Beter | BNR

Kunstmatige intelligentie software is nu al in staat om medische beslissingen te nemen. Dat vertellen André Dekker en Marieke Pierik in deze aflevering van BNR Beter die opgenomen is op het ICT&Health congres. André Dekker is klinisch fysicus en hoogleraar Clinical Data Science aan het Maastricht UMC+. Hij zoekt en verzamelt medische data van over de hele wereld om daarmee AI te trainen. Marieke Pierik is maag-, darm-, leverarts aan het Maastricht UMC+ en hoogleraar Real world data hetzelfde UMC. Zij wil al jaren dat medische data beter ingevoerd en gebruikt wordt voor wetenschap. 'Er zijn medische onderzoeken die je niet kan doen met clinical trails, omdat het onmogelijk is om voldoende data te krijgen, maar die onderzoeken kan je wel doen als je beschikking hebt over bestaande data.' Waarbij Pierik benadrukt dat die data wel veilig en met in acht neming van de privacy van de patiënten vergaard moet worden. En daar zit natuurlijk ook net de moeilijkheid. Automatische piloot Dekker vertelt dat we niet te bang moeten zijn voor AI die medische beslissingen neemt. 'Als je gaat vliegen, wil je dan liever dat een automatische piloot vliegt of een mens?', vraagt hij presentator Nina van den Dungen retorisch. Arts is luxe Nina heeft liever dat een computer de beslissing neemt, maar dat er wel nog een arts naar kijkt. 'In Nederland hebben we die luxe nog. Maar in India, waar niet in elk dorp een oogarts zit, hebben ze die luxe niet meer, en daar laten ze AI beslissingen nemen', zegt Dekker. Suggererend dat als de personeelsschaarste in Nederland nóg groter wordt, dat wij ook in Nederland niet meer de luxe van een levende arts hebben voor elke medische beslissing. Tegelijkertijd schuilt daar ook een risico in. Artsen moeten het handwerk niet verleren als AI beslissingen en analyses van ze gaat overnemen. Je wil niet zo afhankelijk worden van AI dat artsen het zelf niet meer kunnen en dus ook niet meer kunnen beoordelen of de AI de juiste beslissing maakt. Minister Helder In deze uitzending ook minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport, Conny Helder. VWS neemt sinds kort het voortouw om gegevensuitwisseling in de zorg beter mogelijk te maken. De eerste deadline van 1 juli gaat VWS niet halen, bleek uit Helders Kamerbrief van 7 mei. Het is een simpele wens, maar een ingewikkelde opdracht in een veld dat versnipperd is. Luister ook aflevering 13 van dit seizoen over gebrekkige gegevensuitwisseling in de zorg. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zeker een miljoen Nederlanders hebben een depressie, en bij 12 procent van hen duurt die zelfs langer dan anderhalf jaar! Hoe kunnen we depressie nou het beste behandelen? Dat onderzoeken we in BNR Beter. Te gast zijn Robert Schoevers, hoogleraar psychiatrie bij het Universitair Medisch Centrum Groningen. En hij doet een grote trial met ketamine. En Pim Cuijpers, emeritus-hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, bekend als één van de meest vooraanstaande depressiewetenschappers. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je wordt gezonder van het dragen van een slim horloge. Gemiddeld zetten mensen met een smart watch 2.000 stappen extra. Het probleem is alleen dat er een stevig prijskaartje aan deze apparaten hangt. Daarom komen deze gezondheidsbevorderende horloges meestal niet terecht bij de mensen die er de meeste baat bij hebben. Apple houdt vinger aan de pols Anderzijds zitten er ethische bezwaren aan het dragen van een smart watch. Want het zijn uiteindelijk toch de tech-giganten die deze apparaten ontwikkelen en vooral: die deze data verzamelen en bewaren. En de slimme horloges meten steeds meer. Niet alleen het aantal stappen dat een drager zet, maar het ding meet de hele dag iemands hartslag, saturatie, de beweging. Dat, gecombineerd met alle berichten die iemand ontvangt en de apps die diegene gebruikt is goudmijn aan informatie. Tech-redacteur bij BNR Joe van Burik draagt om die reden dan ook geen smart watch. In deze aflevering van BNR Beter legt hij uit waarom techbedrijven geïnteresseerd zijn in gezondheidsdata en wat hun doel is met de slimme horloges. Gezonder en ongelukkiger Naast Van Burik is Matthijs Noordzij te gast. Hij is hoogleraar gezondheidspsychologie en technologie aan de Universiteit Twente. Hij weet hoe en waarom mensen gezonder worden van het dragen van een smart watch. En dat mensen er ongelukkiger van worden: "Wandelen wordt een taak. Weer iets extra's op je to do lijst." Smart watch in de ggz Noordzij onderzoekt ook de inzet van slimme horloges bij mensen met psychiatrische aandoeningen. Sommige mensen hebben namelijk geen goede connectie met hun lichaam. Ze hebben niet door dat hun hartslag omhoog schiet als ze boos zijn. Een smartwatch kan daarbij helpen, zegt Noordzij. Over BNR Beter In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De gegevensuitwisseling in de zorg is rampzalig. Op de spoedeisende hulp wordt uren gewerkt aan de juiste diagnose, die elders allang bekend is. Op andere plekken moeten dossiers worden overgetypt of op dvd's gebrand en per taxi vervoerd. Het resulteert in gezondheidsschade of erger, schrijven brancheverenigingen in een brandbrief aan de Kamer. In de spoedzorg kan het resulteren in een vroegtijdige dood. In de reguliere zorg leidt het tot overbehandeling, overbodige inzet van personeel en een verminderde kwaliteit van leven van de patiënt. Elektronisch patiëntendossier De oorzaak van dit alles ligt in 2011, toen VVD, PvdA en SP het nationale elektronisch patiëntendossier wegstemde. Arno Rutte werd een jaar later Kamerlid voor de VVD, en voerde tot en met 2019 het woord op zorg: "Ik baalde daar toen van en nog steeds. Het levert allerlei problemen op. Kortgezegd: grote grote ellende." Hij geeft toe dat hij er zelf ook onvoldoende aandacht voor heeft gehad. Oplossingen Oplossingen zijn er wel, maar draaien als pilots op tijdelijke gelden. En dan hijgt Europa ook nog in onze nek. Alle seinen staan op groen om zorgdossiers uitwisselbaar te maken binnen de hele EU. Zodat je ook in het ziekenhuis in Spanje of Oostenrijk de juiste behandeling kan krijgen. Gaat Nederland daar een modderfiguur slaan, of is dit juist het zetje dat ervoor zorgt dat we er wél in slagen om gegevens fatsoenlijk uit te wisselen? Presentator Nina van den Dungen bespreekt de omvang van het probleem, de geschiedenis, oplossingsrichtingen en toekomst van het elektronisch patiëntendossier met zorgjournalist Sytse Wilman en zorgconsultant en oud-VVD-Kamerlid Arno Rutte. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jet Bussemaker, voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving en oud-minister, vindt dat we op een andere manier moeten gaan kijken naar kwaliteit van zorg, om te voorkomen dat we straks in een compleet zorginfarct belanden. Er is nu al een gigantisch personeelstekort en dat groeit de komende jaren alleen maar verder. En dus, zegt Bussemaker, is het tijd om de kwaliteit van onze zorg ter discussie te stellen. Formatie Bussemaker maakt zich ook zorgen over de richting die de formerende partijen inslaan met betrekking op zorg. 'Tot nu toe zie ik dat zorg nog geen thema is, los van het openen van verpleeghuizen wat helemaal niet kan omdat we daar de mensen niet voor hebben. Ik hoop dat ze op een brede manier en met moed naar zorg gaan kijken.' Werkagenda 18 april presenteerde de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving haar nieuwe werkagenda. De nieuwe onderwerpen zijn ‘Omgaan met de grenzen van de zorg’, ‘Investeren in volksgezondheid’ en ‘maatschappelijke bindingen in de samenleving’. Opvallend is dat het personeelstekort in de zorg geen onderwerp is, waar dat de afgelopen jaren wel was voor de Raad. 'Het personeelstekort is niet opgelost, maar ik denk dat wij daar goede adviezen over hebben geschreven. Maar nu moet het echt gebeuren. En het onderwerp komt ongetwijfeld terug in toekomstige rapporten, maar dan verweven met andere onderwerpen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de groeiende groep ouderen zijn de verpleeghuizen overvol, maar commerciële instellingen schieten juist als paddenstoelen uit de grond. En die nemen we deze aflevering onder de loep. Want is het een interessante investering? En wat krijgen de ouderen die er wonen nu eigenlijk voor hun geld? Herbergier Te gast is zorgondernemer Loek Winter, hij is onder andere bestuurder bij de Drie Notenboomen, het bedrijf achter de franchiseketen de Herbergier en de Zorgbutler. Hij vertelt waarom particuliere ouderenwoningen renderen én interessant zijn voor ouderen. Hij merkt bovendien niks van de krapte op de arbeidsmarkt. "Mensen willen niet in barcode-zorg werken. Ze willen in een huis werken waar de menselijke maat nog bestaat." Kleinschalige woonvormen Naast hem staat Hilde Verbeek, hoogleraar Zorgomgevingen voor Kwetsbare Ouderen. Zij doet onderzoek naar ouderenzorg en weet wat er nodig is voor betere ouderenzorg. Een groene omgeving en kleinschalige woonvormen stimuleren activiteit van de ouderen. Maar particuliere ouderenzorginitiatieven hebben zeker niet het patent op betere zorg! Kwaliteit De zorg is in Nederland overal ongeveer even goed, omdat het moet voldoen aan kwaliteitskenmerken. Als je dus veel meer betaald voor een ouderenzorgwoning, dan betaal je meestal vooral voor de stenen. Een mooi ingericht appartement. Niet perse voor betere zorg. Commerciële ouderenzorg Toch heeft commerciële ouderenzorg volgens beide gasten wel de toekomst. Volgens Loek Winter omdat zij betere, efficiëntere en menselijkere huizen maken dan de grootschalige publieke verpleeghuizen. En volgens Verbeek omdat ondernemers beter zijn in het vinden van creatieve oplossingen. BNR Beter Luister de hele aflevering om te weten wat de do's en don'ts zijn in de commerciële ouderenzorg. En abonneer je op de feed van BNR Beter. Want dit programma onderzoek elke week hoe de zorg van morgen beter wordt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met het personeelstekort in de zorg moeten we zoeken naar creatieve oplossingen. Hulphonden kunnen al heel veel. Kunnen we dat nog verder oprekken? Meer pootjes aan het bed? Dat hoor je zo in BNR Beter. Te gast zijn Rudolph Strickwold, directeur bij Stichting Hulphond, en Lonneke Schuurmans, specialist ouderengeneeskunde en net gepromoveerd is op de inzet van échte honden en robotkatten bij mensen met dementie. Hulp We kennen allemaal de blindengeleidehond en een drugshond. We weten dus dat honden heel veel kunnen. Maar er zijn nog veel meer situaties waar honden in kunnen helpen. Denk aan een hond die helpt bij de was, een hond die helpt om medicijnen toe te dien, een hond die epileptische aanvallen voelt aankomen, een hond die mensen met dementie tot rust brengt. "Mensen die een hulphond hebben vertellen dat ze aanzienlijk minder thuiszorg nodig hebben", vertelt Strickwold. "Sommige mensen met epilepsie hadden vóór de hond meerdere keren per week een aanval, nu nog maar enkele keren per maand. De hond brengt hun in veiligheid, waardoor ze tijdens een aanval minder schade oplopen - wat ook weer zorg bespaard." Therapie Ook worden honden ingezet bij therapie. Honden kunnen op aan andere manier feedback geven op ons gedrag, dan dat wij mensen doen. Ze treden mensen zonder oordeel tegemoet en werken als spiegel. Honden kunnen mensen met dementie een moment van rust geven, vertelt Schuurmans. En dientengevolge geven deze honden indirect ook de zorgmedewerkers een beetje rust. Ze lokken reacties uit bij mensen met dementie, die voorheen bewegingloos in de stoel zaten. "Mensen leven op van een hond." Als de financiën toereikend zouden zijn, en er zouden genoeg geschikte honden zijn, kunnen we makkelijk twee keer zoveel mensen een hulphond geven, denkt Strickwold. Het kan enorm veel thuiszorg voorkomen, besparen dus, en heel veel ziekenhuisopnames