MISCHA!

Over WIDM, Relnichten, zijn liefde voor mode, het omarmen van het anders zijn, schrijven omdat iemand het echte verhaal moet vertellen en de liefde: 'Ze zeggen dat er enough fish in the sea zitten, ja mop, maar dat zijn geen leuke visjes!'

Loïs Lane bestaat 40 jaar. We spreken over die beginperiode, toen hun gezamenlijke verdriet hen zoveel kracht en focus gaf. Hoe ze zich eigenwijs door de muziekwereld manoeuvreerden, nee zeiden tegen Prince. En hoe ze uiteindelijk begrafenisondernemer werd.

Vechtbereidheid. Daarover gaat het in zijn nieuwste voorstelling. Ben je bereid je leven te geven voor de vrijheid van anderen? Verder: zijn tienertijd als politieke nerd, de definitie van Harm Edens-grappen, het verschil tussen persoonlijk en privé en de prestaties van het publiek.

Op een mogelijke fusie tussen PvdA en GroenLinks zitten de burgers volgens hem niet te wachten. Waar wel behoefte aan is? Een goed migratieverhaal. Verder spreken we over zijn jeugd, de oorlog en het vermogen om naast iemand te gaan staan. Soms naast jezelf.

Hij legt uit waarom het 'echt heel simpel is om een boef te vinden.' Hoe je als programmamaker weet of je het echte verhaal vertelt. We spreken over zijn thuisgevoel, zijn grootste angst. En over zijn favoriete componist: 'Als ik Bach luister, ben ik diepgelovig.'

Natuurlijk blikken we vooruit op zijn nieuwe, dagelijkse RTL-show die vanaf maandag begint. Wie is dat RTL-publiek? Wanneer is een nieuwsonderwerp geschikt voor de uitzending? Wat is satire? En verder sloopt hij mijn hele format. Maar dat is helemaal prima.

Ze verstaat de kunst om het lot te aanvaarden als een boom: 'Je wordt heen en weer geschud, maar je blijft staan.' We spreken over de voorstelling 'Hoezo Bach', over representatie in de media, over Bouterse en over haar jeugd. En over verliefdheid, hoe dat hetzelfde voelt. Of je nu achtien bent of achtenzeventig.

Ze heeft zich aangesloten bij Stichting Gelijkwaardig Herstel die zich richt op compensatie van de gedupeerden van de toeslagenaffaire. Een ingewikkelde klus die wat haar betreft binnen tweeëneenhalf jaar geklaard moet zijn. En, vooruit, we blikken ook even terug. Maar niet te lang.

'De huid wordt dunner en de tenen worden langer.' Oftewel, de voors en tegens van het ouder worden. We spreken over radio, podcasts, interviewen, de kampioensvraag. We luisteren naar La Solitude van Barbara, 'eenzaamheid als plakspul dat niet weg wil', en we staan stil bij haar talent om mee te bewegen en vooral niet wakker te liggen.

Ze vertelt over de onopgeloste zaken die ze samen met Annemiek van Spanje in haar nieuwe podcast 'Cold cases: Tegen het licht' behandelt. En we spreken over omgaan met verlies, dat het geen plekje krijgt, maar dat je het met je mee draagt, als een bal in een vaas.

Hij heeft een Edison in handen en we spreken over de lange weg die hij hiervoor heeft afgelegd. Van Eindhoven naar Curaçao en weer terug. Hoe iets pijn kan doen, maar ook helend kan zijn. En over geloof. De geruststellende gedachte dat je krijgt wat je dragen kunt.

Het maakt haar niet uit wat je leest, als je maar leest. Haar liefde voor boeken begon bij Guus Kuijer. We spreken over leiderschap, de durf om een draai te maken, marketingstrategieën in de boekenmarkt, de boekenweek en: waarom je een boekenweekgeschenk niet gratis bij een halfje bruin in de supermarkt krijgt.

Hij legt uit waarom er meer Zeeuwen moeten komen, we spreken over zijn geloof in het goede, zijn neiging om altijd de weg van de meeste weerstand te kiezen en hoe je je moet blijven focussen op de stille meerderheid.

Hij komt uit een familie van verzet. Hij giet dat verzet in de vorm van een lied. Vol liefde. Zoals zijn grote voorbeeld Bob Dylan dat doet. We spreken over Doe Maar, de wens om in tijden van succes de controle terug te pakken. Over de kunst van het lijden. En over kleine dingen, groot geluk.

Waarom wil niemand een gestolen kunstwerk bezitten? Waarom worden er dan nog steeds kunstwerken gestolen? Waarom wil hij geen tipgeld? Antwoord op al deze vragen en we praten over 'Jacob, dood in Qatar' en we luisteren naar Mick Jagger, de man die hem nooit, maar dan ook nooit verlaat.

Als kind ging hij al achter de brandweer aan, omdat hij daar wilde zijn waar het gebeurde. Nog steeds zoekt hij brandhaarden op, nu als oorlogsverslaggever. We spreken over zijn laatste reis naar Oekraïne, over hoe oorlog verbindt en hoe een oorlogstoestand natuurlijk aanvoelt voor ons oerbrein.

