De Universiteit van Nederland Podcast

“Drink genoeg water”, wordt er weleens gezegd. Maar kan je ook te veel drinken? Ja, dat kan. In deze aflevering legt arts-onderzoeker Dipti Rao van het Radboudumc uit waarom water in grote hoeveelheden zelfs dodelijk kan zijn. En waarom situaties als drugsgebruik je hier extra gevoelig voor maken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor de meeste medicijnen geldt: zodra je het pilletje slikt, verspreidt de werkzame stof zich kriskras door je hele lichaam. Meestal is dat geen probleem. Maar als het op sommige plekken voor bijwerkingen zorgt, is het minder prettig. RNA-medicijnen zijn de oplossing. Roy van der Meel (TU Eindhoven) legt in deze podcast uit hoe dat in zijn werk gaat.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wist je ook dat porno al vér voor de uitvinding van de videoband en het internet populair was? En dan hebben we het niet alleen over de opkomst van pikante tijdschriften sinds de seksuele revolutie, nee, al in de zeventiende eeuw was Nederland een soort porno-walhalla. Cultuurhistorica en ‘historisch pornologe’ Inger Leemans (Vrije Universiteit Amsterdam) vertelt alles over de oorsprong van porno en neemt je mee terug in de tijd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een historisch moment voor Nederland: we tellen inmiddels (echt bijna!) 18 miljoen inwoners op ons kleine oppervlak. Dat roept de vraag op: kan ons kikkerlandje deze hoeveelheid mensen wel aan? Planoloog Ward Rauws (Rijksuniversiteit Groningen) neemt ons mee in dit lastige vraagstuk. Hoeveel ruimte heeft een mens eigenlijk nodig? En bereiken we dan ooit een grens? Wanneer kan je een land 'vol' noemen? Ward neemt je mee door verschillende toekomstscenario's voor Nederland. Wil je meer over de toekomstscenario's weten? Kijk dan op de website van het Planbureau voor de Leefomgeving: https://www.pbl.nl/publicaties/vier-scenarios-voor-de-inrichting-van-nederland-in-2050*Disclaimer: de gebruikte data in de video is gebaseerd op data van CBS uit 2017See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Universiteit van Nederland is jarig en dat vieren we in Carré! Kunnen wij live de tijd stil zetten? En waarom is de ene seconde niet altijd even lang als een andere seconde? Waarom duurt een minuut soms een uur? Deze vragen en meer staan centraal tijdens een avond vol muziek, experimenten en natuurlijk wetenschap. 28 oktober in Carré. Zien we je daar?Tickets zijn hier te bestellen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering hebben we het over onze watervoetafdruk; de balans tussen hoeveel water we gebruiken en hoeveel we ervan hebben. Spoiler: we komen water tekort! Rick Hogeboom (Universiteit Twente) vertelt je hoe dat komt, hoe verontrustend dat is, maar ook hoe we het vrij makkelijk zouden kunnen oplossen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stel, je zit vol. Je hebt genoeg gegeten en er kan geen hap meer bij. Maar een toetje? Ja, dat gaat er nog wel in. Soms lijkt het wel alsof we daar een speciaal plekje voor hebben, een toetjesmaag. Hoe zit dat toch? De Universiteit van Nederland zoekt het uit. In de derde aflevering van de kookshow duiken we de keuken in en leren we welke scheikundige processen er schuilgaan achter het maken van de meeste zoete desserts, horen we welke toetjes de Romeinen aten en krijgen we de vraag op die prangende vraag: waarom heb je altijd nog plek voor een toetje?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je denkt misschien dat planeten onderzoeken alleen iets is voor, nou ja, planeetonderzoekers? Niet dus. Jouw volgende zomervakantie kan helemaal draaien om het ontdekken van andere hemellichamen, gewoon hier op aarde. Er is helaas geen Lonely Planet voor dat soort vakanties, maar planeetonderzoeker Sebastiaan de Vet geeft je 5 reistips. Allemaal aardse bestemmingen, waar je toch dichtbij andere planeten komt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een haring met zure bom, een biertje, een kaasje ernaast… Heel lekker allemaal zo op de borrelplank, maar heb je je ooit gerealiseerd dat dit allerlei rottende producten zijn die je in je mond stopt? In deze aflevering storten we ons in de culinaire wereld van verrot eten. Want hoe kan het dat we bacteriën en schimmels zo lekker vinden? Ook duiken