Brainwash

De inzet van ME tijdens demonstraties, een boerkaverbod, meer blauw op straat en toenemende maatregelen om migranten uit Nederland te weren. In de naam van veiligheid worden - soms verregaande - keuzes en wetten gemaakt. Frida Boek gaat in gesprek met politiek filosoof Ivana Ivkovic en critical race onderzoeker Nawal Mustafa over het werk van denkers als Angela Davis en Michel Foucault. Kan het ideaal van veiligheid ook uitsluiting, controle en onvrijheid in de hand werken? Is veiligheid nog neutraal – of vooral strategisch? meer info op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/podcast-brainwash-night) Dit gesprek is opgenomen tijdens Brainwash Night in RADION, een evenement van Brainwash Festival.

De hoeveelheid prikkels die we te verstouwen krijgen trekken we aan alle kanten - mentaal en digitaal - muren op die ons beschermen, afzonderen of in onze eigen bubbel houden. Tegelijk wijzen psychologen, filosofen en sociologen erop dat overmatige bescherming en behoefte aan comfort onze veerkracht kan aantasten. Journalisten Lena Bril en Simoon Hermus bespreken met moderator Frida Boeke de overprikkelde samenleving. Hoe cultiveren we een cultuur van zelfbescherming, zonder er apathisch van te worden? meer info op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/podcast-brainwash-night) Dit gesprek is opgenomen tijdens Brainwash Night in RADION, een evenement van Brainwash Festival.

Live opgenomen tijdens Brainwash Festival in de Melkweg in Amsterdam luister je naar theoretisch natuurkundige Claudia de Rham. Volgens haar weten we heel veel, maar tegelijkertijd heel weinig over het heelal. Om de uitdijing van het heelal en de beweging van sterrenstelsels te verklaren, doen we een beroep op “donkere energie”, zonder deze energie ooit te hebben waargenomen. In plaats van blijven zoeken naar deze raadselachtige energie, vraagt zij zich af of ons begrip van zwaartekracht niet toe is aan een radicale herziening. Hierover gaat zij in gesprek met journalist Martijn van Calmthout. lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/nagenieten-van-brainwash-festival)

Filosofen Paola Verhaert en Hans Schnitzler proberen samen met moderator Floris Rijssenbeek te onderzoeken waar het politieke gesprek tegenwoordig ontstaat. Vroeger was dat in het café, in vakbonden, op het plein of in het buurtcentrum. Vandaag woedt het debat online, waar meningen botsen en dansjes politieke statements worden. Terwijl woede zich digitaal opstapelt, vindt ze daar niet altijd de structuren die democratisch engagement kunnen dragen. Wat gaat daarmee verloren? Of ligt het antwoord - opnieuw - in de kroeg? Dit gesprek is opgenomen op het Brainwash Festival 2025. meer info op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/nagenieten-van-brainwash-festival)

Dichter Dean Bowen, schrijver Philip Huff en journalist Eva Hofman gaan in gesprek over de manosphere. Want: de man verkeert in crisis. Hij wordt ingehaald door stereotypes en is zoekende naar houvast en erkenning. Samen met moderator en journalist Haroon Ali onderzoeken zij hoe jongens en mannen worden gevormd en soms geradicaliseerd door afwijzing, digitale cultuur en sociale systemen. Dit gesprek is opgenomen in De Melkweg op het Brainwash Festival 2025. meer informatie op www.brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/nagenieten-van-brainwash-festival)

Vanuit de Melkweg in Amsterdam, in samenwerking met Brainwash Festival, luister je naar een gesprek over de vragen: hoe blijf je overeind in een systeem dat onverzettelijk lijkt? En hoe zorg je ervoor dat je niet opbrandt? Socioloog en dichter Sabina Lukovic onderzoekt de onvermoeibare mentaliteit van tegenculturen, activist Jerry Afriyie zal na ruim 15 jaar strijd zijn stichting Kick Out Zwarte Piet opheffen en bestuurder en oud-diplomaat Berber van der Woude vertelt over botsingen met de Nederlandse overheid bij samenwerking met regimes die mensenrechten schenden. Samen verkennen ze strategieën van volharding en onvermoeibaarheid. Gemodereerd door dichter Dichter Doesborgh. lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/nagenieten-van-brainwash-festival)

