Misja specjalna

W Moskwie stwierdzono, że bomba atomowa to zbyt potężna broń, żeby zlecić odkrycie tajemnicy jej działania tylko jednemu agentowi. Stalin był zdeterminowany by zdobyć przewagę nad resztą świata. Gdzie przekazywane były meldunki o projekcie Manhattan i czemu Stalin był spokojny, kiedy Truman opowiedział mu o broni w Poczdamie?

Skopiowanie akt na mikrofilmy było najlepszą decyzją generała Reinharda Gehlena. Oryginały, czyli zwyczajne papierowe akta posegregowane w szaroburych teczkach włożono do wodoszczelnych pojemników i zakopano gdzieś w Alpach. Gdzie dokładnie? To wiedział tylko Gehlen - no i może jeszcze kilku jego zaufanych ludzi... To co takiego było w tych aktach?!

"Wojna się skończyła. W drugą nikt z nas młodszych nie wierzy" - mówił Bogdan Tymieniecki - as broni pancernej i weteran spod Monte Cassino. Ale odpoczywający po trudach kampanii włoskiej Tymieniecki nie wiedział, że w dalekiej Polsce marszałek Gieorgij Żukow postawił w stan gotowości bojowej swoje dywizje. Oficerowie marszałka od razu zauważyli, że Żukow przygotowuje się do obrony. Przed kim? Przecież wojna zakończyła się miesiąc wcześniej!

Lawina ruszyła już w 1988 roku. Najpierw powoli, niepewnie Estończycy, Łotysze i Litwini badali na ile pozwoli im Moskwa. A Moskwa pozwalała na wiele. Republikom przyznano pewien stopień autonomii. Sam Gorbaczow zgodził się na wprowadzenie systemów prezydenckich. Liczył, że to usatysfakcjonuje narody Związku Radzieckiego. Nie spodziewał się, że tym krokiem przyczyni się do wykreowania liderów ruchów narodowych, a w konsekwencji do upadku Związku Radzieckiego.

"Już jest powołana żydowska władza, która będzie wspólnie z wami walczyć o dumną i niezależną Palestynę. Obiecuję wam, że nie tylko dzieci, ale także my, mający siwe włosy, dożyjemy żydowskiej ojczyzny". Tak mówił David Ben-Gurion tuż po zakończeniu II wojny światowej w obozie dla uchodźców w Landsbergu. Obietnicę spełnił! Choć droga do niepodległego państwa Izrael była jeszcze bardzo długa...

Ta historia nie zaczęła się ani pod Pocztą Polską w Gdańsku, ani nad brzegiem Pacyfiku, jak sugerował Janusz Przymanowski - autor książki "Czterej pancerni i pies". Dla żołnierzy Pierwszej Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte ta historia zaczynała się łomotem karabinów NKWD o drzwi w ciche noce roku 1940. Potem była długa podróż pociągiem na wschód i miesiące, a nierzadko i lata, spędzone na ciężkiej pracy gdzieś pośród lasów Syberii, kopalń Kołymy, czy stepów Kazachstanu. Latem '41 rozbłysła światłem nadziei dla wszystkich Polaków deportowanych w głąb Związku Radzieckiego gwiazda generała Andersa. Świeciła jednak krótko, zaledwie rok. Dlatego nie wszyscy zdążyli schronić się pod skrzydła generała i razem z nim uciec ze Związku Radzieckiego...

Nocą z 22 na 23 lutego 2014 roku długo nie gasły światła w gabinecie prezydenta Federacji Rosyjskiej Władymira Władymirowicza Putina. Prezydent zaprosił do siebie na naradę tylko zaufanych ludzi. Wśród gości znaleźli się: Generał Igor Siergun - szef wywiadu wojskowego GRU oraz generał Aleksandr Bortnikow - szef wywiadu cywilnego FSB. Spotkanie otworzył prezydent, który nieoczekiwanie oznajmił: "Musimy zacząć pracować nad powrotem Krymu do Rosji". Co to w efekcie miało oznaczać?

