De Jortcast

Het formatieproces noopt tot cynisme bij dr Kelder. Waarom zo moeilijk doen? Omdat et niet makkelijk kan, denkt prof. Dr. Ronald van Raak. In gesprek met hem en dr Kelder over het sluiten van coalities en regeerakkoorden en het vinden van doorbraken in een schijnbare impasse.

Gen-Z’ers zijn conservatiever dan de generaties die hen voorgingen, en het zijn met name de mannen die richting conservatisme afbuigen. Historicus dr. Geerten Waling heeft immer de thermometer in de maatschappij en vermoedt: ze voelen zich bedreigd. Maar er is meer aan de hand, de schijnbaar donkere toekomst en dreigende onzekerheid wakkeren behoudzucht aan.

De politiek kan veel leren van 'onze' grote filosofen Erasmus en Spinoza, zeker als het aankomt op debatteren. Voormalig SP-Kamerlid en hoogleraar Erasmiaanse Waarden prof. dr. Ronald van Raak bespeurt een gebrek aan humor en plezier in het publieke debat. We worden beheerst door angst voor de ander en de PVV'er praat niet met de D66'er - en dat brengt ons niet nader tot elkaar. Van Raak pleit voor meer open discussies en het vrije woord.

Een Europees migratiebeleid? Dealtje hier, dealtje daar, opvang in de regio: het wil maar niet lukken om de asielstroom naar Europa onder controle te krijgen. Jonge dr. Jolienke Koops-Roo deed onderzoek naar de harmonisatie van het asielbeleid in de EU. Wat blijkt? Van harmonisatie is allerminst sprake. Echter is er wel goed nieuws voor de hoge heren en dames in Den Haag: Nederland was vaak leidend op het gebied van asiel. Andere landen namen ons beleid zelfs over. Kunnen we nu de grenzen wel dichtgooien? Alles gewoon kunnen zeggen Oud SP’er en hoogleraar Erasmiaanse Waarden Prof. dr. Ronald van Raak schreef een essay over de twee filosofen die in de Canon van Nederland staan: Erasmus en Spinoza. Ooit gehaat en verbannen uit hun eigen gemeenschappen, nu zijn hun denkbeelden verweven in onze samenleving. Wat kan de politiek leren van het debatteren zoals deze filosofen deden in het verleden? Is dit het middel tegen polarisatie? Volgens Van Raak wordt ons leven beheerst door angst en praat de PVV'er niet meer met de D66'er. Hij pleit voor meer open discussies en het vrije woord. Vrouw, begeeft u naar het aanrecht Geijken rechten, demonstreren voor klimaatbeleid en het omarmen van de queer community? Niets daarvan! Gen-Z’ers zijn conservatiever dan de generaties die hen voorgingen. Waarom verlangen voornamelijk jonge mannen naar een leven met een ‘tradwive’? Historicus dr. Geerten Waling heeft het antwoord: ze voelen zich bedreigd. Maar er is meer aan de hand. Want de toekomst lijkt donker en dat wakkert de behoudzucht in onze ziel aan.

Te gast in het academisch kwartiertje: Prof. dr. Hanco Jürgens, wetenschappelijk medewerker van het Duitsland Instituut Amsterdam en dr. Bram Bakker, ex-psychiater en microdoser. Zou de mensheid beter af zijn onder de psychedelica? Is de huidige generatie minder hard voor zichzelf en anderen dan voorgaande?Zijn de Duitsers depressief? En natuurlijk sluit Milou Brand af met poezie. Deze aflevering verscheen eerder en is te bekijken op Youtube (https://www.youtube.com/watch?v=WZoZd5lMrCY).

Een beetje Randstedelijk progressief doet tegenwoordig aan microdosing. Door op werkdagen kleine hoeveelheden hallucinogene drugs tot je te nemen, schijn je stukken creatiever te worden. Onder toeziend oog van Dr. Bram Bakker, volleerd microdoser, neemt Jort tijdens de uitzending de proef op de som. Een Jortcast aan de truffels dus, en niet van die culinaire die hij normaal gesproken zo graag nuttigt.

"Eenheid, optimisme en succes" Als er een verkiezingsstrijd is die er in de hele wereld toe doet, dan is het wel de Amerikaanse. Los van dat de campagne waar amusement oplevert, is het ook belangrijk deze verkiezingen te volgen om te weten wat de consequenties zijn van de uitslag op 5 november 2024 voor ons hier in Europa. Moet je echt een test doen om te stemmen als Amerikaan? Wat doen de kiesmannen en hoe betrouwbaar zijn ze? Was Amerika altijd zo gepolariseerd? Hoe groot zijn de kansen voor Trump en Biden of is er nog een mogelijkheid dat er een outsider opstaat? Jort Kelder heeft aan zijn keukentafel politicoloog en amerikanist drs. Koen Petersen uitgenodigd. Petersen is ook lid van VVD -fractie in de Eerste Kamer waar hij de voorzitter is van de Eerste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken, Defensie en Ontwikkelingssamenwerking (BDO). Onlangs verscheen een nieuwe uitgave van zijn boek 'Einddoel Witte Huis, hoe de Amerikanen hun president kiezen’.