Vanuit de Melkweg in Amsterdam, in samenwerking met Brainwash Festival, luister je naar filosoof Rozemund Uljée, arts en ethicus Sarah Boers en historicus en journalist Lotfi El Hamidi die in gesprek gaan over de Franse filosoof Emmanuel Levinas. Voor hem staat niet de autonome 'ik' centraal, maar de Ander. Die Ander vormt een ethische grens die we niet mogen overschrijden, die ons aanspreekt, uitdaagt en verantwoordelijk maakt. Maar wat betekent het om die verantwoordelijkheid serieus te nemen? Dit gesprek is gemodereerd door podcastmaker Allard Amelink. lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/nagenieten-van-brainwash-festival)

De kloof tussen stad en platteland? Die zit alleen maar tussen de oren, bewees een onderzoek van het Sociaal en Centraal Planbureau afgelopen juni maar weer eens. Maar eigenlijk maakt dat niet uit, zegt filosoof en conflictbemiddelaar Wouter Mensink. Mensen ervaren die kloof namelijk wél. En als je dat wilt oplossen, moet je kijken naar de manieren waarop dat wij-zij-denken is ontstaan en wordt gecultiveerd. Hij schreef er een persoonlijk én filosofisch boek over: Hoe we uit het dorp vertrokken. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

De defensiebudgetten worden opgeschroefd, de gevechtsbereidheid neemt toe en er is sprake van ‘Het Amalia-effect.’ Sinds onze kroonprinses aankondigde voor defensie aan de slag te gaan als werkstudent, meldden plots het dubbele aantal hbo’ers en wo’ers zich aan voor het programma. Kortom: door de ontwikkelingen op het wereldtoneel lijkt het enthousiasme over het leger te groeien, ook bij mensen die het tot een paar jaar geleden nog omschreven als ‘noodzakelijk kwaad’. Maar betekent dat ook dat wij ons als samenleving anders tegenover oorlog en geweld zijn gaan verhouden? Als iemand dat weet is dat Tine Molendijk. Ze is cultureel antropoloog aan de Nederlandse Defensieacademie en de Radboud Universiteit. Ze deed onder andere onderzoek naar ‘morele verwondingen’. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

Toen schrijver Erik Jan Harmens vijf jaar geleden de diagnose ‘autisme’ kreeg, werd er van alles duidelijk. Dáárom begrijpt hij het niet als mensen zeggen ‘even’, want hoe lang is even? Dáárom is het alsof er een opwindaap met bekkens in zijn hoofd zit, die maar blijft slaan en slaan en slaan. Dáárom wil hij vernietigen wat hij niet begrijpt. Duidelijkheid, daar houdt Harmens van. Maar de diagnose maakt ook veel dingen onduidelijk. Het masker van vijftig jaar oud mag dus af, maar hoe moet je vervolgens dan jezelf zijn? En hoe vind je aansluiting bij de wereld? Hij schreef er de dichtbundel 'De man die blauw werd' over, essays voor NRC en dit jaar verscheen 'Het Grote Autismeboek'. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

Zijn wij eigenlijk nog wel de baas over de techniek, of is het inmiddels andersom? In zijn nieuwe boek 'Mens en machine' toont schrijver Roderick Nieuwenhuis aan dat de mens al vanaf de uitvinding van het schrift filosofisch worstelde met de vraag of technologische vernieuwingen daadwerkelijk vooruitgang betekenen. Maar nu mensen trouwen met AI’s en kinderen klagen over brainrot door teveel schermtijd dringt de vraag zich op: verliezen we iets? Kunnen we dat nog terugkrijgen? En: hoe goed te leven in deze technolgische tijden? In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

Misschien is het er altijd al. Misschien moet je het alleen maar zien te herkennen. De melodieën in het dagelijks leven. De poezië in dagelijkse opmerkingen. Muziek verstopt in ruis. Erik de Jong, beter bekend als Spinvis, verstaat die kunst als geen ander. Het resoneert, wat hij bloot legt met zijn melancholische poëtische popliedjes. Toen 25 jaar geleden zijn eerste veelgeprezen album verscheen raakte hij direct iets dat universeels én typisch Nederlands is. In het volstrekt eigenzinnige oeuvre dat hij sindsdien opbouwde, verglijdt de tijd, vervomen herinneringen en ondertussen modderen de mensen maar wat aan. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