Ze begon een zoektocht naar het Indische verleden van haar vader. Stelde de vragen die ze nooit had uitgesproken. Hoorde verhalen die ze zich anders had voorgesteld. Kreeg antwoorden waardoor ze ook zichzelf beter leerde kennen.

We spreken over zijn zangambities en zijn tv-dromen. We blikken even terug op die periode die hij liever wil vergeten. De documentaires en het boek, projecten waar hij achteraf spijt van heeft. En over de kunst van het genieten, die hij van zijn vader leerde: 'Op de heenweg moet je het pakken'.

We beginnen over haar en eindigen voor haar. En daar tussenin praten we over de voorstelling die hij maakte over zijn pornoverslaving, over het Man-Bijt-Hond-gen en over imploderen van blijdschap wanneer zijn cluppie Feyenoord scoort.

Wanneer kom je in verzet? Op welk punt zeg je tot hier en niet verder? En welke vorm krijgt dat verzet? Dat onderzoekt ze voor haar nieuwe voorstelling 'Opstand'. We spreken over geheimen, over de liefde en over verbinding: 'Het zijn donkere tijden en in donkere tijden moet je elkaar stevig vasthouden.'

We spreken over zijn musicaldebuut in '40-45', zijn liefde voor kunst en kunstmatigheid, zijn afkeer van gedoe, en hoe hij naarmate hij ouder wordt, steeds beter is geworden in plezier hebben. 'Als ik zo doorga, sterf ik als een blij ei.'

Beter geschrapt dan vermoord. Dat is de titel van zijn nieuwe boek. We blikken terug op zijn laatste zaak als advocaat, we spreken over het levensmotto van zijn moeder - 'Vriezen we dood, dan vriezen we dood' - en over zijn ziekte: 'HIV is als een goede vriend'.

Hij is al 58 jaar lid van de VVD. En dat blijft hij. Ook al is hij niet te spreken over het huidige kabinet. We blikken terug op zijn fractieleiderschap, op Bolkestein, Ed Raket. Hoe hij weg is gebleven van rancune en hoe belangrijk het is om eigenwijs te zijn als politicus.

Alsof iemand zo hard aan een boom schudde, zodat de wortels loskwamen uit de grond. Zo voelde ze zich toen drie jaar geleden de oorlog in Oekraïne begon. We spreken over kunst als basisbehoefte, over de reconstructie van haar jeugd en haar ontmoeting met Olena Zelenska.

Het is dertig jaar geleden dat Ischa Meijer overleed. We spreken over dat ene interview in Eik en Linde. Haar voorgevoel over hun liefde. Over familie, over vrienden. Over haar afkeer voor halve dingen. Hoe ze het als verworvenheid beschouwt dat ze geen pleaser is, er af en toe de beuk in gooit. En haar liefde voor het woord 'nee', want 'nee gaat vooraf aan de grootste ja: ik wil'.

Toen in 1956 zijn straatnaam van de Stalinlaan werd veranderd in de Vrijheidslaan, wist hij als kind al: wat er in het buitenland gebeurt, heeft direct gevolgen voor mijn eigen leven. En dat probeerde hij duidelijk te maken als correspondent, en nu als buitenlandcommentator. We spreken over Trump, over oorlog en over journalistiek.

Ze vertelt over de onopgeloste zaken die ze samen met Annemiek van Spanje in haar nieuwe podcast 'Cold cases: Tegen het licht' behandelt. En we spreken over omgaan met verlies, dat het geen plekje krijgt, maar dat je het met je mee draagt, als een bal in een vaas.

Ze is voorstander van de nieuwe, brede, linkse beweging. Wie die moet leiden, vindt ze van latere zorg. Eerst de inhoud, dan pas de poppetjes. Trouwens, het mag van haar vaker over de inhoud gaan. Wat helpt? Haar eigen koers volgen en je zo min mogelijk laten afleiden.

Opinie is gratis en gemakkelijk, maar hij blijft er liever van weg. Hij wil zich baseren op feiten en doet niet mee aan speculaties. Zorgen maakt hij zich wel. Over de onzekerheid die Trump veroorzaakt. Over 'de liefdesrelatie' tussen de VS en Europa, die nu ten einde is. 'En het is nog maar de vraag of we vrienden kunnen blijven.'

We spreken over zijn audiodrama 'Gezeik', over twintig jaar De Jeugd van Tegenwoordig, over zijn vaderschap, over Wim T. Schippers, hoe je weet of een project geslaagd is, en wat de kunst is van een goed idee niet laten eindigen als een koude pizzapunt.

Het is een jaar geleden dat de Commissie Van Rijn haar rapport presenteerde, wat is er sindsdien veranderd? We spreken over haar jeugd, haar leiderschap, kwetsbaarheid, haar Michelle Obama-lijfspreuk en over vergeving: 'Het uitgangspunt is dat iedereen mag terugkomen.'

Luisteren naar de zachte stem. Die les leerde hij als staatssecretaris Mijnbouw, belast met het dossier gaswinning in Groningen. Maar hoe luister je naar die zachte stem? En wat doe je er vervolgens mee? We spreken over zijn jeugd, zijn intens chagrijnige buien, de BTW en over de ruimte voor gevoelens in politiek Den Haag.