"Polak z pochodzenia, autentyczny Polak, ale obywatel Związku Radzieckiego z wyboru" - mówił o Rokossowskim profesor Paweł Wieczorkiewicz. Jaką funkcję pełnił w Polsce Konstanty Rokossowski? Kim był i czym zakończyła się kariera Konstantego Rokossowskiego?

W niedzielę 13 czerwca 1971 roku na pierwszej stronie dziennika New York Times pojawił się artykuł ujawniający ściśle tajne dokumenty dotyczące polityki Stanów Zjednoczonych w Wietnamie. Wychodziły na jaw kłamstwa administracji prezydentów USA. Amerykanie i Kongres Stanów Zjednoczonych czuli się oszukani. Niedzielny numer New York Timesa szybko trafił na biurko doradcy do spraw bezpieczeństwa narodowego - Henry'ego Kissingera. Czy to on stał za tymi oszustwami?!

"Mata Hari dokonała wielkich rzeczy dla Niemiec. Była agentką wysokiej klasy" - tak napisano we francuskiej książce "Szpiegostwo podczas wojny światowej". Ile było w tym prawdy? Czy przypadkiem nie było tak, że nigdy nie umiała odnaleźć się w szpiegowskim fachu? Mata Hari pogubiła się w pogoni za pieniądzem i padła ofiarą gry, którą tajne służby Niemiec i Francji prowadziły podczas I wojny światowej.

13 kwietnia dziewiąta armia Billa Simpsona stała nad Łabą. Do stolicy III Rzeszy pozostawało raptem 80 kilometrów. Sam generał był przekonany, że jest w stanie dojść do Berlina szybciej niż Armia Czerwona. Jednak nigdy tam nie dotarła - generał Eisenhower zrezygnował z ofensywy na Berlin, a w zamian wszystko co miał najlepsze wysłał w Alpy. "Zajęcie reduty alpejskiej jest daleko ważniejsze niż zdobycie Berlina" - wyznał. Czym była wspomniana przez Ike'a reduta alpejska?

Zaczynał jako sprzedawca nielegalnych papierosów i fałszywych losów na loterię. A potem przerzucił się na sprzedaż kradzionych nagrobków. Ale to nie był dochodowy interes. Pewnego razu zlecono mu kradzież samochodu. Spodobało mu się, tak że do repertuaru swoich zajęć dodał kolejną specjalność. Wreszcie przyszła kolej na narkotyki. Jak narodził się słynny Pablo Escobar?

"Księcia Edwarda poznałam w 1931. Dopiero trzy lata później w styczniu 1934 zostaliśmy kochankami" - tak początek znajomości z księciem Wali Edwardem następcą brytyjskiego tronu wspominała Wallis Simpson. Kobieta dwukrotnie wychodziła za mąż i dwukrotnie się rozwodziła. Kiedy wokół ich miłości rozpętała się polityczna burza, miała czterdzieści lat. "Wybrał miłość, odrzucił koronę" - tak wtedy mówiono o Królu Edwardzie VIII.

Ta historia zaczęła się 11 marca1938 roku nad brzegiem Mereczanki, gdzieś na granicy polsko-litewskiej. Kamieniem, który poruszył lawinę był wystrzał z pistoletu. Strzelał litewski policjant, a od strzału zginął żołnierz Korpusu Ochrony Pogranicza - Stanisław Serafin. Kiedy o incydencie dowiedział się minister Beck - postanowił go cynicznie wykorzystać...

Czwartek, 21 grudnia 1995 roku, do świąt pozostały zaledwie trzy dni. Posłowie II Kadencji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej myślami byli już przy wigilijnych stołach. Naród ogarnął szał przedświątecznych zakupów i żaden zagoniony Polak nie interesował się sejmowymi kłótniami. I właśnie wtedy wybuchła polityczna bomba...

W pierwszym kwartale 1944 roku brytyjskie stacje radiowe nadały i odebrały całą serię depesz, które później wywołały ciąg niewyjaśnionych i tajemniczych zdarzeń. Chargé affaires Stanów Zjednoczonych przy rządzie polskim w Londynie ostrzegał, że tajemnicza osoba "wyjeżdża za kilka dni na konsultację z przywódcami polskiego podziemia". Wylot miał nastąpić z południowych Włoch, gdzie stacjonowały samoloty obsługujące loty cichociemnych i gdzie zatrzymał się major Marian Utnik, oficjalnie dla załatwienia spraw organizacyjnych, a tak naprawdę, aby zorientować się kim jest tajemniczy wysłannik z depeszy amerykańskiego Chargé affaires.