we de keuken in om zelf eten te verrotten, of beter gezegd: te fermenteren. Hier ligt namelijk een heel scheikundig proces achter dat jij zelf thuis ook kunt uitvoeren! Universiteit van Nederland presenteert: de Kookshow! Want iedereen die kookt is - ongemerkt - een chemicus. Elke dag ben jij bezig met allerlei scheikundige processen, in je eigen keuken. En als je weet welke chemie precies gaande is in je pannen en potten en beter snapt waarom we dingen lekker vinden, wordt koken ook veel leuker en makkelijker! In deze serie onderzoeken we de wetenschappelijke wereld achter voedsel; Heb je je ooit afgevraagd welke zintuigen allemaal invloed hebben op hoe lekker je iets vindt? En waarom je na het eten, altijd toch nog ruimte hebt voor een toetje?. Dit doen we samen met scheikundige Marthe Walvoort (Rijksuniversiteit Groningen), historicus Kim Beerden (Universiteit Leiden) en voedingspsycholoog Remco Havermans (Universiteit Maastricht).0:00 Wat is fermenteren?1:42 Gefermenteerd voedsel3:16 Welk eten is goed voor je?4:20 Leren eten5:20 Haring is gefermenteerd voedsel 6:03 Zelf eten fermenteren6:53 Wat aten Romeinen?8:10 Hoe werkt fermenteren?9:31 Kimchi (gefermenteerde kool): gezond en lekker9:52 Waarom is (on)gezond eten lekker?11:29 Haring met zelfgemaakte augurkenWil je ons iets laten weten of vragen? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aziaten werken hard, zijn goed geïntegreerd, ze veroorzaken geen problemen en hebben geen problemen. Dit is de algemene gedachte onder Nederlanders: Aziaten vormen een ‘model-minderheid’. Maar klopt dit beeld? In deze aflevering vertelt sociaal psycholoog Yong-Qi Cong (Universiteit van Amsterdam) over het eerste onderzoek dat zij en haar collega's deden in Nederland rondom Aziatisch racisme. Meer informatie kun je hier vinden:Onderzoek naar ervaren discriminatie en racisme bij mensen met een (Zuid-)Oost-Aziatische herkomst in NederlandMeldpunt discriminatieSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Als jouw favoriete chips niet zo lekker kraakt, zullen je hersenen die chips automatisch als veel minder vers beoordelen. Ook al heb je de zak nog maar nét opengemaakt: zonder kraak; geen smaak. In deze aflevering tonen we aan hoe je door het kraakgeluid van chips te veranderen, de smaakbeleving van proefpersonen kan beïnvloeden. We onderzoeken waarom we krokante, knapperige, krakende dingen zo lekker vinden. En hoe je zelf dat perfecte krokante korstje kan bakken, want wist je dar daar eigenlijk een heel scheikundig proces achter zit? Universiteit van Nederland presenteert: de Kookshow! Want iedereen die kookt is - ongemerkt - een chemicus. Elke dag ben jij bezig met allerlei scheikundige processen, in je eigen keuken. En als je weet welke chemie precies gaande is in je pannen en potten en beter snapt waarom we dingen lekker vinden, wordt koken ook veel leuker en makkelijker! In deze serie onderzoeken we de wetenschappelijke wereld achter voedsel; Heb je je ooit afgevraagd welke zintuigen allemaal invloed hebben op hoe lekker je iets vindt? En waarom je na het eten, altijd toch nog ruimte hebt voor een toetje?. Dit doen we samen met scheikundige Marthe Walvoort (Rijksuniversiteit Groningen), historicus Kim Beerden (Universiteit Leiden) en voedingspsycholoog Remco Havermans (Universiteit Maastricht).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vliegen, ze zijn razendsnel en hoe hard je ook mept, je lijkt ze niet te kunnen raken. Hoe doen ze dat toch? Waarom zijn vliegen je altijd te snel af? Ecoloog Robin Lexmond (Radboud Universiteit) legt het uit in deze aflevering en ze vertelt je wat je wél tegen deze kleine superpiloten kan doen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Katten zijn verantwoordelijk voor het doden van 18 miljoen vogels per jaar. Dit gejaag is strijdig met de wet, zegt hoogleraar natuurbeschermingsrecht Arie Trouwborst (Tilburg University). Arie vergelijkt het jagen van katten als het schieten op vogeltjes met een geweer. Daarnaast kunnen de schattige viervoeters vervelende ziektes verspreiden. Kortom: volgens Arie tasten katten de natuur en ons ecosysteem zo erg aan dat je ze beter binnenshuis kan houden. Wat vind jij? Bekijk de video en oordeel: hoort de kat binnen of buiten?See omnystudio.com/listener for privacy information.