Klaas kan alles. Maar hoe doe je dat, dingen doen die net iets te eng zijn? Ademhalen in een vierkantje, dat is stap 1. We spreken over zijn liefde voor radio en over die ene zoektocht die een leven lang duurt.

Ze noemde hem Burny, want op die manier kon ze haar burn-out buiten zichzelf plaatsen. Maar uiteindelijk draagt ze hem met zich mee, als een zwakke enkel die opspeelt als ze even niet goed oplet. We spreken over onze vreemde neiging om dat wat we voelen, niet serieus te nemen.

Het is tien jaar geleden dat Joost Zwagerman overleed door zelfdoding. Er is een hernieuwde uitgave van zijn essaybundel 'Door eigen hand' over de nabestaanden van zelfdoding. Zijn weduwe Maaike Pereboom schreef het voorwoord. We spreken over rouw, bevrijding, boosheid en de troostende kracht van verbeelding. Denk jij aan zelfdoding? 24 uur per dag kun je gratis en anoniem bellen met 0800-0113 of chat op 113.nl.

Geloof, hoop, liefde. En tijd. Daarover spreken we. Dat geloof een kwestie van vertrouwen is. Dat er altijd te weinig tijd is. En nu het CDA de vierde grootste partij is in de peilingen, popt die ene vraag op...

Eindelijk heeft ze tijd om bij te praten met vrienden, om lekker lang te douchen, te dansen en om te daten. 'Want voor je het weet, ben je dood.' We spreken over haar jeugd, over knuppels in het hoenderhok, taboes en we krijgen kippenvel van de muziek van Tamino.

We spreken over Greedy Guys, hij vertelt over de levenslessen van Alfred Jodocus Kwak en over zijn vader, die hem leerde dat succes en geluk twee hele verschillende dingen zijn.

Toen hij in de jaren zestig met cabaret begon, waren er dingen waar je geen grappen over mocht maken. En nu ziet hij dat de geschiedenis zich herhaalt. Hij is hetzelfde gebleven en neemt nog steeds geen blad voor de mond. We spreken over die mooie zomer, over ouder worden en over die ene grote liefde.

Af en toe dingen op hun beloop laten. Soms even niets zeggen, even geen actie ondernemen. Daarvoor pleit de Denker des Vaderlands. En ze ziet het als onze plicht om een gevoel als beginpunt te zien, te onderzoeken waar dat gevoel vandaan komt, voordat je er anderen mee lastig valt.

Hij droomt bijna elke nacht van Rusland, want als journalist wil hij daar zijn waar het gebeurt. We spreken over vriendschap, naïviteit ('een mooie eigenschap'), corruptie ('gewoon nee zeggen') en cynisme ('ben ik helemaal niet').

Hij begon helemaal opnieuw, ging terug naar start. We spreken over de reis die hij sindsdien heeft afgelegd, zijn nieuwe album. De zoektocht die nooit af is en die ervoor zorgt dat hij steeds beter weet wat hij niet is. Wat hij voelt. En wat hij nastreeft: van betekenis zijn voor een ander.

Geen licht, geen instructies, geen voorgesprek. Zijn documentaires zijn echte ontmoetingen, liefst zonder boodschap, zonder mening, dat laat hij liever aan de kijker over.

We spreken over zijn liefde voor geschiedenis, de zoektocht naar zijn eigen familiegeschiedenis. We luisteren naar Joni Mitchell en de Poema's. Hij beschrijft de geur van zijn jeugd en deelt zijn bucketlist.

Waarom zijn we niet liever voor elkaar? Dat vraagt hij zich zo vaak af. Want het kan vanaf nu en het kan al bij je buren. We spreken over zijn gebrek aan ambitie, zijn talent om in het nu te zijn. En over Berry, Gerri, Ferry en zijn liefde voor Brabant.

We spreken over haar dromen als kind (wonen in The Sound of Music), over haar huidige dromen (over Maria Callas en over Willem-Alexander) en wat kenmerkt een goede opera (waarachtig zingen) en natuurlijk ook over De Slimste Mens.

Hoe is het echt om een praktiserende moslim te zijn? In haar documentaireserie 'Moslims' gaat ze mee naar de moskee, naar het werk, naar de sportschool, mee naar huis. Ze trof een divers beeld aan. En een jaloersmakende mate van overgave.

We spreken over het welzijn van kinderen van gescheiden ouders. Hoe het nooit te laat is om dat ene gesprek nog een keer te voeren met je kinderen. Ze vertelt over de liefde, hoe ze zelf in een relatiecrisis belandde én hoe ze die overwon.

Hij doet al jarenlang onderzoek naar het welzijn van mensen in de creatieve sector. We spreken over veiligheid op de werkvloer, waardering, erkenning. En hoe er tot nu toe vooral aan symptoombestrijding is gedaan.

Gelukkig 2025! Ik wil graag met je terugblikken op enkele opvallende, ontroerende, spraakmakende fragmenten uit de gesprekken van 2024. Dank voor het luisteren in 2024 en tot volgend jaar!