To nie tak miało wyglądać. Obiecywali sobie spontaniczną radość, fajerwerki i spektakularną manifestację w Warszawie. Oczywiście na cześć wracającego do kraju rządu. Niestety było zupełnie inaczej...

Klub Towarzyski przy ulicy Foksal 3 w Warszawie przyciągał bogatą klientelę. Bywali tu generałowie, właściciele dużych i dobrze prosperujących przedsiębiorstw oraz ministrowie. W piątek 15 czerwca 1934 roku w Klubie pojawiło się kilku ministrów i sam premier Leon Kozłowski. Wśród obsługi krążyły plotki, że zanosi się na ważne spotkanie. Godzinę później, o wpół do czwartej po południu, przed bramą zatrzymała się rządowa limuzyna.

W środę 28 sierpnia 2013 roku upał w prowincji Ghazni był ogromny. Nad rozgrzaną pustynią Afganistanu drgało powietrze, dlatego nikt nie zwrócił uwagi na ciężarówkę, która pojawiła się niespodziewanie. Ciężarówka zatrzymała się na wysokości niewielkiej wioski wysiadł z niej człowiek, który rozłożył na poboczu mały dywanik i zaczął się modlić bijąc pokłony. Kiedy skończył, wrócił do samochodu i przejechał zaledwie kilkadziesiąt metrów i zatrzymała się pod wysokim murem. Za nim toczyło się życie Polskiego Kontyngentu Wojskowego w bazie Ghazni - nazywanej potocznie "Gazownią".

Dla policjanta Trevora Locka ta historia zaczęła się od mocnej czarnej kawy. Pogoda tego dnia, 30 kwietnia 1980 roku była ponura. Nad Londynem wisiały deszczowe chmury. Zmarznięty Lock uznał, że nic się nie stanie, jeśli na pewien czas zniknie we wnętrzu ambasady. Niestety, to był błąd...

Był grudzień 1944 roku, kiedy marszałek Iwan Koniew szykował armię pierwszego frontu ukraińskiego do ostatniej ofensywy tej wojny. Roboty było mnóstwo, to też marszałek Koniew często odpoczywał w swojej źle ogrzanej kwaterze. Pewnego dnia odpoczynek przerwał mu adiutant pilnym wezwaniem do telefonu. Dzwonił Towarzysz Stalin, który miał dla niego zadanie - ocalić Kraków!

Coś wisiało w powietrzu. Zwiad lotniczy i nasłuch radiowy podpowiedziały aliantom, że po niemieckiej stronie frontu panuje wzmożony ruch. Zbiegły do aliantów niemiecki dezerter mówił o zbierającej się w Westfalii szóstej armii pancernej SS. Po co? Tego nie wiedział. Ale wkrótce wszystko miało stać się jasne...

W piątek 1 września 1939 roku wybuchła wojna, która już po dwóch dniach zmieniła się w II wojnę światową. Tego dnia rozpoczęła się trwająca przez sześć długich lat tragedia narodu, która pochłonęła co najmniej 6 milionów ofiar. Czy tej okrutnej wojny można było uniknąć? Ile dróg miał do wyboru minister spraw zagranicznych Józef Beck w 1939 roku? Czy wybrał najlepsze rozwiązanie? Takie pytania zadawali sobie Polacy już w marcu 1939 roku, kiedy czytali w prasie artykuły na temat zajęcia przez Niemcy Czechosłowacji.

W 1997 do radia RMF FM zadzwonił telefon. Telefon, który przejdzie do historii: "Chciałbym skorzystać z pośrednictwa waszej rozgłośni, aby w tym momencie dorzucić kilka słów". Kilka historycznych słów dwóm dziennikarzom RMF FM, Markowi Balawajdrowi i Bogdanowi Zalewskiemu dorzucić chciał sam pułkownik Ryszard Kukliński!