In oorlogen vinden de meest gruwelijke daden plaats. Van burgers bombarderen, tot gijzelingen en chemische aanvallen. Mensen die dat doen, die zijn niet zoals jij en ik. Toch? Oorlogsdeskundige Alette Smeulers (Rijksuniversiteit Groningen) vertelt dat het normale mensen zijn, die steeds een stapje verder gaan. Uiteindelijk is iedereen in staat tot gruweldaden. Hoe dat zit, hoor je in deze podcast.Wil je na deze aflevering meer weten? Extra informatie vind je op de site van Alette Smeulers: https://alettesmeulers.org/See omnystudio.com/listener for privacy information.

Extreem warme temperaturen, zware regenval, oceaanverzuring… klinkt als een klimaatbericht van nu, maar 56 miljoen jaar geleden, speelde dit ook al. Dat weet paleoklimatoloog Mei Nelissen. Zij werkt aan het NIOZ en Universiteit Utrecht. Door grondboringen in de oceanen weet zij dat de aarde miljoenen jaren geleden ook een snelle opwarming doormaakte, zoals de aarde nu. Alleen was de opwarming nog extremer, legt Mei uit: "De aarde was toen ook wel heel anders: het zeewater was bijna 40 graden en er groeiden palmbomen op Antarctica." Toch kunnen we veel leren over de aarde van nu door naar het oer-verleden te kijken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Soms poppen infectieziekten die lang verdwenen leken ineens weer op. Denk aan mazelen of kinkhoest. ​Maar waar 'verstopten' die ziekten zich in de tussentijd?Lang ​z​ijn dit soort ziekten​ in Nederland onderdrukt door​ vaccinaties. Maar nu er steeds minder mensen een prik halen, ​k​omen ze vaker voor. Lieke de Vrankrijker van het UMC Utrecht legt uit​ hoe dat werkt. Zij is kinderarts gespecialiseerd in infectieziekten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de plotse dood van de Iraanse president Raisi zijn er op 28 juni nieuwe presidentsverkiezingen in Iran. Of een nieuwe president de politieke koers van het land gaat veranderen is niet bekend. Maar wat is deze koers tot nu toe geweest? Dat vertelt Irandeskundige Maaike Warnaar van de Universiteit Leiden. Binnen die koers is Iran de afgelopen jaren namelijk bij veel gewelddadige conflicten in het midden oosten betrokken geweest. Hierbij heeft de moeizame relatie met de Verenigde Staten altijd een rol gespeeld. Hoe ontstond die ingewikkelde relatie met de VS? En nog belangrijker: is deze op te lossen? Maaike neemt je mee door de geschiedenis tussen de twee landen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Schreeuwende mensen, spandoeken, brandende barricades. Beelden die het woord 'protest' oproepen. Maar waar je misschien niet zo snel aan denkt, is muziek. Toch staat muziek aan de basis van allerlei protestbewegingen, van de klimaatbeweging tot aan feminisme en de boerenprotesten.Hoe liedjes mensen aanzet tot protest, hoe ze mensen helpen en ook hoe ze protest verspreiden dat vertelt Laurens Ham (Universiteit Utrecht) in deze podcast aan de hand van wat muzikale voorbeelden. Misschien zit er wel een favoriet van je tussen, maar wist je niet dat je al die tijd eigenlijk naar protest aan het luisteren was!Klik hier voor de playlist van Laurens vol Nederlandstalige protestliedjesLiedjes waar je korte fragmenten van hoorde in deze aflevering:Sophie Straat - Tweede Kamer (ft. Goldband)The Scene - Iedereen Is Van De WereldNormaal - Oerend hardRianne van Ineveld & Ineke Verdoner - Hannie SchaftMegafoons - Nix Geen Trix op onze RiksVan Vollenhoven & his Royalties - Beatricks Zangeres Zonder Naam - Luister AnitaKlein Orkest - over de muurVader Abraham - Zonder Boeren Geen EtenDe Suskes - Boeren aan de machtFroukje - Groter Dan IkBoudewijn de Groot - AardeSophie Straat - Vrijheid, Gelijkheid, ZusterschapHang Youth – BELASTINGDIENSTJoost Klein - EuropapaHang Youth - JE HAAT GEEN MAANDAG, JE HAAT KAPITALISMESee omnystudio.com/listener for privacy information.