Terwijl Nederland in spanning afwacht of de formerende partijen tot het meest rechtse kabinet aller tijden zullen komen, pakt ook bij onze Oosterburen zich een donker wolkendek boven de samenleving. Tenminste, voor degenen die het niet op rechtsconservatisme hebben. Het van origine op industrie gerichte Duitsland lijkt economisch opnieuw te vervallen tot de zieke man van Europa, en u weet: als Duitsland niest, wordt Nederland verkouden. De gevolgen voor het politieke sentiment zijn ook duidelijk: de radicaal rechtse AfD stond zelden zo hoog in de peilingen. We bespreken de laatste ontwikkelingen in het land van bier und bratwurst met prof. dr. Hanco Jürgens, verbonden aan het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA).

Donkere dagen voor Duitsland Terwijl Nederland in spanning afwacht of de formerende partijen tot het meest rechtse kabinet aller tijden zullen komen, pakt ook bij onze Oosterburen zich een donker wolkendek boven de samenleving. Tenminste, voor degenen die het niet op rechtsconservatisme hebben. Het van origine op industrie gerichte Duitsland lijkt economisch opnieuw te vervallen tot de zieke man van Europa, en u weet: als Duitsland niest, wordt Nederland verkouden. De gevolgen voor het politieke sentiment zijn ook duidelijk: de radicaal rechtse AfD stond zelden zo hoog in de peilingen. We bespreken de laatste ontwikkelingen in het land van bier und bratwurst met prof. dr. Hanco Jürgens, verbonden aan de UvA en het Duitsland Instituut. Hallucineren om helder te formuleren Van conservatisme naar de nieuwste trends in progressief Randstedelijk Nederland. Wie er nu namelijk echt wil kunnen meekletsen bij de koffieautomaat, doet aan microdosing. Dr. Bram Bakker weet er alles fan, en is groot fan. Door op werkdagen kleine hoeveelheden hallucinogene drugs tot je te nemen, schijn je stukken creatiever te worden en dagelijkse werkzaamheden zo uit je vingers te laten vloeien. De redactie neemt zelf tijdens de uitzending vandaag de proef op de soms, want zonder het zelf te ervaren, kun je er eigenlijk niet over meepraten. Een uitzending aan de truffels dus, en niet van die culinaire die dokter Kelder normaal gesproken zo graag nuttigt. De keerzijden van de slimme stad Leeft u in geürbaniseerd gebied, dan bent u zeer waarschijnlijk onderdeel van een hyperintelligente stad. Hierin worden allerlei technologische snufjes ingezet om het samenleven tot in de puntjes te optimaliseren. Natuurlijk ziet u wel eens een camera hangen, maar waar deze precies voor dient, blijft voor de meesten enigszins raadselachtig. Precies dit gegeven was reden voor onze jonge doctor Vivien Butot om aan een proefschrift te beginnen. Hij onderzocht wat mensen wel en niet weten over de technologie die wordt gebruikt in zogeheten slimme steden. Weinig zo blijkt, waardoor mensen hun kennishiaten erover zelf invullen. Dat leidt dan weer tot een gezonde dosis wantrouwen, en laat dit nu net zijn waar de overheid niet op uit is. Butot geeft antwoord op de vraag hoe dergelijke argwaan te voorkomen.

Te gast in de Jortcast is prof. dr. Andreas Kinneging, hoogleraar Rechtsfilosofie te Leiden. Zijn credo is ‘de weg voorwaarts, is de weg terug’. Sommigen omschrijven hem als conservatief, maar hij ziet zichzelf als een reactionair denker. Hij waarschuwt voor een samenleving die op de verkeerde manier het egalitaire nastreeft en dat zal volgens hem leiden tot een DDR 2.0. Tevens aan tafel Lieke van Son, sterrenkundige en blijven hangen na het gesprek in de live radio-uitzending. Milou Brand sluit af met een radicaal individualistisch gedicht. Deze aflevering is ook te bekijken (en eerder verschenen) op YouTube. (https://www.youtube.com/watch?v=qomcIoz6eBs&t=1564s)

Waar komen de zwarte gaten vandaan? Dat is de fundamentele vraag die sterrenkundige dr. Lieke van Son bezig houdt. Wat niet helpt, is dat de zorgvuldig geconstrueerde modellen niet blijken te kloppen, die kunnen het gedrag van zware sterren namelijk niet verklaren. Een oefening in deemoedigheid als wetenschapper, maar niettemin is er veel over te vertellen. Belangrijke les: je moet weten dat er nog zoveel is dat je niét weet.

De weg die we in de moderne tijd in het Westen zijn ingeslagen, is de verkeerde, meent hoogleraar Rechtsfilosofie prof. dr. Andreas Kinneging. Dat levert problemen op voor mens én maatschappij, Kinneging acht het goed mogelijk dat er een burgeroorlog uitbreekt in deze gepolariseerde tijden. Hij pleit voor herbezinning en staat een terugkeer naar de grote 'Europese Traditie' voor, zoals hij (onder andere) in zijn meest recente boek Hercules op de Tweesprong uitlegt.