voorkomen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er komen te veel mensen naar het ziekenhuis voor niet-medische problemen. Dat kost zorgverleners veel te veel tijd, en het kost de maatschappij klauwen met geld. Als we nou eens stoppen met alle onzinnige ziekenhuisbezoeken, dan kunnen zorgverleners zich weer bezighouden met zorg die écht nodig is. Wie daar wel en niet thuishoren en HOE we de druk op de ziekenhuizen verlichten bespreekt Nina van den Dungen met twee zorgadviseurs. Sanne van Eerden is adviseur zorg en welzijn bij Andersson, Elffers, Felix (AEF). En Berend Buys Ballot is programmamanager digitale zorg bij Free Finch. Hij werkt veel voor het Amsterdamse ziekenhuis OLVG, en de grotere ziekenhuisclub Santeon. Sociale factoren Van Eerden: "Professionals in ziekenhuizen constateren regelmatig dat een patiënt meer of andere hulp nodig heeft dan zij kunnen bieden of waarvoor zij opgeleid zijn." Dit ziet Van Eerden op zwangerschap- en kindpoli’s, de spoedeisende hulp en in de geriatrie. "Vooral sociale factoren hebben een substantiële invloed op het ziektebeeld." Sociale factoren zoals armoede, eenzaamheid of opvoedvraagstukken horen niet in het ziekenhuis. Daarom werkt Van Eerden aan samenwerkingen tussen ziekenhuizen en het sociaal domein. "Je wil niet weten hoeveel tijd ziekenhuismedewerkers kwijt zijn aan het vinden van het juiste 'loket' voor de ouders van huilbaby's of eenzame ouderen op de SEH." Digitale zorgpaden Een andere manier om de patiënten "het ziekenhuis uit te krijgen" is door meer in te zetten op digitale zorgpaden. Veel chronisch zieke mensen staan onder controle van een specialist in het ziekenhuis. Maar voor hun controles is het alles behalve noodzakelijk om elke keer fysiek naar het ziekenhuis toe te komen, weet Buys Ballot. Hij ontwierp meerdere "digitale zorgpaden", oftewel apps en online consult-opties waarmee patiënten en specialisten efficiënt en op afstand contact kunnen onderhouden. Zorgfinanciën De bottleneck bij afschaling van ziekenhuiszorg is de financiële vergoeding. Hoe wordt het betaald? Want ziekenhuizen worden betaalt per patiëntbezoek. Als de patiënten niet meer in het ziekenhuis komen, omdat ze elders geholpen worden of digitaal, dan verliest het ziekenhuis inkomsten. Shared savings In veel gevallen wordt dat opgevangen met tijdelijke projectgelden, nieuwe betaaltitels van digitale zorgpaden of met "shared savings", waarbij het ziekenhuis en de verzekeraar de bespaarde kosten samen delen. "Op die manier wordt de zorg niet goedkoper. Maar wel goedkoper per patiënt", zegt Buys Ballot. Van Eerden wil strenger zijn: "We moeten met elkaar een serieus, niet-vrijblijvend gesprek gaan voeren over welke zorg we niet meer doen en hoe we dat gaan organiseren." Huilbaby In de reportage hoor je kinderarts Ineke de Kruijff, werkzaam in het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht. Op hun ABC-poli helpt ze ouders met een huilbaby. Ze checken of er een medische oorzaak onder het overmatig huilen zit (wat maar in 5 procent van de huilbaby's het geval is) en daarna schakelen ze snel weer terug naar het consultatiebureau. "Naast deze samenwerking hebben we ook flink ingezet op de informatie die op internet te vinden is. Er is zoveel onjuiste informatie over huilbaby's op internet, dat ouders bang gemaakt worden dat hun baby iets mankeert," vertelde De Kruijff. Ze verwees onder andere naar haar podcast Ontroostbaar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Radboud UMC bouwt een MRI-scanner waarmee we dingen van het menselijk lichaam gaan zien die we nog nooit gezien hebben. Er wordt gefluisterd dat deze scanner zelfs je gedachten kan lezen. Neuro-radioloog Anja van de Kolk kan niet wachten tot het apparaat er staat. Het wordt een scanner met een magneet van 14 tesla. Dat overtoept de 11,7 tesla uit Parijs met afstand. Van der Kolk mag er mee gaan werken, onderzoek mee doen, maar wat ze met deze super gevoelige scanner kan zien in de hersenen, dat weet ze nog niet. “We hebben allerlei theorieën, we hebben allerlei onderzoeksideeën voor als ‘ie er staat, maar of het kan, dat is afwachten.” Gebouw Professor Biomedische Magnetische Resonantie Tom Scheenen mag de magische machine bouwen. Er is een weiland in de buurt van het Radboud UMC voor beschikbaar gemaakt. Op dat veld moet een gebouw komen waar het apparaat ingebouwd gaat worden. Het speciale aan deze MRI is dat het een hele andere manier van bouwen is. Deze MRI hoeft niet met helium gekoeld te worden en dat is de reden dat de MRI een hogere sterkte krijgt dat de 11,7 tesla die met de huidige technieken gemaakt kan worden. Dementie Doordat het zo'n hoge magneetsterkte heeft worden de beelden die deze scanner maakt nog veel scherper. Daarom verwacht Van der Kolk dat ze hiermee gaan ontdekken hoe bepaalde hersenziekten zoals epilepsie en dementie ontstaan. Je kan niet alleen beter zien wat er in en tussen cellen gebeurt, je kan (in theorie) ook plaatjes maken die bewegen. Zo kan je zien hoe bepaalde stoffen van het ene hersengebied naar het andere verplaatst. Testen In oktober gaan de onderzoekers testen of de nieuwe techniek werkt, of het materiaal dat ze gebruiken de krachten die ze erop willen loslaten kan verdragen. Als het project die test doorstaat, dan gaat het nog zo'n drie jaar duren voordat de MRI in Nijmegen staat en de eerste proeven gedaan kunnen worden. Voordat er mensen in liggen zal het dus nog even afwachten zijn, maar er is licht aan het einde van de tunnel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donorwet De nieuwe donorwet is nu ruim drie jaar van kracht. Maar het aantal nieuwe donoren valt een beetje tegen. Volgens de Nederlandse Transplantatie Stichting ís er we een stijging zichtbaar, maar valt het aantal donoren nog binnen de 'verwachtte variatie binnen tien jaar'. In harde getallen: in 2019 doneerden 250 mensen na overlijden een of meerdere organen, in 2023 waren dat er 292 (bron: Nederlandse Transplantatie Stichting). Dr. Nichon Jansen, beleidsmedewerker bij de Nederlandse Transplantatie Stichting, vindt de donorwet toch geen mislukking. 