Helium kennen we wel. Dat stoppen we in ballonnen en geeft ons een leuk piepstemmetje wanneer we het inademen. Maar helium is veel belangrijker dan dat. Zo wordt het gebruikt om kerncentrales en MRI-apparaten te koelen. Daarnaast heeft helium nog meer superkrachten. Noor Abdulhussain, scheikundige aan de Universiteit van Amsterdam en het VSL Nationaal Metrologie Instituut vertelt wat voor andere superkrachten helium heeft en wat helium zo bijzonder maakt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

"Hé Google, wat is de wortel van negen?" of "Hé ChatGPT, hoe vraag je de weg in het Spaans?" Internet heeft vrijwel overal een antwoord op. Je kunt je dan ook afvragen waarom je nog iets uit je hoofd zou moeten leren. Onderwijswetenschapper Tim Surma (OU) legt in dit college uit wat hiervan het belang is.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Viva Hollandia, het EK staat voor de deur! Het is weer tijd voor ons oranje elftal om te schitteren. En natuurlijk willen we kampioen worden, maar wie gaat ons kampioen maken? De snelste sprinters, de beste schieters of de beste koppers? Nee, dat is het niet. Volgens Barbara Huijgen van de Rijksuniversiteit Groningen moeten we kijken naar de voetballers die het beste kunnen scannen. Met scannen bedoelen we het kijkgedrag van de spelers. Wij mochten een kijkje nemen bij FC Groningen, waar Barbara onderzoekt hoe belangrijk het scannen is én of je het kan trainen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De mysterieuze functies die je combimagnetron allemaal heeft, de chaotische invoering van de ov-chipkaart of de 52 pagina's lange onbegrijpelijke veiligheidsvoorschriften van je apneu-apparaat. Ze zaaien in eerste instantie vooral verwarring en zorgen ervoor dat de gebruiker zich ‘dom’ voelt. Ontwerp-wetenschapper Jasper van Kuijk (TU Delft) verbaast zich over hoe veel alledaagse producten en diensten lijken te falen in hun basisdoel: het leven van de mens makkelijker maken. Dat komt omdat er vaak in ontwerp niet genoeg is nagedacht over één heel belangrijk iemand: de gebruiker. In deze aflevering legt hij uit waarom het zo vaak misgaat en vertelt hij ook hoe je nou wel een goed ontwerp maakt voor de gebruiker. Wil je daar na het luisteren van deze podcast nóg meer over weten? Lees dan zijn boek: Hoe makkelijk kun je het maken?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat hebben Terminator, RoboCop, Darth Vader en Iron Man met elkaar gemeen? Het zijn allemaal cyborgs. Mensen die sneller en sterker zijn gemaakt met machine-onderdelen. En wie denkt dat ze alleen in sciencefictionfilms voorkomen, heeft dat mis. Herman van der Kooij, biomechatronisch ingenieur aan de Universiteit Twente maakt namelijk dit soort mechanische onderdelen voor mensen. En die testen wij uit. Met hem beantwoorden we de vraag: kunnen we onszelf met machine-onderdelen ombouwen tot supermensen? Dat scenario is namelijk dichterbij dan je denkt.Tegelijkertijd vragen wij ergens anders op de campus filosoof Jan Peter Bergen of mensen ombouwen tot cyborgs wel een goed idee is. Zijn antwoord zou je nog wel eens kunnen verassen…See omnystudio.com/listener for privacy information.