'Wat zijn dat, mééméés?' kreeg journalist Süeda Işık een paar jaar geleden nog wel eens van sommige NRC-collega’s te horen, toen ze zich met memes ging bezighouden. Geen hele gekke vraag trouwens, want je kunt ze net zo goed beschrijven als ‘malle, grappige, massaal gedeelde plaatjes of filmpjes’ als interessante barometers van onze tijd en maatschappelijke ontwikkelingen. Inmiddels is Işıks onderzoeksgebied uitgebreid: ze analyseert alle facetten van het internet voor de krant. Van jongeren die verzeild raken in 'brainrot'-video’s tot jonge mannen die radicaliseren binnen de zogeheten manosphere. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

Zeemeermensen met scherpe tanden. Kleine meisjes die een tattoo laten zetten. Scherven en brandnetels. 'Sprookjes van schuurpapier', zo noemde een recensent het werk van Annet Schaap treffend. In haar fantasierijke jeugdboeken mag het allemaal een beetje pijn doen. Het schrijven is iets dat ze laat ontdekte. Na meer dan 200 boeken van anderen te hebben geillustreerd, brak ze op haar 52ste door met 'Lampje', dat meteen meerdere prijzen won en een televisieserie werd. Lovend waren ook de recensies op haar tweede boek, ‘Krekel’, dat dit jaar uit kwam. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

Perspectief is alles, aldus Saman Amini. Sinds zijn studie aan de toneelacademie in Maastricht maakt hij carrière in het theater als acteur, muzikant en theatermaker. Zijn gezelschap Black Sheep Can Fly heeft als doel verhalen te vertellen die helpen elkaar beter te begrijpen. Drie jaar geleden besloot hij in cabaretvoorstellingen zijn eigen verhaal daarvoor in te zetten, want: hoe persoonlijker, hoe universeler. Zo toerde hij het afgelopen jaar met 'Onaantastbaar', waarin hij het onder andere heeft over armoede, verslaving, depressie en mannelijkheid. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

Volgens bestuurskundige Shivant Jhagroe kunnen we wel denken dat we het allemaal zo goed doen, met onze eco-bananen, zonnepanelen en elektrische auto’s. Maar daarmee houden we onszelf voor de gek. In zijn boek 'Voorbij Duurzaamheid' betoogt hij dat het label ‘duurzaam’ eigenlijk alleen maar verhult welke systematische ongelijkheid erachter zit, én het zet ons vast omdat het andere denkwijzen onzichtbaar maakt. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

Identiteit en gender. Mansplaining en grensoverschrijdend gedrag. AI en klimaatproblematiek. De Nederlandstalige songs van poprapper, artiest en producer Babs Schutte zijn uiterst vrolijk en dansbaar, maar elk nummer is uitgesproken politiek, persoonlijk en liefst eigenlijk allebei. Babs is altijd radicaal zichzelf, en zo is ze het rolmodel dat ze zelf nooit had. In Brainwash Zomerradio interviewt Floortje Smit denkers aan de hand van muziek. In tien afleveringen spreekt ze met filosofen, wetenschappers, theatermakers en schrijvers over de muziek die vormend is geweest voor hun identiteit en voor hun denken. Brainwash Zomerradio is een programma van omroep HUMAN.

De term Main Character duikt steeds vaker op in gesprekken of op sociale media. Wat begon als een goed mantra – jezelf zien als de hoofdpersoon van je eigen leven – is inmiddels uitgegroeid tot een trend waarin het lijkt te gaan over zelfobsessie. Want als alles om jou draait, hoe zit het dan met de mensen om je heen, die de bijrol spelen? lees meer op Brainwash.nl (http://www.brainwash.nl/artikelen/main-character-van-het-leven) Deze podcast is een samenwerking met Studium Generale Utrecht (https://www.sg.uu.nl).

Vader zijn anno 2025, wat houdt dat in? Hoe is dat anders dan 40 jaar geleden? Uit onderzoek blijkt dat vaders meer betrokken willen zijn in het gezin, maar dit lukt minder dan de helft. Wat houdt vaders tegen om een betrokken ouder te zijn? lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/de-nieuwe-vaders) Deze podcastopname is een samenwerking met Radboud Reflects (http://ru.nl/services/sport-cultuur-en-ontspanning/radboud-reflects).