De ideale staat volgens een reactionair rechtsfilosoof Hoe is de staat van onze politiek in deze tijd van de formatie? Moeten de partijen aan hun verplichtingen voldoen en zo snel mogelijk gaan regeren? Of is het moreel ook juist zonder een akkoord te bereiken, afscheid van elkaar te nemen? Te gast is prof. dr. Andreas Kinneging, hoogleraar rechtsfilosofie in Leiden die onlangs een nieuw boek heeft geschreven getiteld Hercules op de Tweesprong waarin de tendens is dat de weg voorwaarts de weg terug is. Maar hoe ver moeten we dan terug en van wie kunnen we wat leren? Van de Grieken of van de Romantiek? En wat betekent de weg terug gaan? Meer directe democratie? Genoeg vragen aan deze hoogleraar die bekend staat om zijn uitgesproken reactionaire standpunten. Zware sterren, zwarte gaten en nog zo wat Dat Nederland nog altijd academische zwaargewichten produceert, bewijst dr. Lieke van Son. Ze promoveerde afgelopen najaar aan bij het prestigieuze Center for Astrophysics aan Harvard University op onderzoek naar zware sterren aan de hand zwaartekrachtsgolven. Na een succesvol optreden als jonge doctor, komt ze deze zaterdag verder praten over alles waar men zich op dit moment in de astronomie mee bezighoudt. Hoe bevredigend is onderzoek doen in een academisch veld dat zich letterlijk uitstrekt over het heelal en alles daarbuiten? Heeft de commercialisering van de ruimtevaart wetenschappelijk nut, of is deze enkel gestoeld op prestige? En wat kunnen we leren van zware sterren en zwarte gaten? Deze jonge wetenschapper, die we helaas verloren zijn aan de Amerikanen, schuift nog een keer bij ons aan voordat ze het vliegtuig naar onze trans-Atlantische grote broer instapt. Covid out, schimmels in Waren we net van dat enge virus verlost, kloppen onheilspellende schimmels alweer op de deuren van onze ziekenhuizen. Volgens jonge doctor Auke de Jong zijn schimmels te lang als relatief ongevaarlijk beschouwd, waardoor dokters ze nu slecht herkennen. Met een groeiend aantal fysiek kwetsbare mensen − de traditionele target groep van schimmels − zorgt dat wereldwijd voor de nodige problemen. Gelukkig is daar De Jong, die in zijn promotieonderzoek de gevaren van recent ontstane schimmels aantoont en daarnaast ook handvatten biedt ter verbetering van zowel diagnostiek als behandeling. Wees dus op uw hoede, lieve mensen, en niet alleen voor iets onschuldigs als schurft, want indien u tot de kwetsbaren der aarde behoort, bent u uw leven dadelijk niet meer zeker.

In de nazit van voorgaande zaterdag praat dr Kelder met zijn gasten over al het nepnieuws waar je dagelijks online mee geconfronteerd wordt, de taak van traditionele media daarin en de politieke kleur op redacties. Met prof. dr. Claes de Vreese en dr. Damian Trilling, beide experts op het gebied van politieke communicatie. Het gedicht aan het slot is van John O'Mill, voorgedragen door Milou Brand.

Als ware het lava, verlaten steeds meer mensen X. Het opiniërende platform dat onder de naam Twitter ooit toonaangevend was heeft haar glans voor velen verloren. Was het een bron van, circuleert er steeds meer troep. En met dit belangrijke jaar voor de democratie, het jaar waarin miljarden mensen ter stembus gaan, vraagt dr Kelder zich af: wat zal de rol van nepnieuws zijn bij hun keuze? Te gast is dr. Damian Trilling, hoogleraar aan de UvA gespecialiseerd in journalistiek en politieke communicatie.

De één is de ander niet, maar de Deen is goed vergelijkbaar met de Nederlander. In veel ranglijstjes moeten we onze meerdere erkennen in de bovenburen. Wat kunnen wij van hen leren? dr Kelder vraagt het aan de geboren en getogen prof. dr. Claes de Vreese.