Heb je het gevoel dat je vandaag nog niks hebt gedaan? Niets is minder waar, want zonder dat je het door hebt, strijd je de hele dag door tegen allerlei bacteriën, virussen en tumoren. Hoe je immuunsysteem dat allemaal voor elkaar krijgt, hoor je van prof. dr. Huub Savelkoul (WUR, Immunologie).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom we nog zo weinig weten over menstruatie? In deze 2-delige special ‘Bloody Science’ wordt de grote kenniskloof rondom de vrouwelijke cyclus onder de wetenschappelijke loep gelegd. In deze aflevering vertelt Lotte Gerritsen (neurowetenschap en klinische psychologie Universiteit Utrecht) hoe de pil de hersenen beïnvloedt.N.B. een tip van Lotte: ben je aan de pil en ervaar je ongewenste bijwerkingen, praat erover met je huisarts. Er zijn verschillende soorten anticonceptiepillen.Mocht je interesse hebben om aan een van Lotte haar wetenschappelijke studies mee te doen als participant, kijk dan hier voor de lopende studies.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom weten we nog zo weinig over menstruatie? In deze 2-delige special ‘Bloody Science’ wordt de grote kenniskloof rondom de vrouwelijke cyclus onder de wetenschappelijke loep gelegd.Het is natuurlijk gek dat we over iets wat de helft van de wereldbevolking meemaakt in het leven, zo weinig weten. En door gebrek aan onderzoek naar de menstruele cyclus is er veel ruimte voor misvattingen, mythes en vooroordelen. Bijvoorbeeld over ongesteldheid, de overgang, de pil en aandoeningen zoals PMDD (PreMenstrual Dysphoric Disorder). Hierdoor krijgen mensen wereldwijd vaak niet de juiste zorg.Universiteit Utrecht wetenschappers Lotte Gerritsen (neurowetenschap en klinische psychologie) en Anne Marieke Doornweerd (anticonceptie-researcher) vertellen in de podcast over de invloed van hormonen op onze hersenen. Hoe stuurt de cyclus, van vrouw én man, onze emoties en stemming?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je hebt het je vast weleens afgevraagd. Waar komt mijn familie vandaan? Misschien duik je dan in je stamboom of je familieregister om te achterhalen waar je familie precies vandaan komt. Maar helaas is dit niet voor iedereen mogelijk.Nazaten van tot slaafgemaakten komen namelijk niet verder dan de plantages waar hun voorouders vandaan kwamen. Je zou kunnen denken dat ze een DNA-test kunnen doen via Ancestry, MyHeritage en 23andMe bijvoorbeeld. Maar helaas is dat niet zo simpel als dat het lijkt. Arwin Ralf, geneticus van het Erasmus MC, vertelt waarom dat lastig is en hoe hij dat wél mogelijk wil maken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Borstvoeding geven, dat verloopt lang niet altijd probleemloos. Tepelkloven, of bijvoorbeeld spruw kunnen borstvoeding flink in de weg zitten. In dit college legt Nienke Bosschaart (Universiteit Twente) uit wat er allemaal mis kan gaan en hoe je het kan proberen te voorkomen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Over de kop in de achtbaan - zonder veiligheidsbeugel - je moet er waarschijnlijk niet aan denken. Toch kan het als je naar de wetten van de natuur kijkt prima. Dat komt omdat allerlei natuurkundige krachtend je in het karretje duwen. Hoe dat zit, legt Jurnan Schilder uit, werktuigbouwkundige (Universiteit Twente). En we maken samen met hem een ritje in de achtbaan. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoeveel hitte kan ons lichaam aan? Bij 43 graden is het wel klaar, vertelt thermofysioloog Hein Daanen (Vrije Universiteit Amsterdam). Toch vallen we niet massaal om als het in de zomer warmer wordt dan die 43 graden. Hoe kan dat? En hoe overleef je een extreme hittegolf? Je hoort het in deze aflevering. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ons lichaam is niet heel goed in beschadigingen repareren. Een wondje laten helen lukt nog wel, maar bijvoorbeeld een dwarslaesie kan je lichaam zelf niet herstellen. Je bent dan je leven lang verlamd. Hiervoor werkt Maritza Rovers, biomedisch ingenieur aan de TU Eindhoven, aan een oplossing. Met haar team werkt ze aan een soort gel die jouw cellen een boost kunnen geven om beschadigd weefsel weer te herstellen. Zo'n gel ontwikkelen is nog wel een hele klus. Je kan het nog het beste vergelijken met... het bouwen van een constructie met K'NEX, waarbij elk onderdeel nauwkeurig geplaatst moet worden om het juiste resultaat te bereiken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je weleens in een vliegtuig zit, heb je het vast weleens meegemaakt: je zit rustig in je vliegtuigstoel, en op enkele kilometers hoogte begint plotseling de cabine te schudden: turbulentie. Dat kan best schrikken zijn. Soms zal alleen je kopje thee een beetje heen en weer schudden, maar in sommige gevallen is het ook zo sterk dat je met vliegtuig en al een paar meter naar beneden zakt. Maar is dat nou gevaarlijk? Luchtvaartdeskundige Nikki van Luijk (TU Delft) legt in deze aflevering uit dat jij je nergens zorgen over hoeft te maken. Tenminste, zolang je je stoelriem maar vasthebt…See omnystudio.com/listener for privacy information.

Anouk noemde deze week Ronnie Flex "een kleine, huilende armzalige bitch n****". Ze raakte in opspraak, omdat veel mensen vinden dat het n-woord niet gebruikt kan worden door een witte vrouw. Samen met Sibo Kanobana, sociolinguïst aan de Open Universiteit, duiken we in de geschiedenis van dit woord en van andere woorden die gevoelig liggen. Bijzonder is dat niet al deze woorden altijd dezelfde negatieve lading hebben gehad, ooit was het bijvoorbeeld heel normaal om een vrouw met 'wijf' aan te spreken. Sibo ontleedt wat voor functies deze woorden in de maatschappij hebben, en wat voor ideeën er (ongemerkt) achter schuilgaan. We stellen hem de vraag: wat moeten we eigenlijk met al deze beladen woorden? Benieuwd naar zijn antwoord? Luister dan deze aflevering! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op dit moment is België nog kampioen formeren. Ze deden er ooit 541 dagen over (bijna anderhalf jaar) om na de verkiezingen een regering te vormen. Maar ook in Nederland duurt de formatie steeds langer. Wat doen we verkeerd? Kan dat niet wat sneller? Maakt een demissionair kabinet ons stuurloos als land? De antwoorden krijg je van Carla van Baalen (Radboud Universiteit). Zij is expert in onze parlementaire geschiedenis en ze weet alles over formeren. Wil je meer horen over politiek en wetenschap? Hier vindt je de aflevering 'Is onze democratie stuk'.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We weten dat ze belangrijk zijn voor vrouwen, zeker voor de menstruatie. Maar ook mannen kunnen niet zonder. Naast de menstruatie en eisprong, zorgen hormonen bijvoorbeeld dat je eten kan verteren, dat je gelukkig kan zijn en alert blijft. Je hebt wel precies de goede hoeveelheid hormonen nodig, anders gaat het fout. Hoe hormonen werken en ook wanneer ze niet goed werken, weet Max Nieuwdorp van de Vrije Universiteit Amsterdam alles van.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verandert de Hollandse Beukenlaan door klimaatverandering in de Palmenlaan? Nederlandse steden worden zo warm dat veel stadsbomen die wij nu in Nederland kennen het mogelijk niet overleven. Bomen zijn belangrijk voor de leefbaarheid in de stad. Ze zorgen voor verkoeling en zijn belangrijk voor de biodiversiteit. Daarom moeten de eiken en beuken van nu snel vervangen worden door andere bomen die kunnen overleven in ons nieuwe Nederlandse klimaat. Volgens Marc Ravesloot van Wageningen University is er geen tijd te verliezen. Daarom test hij in sneltreinvaart bomen op klimaatbestendigheid, zodat we precies weten welke bomen onze steden in de toekomst gezellig, divers en koel kunnen houden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan wetenschappers van de TU