Op social media tiert het welig van de video’s over mentale gezondheid en psychische stoornissen. Steeds meer jongeren delen online filmpjes met elkaar over de symptomen van bijvoorbeeld ADHD of autisme en hebben de behoefte om zich te laten labelen. Schrijver en journalist Milou Deelen had die behoefte ook, maar vroeg zich daarna af: worden we eigenlijk wel gelukkig van labels? lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/artikelen/gelukkiger-met-een-label)

Psycholoog Raz van Houts gunt iedereen therapie, maar dat betekent niet dat iedereen ook in therapie moet gaan. Wie heeft er baat bij therapie en wat maakt iemand tot een goede psycholoog? lees meer op Brainwash.nl (http://www.brainwash.nl/artikelen/een-goede-psycholoog-is-in-de-eerste-plaats-een-mens)

Is er een mentale-gezondheidscrisis onder jongeren? Nee, denkt orthopedagoog Levi van Dam. Jonge mensen kunnen het vooral beter aangeven als het even niet lekker met ze gaat. Ze hoeven niet massaal in therapie, maar kunnen ook zelf aan de slag om hun mentale gezondheid te versterken. lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/lees/psychologie/2025/levivandam.html)

Astrologie, magie, hermetica en New Age zijn spirituele stromingen die zijn weggezet als raar of onzinnig. Hoogleraar Wouter Hanegraaff vindt dat onterecht. Juist in deze tijd kunnen we veel hebben aan deze 'rejected knowledge'. lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/lees/filosofie/2025/wouterhanegraaff.html)

Filosoof Stine Jensen is atheïst, in God gelooft ze niet. Maar waar gelooft ze dan wel in? Atheïsme heeft genoeg bronnen voor zingeving, laat ze in haar essay Goddeloos zien. Van yoga en meditatie, tot Pippi Langkous en Erasmus. lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/lees/filosofie/2025/stinejensen.html)

Wat hebben olijfbomen, zonnebloempitten, de shishalounge en rapper Lijpe met elkaar gemeen? Het komt allemaal voorbij in de poëzie van Asmae Amaddaou. Haar talent is haar door God gegeven, gelooft ze. Om haar gemeenschap te representeren én om er kritisch op te zijn. lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/lees/filosofie/2025/asmaeamaddaou.html)

Filosoof Lieke Knijnenburg ziet hoe we ons leven steeds meer proberen te optimaliseren. Vrienden, familie en liefdes moeten je tijd waard zijn, plezier wordt al snel bestempeld als escapisme en alles in ons leven moet een functie hebben. Zijn we geobsedeerd met productief zijn? lees het interview op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/lees/werk-en-prive/2025/liekeknijnenburg.html)

Berber van der Woude werd diplomaat omdat ze de wereld beter wilde maken, maar dat bleek op haar post in Ramallah een onmogelijke opgave. Terwijl de rechten van Palestijnen met voeten getreden werden, deed Nederland niks. Omdat voor kritiek op het beleid geen ruimte was, besloot ze haar baan op te zeggen. Hoe kwam ze daartoe? En hoe kun je in je werk je morele kompas blijven volgen? lees meer op Brainwash.nl (https://www.brainwash.nl/lees/werk-en-prive/2025/berbervanderwoude.html) Noot van de redactie: Dit interview is opgenomen voordat Israël en Hamas een akkoord bereikten over een staakt-het-vuren.

Hoogopgeleiden die toch kiezen voor praktisch werk, digitale nomaden en 90 procent moeders, allemaal trends die schrijver Frida Boeke tegenkwam om de werkende mens anno 2024 te duiden in haar verhalenbundel De tijd van je leven (2024). Zij verliet de corporate wereld om zich volledig vast te bijten in de betekenis van werk voor haar generatie. Dit interview is onderdeel van onze special 'Ik werk, dus ik ben?' (https://www.brainwash.nl/lees/werk-en-prive/2025/werk.html)

Alles wat je denkt te weten over kapitalisme, klopt niet. De markt is niet vrij, concurrentie is niet eerlijk en het systeem doet niets voor de gewone mens. Hoe het wel zit, legt Grace Blakeley voor je uit. Proletariërs aller landen, verenigt u! Meer lezen of liever kijken? Ga naar onze website. (https://www.brainwash.nl/lees/economie/2024/Aasgierkapitalisme.html)

We moeten af van het idee dat extremisten verstandelijk niet in orde zouden zijn. Volgens filosoof en theoloog Rik Peels moeten we white supremacists, incels en terroristen vaker als rationeel zien. Alleen zo kunnen we hun gedrag verklaren. Je kan dit interview ook bekijken op Youtube (https://youtu.be/2xtdGt8a4jo) of lezen op onze website (https://www.brainwash.nl/lees/samenleving/2024/extremisme.html).