Jest grudzień 1914 roku. Od pół roku trwa wojna światowa. Na polach północno-zachodniej Francji i Belgii huczą działa. Pułki piechoty co chwilę rzucają się do ataku na zasieki z drutów kolczastych, gdzie karabiny maszynowe zbierają obfite żniwo. Giną bracia, ojcowie, i przyjaciele. Pierwsza połowa grudnia mija na serii ataków francuskich i brytyjskich dywizji na dobrze okopanych Niemców. Wszystkie próby przełamania frontu kosztują aliantów setki ofiar i kończą się niepowodzeniem. Tak doczekano czwartku, 24 grudnia...

Mówiło się, że już od początku ery Gierka Polska budowała bombę. Nie atomową - raczej bardziej zaawansowaną technicznie bombę neutronową. Po co Edwardowi Gierkowi była bomba? Czy faktycznie peerelowska Polska była w stanie wybudować tak potężną broń?

Od dnia śmierci studenta polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Stanisława Pyjasa minęło ponad 40 lat. Co ciekawe, ta tragiczna historia nadal budzi skrajne emocje i dzieli ludzi. Nikt nie wie, co wydarzyło się późnym wieczorem 6 maja 1977 roku w kamienicy nr 7 przy ulicy Szewskiej w Krakowie.

Było wczesne popołudnie 10 grudnia 1945 roku, kiedy do siedzącego w pociągu relacji Lousville - Waszyngton neurochirurga wojskowego pułkownika Roya Glenwooda Spurlinga podszedł konduktor. Przekazał prośbę Pentagonu, aby wysiadł w Cincinnati. Pułkownik wiedział, że słowo "prośba" to tylko forma grzecznościowa. Roy Glenwood Spurling nawet nie spodziewał się, co się wydarzyło...

Lato 1980 roku było gorące nie tylko z powodu aury. Polska przeżywała rewolucję Solidarności. Strajkowały kopalnie, huty i stocznie, ludzie łapali pierwszy eteryczny jeszcze powiew wolności, a PZPR łapało się wszelkich sposobów by utrzymać się przy władzy. W Moskwie biuro polityczne Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego powołało komisję do spraw polskich, a szef KGB Jurij Andropow straszył generała Mirosława Milewskiego - ministra spraw wewnętrznych PRL - scenariuszem węgierskim. Sytuacja zatem musiała być naprawdę poważna...

Początek tej historii zrodził się z nieufności, a może przenikliwości amerykańskiego generała Cartera Clarka. Był on szefem wydziału specjalnego Military Intelligence Service. Clark miał rzadką w kręgach Waszyngtonu przypadłość. Nie darzył zaufaniem Stalina i jego folwarku agentów z NKWD - wciąż patrzył Rosjanom na ręce! Zmobilizował sekcję kryptologów z Signal Intelligence Service do prac nad łamaniem radzieckich szyfrów. Ktoś podsunął nazwę "projekt Venona" i tak już zostało...

Zaczęli szpiegować dla Stalina w połowie lat 30-tych, ale dopiero w czasie II wojny światowej zaczęło być o nich głośno! Mówili o nich Piątka z Cambridge bądź Piatiorka. Kim byli agenci, którzy dali Stalinowi wgląd w największe tajemnice zachodnich aliantów? Posłuchaj kolejnego odcinka Misji Specjalnej w RMF FM!

"Pamiętny to był rok i straszny to był rok, ten od narodzenia Chrystusa Pana tysiąc dziewięćsetny i osiemnasty. [...] nad podziw wysoko stały na niebie dwie gwiazdy: gwiazda pastusza, wieczorna Wenus, i drżący czerwony Mars" - tak rok 1918 zapamiętał światowej klasy pisarz Michaił Bułhakow. W tym też roku, roku bogini miłości Wenus i boga wojny Marsa odrodziła się Polska. A jeszcze wiosną 1918 nic tego nie zapowiadało...

17 września 1939 roku - ten dzień przeszedł do historii jako dzień agresji radzieckiej na Polskę. Dzień później zaczęły się wywózki ludności na wschód, ale historia zapamiętała te największe: w lutym i kwietniu 1940 roku. Ilu Polaków wywieziono? Dawniej szacunkowe obliczenia historyków oscylowały w granicach miliona pięciuset tysięcy ofiar. Ale kilka lat temu tę liczbę drastycznie zredukowano do pięciuset tysięcy. Które szacunki są bliższe prawdy? Nie wiadomo...