Wat we van onze Deense broeders kunnen leren Prof. dr. Claes de Vreese was al eens bij ons te gast als specialist politieke, zo communicatie. Deze zaterdag schuift hij aan in het kader van de kroning van de Deense prins Frederik − De Vreese is namelijk een geboren en getogen Deen. Wat kunnen we leren van dit Scandinavische volkje, dat het in alles net even iets beter voor elkaar lijkt te hebben dan wijzelf? Economisch gaat het de noorderlingen al tijden voor de wind. Zo kent Denemarken ruimhartige collectieve voorzieningen en een arbeidsmarkt die wél optimaal lijkt te functioneren. Dat, gecombineerd met strenge migratiepolitiek, maakt het land alleen al de moeite van het uitdiepen waard. De Denen als lichtend voorbeeld, of kunnen ze ook nog wat van ons opsteken? Hoe nepnieuws de wereld in zijn greep houdt Het ging afgelopen week veel over X, voorheen Twitter, en de vraag in hoeverre dit medium intussen is verworden tot een bron van dood en verderf. Musk had bij de aankoop van het platform een dorpsplein waarop alles geroepen kan worden voor ogen. Dit heeft er de afgelopen tijd in geresulteerd dat steeds meer mensen de online spreekbuis de rug toekeren. Relevant in dit kader is de hoeveelheid nepnieuws die erop rond circuleert, en daar weet prof. dr. Damian Trilling dan weer alles van af. Hebben politici en wetenschappers reeds een antwoord op deze hardnekkige kwaal? Gezien de recente verkiezingsuitslag in ons eigen land, lijkt dit zeer de vraag. De economische consequenties van belastingontwijking Bijna dr. Jesse van der Geest heeft onderzoek gedaan naar belastingontwijking van grote bedrijven aan de Tilburg University. En wat blijkt, het is eigenlijk heel gezond om te proberen zo min mogelijk belasting te betalen. Van der Geest heeft de grote bedrijven onder de loep genomen, zowel nationaal als internationaal en zijn conclusie is: minder belasting vloeit eigenlijk altijd weer terug in het bedrijf zelf. Hij heeft ook nog wat tips voor de nieuwe beleidsmakers om het allemaal ‘niet leuker, maar wel makkelijker’ te maken voor de BV van Nederland.

In het Oude Egypte liet men zich onsterfelijk maken door middel van mummificatie, tegenwoordig doen we het met het weren van alcohol, sigaretten en het aanmeten van een pro-actieve levensstijl. In de nazit van de uitzending van 6 januari gaat dr Kelder in gesprek met neuropsycholoog prof. dr. Erik Scherder en egyptoloog prof. dr. Olaf Kaper over sterfelijkheid en onze omgang daarmee, na een korte inleiding door Milou Brand.

Hoewel hij liever tempel dan tombe bezoekt, struint egyptoloog prof. dr. Olaf Kaper door Noord-Oost Afrika, op zoek naar schatten uit het Oude Egypte. Waartoe diende mummificatie, wat kunnen wij met de vondsten uit die tijd en hoe komen al die spullen eigenlijk in Nederlandse musea? De tentoonstelling 'Oog in Oog: de mensen achter de mummieportretten' in het Allard Pierson vormt aanleiding voor dr Kelder om een duik te nemen in de Egyptische Oudheid.

Prof. dr. Erik Scherder kwam er door zijn jarenlange levenservaring, plus het feit dat hij in dat leven ook nog eens uitvoerig onderzoek naar geluk deed, achter dat mensen eigenlijk niet zo gek veel hoeven te doen om tevreden te zijn. En laat dat nu ook nog eens gezonder zijn.

Gelukkig het nieuwe jaar in Geluk zit in een klein hoekje, zo luidt het oud-Hollandse gezegde. Prof. dr. Erik Scherder kwam er door zijn jarenlange levenservaring, plus het feit dat hij in dat leven ook nog eens uitvoerig onderzoek naar geluk deed, achter dat mensen eigenlijk niet zo gek veel hoeven te doen om tevreden te zijn. Leeft een gemiddelde Nederlander zijn leven zonder er al te veel bij na te denken, zal deze aan het eind van de rit voldaan zijn over wat hij of zij ervan heeft gemaakt. Al helpt in beweging blijven, zowel fysiek als geestelijk, natuurlijk altijd bij gelukkig oud worden − een boodschap die we van professor Scherder maar al te goed kennen. Een uniek fenomeen uit Romeins Egypte Dr Kelder en Co zendt deze zaterdag voor het eerst uit vanaf een nieuwe locatie: het befaamde Allard Pierson Museum aan het Rokin te Amsterdam. Dit museum richt zich specifiek op de oudheid, zoals onder meer blijkt uit de huidige tentoonstelling Oog in oog. Hierin wordt een unieke verzameling mummieportretten getoond, een fenomeen afkomstig uit de Romeins-Egyptische tijd. Prof. dr. Olaf Kaper is als hoogleraar egyptologie gespecialiseerd in deze periode, en was zijdelings betrokken bij de tentoonstelling. Wat maakt deze portretten zo bijzonder? Wie zijn erop afgebeeld? En wat vertellen de relieken ons over het leven van de mensen achter de schilderijtjes? Kaper vertelt het u. Hoe onaantrekkelijker de verkoopomgeving, hoe minder sigarettenrook Nederland is op weg naar een rookvrije generatie, en ook het beleid afkomstig uit Den Haag zet daar steeds nadrukkelijker op in. Verkooppunten worden gefaseerd minder en prijzen opgedreven. Jonge doctor Tessa van Deelen bracht in haar proefschrift de tabaksverkoopomgevingen van vier grote steden en enkele rurale gebieden in kaart. Daarnaast onderzocht ze welke effecten zo’n omgeving heeft op rookgedrag en de perceptie van adolescenten op roken. Een relevant onderzoek zo aan het begin van het nieuwe jaar, met supermarkten die stoppen met de verkoop van tabak en vapes die geen smaakjes meer mogen hebben.