Liever kijken? Dat kan op Youtube. (https://www.youtube.com/watch?v=H14FVn0Fstg) Je huis opruimen tot je alleen het hoogstnoodzakelijke overhoudt, je hoofd leegmaken van oordelen en gedachten en alleen nog maar voorspelbare seks hebben. Doe het niet, zegt filosoof Becca Rothfeld. Weg met minimalistisch denken. Omarm de chaos en geniet van de excessen. Meer seks, meer lange films, meer gedachten. Lees meer (https://www.brainwash.nl/lees/kunst-en-cultuur/2024/omarm-de-chaos.html) NB. Deze aflevering is Engelstalig

Filosoof Lev Avitan hoopt dat de liefdesbeweging zich verspreidt. In plaats van dat we onze identiteiten plat slaan en in hokjes indelen, hoopt hij dat we elkaar kunnen zien als complexe wezens. Zo kunnen we dieper leren voelen. Een eigenzinnig gesprek over trauma, heling en liefde.

De wereld staat in brand. Van klimaatverandering tot polarisatie en van overconsumptie tot watertekorten. Toch is filosoof Roman Krznaric hoopvol, want de geschiedenis laat zien dat we het kunnen: positieve verandering teweegbrengen. Daarom gaat hij in zijn nieuwe boek Geschiedenis voor morgen te rade bij het verleden. De stem van Roman Krznaric is met behulp van AI naar het Nederlands vertaald. Dat is gedaan conform de EU-richtlijnen voor privacy en AI en met toestemming van Roman Krznaric. De vragen van Calvin en Charisa zijn achteraf los ingesproken in het Nederlands. Dit is een experiment en het resultaat klinkt wat blikkerig. Doel is het verhaal van Roman voor alle podcastluisteraars toegankelijk te maken. Liever in het Engels luisteren? Dat kan ook. Kijk in onze podcastfeed voor de Engelstalige versie.

The world is on fire. From climate change to polarization, and from overconsumption to water shortages. Yet, philosopher Roman Krznaric remains hopeful, because history shows that we can do it: bring about positive change. That is why, in his new book History for Tomorrow, he turns to the past for guidance. Deze aflevering is Engelstalig. Liever in het Nederlands luisteren? Dat kan ook. Kijk in onze podcast voor de met behulp van AI vertaalde aflevering.

Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich razendsnel. Een sollicitatiebrief of een nieuwe zomerhit, AI draait het in een paar seconden in elkaar. Moeten we bang zijn voor die ontwikkelingen? Nee, denkt hoogleraar Socially Intelligent AI Sennay Ghebreab. Volgens hem moeten we vooral inzien dat AI een weerspiegeling is van onszelf, de mens. Als we dat weten, kunnen we AI in ons voordeel gaan inzetten, voor een rechtvaardige samenleving.

Vooroordelen: iedereen heeft ze. We kunnen mensen onrechtvaardig behandelen zonder het te willen en zelfs zonder het op te merken, schrijft filosoof Lieke Asma in haar boek 'Blinde vlekken'. Haar oproep: keer de blik naar buiten en niet naar binnen.

Acht tot tien procent van de bevolking leeft volledig sociaal geïsoleerd. Dat was de uitkomst van een onderzoek naar welzijn waar filosoof en emeritus hoogleraar Anja Machielse in de jaren negentig aan werkte. Hoe is het mógelijk dacht Machielse. Waar zijn de vrienden, de familie? Ze besloot een aantal van deze mensen op te zoeken. En dit was een startpunt van 25 jaar onderzoek naar eenzaamheid en sociaal isolement. De conclusie, zoals ze beschreef in haar afscheidsrede: in de kern wil niemand écht alleen zijn. En dus moeten we eenzaamheid ook niet als een individueel probleem zien.