Kompleks Riese budowany w latach 1943-45 pod stokami Gór Sowich do dziś wzbudza wiele pytań i kontrowersyjnych hipotez. Według Alberta Speera - głównego architekta Rzeszy - do tej gigantycznej budowy potrzebnych było, 213 000 metrów sześciennych tuneli, 58 km dróg, sześć mostów, 100 km rurociągów i aż 257 000 metrów sześciennych betonu zbrojonego, czyli więcej, niż w 1944 roku na budowę schronów dla ludności Rzeszy. Jak jest ogromny kompleks Riese? I jakie kryje tajemnice?

Nazywał się Joseph Patrick Kennedy, z pochodzenia był Irlandczykiem. Na rok przed wybuchem II wojny światowej trafił do Londynu jako ambasador Stanów Zjednoczonych. Dwadzieścia lat później jego syn John miał zostać prezydentem USA - Legendarnym JFK. Ale prezydencki fotel marzył się również samemu Josephowi. Co wspólnego z Kennedym miał Adolf Hitler?

Minęła siódma rano 12 maja 1926 roku, marszałek Piłsudski pożegnał się z żoną tak jak zwykle. Nie zanosiło się, by coś pokrzyżowało mu plany. Poprosił nawet małżonkę, by przygotowała obiad jak zazwyczaj, na w pół do trzeciej. Mijały godziny, przeszła umówiona pora obiadu, a Piłsudski nie wracał. Pani Piłsudska zaczęła się niepokoić. A niepokój ten wzrósł, gdy radio doniosło o rozpoczęciu bitwy regularnych wojsk na ulicach Warszawy.

Wieczorem 26 września 1994 roku nad pasem startowym eksperymentalnej bazy RAF Boscombe Down rozbłysła ogromna kula ognia. Dwa dni po katastrofie na lotnisku wylądował ogromny samolot transportowy C-5 Galaxy. Wrak rozbitej maszyny zapakowano do Galaxy i wywieziono do Stanów Zjednoczonych. Sprawa wypłynęła znowu wiosną 1997, gdy redaktor renomowanego czasopisma Air Forces Monthly - David Oliver wyznał światu: "Nie mamy wątpliwości, że incydent nigdy nie został w zadowalający sposób wyjaśniony przez władze"...

Pierwsza kostka tego politycznego domina przewróciła się w czwartek 4 czerwca 1992 roku. Wtedy Minister Spraw Wewnętrznych Antoni Macierewicz podał do wiadomości sejmu nazwiska 66 tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa PRL. Potem przez korytarze sejmu przetoczyły się złowieszcze słowa Jacka Kuronia: "Rozpoczynamy grę, która się skończy źle dla wszystkich uczestników"...

Gorące lato 1961 roku. W lokalach Hamburga dojrzewa nowy boysband - The Beatles. Beatlemania błyskawicznie opanuje Niemcy Zachodnie i całą Europę. Dla niektórych to dobrze... Nieco odwróci uwagę od rozrywającej Europę na dwie części Żelaznej Kurtyny.

Był wieczór 9 sierpnia 2008 roku, kiedy odezwał się telefon w gruzińskim ministerstwie obrony. Dzwoniono z Pentagonu. "Nasze satelity zauważyły sześć, powtarzam, sześć bombowców strategicznych startujących z lotniska pod Moskwą. Według naszych obliczeń znajdą się nad Gruzją za 22 minuty." - powiedziano. Niestety, prognozy Amerykanów okazały się bardzo precyzyjne...

Jeszcze w czasach Związku Radzieckiego 1 września w Rosji obchodzony był nie tylko jako początek roku szkolnego, ale również jako Święto Wiedzy. Organizowano oficjalne uroczystości i akademie, ale też imprezy plenerowe. Takich różnorodnych atrakcji spodziewały się dzieci szkoły podstawowej numer 1 w Biesłanie, w zaledwie 35-tysięcznym mieście nad Terekiem w Osetii Północnej. Niestety we wrześniu 2004 roku znalazło się na celowniku Szamila Basajewa...