'Nu staat iedereen die ouder is dan 18 jaar in het donorregister. De wet heeft ervoor gezorgd dat iedereen een brief kreeg om een keuze te maken.' Frankensteinapparaat Dat roept natuurlijk de vraag op: hoe kunnen we het aantal donoren wél vergroten? In het Universitair Medisch Centrum Groningen hebben ze een stukje van die puzzel. Zij kunnen organen beter testen of ze geschikt zijn voor transplantatie. Dit doen ze met een soort nagebouwd lichaam, met bloedvaten, een hart, hersenen, zuurstoftoevoer. Hoogleraar experimentele transplantatie-chirurgie bij de Rijksuniversiteit Groningen, Henri Leuvenink vertelt in deze aflevering hoe dat Frankenstein apparaat, perfusieapparaat, precies werkt en voor welke organen ze het apparaat inzetten. Het apparaat heet nog een voordeel: als een lever zuurstof krijgt, kan het langer buiten het lichaam bewaard worden. Hierdoor wordt een transplantatie niet meer een ad hoc operatie die midden in de nacht gedaan wordt, maar kan het operatieteam gewoon om 9 uur 's ochtends, uitgerust aan de operatie beginnen. Dat zorgt voor minder complicaties en betere arbeidsomstandigheden voor de chirurg en de verpleegkundigen. Uitbreiding Nina vraagt zich af: kan de donorwet niet nog meer worden uitgebreid? Bijvoorbeeld op de Amerikaanse manier. Door bij het ophalen van je rijbewijs een Ja of Nee in het donorregister te zetten. Zou dat in polderend Nederland ook werken? BNR Beter In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden om de zorg van morgen beter te maken. Worden die die oplossingen in de dan ook daadwerkelijk praktijk gebracht? En zijn deze zorginnovaties duurder of goedkoper? Presentator Nina van den Dungen interviewt de wetenschappers die de nieuwste zorginnovaties hebben uitgevonden en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen die werken met de innovaties. Ook gaan we het land in om de innovaties in de praktijk te zien. Zie hier de cijfers van de orgaantransplantaties: https://www.transplantatiestichting.nl/medisch-professionals/cijfers-nts/orgaandonatie Meer informatie over het Groningse perfusie-apparaat vindt je hier: https://nieuws.umcg.nl/w/levertransplantatie-wordt-9-tot-5-operatie-dankzij-perfusiemachine See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is een groot tekort aan huisartsenpraktijken. Zo'n beetje de helft van de huisartsen heeft een patiëntenstop, meldde de NOS eind vorig jaar. En dat terwijl er juist meer huisartsen zijn dan ooit, volgens het Pensioenfonds voor Huisartsen, de SPH. Het probleem: de meesten huisartsen willen geen eigen praktijk. Ze zijn opgeleid tot arts, niet tot ondernemer. Huisartsen beroep Het beroep van huisarts is dan ook sterk veranderd door de jaren heen. Vroeger vormden de huisarts en zijn vrouw samen de hele praktijk. Nu is de huisarts werkgever van praktijkondersteuners, doktersassistenten en verpleegkundigen. Ze moeten contact onderhouden met het ziekenhuis, het verpleeghuis en de thuiszorg. En dan moeten ze ook nog digitaliseren en innoveren. Buurtdokters Dat laatste lukt dus niet, ontdekte ook Bob Verhagen. Hij probeerde een paar jaar geleden een app voor meten van hoge bloeddruk in de huisartsenzorg te implementeren. De huisartsen waren enthousiast, maar ze hadden maand na maand geen tijd om het in hun praktijk toe te passen. ‘Huisartsen are too busy to be organized’, stelt Verhagen. Hij richtte daarom een huisartsenketen op, genaamd Buurtdokters. Een franchise waarbij de huisarts mede-eigennaar is van een praktijk en Buurtdokters vooral de zakelijke kant van de praktijk organiseert. ‘Wij geloven is een huisarts in de buurt, een huisarts die je persoonlijk kent’, aldus Verhagen. Er zijn nu 17 Buurtdokters. Dat aantal moet de komende jaren groeien naar minimaal 30 om Buurtdokters rendabel te maken. Digitale huisarts Een volkomen andere aanpak is die van de digitale huisarts Arene. Zij hebben veertig dokters die op zzp-basis voor Arene werken. Op afstand. Ze horen en zien patiënten via de telefoon, de mail of via beeldbellen. Want 85 procent van de hulpvragen die bij een huisarts komen kunnen prima telefonisch of digitaal afgehandeld worden, ontdekte Arene. Voor de overige 15 procent kunnen patiënten van Arene als passant langs bij een lokale huisartsen. ‘Arene neemt misschien wel de kersen van de taart, is een klacht. Maar de lokale huisartsen mogen onze patiënten morgen overnemen. Het punt is: dat kunnen ze niet. We hebben een groot huisartsentekort en Arene is een oplossing daarvoor’, vertelt Tom Kliphuis, bestuurder van Arene. Wat is beter? Een huisartsenketen of digitale huisartsen? Hierover discussieren Kliphuis en Verhagen in deze aflevering van BNR Beter, de podcast over de zorg van morgen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kan kunstmatige intelligentie daadwerkelijk artsen vervangen? Hoogleraar Geert Litjens zegt van wel! Wat er allemaal al mogelijk is en waar het naartoe gaat met AI in de zorg hoor je in deze aflevering van BNR Beter. AI kan allerlei taken van de zorg overnemen. Tenminste, dat wordt beweerd. Maar in werkelijkheid zijn er vooral AI-toepassingen voor radiologen, en zelfs die zijn nog niet beter dan de radiologen van vlees en bloed. Radiologie Om te beginnen kan een radioloog namelijk álle foto’s beoordelen, terwijl de huidige AI-toepassingen alleen geschikt zijn voor één type beoordeling. Bijvoorbeeld het beoordelen van de botleeftijd van kinderen met een groeistoornis. Maar ja, zulke beoordelingen krijgen radiologen sporadisch op hun bord. Terwijl ze gemiddeld 100 beelden per dag beoordelen. Daarnaast kunnen radiologen iets wat AI nog niet kan: redeneren. Zo kan AI een beschadigde long detecteren. Maar een radioloog neemt ook mee dat het een foto is van een oudere patiënt. ‘Eén longontsteking en de longen zien er al zo uit’, redeneert radioloog Merel Huisman, die in de reportage van deze aflevering te horen is. Artsentekort Ongeveer de helft van de ziekenhuizen gebruikt momenteel een of meerdere AI, weet Kicky van Leeuwen, eigenaar van Romion Health, een bedrijf dat een overzicht maakt alle AI-toepassingen. Maar volgens radioloog Huisman is er nog geen enkele AI beter in het beoordelen van foto’s dan de radiologen. En toch meent Radboud UMC hoogleraar Al voor de analyse van medische beelden in de pathologie en radiologie Geert Litjens dan AI artsen gaat vervangen. ‘Of liever gezegd: AI gaat artsen vervangen die we graag zouden hebben maar die er helaas niet zijn.’ Doorleren Litjens kijkt verder dan het heden. AI ontwikkelt zich enorm snel, sneller dan we tien jaar geleden dachten. Momenteel trainen we AI om ‘even goed te zijn als een arts’, maar AI kan veel verder gaan. ‘We hebben ooit bedacht dat we artsen in verschillende specialismen indelen: oncoloog, radioloog, patholoog, uroloog. Als mens kunnen we immers maar zoveel jaar studeren. Zes jaar geneeskunde en dan nog zes jaar voor een specialisatie. Op een goed moment moet je ook aan het werk gaan. Maar een AI-algoritme heeft geen specialisatie nodig. Je hoeft niet te zeggen: jij kan alleen naar pathologie plaatjes kijken. Een AI leert veel sneller dan de mens en hoeft niet te stoppen met leren om aan het werk te gaan.’ BNR Beter In de uitzending van BNR Beter meer over wat AI nu kan en wanneer AI een arts gaat vervangen. En wil je weten welke AI er nu al toepasbaar zijn in de zorg, dan kan je terecht bij het bedrijf van Kicky van Leeuwen, Romion Health. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stamcellen van een kind gebruiken om een kapotte knie van een patiënt te repareren. Fascinerend, en ook een beetje eng. In het UMC Utrecht is deze behandeling ontwikkeld. Maar om het dan ook beschikbaar te krijgen voor iedereen, dat is lastig. Het vergt een heel traject aan onderzoek en bewijzen, toegang krijgen tot de juiste stamcellen en vooral de torenhoge kosten. Knieklachten Knieklachten zijn een van de meest voorkomende klachten bij de huisarts. En jaarlijks worden er tussen de 15- en 20.000 knieprotheses geplaatst. Maar dat kan beter. Namelijk met de nieuwe experimentele behandeling, waarbij stamcellen van een kind worden gebruikt om de kapotte knie weer helemaal terug te laten groeien. Gasten Roel Custers is het brein achter dit project. Hij is orthopedisch chirurg aan het UMC Utrecht. In BNR Beter legt hij uit hoe de methode werkt en waarom het beter is dan de gangbare behandeling. Manon van Daal is bio-ethicus bij hetzelfde UMC en ziet problemen met de consent die ouders geven als ze stamcellen van hun kinderen doneren en de hoge kosten om een behandeling door de EMA-keuring te krijgen. In de reportage hoor je patiënt Isabelle Severins, een dame van 30 jaar oud die dacht dat ze haar passie nooit meer zou kunnen uitvoeren - sporten. Hardlopen, hockey, snowboarden. Maar dankzij de techniek van Roel Custers heeft ze een geheel werkzame knie. We horen haar aan de vooravond van haar langverwachte droom: een skivakantie! Over BNR Beter In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden om de zorg van morgen beter te maken. Worden die die oplossingen in de dan ook daadwerkelijk praktijk gebracht? En zijn deze zorginnovaties duurder of goedkoper? Presentator Nina van den Dungen interviewt de wetenschappers die de nieuwste zorginnovaties hebben uitgevonden en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen die werken met de innovaties. Ook gaan we het land in om de innovaties in de praktijk te zien.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vroeger was het vooral voor VERVOER van patiënten, maar tegenwoordig kunnen de ambulanceverpleegkundigen veel zelf diagnosticeren en behandelen. En dat is ook keihard nodig: want de druk op de Spoedeisende Hulp (SEH) van ziekenhuizen is gigantisch. Geregeld liggen SEH's gewoon vól, en kunnen er niet zomaar meer patiënten worden binnengebracht. In deze aflevering bespreekt Nina van den Dungen wat de ambulance allemaal precies kan opvangen, en wat er BETER kan. Dit doet ze samen met Chris Bruggeman, manager zorg, innovatie en onderzoek bij de regionale ambulancevoorziening (RAV) Brabant Midden-West-Noord, en Harm van der Pas, SEH-arts bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg. Innovaties Het begint al op de meldkamer. In de zeer nabije toekomst gaat AI de meldkamer centralisten helpen om de ambulances zo goed mogelijk te verspreiden over de regio. Ook wordt er gewerkt aan een AI die meeluistert naar een melding en de centralist helpt om een inschatting te maken wat er aan de hand kan zijn. Gegevens uitwisseling Een groot obstakel, zeker voor de spoedeisende hulp, is de nationale uitwisseling van patiëntengegevens. Ooit is besloten om gegevensuitwisseling niet te centraliseren, want dat zou te veel macht geven aan de ICT-leveranciers. Het effect van deze beslissing merken ambulance- en SEH-medewerkers elke dag. Omdat zij geen inzage hebben in de medische geschiedenis van de patiënt, moeten zij handelen op dat wat zij op dat moment kunnen zien, meten en controleren. Hoe dat moet worden opgelost, daarover hebben Chris Bruggeman en Harm van der Pas wel een idee. Over BNR Beter In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden om de zorg van morgen beter te maken. Worden die die oplossingen in de dan ook daadwerkelijk praktijk gebracht? En zijn deze zorginnovaties duurder of goedkoper? Presentator Nina van den Dungen interviewt de wetenschappers die de nieuwste zorginnovaties hebben uitgevonden en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen die werken met de innovaties. Ook gaan we het land in om de innovaties in de praktijk te zien.