In debat over vrije wetenschap en haar toekomst met de drie gasten van de uitzending op 30 december 2023. Met dr. Steije Hofhuis, prof. dr. Hein de Haas en prof. dr. Roos Vonk.

In deel II van de uitzending over 2023 blikt Jort met gasten prof. dr. Roos Vonk, prof. dr. Hein de Haas en dr. Steije Hofhuis terug op de opkomst van het klimaatprotest en de stand van de academische vrijheid.

Na 13 jaar kwam er in 2023e en adieu voor de recordpremier die zijn mopperende volk eindelijk losliet, waarna het pardoes Geert de Milde omarmde. Is de verkiezingszege is te herleiden naar een overtuigende stem op onszelf, Nederlanders; en is het daarmee ook een stem tégen de ander, de vreemdeling? Hoe het ook zij: migratie was voor politici een belangrijk thema. Maar wat als beloften niet waar te maken zijn of erger: averechts werken?In deze aflevering neemt dr Kelder het politieke jaar door met zijn gasten prof. dr. Roos Vonk, prof. dr. Hein de Haas en dr. Steije Hofhuis.

Dr Kelder en Co blikt terug op 2023. Het jaar van het ik, kunnen we wel stellen: de verkiezingszege is deels te herleiden naar een overtuigende stem op onszelf, Nederlanders. Wat dat moge betekenen, weet psycholoog prof. dr. Roos Vonk, die een boek schreef over het ego en het eigen gelijk. Een stem op onszelf is vaak ook een stem tégen de ander. Migratie was een belangrijk thema in 2023: een kabinet viel erover, een partijleider haalde er zijn verkiezingszege uit. Prof. Dr. Hein de Haas is migratie-onderzoeker en reflecteert op de voor hem meest veelzeggende gebeurtenissen. Was het dan een goed jaar voor de vrije wetenschap? Docent cultuurgeschiedenis dr. Steije Hofhuis is niet onverdeeld enthousiast: hij constateert een ideologische eenzijdigheid op universiteiten, die échte diversiteit tegenwerkt. In gesprek over de opmerkelijke politieke ontwikkelingen, Extinction Rebellion, conflict en eigen volk eerst, maar uiteraard ook aandacht voor de mooie kanten van 2023.

We leven in een ver geïndividualiseerd land en dat heeft zijn weerslag op gevoelens van saamhorig- en eenzaamheid. Kan het goed gaan met een groep, als het niet goed gaat met elk onderdeel van die groep? In gesprek met psycholoog drs. Steven Pont en dr. Peter Hein van Mulligen in de nazit van zaterdag 23 december.

We horen het niet graag, want iedereen ziet en voelt hoe duur 't allemaal is geworden. Toch ziet de hoofdeconoom van het CBS geen bewijs voor het opdrijven van prijzen om meer winst te maken. Dat het mensen niet uitmaakt wat de feiten zijn, zijn we inmiddels helaas gewend. In gesprek over de belangrijkste CBS-cijfers van 2023, en de onmeetbaarheid van een containerbegrip als 'bestaanszekerheid'.

Het zal u niet verbazen: ook voor de Jortcast ging er een jaar voorbij. In deze aflevering bespreekt dr Kelder met één der toegewijde redacteuren, Milou Brand, de hoogtepunten. van 2023. Bijzondere gasten als Soumaya Sahla, typische dr Kelder-gasten als dr. Willem Melching, invallers als prof. dr. Maarten van Rossem all time favourites als Jelle van Baardewijk.

Het kerstdiner. Voor velen is het een beproeving van formaat, want het is de jaarlijkse confrontatie met onmogelijke ooms en boze broers. En dan is er vaak ook nog alcohol in het spel. Hoe houd je het gezellig aan de kerstdis? Ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut Steven Pont doceert.

In deze uitzending het jaaroverzicht van een bijzondere en verwarrend 2023. Want jawel, er vielen meer bejaarden van hun fiets dan ooit, en hoewel bestaanszekerheid Den Haag domineerde bereikte de armoede een all time low en werd graaiflatie Woord van het Jaar - maar was die er wel, die graaiflatie? Daarover te gast is hoofdeconoom van het CBS dr. Peter Hein van Mulligen. Voorts wetenschappelijk advies hoe U het gezellig houdt rond het gourmetstel, met drs. Steven Pont. De jonge dr. Pieter van Rees onderzocht het nut van het hijsen van de vlag op de Amerikaanse scholen. Wat doen de patriottische Amerikanen anders of beter met hun burgerschapschapsonderwijs?

Wordt de maatschappij zachter, harmonieuzer en 'vrouwelijker', wat gebeurt er dan met de monomane, op grote doorbraken beluste uitvinders die ons leven verrijken met geniale vondsten? Dat is het vertekpunt voor deze nazit met politiek filosoof Govert Buijs en psycholoog dr. Peter Bos, in wie dr Kelder het nodige tegenwicht vindt voor zijn ongenuanceerde en nauwelijks onderbouwde stellingen.