Luty 1984 roku. Cały świat patrzy na Sarajewo z ogromnym zaciekawieniem. To właśnie tam odbywają się zimowe igrzyska olimpijskie! 10 lat później, w lutym 1994 roku świat znów patrzy na Sarajewo - tym razem z przerażeniem! Dzienniki telewizyjne donoszą o masakrze na placu targowym Markale. Od ostrzału artyleryjskiego zginęło 68 osób! 190 odniosło rany! Jak to się stało, że w niespełna dekadę arenę igrzysk opętały demony wojny domowej?

Początek marca 1969 roku. Na terenie dalekowschodniego okręgu wojskowego trwają manewry. Wojska lądowe i lotnictwo ćwiczą obronę radzieckiego Kraju Przymorskiego przed agresją wydumanego nieprzyjaciela. Nikt, od szarego szeregowego zaczynając a na ministrze obrony ZSRR kończąc, nie spodziewał się, że właśnie wtedy pojawi się nowy nieprzyjaciel i to jak najbardziej realny...

W 1961 roku trzej bracia Janoszowie - Mieczysław, Kazimierz i Jan - dostali polecenie wywiadu PRL, aby przenieść się na zachód i tam urządzić sobie życie. Pretekstem do wyjazdu była wycieczka do Francji zorganizowana przez Polski Związek Motorowy. Do Francji dojechali szczęśliwie, natomiast w drodze powrotnej uciekli... Czym była operacja opatrzona kryptonimem "Żelazo"?

12 sierpnia 2000 roku. Morze Barentsa. Manewry rosyjskiej floty północnej. 30 okrętów, krążowniki, okręty rakietowe, niszczyciele i gros mniejszych jednostek wypłynęło z baz za kołem podbiegunowym. Wśród nich jest okręt podwodny, duma rosyjskiej floty K141 Kursk. Na pokładzie znajdowało się 118 członków załogi. Dowodził kapitan I rangi Gienadyj Liaszyn. Kursk kosztował miliard dolarów. Z uwagi na elektronikę oraz uzbrojenie nazywano go najnowocześniejszym okrętem podwodnym na świecie. 12 sierpnia Kursk miał wykonać dwa zadania. Nikt nie spodziewał się tego, co miało się stać tuż przed południem...

Drugi dzień świąt wielkanocnych, 17 kwietnia 1995 roku, Gdańsk. O godz. 5:49 jeden z mieszkańców bloku przy ulicy Wojska Polskiego w Gdańsku dzwoni na pogotowie gazowe zgłosić awarię instalacji. Zgłoszenie zostaje przyjęte. Załoga pogotowia zbiera się do drogi. Chwilę po telefonie o 5:50 dochodzi do eksplozji.

W 2003 roku Stany Zjednoczone wypowiedziały wojnę terroryzmowi i zaatakowały Irak współpracujący z Al-Kaidą. Tuż przed wybuchem wojny grupa żołnierzy GROM zdobyła strategiczną dla USA platformę naftową w porcie Umm Kasr...

Magazyn "Forbes" wybrał go najbardziej wpływowym człowiekiem świata, a Dziennik "The Times" i dwutygodnik "Time" widzieli w nim człowieka roku. Kim jest Władimir Władymirowicz Putin i na czym polega jego fenomen?

Między 12 a 17 lipca 1995 roku pod Srebrenicą rozstrzelano 8372 mężczyzn i chłopców. Po obu stronach drogi, tak zwanej osi śmierci, leżą miejsca straceń oraz 43 masowe groby. Tak naprawdę do dzisiaj nie wiadomo, ile ofiar pochłonęła masakra w Srebrenicy. Badacze uważają, że mogło ich być o wiele więcej...

Była noc z pierwszego na drugiego maja 2011 roku, kiedy nad zabudowaniami rezydencji Osamy bin Ladena w Abbottabad zawisły dwa amerykańskie helikoptery Black Hawk pełne komandosów navy seals. Obława na największego wroga USA dobiegła końca. Nadszedł czas by pociągnąć za spust...