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In één ochtend klaar zijn met de HELE bestralingskuur van je tumor. Dat kan dankzij een hightech MRI-scanner, die in het UMC Utrecht is ontwikkeld. Klinkt als een enorme vooruitgang voor kankerpatiënten, maar is dat het ook? En voor wie is dit geschikt? Een op de drie mensen krijgt kanker. Veel patiënten verwachten dan chemotherapie waar je kotsmisselijk van wordt en waardoor je je haren verliest. En als je pech hebt kunnen er ook nog wekenlange sessies met bestraling bijkomen. Kankerbehandelingen Maar zo hoeft een kankerbehandeling er helemaal niet uit te zien. Oncoloog Guus Bol vertelt in deze podcast dat kankertherapieën veel diverser zijn dan mensen vaak denken. 'Je hoeft lang niet altijd misselijk te worden van een chemo behandeling en als je een bestralingsbehandeling krijgt, hoeft dat nu niet meer altijd zes weken elke dag te zijn.' MRLinac Voor dat laatste doelt hij op het revolutionaire bestralingsapparaat dat het Universitair Medisch Centrum heeft uitgevonden. Dit bestralingsapparaat geeft live MRI-beelden van de patiënt. Op die manier kan de tumor live gevolgd worden, en kan de radiotherapeut heel gericht schieten op de tumor. Het levert voor de patiënt een veel prettigere en kortere behandeling op, met minder bijwerkingen. In plaats van zes weken elke dag te komen, hoeven patiënten maar vijf of soms maar één keer bestraald te worden. Gasten Hoogleraar beeldgestuurde radiotherapie en zelf ook radiotherapeut Martijn Intven vertelt wat deze MRLinac allemaal kan - en hoeveel deze innovatie kost. Medisch oncoloog Guus Bol, ook werkzaam aan het UMC Utrecht, vertelt wat deze behandelingen met zijn patiënten doen. Over BNR Beter In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden. Nina van den Dungen interviewt de uitvinders van de nieuwste zorginnovaties en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen wiens werk verlicht worden door deze innovaties. Nina gaat samen met redacteur Sterre ten Houte de Lange op reportage naar de ziekenhuizen, UMC’s, zorginstellingen en laboratoria en testruimten waar deze nieuwe technieken worden ontworpen of voor het eerst worden ingezet in de patiëntenzorg. De vraag die we ons elke aflevering stellen: wat is het probleem waar de zorgprofessionals en patiënten tegenaan lopen? Wat is de oplossing die bedacht is? Is deze oplossing efficiënter, effectiever en goedkoper? Hoe kijken de behandelend artsen naar deze ontwikkelingen? Lukt het om de innovaties te implementeren? Welke obstakels komen de wetenschappers, uitvinders. Over de makers Presentatie door Nina van den Dungen. Nina is journalist en presentator bij BNR Nieuwsradio. Redactie door zorgjournalist Sterre ten Houte de Lange. See omnystudio.com/listener for privacy information.

BNR Beter is terug! Het programma over innovaties in de zorg. Dit is de eerste aflevering van een gloednieuw seizoen. In dit programma focussen we ons op de zorg van MORGEN, waarin er – hopelijk - nóg betere zorg kan worden geleverd met behulp van nieuwe technieken, digitalisering én natuurlijk met de onmisbare handen aan het bed. Hoe maken we de zorg elke dag BETER? Medicatie Een onmisbaar element in de zorg is medicatie: maar pillen en tabletten zijn voor volwassen patiënten ontworpen. Voor kinderen is het samenstellen van de juiste medicatie een enorme opgave. Zij kunnen niet de volwassenendoses slikken. En dan is er ook nog het hele slik-probleem. Voor de meeste kinderen is het al ingewikkeld om een paracetamolletje door te slikken. Zelfs als die een 'lekker’ smaakje hebben. Laat staan een halve hand vol verschillende pillen, wat voor ernstig zieke kinderen wel nodig is. De oplossing die hier nu meestal voor bedacht wordt is vaak dat het medicijn opgelost wordt in een drankje. Maar ook daar zijn allerlei problemen mee: kinderen vinden het nog steeds niet lekker, de drankjes zijn minder lang houdbaar en er zijn allerlei risico's dat er alsnog verkeerde dosering wordt gegeven. 3D-pillen printer Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) heeft samen met fabrikant Doser een innovatieve oplossing bedacht. Zij kunnen met een high tech 3D-pillen printer hele kleine tabletjes maken, perfect op maat voor kinderen. Een paar drukken op de knop en twintig minuten later liggen er twintig tabletjes ter grote parelcouscous klaar voor de patiënt. Ziekenhuisapotheker Kirsten Schimmel van het LUMC vertelt hoe het gaat met het onderzoek naar deze pillenprinter. Zij leidt het project en begeleid promovendi en studenten die onderzoeken welke dosering het beste werkt en welk hulpmiddel nodig is. Kindercardioloog Derk Jan ter Harkel vertelt hoe hard deze middelen in zijn praktijk nodig zijn. Hij behandelt kinderen met hartproblemen uit het hele land. Zolang hij drankjes moet voorschrijven die in het LUMC gemaakt worden, moeten ouders elke drie weken naar het LUMC komen om het drankje te halen. 'Rondom vakanties is het helemaal een logistieke uitdaging.’ Over BNR Beter In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden. Nina van den Dungen interviewt de uitvinders van de nieuwste zorginnovaties en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen wiens werk verlicht worden door deze innovaties. Nina gaat samen met redacteur Sterre ten Houte de Lange op reportage naar de ziekenhuizen, UMC’s, zorginstellingen en laboratoria en testruimten waar deze nieuwe technieken worden ontworpen of voor het eerst worden ingezet in de patiëntenzorg. De vraag die we ons elke aflevering stellen: wat is het probleem waar de zorgprofessionals en patiënten tegenaan lopen? Wat is de oplossing die bedacht is? Is deze oplossing efficiënter, effectiever en goedkoper? Hoe kijken de behandelend artsen naar deze ontwikkelingen? Lukt het om de innovaties te implementeren? Welke obstakels komen de wetenschappers, uitvinders. Over de makers Presentatie door Nina van den Dungen. Nina is journalist en presentator bij BNR Nieuwsradio. Redactie door zorgjournalist Sterre ten Houte de Lange. See omnystudio.com/listener for privacy information.