Wie mannelijker wil worden, spuit of smeert testosteron. Tenminste, als diegene het advies van influencers volgt. Psycholoog en onderzoeker dr. Peter Bos raadt het af: “je lichaam gaat naar de klote.” In gesprek over de hormoonhype van de eeuw, en de misverstanden over en werking van testosteron. Link naar het FD-artikel met prof. dr. Iris Sommer: https://fd.nl/samenleving/1499532/mannen-en-vrouwen-zijn-niet-gelijk (https://fd.nl/samenleving/1499532/mannen-en-vrouwen-zijn-niet-gelijk)

Het uitspreken roept in onze maatschappij heden ten dage heftige gevoelens op, en daarom vermijden we 't even in de titel, maar in de shownotes durven we het hardop te zeggen: kapitalisme. In samenwerking met oudpremier prof. dr. Balkenende schreef prof. dr. Govert Buijs het boek Capitalism Reconnected. In dr Kelder en Co is Buijs te gast over de toekomst van de markteconomie in Nederland.

De zoveelste heruitvinding van het kapitalisme Samen met voormalig premier Jan Peter Balkenende deed prof. dr. Govert Buijs een poging de wetten van het kapitalisme te herschrijven. Ditmaal gestoeld op christendemocratische waarden, waarbij markt, staat en gemeenschap in goede harmonie samengaan. Heeft deze visie bestaansrecht in een samenleving die de christendemocratie steeds meer de rug lijkt toe te keren? Buijs denkt van wel en dicht de Europese Unie daarbij een grote rol toe. Echter, laten veel politieke dynamieken op ons continent nu net de kant van minder Europese samenwerking op bewegen. Hoe het tij te keren? Buijs geeft u het antwoord. Testosteron, wat heb je er aan? Vroeger had je Arnold Schwarzenegger en nu heb je de torso’s van BN’ers die de voorkant van tijdschriften als Men’s Health sieren. En (bijna) alle mannen willen dit. Makkelijk te bereiken met af en toe een spuitje in je bil zetten, blijkt uit de posts die je op social media kunt bekijken. Maar hebben al die hormonen wel dat juiste effect van grote spieren en meer zelfvertrouwen? Want doen die hormonen en stel dat je er te veel spuit of smeert? Psycholoog dr. Peter Bos kan uitleggen wat dat goedkope wondermiddel echt doet. En of vrouwen er ook misschien baat bij zouden kunnen hebben. Crisis op het platteland We schrijven de roerige jaren 30. Een Amerikaanse beurskrach die zijn weerga niet kent en mondiaal gigantische gevolgen heeft. Armoede alom, zo ook in de kleine Nederlandse grensgemeente Bergh in de Achterhoek. Hoe de lagere sociaaleconomische klassen hier met de tegenslagen van die tijd omgingen, onderzocht onze jonge doctor Paul van Dun. Zoals blijkt, vallen ook uit de geschiedenis van deze ogenschijnlijk nietige gemeente belangrijke lessen voor de toekomst te trekken. Zo konden we op basis van wat zich hier voltrok de opkomst van de BBB én de toeslagenaffaire eigenlijk al van mijlenver zien aankomen.

De één zijn vakgebied is de Frankfurter Schule, de ander bestudeert de ongenoegens van de onderklasse. Op het snijvlak daarvan liggen de grote uitdagingen voor de westerse beschaving heden ten dage. In de nazit van de uitzending van 9 december praat Jort door met dr. Thijs Lijster en drs. René Cupersus.

De Frankfurter Schule is hot. ‘De Eendimensionale Mens’ van Marcuse verscheen opeens weer op een bestsellerlijst en Habermas wordt her en der aan zijn haren erbij gesleept. En dat terwijl deze stroming twintig jaar geleden nog als achterhaald gold. Maar het antikapitalisme, het pro-communisme en de extreme gelijkheidsgedachte is bezig met een opmars. Wat is de oorsprong van deze filosofen uit de Frankfurter Schule en waarom verzetten zij zich tegen populaire cultuur als de film en de popmuziek? Hoe kan het dat ze als oude, witte mannen toch een grote aanhang onder jongeren hadden en hebben? Dr. Thijs Lijster bestudeert de Frankfurter Schule aan de Rijksuniversiteit Groningen, schreef er een boek over en legt uit.

Een gesprek over vriendjespolitiek in de grote zin van het woord, met drs. René Cuperus, senior research fellow bij Instituut Clingendael, die politieke vriendschappen op topniveau bestudeert.