Roger Cox doet zijn werk als klimaatadvocaat niet uit idealisme, maar uit noodzaak. ‘Zoals je een drenkeling in het water achterna springt’, zegt hij. Hij kán niet anders. Nadat hij in 2006 de documentaire An Inconvenient Truth zag, was wegkijken niet langer mogelijk. Hij stopte al zijn vrije tijd in het bestuderen van het klimaatprobleem en de relevante rechtsgebieden. Zo vond hij een innovatieve manier om overheden en grote bedrijven te dwingen hun CO2-uitstoot te reduceren: via de Duty of Care. Het is niemand toegestaan gevaren voor anderen te creëren terwijl je die redelijkerwijs kunt voorkomen. Daarmee begon Cox een revolutie via de rechtbank: in 2015 won hij een zaak tegen de Nederlandse staat en in 2021 tegen Shell, wat wereldwijd mensen wist te inspireren tot eigen rechtszaken. Nu richt hij, samen met Milieudefensie, zijn pijlen op de ING.

‘Ik ben het beu om te doen alsof het allemaal wel meevalt.’ Tien jaar geleden pende Dalilla Hermans die woorden op papier. Ze schreef over haar ervaringen als geadopteerde vrouw van kleur in Vlaanderen. Het is een verhaal over hondendrollen in de brievenbus, skinheads die over haar plassen bij het uitgaan, voortdurend aangehouden worden door de politie en een rij-instructeur die haar toeschreeuwde dat ‘haar volk toch echt niet kan rijden.’ Enzovoorts. Haar open brief ging viraal en ze ontwikkelde zich tot een stem in het racismedebat in Vlaanderen. Maar dat is niet het enige verhaal dat je over Dalilla’s leven van het afgelopen decennium kunt vertellen. Je kunt ook zeggen: tien jaar geleden trouwde ze met de liefde van haar leven. Ze groeide in haar rol als moeder van drie kinderen en naast activist ontwikkelde ze zich als schrijver, cultureel verbinder en theatermaker.

Chris Keulemans is heel veel: zoon van ontwikkelingswerkers, oud-punker, wereldburger, voormalig directeur van debatcentrum De Balie en een van de oprichters van cultureel centrum Tolhuistuin. Buurtactivist, journalist, reiziger, kijker. En, daarbovenop, schrijver van boeken die lijnrecht tegen de tijdgeest in lijken te gaan, waarin hij rondreist en op vergeten plekken luistert naar iedereen die hij ontmoet. Hij schreef Gastvrijheid in een tijd waarin we mensen steeds angstiger buiten de deur proberen te houden. Hij schreef Verzet, nu in opstand komen zinloos en te laat lijkt, en terwijl zijn eigen verzetsgeneratie de handdoek in de ring lijkt te hebben gegooid.

Een museum als instituut dat vertelt hoe het zit - dat moet volgens Imara Limon helemaal anders. Als hoofd curatoren van Het Amsterdam Museum, wil ze oude patronen doorbreken en zoveel mogelijk Amsterdammers betrekken bij de diverse verhalen uit de stad. In 2016 maakte ze de tentoonstelling Zwart Amsterdam, over zwarte rolmodellen en ze cureerde het onderzoeksprogramma New Narratives. In 2017 werd ze uitgeroepen tot Museumtalent van het jaar. Momenteel is het Amsterdam Museum de expositie Mana-hah-táa-nung of Nieuw Amsterdam? te zien, waarin het verhaal de stichting van New York wordt verteld vanuit het oogpunt van de mensen die er al woonden, de Lenape.

Van de hondenrennen in Engeland naar een Duitse vluchtelingenopvang. Van de rechtse intellectuele cafés in Boedapest naar de gele-hesjes-demonstraties in straten van Parijs. Voor zijn boek Opstand reisde correspondent en historicus Marijn Kruk heel Europa af om, zoals hij het zelf noemt, de populistische revolte en de strijd om de ziel van het Westen in kaart te brengen. Hij sprak met intellectuelen, politici, én de mensen die op hen stemmen. Het resultaat is een schets van het Europa anno nu, door de bril van een historicus die overal het liefst met zijn neus bovenop staat. Een reisverslag dat vragen beantwoordt als: wie maakt deze revolte eigenlijk mogelijk? Hoe? En heeft die kans van slagen?