Eindhoven ligt, heb jij over een aantal jaar een zoutbatterij in je schuur staan om je huis mee te verwarmen. Een apparaat dat energie kan afgeven én kan opslaan. Zo'n uitvinding als deze hebben we hard nodig. Met het alsmaar groter wordende energieprobleem moeten we namelijk zuiniger en vooral efficiënter omgaan met onze waardevolle energie. In deze aflevering gaan we op bezoek bij Joey Aarts. Hij legt uit hoe zoiets simpels als zout ons hierbij gaat helpen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je ligt in bed, doet je ogen dicht en *poef* als het goed is val je in één keer in slaap. Maar eigenlijk is in slaap vallen een heel ingewikkeld proces, waar ook van alles mis kan gaan. Waarom lijkt het bijvoorbeeld soms alsof je echt valt als je in slaap valt? Of kan je je lichaam niet meer bewegen terwijl je nog wakker bent? En wist je dat je tijdens het in slaap vallen hele creatieve ingevingen kan hebben? Slaaponderzoeker Sebastiaan Overeem (TU/Eindhoven en Slaapcentrum Kempenhaeghe) bestudeert de mysterieuze processen die allemaal plaatsvinden als je in slaap valt.Al onze andere afleveringen over slaap kun je hier vinden: https://www.universiteitvannederland.nl/10-jaarSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Zonnebrandcreme, tennisballen, en waterafstotende kleding. Al deze producten hebben één ding gemeen: nanodeeltjes. Nano-wat? Dat legt nanotechnoloog Femke Witmans (Universiteit Twente) je uit in deze aflevering. Zij werkt met nanodraden die 1000 keer dunner zijn van je haar. Voor het blote oog onzichtbaar. Toch is het hot topic in de wetenschap, want nanotechnologie gaat misschien wel de toekomst zijn van jouw telefoon.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zonder westerse steun ziet het er slecht uit voor Oekraïne in de oorlog met Rusland. Maar gaan we daardoor uiteindelijk ook zelf in oorlog komen met Rusland? Volgens politicoloog en specialist inlichtingen en veiligheid Nikki Ikani (Universiteit Leiden) is de kans klein dat het front opschuift naar Nederland. Toch kan Rusland ons op een anderemanier wel degelijk pijn doen.Ben je benieuwd naar internationale politiek en wil je meer weten over politieke spanningen in de wereld? Check dan de volgende afleveringen:566. Hoe ontstond het conflict tussen Israëliërs en Palestijnen? 529. Waarom moet jij je zorgen maken over China en Taiwan? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zal je vast niet ontgaan zijn, woningnood in Nederland. Toch bouwen we niet de hoogte in. Zou de ideale oplossing zijn, toch?Nederland is het dichtstbevolkte land van de EU (eiland Malta daar gelaten). Maar wie over Nederland vliegt ziet geen volgepakte miljoenensteden met giga woontorens zoals in Hong Kong of New York. Integendeel. Behalve in Rotterdam hebben wij eigenlijk nauwelijks wolkenkrabbers in ons land. En dat terwijl we toch een aardig woonprobleem hebben op te lossen. Hoe kan dat? En gaat dat veranderen in de toekomst? Wij spreken hoofddocent gebiedsontwikkeling Tom Daamen van de TU Delft. Met hem reizen we af naar Manhattan aan de Maas om deze vraag te beantwoorden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland heeft een stikstofprobleem, toch? Of is het een boerenprobleem? Of is het -jawel- een Braziliaans probleem? Historicus Erik van der Vleuten (TU Eindhoven) vertelt je deze podcast dat het én én én is. Want het arme Nederlandse platteland van vroeger, de stikstofcrisis van nu én de ontbossing in Brazilië zijn eigenlijk drie verschillende verhalen die in elkaar grijpen als de stukjes van één grote puzzel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We denken dat alles wat we zien de werkelijkheid is, maar dat klopt niet. Je brein verzint ook een hoop. Surya Gayet, hersenwetenschapper van Universiteit Utrecht, vertelt waarom we de wereld zo zien, of juist niet zien en wat ons brein hiermee te maken heeft. We gaan met Surya op pad om mensen de weg te vragen. Niet omdat we de weg kwijt zijn, maar om te testen of ze onze wisseltruc zullen zien.Met dank aan Escher in het Paleis! Fijn dat we langs mochten komen. https://www.escherinhetpaleis.nl/See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ongeveer 1 op de 3 mensen heeft weleens last van een koortslip. Pijnlijke, vervelende blaasjes die steeds maar terugkomen. Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpesvirus en eenmaal besmet, met dit virus, blijft het je hele leven in je lichaam. Je komt dus nooit helemaal meer van die koortslip af. In deze video legt viroloog Michiel van Gent (ErasmusMC) je meer uit over de bijzondere verstop-strategie van herpes en hoe deze je afweersysteem steeds te slim af is.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vliegtuigen zijn flinke herriemakers, maar waarom maken ze zo’n herrie? En kunnen we hier wat aan doen? Marijn Sanders, luchtstromingsexpert aan Universiteit Twente doet onderzoek naar vliegtuiggeluid. Alvast een kleine spoiler, al dat lawaai ligt niet alleen aan de motor.See omnystudio.com/listener for privacy information.

'De doos van Pandora', deze uitdrukking kom je vaak tegen. Als het over A.I. gaat bijvoorbeeld, over genetische manipulatie of over politieke besluiten. Het klinkt mysterieus en onheilspellend, maar wat is die doos van Pandora eigenlijk precies? En hoe komen we eraan? Mythe expert Hugo Koning (Universiteit Leiden), neemt ons mee in dit Griekse verhaal. Hij legt uit waarom we juist dit verhaal van Pandora al duizenden jaren aan elkaar vertellen. Spoiler: het loopt slecht af voor de mensheid.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is echt een fietsland. En toch heeft het merendeel van de mensen geen flauwbenul wat ze precies doen zodra ze op dat zadel stappen. Professor Arend Schwab van de TU Delft doet al jaren onderzoek naar de kunst van fietsen. En als je je daar in verdiept, kom je erachter wat voor een wonder het is dat wij kunnen balanceren op zo'n wankel ding. In deze aflevering legt Arend uit dat jij voortdurend bijna aan het vallen bent en welke natuurkundige krachten je moet overwinnen bij het maken van een bocht.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mensen kunnen niet zonder monsters. Van Cyclopen tot zombie's, we verzinnen ze al duizenden jaren en zo zijn monsters onderdeel geworden van onszelf. Maar waarom verzinnen we ze? Waarom zijn we zo verslaafd aan die mens-vermorzelende griezels die ons de stuipen op het lijf jagen? Griekse mythologie expert Hugo Koning (Universiteit Leiden) vertelt het in deze aflevering.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ritmegevoel, je denkt misschien dat je het niet hebt. Maar er is wereldwijd maar bij 6 mensen vastgesteld dat ze het verschil tussen ritmes écht niet kunnen horen. Je hebt dus wel degelijk ritmegevoel. Uit het onderzoek van Henkjan Honing (Universiteit van Amsterdam) blijkt dat dit niet alleen is aangeleerd, maar aangeboren. Sterker nog: zelfs baby's van een paar dagen oud hebben het door als je iets aan de regelmaat van muziek verandert. En ook sommige apen gaan spontaan bewegen op muziek. Hoe Henkjan hierachter kwam, en waarom we überhaupt ritmegevoel hebben, leer je in deze aflevering. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij goud denk je gelijk aan dat kostbare edelmetaal, waar we oorlogen over voeren. Maar tijdens corona heb je bijna wekelijks goud onder je neus gehad, zonder dat je het door had. In al die teststrips zit namelijk goud, nano-goud. En stiekem is dat goud veel interessanter dan die goudstaven van de Nederlandse Bank. Lotte Metz van de Universiteit van Amsterdam vertelt je er alles over.Check ook de video die we erover hebben gemaakt via deze link:https://www.youtube.com/watch?v=O7wWZYCYLLgSee omnystudio.com/listener for privacy information.