Liever bevriend of gevreesd? Doe je er als politiek leider beter aan je mondiale evenknieën te vriend te houden, of kunnen ze je beter vrezen? Dat laatste, aldus Machiavelli, al weet drs. René Cuperus van Instituut Clingendael dat ook vriendschappen doorslaggevend kunnen zijn in de internationale betrekkingen. Denk aan Reagan en Gorbatsjov – hun verstandhouding vormde de basis voor het einde van de Koude Oorlog. En dat is lang niet de enige intermenselijke relatie die zijn stempel op de naoorlogse geschiedenis heeft gedrukt. Ook onze eigen Mark Rutte moet het hebben van high fives en wangkussen. Wat verandert er in dit opzicht als Geert Wilders straks allicht met de scepter zwaait? De heropleving van Habermas’ gedachtegoed Hoe een filosofisch boek zoals ‘De Eendimensionale Mens’ van Marcuse opeens weer op een bestsellerlijst belandt en dat terwijl de stroming waartoe deze denker behoort twintig jaar geleden nog als achterhaald gold. Maar het antikapitalisme, het pro-communisme en de extreme gelijkheidsgedachte is niet alleen in onze samenleving, maar ook aan de politieke flanken weer bezig met een opmars. Wat is de oorsprong van deze filosofen uit de Frankfurter Schule en waarom verzetten zij zich tegen de populaire cultuur als de film en de popmuziek? Hoe kan het dat ze als oude, witte mannen toch een grote aanhang onder jongeren hadden en hebben? Dr. Thijs Lijster bestudeert de Frankfurter Schule aan de Rijksuniversiteit Groningen, schreef er een boek over en legt uit. How hard can it be? Prostaatkanker is in Nederland de meest voorkomende soort kanker bij mannen. De helft van de heren die ervoor worden bestraald krijgen erectieproblemen. Niet leuk in de slaapkamer – niet voor mannen zelf, noch voor vrouwen, zou je denken. Voor zijn promotie-onderzoek sprak jonge doctor Freek Teunissen patiënten over de impact van (het verlies van) de erectiele functie op hun kwaliteit van leven. Hoewel de erectie door deze en gene soms wat overgewaardeerd wordt, promoveerde dr. Teunissen tóch op een behandeling die uiteindelijk voor minder erectieproblemen moet zorgen.

In de nazit van 2 december praat invallend presentator Jeroen Pauw met zijn gasten over bubbels en de kloof tussen wetenschap en burgers. Aan tafel: universitair docent in de geschiedenis van de internationale betrekkingen dr. Marloes Beers, computerwetenschapper dr. Judith van Stegeren en jonge doctor Lieke Vrouenraets.

ChatGPT bestaat nu één jaar. Is dat inderdaad gelegenheid voor taart, slingers en blokjes kaas? Dr. Judith van Stegeren is te gast over het geluk dat dit soort geavanceerde taalmodellen ons brengen, over de uitdagingen, en over de ontwikkelingen rond OpenAI-CEO Sam Altman.

Afgelopen weekend werden 70.000 leden van de klimaatelite naar Dubai gevlogen om tenminste op politiek gebied klimaatwinst te boeken. Jeroen Pauw valt in voor dr Kelder en gaat in gesprek met dr. Marloes Beers, docent en onderzoeker in de Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Utrecht.

Wat schieten we op met opnieuw een klimaattop? Dit weekend wordt alweer de 28e klimaattop gehouden. Dubai vervult deze keer de rol van gastland − een gegeven dat op zichzelf al voor de nodige gefronste wenkbrauwen zorgt. Wat leveren dit soort bijeenkomsten effectief op? Tijdens de coronacrisis pleitten meerdere milieuwetenschappers er nog voor om klimaattoppen voortaan grotendeels online te organiseren. Iets met practice wat you preach. Toch vliegt de klimaatelite sinds alles weer kan en mag en masse de wereld over om opnieuw megalomane conferenties bij te wonen. Heeft dit zin? En zo niet, waar wordt op politiek gebied dan wel klimaatwinst geboekt? Dr. Marloes Beers van de Universiteit Utrecht vertelt het u. Driewerf hoera voor ChatGPT! Groot feest in de wereld van de computerwetenschap deze week. ChatGPT bestaat namelijk één jaar! Ook dr. Judith van Stegeren ziet de komst van de publiekelijk toegankelijke chatbot als een ware game changer. Los van enkele kanttekeningen − illegaal datagebruik, biases en nog zo wat − is ze vooral erg blij met de gigantische vooruitgang die haar vakgebied door de komst van ChatGPT heeft geboekt. Toch blijven er nog vele vragen onbeantwoord. Hebben dit soort modellen bijvoorbeeld invloed op het gemoed, de manier waarop mensen met elkaar interacteren of taalkundige en cognitieve ontwikkeling? En ben je gek als je er in je werkende bestaan geen gebruik van maakt, of is het misschien wel verstandig om niet gelijk toe te happen? Transgenderisme en de ethiek daaromtrent Jonge doctor Lieke Vrouenraets deed in haar proefschrift onderzoek naar ethische dilemma’s die bestaan bij de wens om van geslacht te veranderen. Zijn jongeren wel in staat om zo’n grote beslissing te nemen om hormonen te slikken om zo de eerste stappen te zetten hun geslacht te veranderen? Transgenders houden de maatschappij bovengemiddeld veel bezig en wat betekent al die aandacht voor het debat? Wat zijn de grootste dilemma’s? Kortom een onderwerp dat voor veel discussie zorgt, waarbij Vrouenraets bepleit dat niets doen ook een keuze is. Wat ze daar precies mee bedoelt, hoort u zaterdag.

