosnącej liczbie przyjaciół z dzieciństwa. Bo to dla nich pracuje Justyna.***Literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego. Prowadzi Marcin Gaczkowski.Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.