‘Een betere wereld creëren waarin men oprecht luistert en niemand wordt gemarginaliseerd.’ Dat is het utopische ideaal dat regisseur en comedian Shariff Nasr nastreeft. In zijn werk, waarin hij ‘diverse’ perspectieven laat zien, lopen engagement en humor als vanzelfsprekend in elkaar over. Afgelopen jaar nam zijn carrière een vlucht: hij won een Gouden Kalf voor zijn scenario voor zijn regiedebuut El Houb, het Instagram-kanaal @eenstukje_, dat hij heeft met twee vrienden, werd een hit en als stand-up-comedian won hij talloze prijzen. Tegelijkertijd kwam zijn wereld na 7 oktober 2023, als half-Palestijn, op zijn kop te staan. Hoe gaat hij daarmee om?

Wat weet Big Tech van jou? Veel, heel veel, weet kunstenaar Julia Janssen. Ze verzamelde alle data die Facebook over haar had. Welke muziek ze luisterde, welke evenementen ze bezocht en welke berichtjes ze uitwisselde via datingsite Bumble. Zijn we ons daar genoeg bewust van? Willen we dat wel? Aan welke algoritmes leveren wij ons leven en mensbeeld over? Dit zijn de vragen die haar kunstinstallaties oproepen. Voortdurend confronteert ze de kijker met diens eigen gelatenheid als het gaat om dit soort technologische vraagstukken. We zijn gewoon lab-ratten, concludeert ze. Maar misschien kunnen we samen een uitweg vinden uit de kooi. Aan de hand van muziek spreekt ze met Floortje Smit. Brainwash Zomerradio is een speciale zomerse serie van HUMAN, te beluisteren op NPO Radio 1 en hier als podcast.

Valt de overrompelende, lijfelijke ervaring van een bevalling eigenlijk wel te vangen in woorden op papier? Schrijver Bregje Hofstede beschrijft het in haar laatste roman Oersoep als een soort out-of-body-experience. De woorden spatten van de pagina’s af, letterlijk, alsof ze zich niet langer in het gareel lieten houden. Voor wie het oeuvre van Hofstede kent is dit een logische, voorlopige climax. Via haar boeken gaat de lezer mee op haar persoonlijke zoektocht van controle naar loslaten, van brein naar lijf. Aan de hand van muziek spreekt ze met Floortje Smit. Brainwash Zomerradio is een speciale zomerse serie van HUMAN, te beluisteren op NPO Radio 1 en hier als podcast.

Milio van de Kamp stond tijdens zijn jeugd in een ‘constante survival-modus’. Hij groeide op in Amsterdam-West, in een van de armste buurten van het land, met een gewelddadige vader en een moeder die ondanks een hartkwaal achter de bar moest werken. Water en elektriciteit waren bij hem thuis niet vanzelfsprekend. Hij bedacht een plan om uit de armoede te ontsnappen: een universitaire studie. Maar toen hij zijn docent op het vmbo-k daarover vertelde, zei ze: ‘Misschien moet je wat lager mikken.’ Dat deed hij niet. Via talloze omzwervingen studeerde sociale wetenschappen. Inmiddels socioloog en docent aan de UvA en begeleidt hij eerstegeneratiestudenten. Over zijn ervaring met armoede schreef hij een boek getiteld Misschien moet je wat lager mikken. Aan de hand van muziek spreekt hij met Floortje Smit. Brainwash Zomerradio is een speciale zomerse serie van HUMAN, te beluisteren op NPO Radio 1 en hier als podcast.

“Voel je je nu minder man?” Die vraag kreeg journalist en schrijver Jesse Beentjes meerdere keren toen er een testikel bij hem was verwijderd vanwege zaadbalkanker. Dat zette hem aan het denken. Wat hebben ballen met mannelijkheid te maken? En wat houdt mannelijkheid überhaupt in?

Op 1 juli gaat de nieuwe Wet Seksuele Misdrijven in, waarin consent een belangrijke rol speelt. Seks zonder toestemming wordt daarmee strafbaar. Maar wat betekent dat precies? Wat verstaan we onder seks en consent? En hoe kun je consent geven en krijgen? Brainwash vraagt het aan sociaalwetenschapper Linda Duits.

Vooral jonge mensen vallen bij bosjes om door stress en burn-out. Ook Brankele Frank kwam thuis te zitten van haar drukke baan als strategieconsultant. “Je batterijtje is op,” vertelde de arts haar. Daar kon ze weinig mee. Wat gebeurt er precies in je lichaam bij een burn-out, vroeg neurobioloog Frank zich af.