De vakgebieden 'thermofysiologie' en 'cultuurfilosofie' worden in de nazit van 25 november samengesmolten tot een gesprek over lichaam en geest, en de vermeende scheiding daartussen, dat uiteindelijk ontaardt in anger management. Met dr. Jelle van Baardewijk en prof. dr. Hein Daanen.

Is het nou wel of niet verstandig om koud te douchen? En moet je altijd een dikke jas aan of juist je lichaam laten werken? En wat is de invloed op onze gesteldheid als we de verwarming een graadje lager zetten? Relevante vragen voor snotterige tijden, die dr Kelder stelt aan hoogleraar thermofysiologie prof. Dr. Hein Daanen.

Waarom de PVV zo groot is geworden? Links progressief Nederland heeft jarenlang genegeerd dat er ook andere dingen zijn dan maatschappelijke solidariteit en duurzaamheid, meent cultuurfilosoof dr. Jelle van Baardewijk. "Er is ook nog zoiets als Nederlanderschap."

Nederland wordt met de verkiezing rechtser Nederland wordt weer voor de Nederlanders, blijkt uit de verkiezingsuitslag van afgelopen week. Maar wat is dat voor een land dat men met de PVV voor ogen heeft en wat wil die kiezer eigenlijk? Filosoof en ethicus dr. Jelle van Baardewijk kijkt naar de politieke cultuur van Nederland nu en hoe ons land mogelijk zal worden ingericht met deze verkiezingsuitslag. Meer Nederlands op de universiteiten en zwarte piet weer terug? IJsbaden en winterzwemmen: feit of fabel? Is het nou wel of niet verstandig om koud te douchen? En moet je altijd een dikke jas aan of juist je lichaam laten werken? En wat is de invloed op onze gesteldheid als we de verwarming een graadje lager zetten? Is dat gezond of zijn we juist daarom allemaal de laatste tijd wat snotterig? En is de Wim Hof methode nou wel of niet oké? We bespreken de invloed van lichaamstemperatuur op onze gezondheid met prof. dr. Hein Daanen. Suriname en democratie: contradictio in terminis? Onze eigen verkiezingen zijn net achter de rug, dus laten we stoppen met navelstaren en ons afvragen; hoe gaat het met de andere democratieën? Bijvoorbeeld die in Suriname? Onze jonge dr. Bharti Girjasing heeft een groot onderzoek gedaan naar de ervaringen met democratie bij de Surinamers. Waarom stemde men wel massaal op Bouterse en hoe hou je de politiek scherp in een land met weinig inwoners?

Een paar dagen voordat we wisten dat de PVV een grote verkiezingszege zou boeken, praatte dr Kelder met dr. Roderik Rekker en prof. dr. Wim Voermans over het toekomstige politieke landschap en de formatie.

Terwijl de eindsprintjes zijn ingezet schalt dr Kelder no één keer door je ether, voor je naar de stembus gaat. In gesprek met dr. Roderik Rekker over radicale jonge kiezers en prof. dr. Wim Voermans over de plannetjes van Pieter.

Nog heel even om te zweven Een paar nachtjes slapen nog maar, en dan kunnen alle Nederlandse burgers eindelijk weer hun democratische plicht vervullen. Met Omtzigt aan kop dient zich de vraag aan wat NSC precies met onze samenleving van plan is. Prof. dr. Wim Voermans legt in dit kader uit wat een constitutioneel hof – een belangrijk speerpunt van de nieuwe partij – effectief zou betekenen. En wat te denken van de pensioenplannen van Pietertje? Daarover meer met prof. dr. Marike Knoef. Tot slot gaat dr Kelder met dr. Roderik Rekker het stemhokje in, hoe wordt je stem bepaald? Het ondergesneeuwde Oekraïne In de verkiezingen hoort u er nauwelijks over, en ook in algemene zin blijft het de laatste tijd angstvallig stil rondom de oorlog in Oekraïne. Ten onrechte, zo vindt VVD-buitenlandwoordvoerder Ruben Brekelmans, die overigens op een niet onverdienstelijke zesde plaats op de kandidatenlijst van zijn partij staat. Misschien hangt dr Kelder dus wel met een aankomend bewindspersoon aan de lijn, mocht de VVD althans opnieuw gaan regeren. Brekelmans maakt zich met name kwaad op de halfslachtige manier waarop Europa met zijn beloftes aan Oekraïne omspringt. Het lijkt er namelijk op dat de EU niet aan het aantal van een miljoen geleverde artilleriepatronen binnen een jaar gaat komen. En dat is kwalijk, zo vindt Brekelmans, want zeker nu het conflict op de achtergrond dreigt te raken, is onvoorwaardelijke steun extra hard nodig.

De verkiezingscampagne kenmerkt zich helaas niet door haar diepgravende, inhoudelijke discussies. Dat merkt ook de kiezer. In de nazit van vorige week klampt het radelolze publiek zich vast aan de wetenschap, in deze aflevering vertegenwoordigd door prof. dr. Carolien van Ham, prof. dr. Sweder van Wijnbergen en prof. dr. Mark van Vugt.