BNR Beter is terug van weggeweest! In dit gloednieuwe seizoen interviewt presentator Nina van den Dungen specialisten, verpleegkundigen en wetenschappers over de nieuwste zorginnovaties. Wat zijn de nieuwste kankerbehandelingen? Hoe helpt AI de zorg? En welke apparaten maken het werk van artsen en verpleegkundigen makkelijker? Welke wearables kunnen helpen om ernstige ziektes te voorkomen? In BNR Beter – Over de zorg van morgen, laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden. Nina gaat samen met redacteur Sterre ten Houte de Lange op reportage naar de ziekenhuizen, UMC’s, zorginstellingen en laboratoria en testruimten waar deze nieuwe technieken worden ontworpen of voor het eerst worden ingezet in de patiëntenzorg. De vraag die we ons elke aflevering stellen: wat is het probleem waar de zorgprofessionals en patiënten tegenaan lopen? Wat is de oplossing die bedacht is? Is deze oplossing efficiënter, effectiever en goedkoper? Hoe kijken de behandelend artsen naar deze ontwikkelingen? Lukt het om de innovaties te implementeren? Welke obstakels komen de uitvinders en zorgprofessionals tegen bij de implementatie van deze innovaties?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van de makers van BNR Beter, een nieuwe podcast! Komt er na 40 jaar eindelijk een einde aan de allesvernietigende wereldwijde HIV-epidemie? Vier mensen zijn inmiddels genezen, maar hoe dan? En wat is de volgende stap? Hoelang zal het nog duren voor hiv helemaal de wereld uit is? Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van de makers van BNR Beter, een nieuwe podcast! Double Dutch krijgt een hele andere betekenis als PrEP op de markt komt. PrEP beschermd tegen hiv, maar is in Nederland lang niet voor iedereen beschikbaar. Een politieke keuze waardoor de protesten weer aanzwellen en de politiek en activisten ouderwets lijnrecht tegenover elkaar staan. Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van de makers van BNR Beter, een nieuwe podcast! Na járen aanmodderen is er eindelijk een goed werkend medicijn. Mooi, maar ook een enorme omschakeling, als je tot voor kort leeft alsof elke dag je laatste kan zijn. En dan doen Zwitserse wetenschappers een fascinerende en baanbrekende ontdekking.. Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van de makers van BNR Beter, een nieuwe podcast! "Fight AIDS, Act up.’ Jongeren eisen op radicale wijze een stoel aan tafel bij politiek en wetenschap. Hun lot ligt in de handen van beleidsmakers, onderzoekers en grote farmaceuten. Het is een kwestie van leven of dood. De aidsepidemie grijpt om zich heen en de tijd dringt... Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van de makers van BNR Beter, een nieuwe podcast! Het leven vieren. Niets wordt belangrijker dan dat als in de jaren 80 en 90 HIV rondwaard in het Amsterdamse nachtleven. Overdag een begrafenis, in de avond een feest om het verdriet te vergeten. En dat terwijl veel jongeren nét uit de kast durven te komen. Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van de makers van BNR Beter, een nieuwe podcast! Als de eerste Nederlandse HIV-patient in 1982 het ziekenhuis binnenstapt is de wereld nog onwetend over de grootse epidemie die zich over landsgrenzen verspreid. Er zijn geen medicijnen, en mensen zijn bang en wanhopig. Maar die roerige jaren 80 liggen inmiddels achter ons, hoe is het om nu, 40 jaar later, HIV te hebben? Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse zorg en het leger werken veel samen. Nederlandse artsen en verpleegkundigen zijn oproepkrachten van het leger, helpen bij de trainingen van militaire medics en andersom werd het leger in de coronatijd ingezet ter ondersteuning van de ziekenhuizen. Sebastiaan Vermeulen is het dagelijks leven anesthesioloog in het Erasmus MC in Rotterdam en reservist luitenant-kolonel en vertelt over wat hij in defensie leerde en kon bijdrage. Zorgvernieuwers In de verpleeghuizen is het hollen of stilstaan. Iedereen moet tegelijkertijd uit bed en aan tafel, waarna de verpleegkundigen even op adem kunnen komen voor de lunch-gekte weer losbarst. Het levert korte dienstjes op, en het haastig werken doet altijd afbreuk aan de kwaliteit van de zorg. Tonos Care heeft hier iets op bedacht: een app die met behulp van een slim algoritmen veel betere roosters kan maken voor patiënt én verpleegkundige. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een hoofd vol watten, slappe spieren, weinig concentratie en vooral geen veerkracht voor zelfs maar de kleinste tegenslagen. Een gebroken nacht kan je opbreken. Maar liefst een op de vijf mensen heeft slaapproblemen. Zij vallen moeilijk in slaap of worden te vroeg wakker. Neuroloog en somnoloog Claire Donjacour, werkzaam bij Stichting Epilepsie Instellingen Nederland (SEIN), weet alles over slaapproblemen, slaapziekten, slaaphygiëne en leefstijlregels om beter te slapen. Een van haar opmerkelijkste tips: ga mínder lang in bed liggen als je slaapproblemen hebt. Zorgvernieuwers De meeste wetenschap bouwt voort op de reeds bekende theorieën, technieken en bewezen effectieve behandelmethoden. Maar wat zou er gebeuren als dokters gebruik zouden maken van de ervaringen van patiënten en díe theorieën, technieken en behandelingen zouden testen? Met die insteek startte hoogleraar moleculaire biologie in het Amsterdam UMC Bianca Brundel vijf onderzoekslijnen naar boezemfibrilleren. Ze gaat onderzoeken of en hoe de boezemfibrilleren gerelateerd is aan stress, blootstelling aan pesticiden, genetica en of het met voedingssuplementen kan worden verminderd. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het festivalseizoen is in full swing. Maar rock en roll kan niet zonder alcohol en drugs vinden sommige mensen. Met die middelen vervagen de grenzen en dan gaat flirten wel eens iets mis. Sterker nog, val al het seksueel grensoverschrijdend gedrag vindt 61 procent plaats tijdens het uitgaan. Ymke Kelders, programmamedewerker seksualiteit en zorg bij Rutgers vertelt over de campagne ‘Ben jij ok?’. Wat betreft drugs ontmoedigd het Trimbos-instituut al het drugsgeruik Maar voor de koppige pillenslikker, heeft drugsonderzoeker Laura Smit-Rigter harm-reductie-tips. Zorgvernieuwers Het is zomer en dus is het teken-seizoen. Onderzoeker Freek van de Schoor maakt ons iets minder bang voor de parasiterende bloedzuigers. Slechts 2% van alle mensen met een tekenbeet krijgt ernstige klachten door de ziekte van Lyme. Hij vertelt erover en over het nut en de onzin van testen op Lyme. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eenzaamheid is net zo ongezond als het roken van 15 sigaretten per dag. Tweederde van de ouderen is eenzaam en sinds corona is er een nieuwe groep eenzame ouderen bijgekomen. Ouderenpsychiater en voorzitter van de van de NVvP-afdeling ouderenpsychiatrie Didi Rhebergen maakt zich hierover grote zorgen en vertelt hoe je eenzaamheid en depressie kan herkennen bij een oudere en wat er tegen te doen. Zorgvernieuwers In het Catharine ziekenhuis in Eindhoven gebruiken ze Artificial Intelligence om hartfalen te detecteren. Elk jaar wordt bij ongeveer 40.000 patiënten in Nederland hartfalen vastgesteld, maar diagnostiek duurt nu nog heel lang. AI, artificial intelligence, kan die diagnostiek waarschijnlijk enorm versnellen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stop met de overdaad aan vitaliteitsworkshops. HR-afdelingen zouden veel kritischer moeten kijken naar de impact van hun eigen interventies en hun bestuurders om de oren moeten slaan met data.   Er is een schreeuwend personeelstekort in de zorg en met de vergrijzing gaat dat tekort nog veel meer oplopen. Daarom moet er goed gezorgd worden voor de mensen die in de zorg werken.   Maar dat lukt nu nog niet. Het ziekteverzuim in de sector ligt met 7 procent boven het Nederlandse gemiddelde van 5 procent.  Anouk ter Arve, programmamanager bij IZZ, begeleidt al tien jaar zorgorganisaties in het gezond en veilig werken. Ze ziet al tien jaar dezelfde fouten en oplossingen en schreef er het boek over Zuurstof voor zorgprofessionals.  Zorgvernieuwers  Hoe kan de zorg en behandelingen beter, slimmer, efficiënter en effectiever? In zorgvernieuwers deze week de bodymap tool. Een online gesprekstool waarmee jongeren met een chronische aandoeningen en hun hulpverleners behandellast kunnen bespreken. Femke van Schelven ontwikkelde en onderzocht deze tool.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

De helft van de volwassenen overgewicht en als het zo doorgaat krijgt een op de drie mensen diabetes type 2. Daarom zet het Diabetesfonds zich in voor een gezondere leefomgeving, waarin het betaalbaar en makkelijk is om gezond te eten. Diena Halbertsma is de kersverse directeur van het Diabetesfonds. Ze was hiervoor 16 jaar directeur bij het Longfonds, waar ze een vergelijkbare taaie klus had: zorgen dat Nederlanders stoppen met roken. Ze vertelt hoe ze hoop houdt bij zo'n schijnbaar onmogelijke klus.   Zorgvernieuwers  Bij de diagnose ALS verandert er veel in het leven van de patiënt. Het lichaam werkt steeds minder goed mee. Daarom worden ALS-patiënten begeleid door een groot team van specialisten. Maar die terugkerende ziekenhuisbezoeken zijn ook erg vermoeiend.   Met deze klacht is Esther Kruitwagen- van Reenen, revalidatiearts bij het UMC Utrecht, aan de slag gegaan. En met een groot team van specialisten en technici heeft ze een app ontwikkeld die het leven van de patiënt vergemakkelijkt en de zorg verbetert. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De zorg kan wel wat ontwerpkracht gebruiken. Want als genezing niet meer mogelijk is, dan is medisch denken niet afdoende. De patiënt moet veel meer gezien worden als mens met een leven. Ontwerpers kunnen de vraag verhelderen en oplossingen binnen de gegeven context bedenken.  Judith Rietjens doet onderzoek naar zelfmanagement van patiënten en ontdekte dat ontwerpers hier heel goed bij kunnen helpen. Op dit moment loopt een grote studie naar het programma Leven met kanker, een programma voor lotegenotencontact voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn, en hun naasten.   Ook werkt Rietjens aan manieren om de zorg beter vorm te geven, bijvoorbeeld door een zorgpad in kaart te brengen als een metrokaart.   Sociaal ontwerper Lotte de Haan ondersteunt mensen met een beperking in het bedenken en verbeteren van hulpmiddelen waardoor deze mensen meer autonomie krijgen en minder zorg nodig hebben.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Magnesium is net zo belangrijk als haar evenknie calcium, maar veel minder bekend. Een magnesiumtekort kan spierkrampen, vermoeidheid en depressie veroorzaken.   Microbioloog Jeroen de Baaij van het Radboudmc nn zijn collega onderzoeker en nefroloog Tom Nijenhuis onderzoeken de oorzaken van magnesiumtekort en hoe deze te behandelen.   Zorgvernieuwers  Met een QR-code naast de deur van bewoners, kunnen medewerkers van ouderenzorgorganisatie Cardia simpel en veilig de belangrijkste gegevens van bewoners scannen. Het scheelt medewerkers tot een half uur per dienst en levert meer privacy op voor de patiënten.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De maand mei is blaaskanker awareness maand. Deze vorm van kanker staat voor mannen in de top 5 van meest voorkomende kankers en bij vrouwen de top tien. Toch is het een relatief onbekende kankersoort. Daarom organiseert het Erasmus MC deze maand de Kanker Awareness maand.   Uroloog Joost Boormans weet dat blaaskanker vaak pas in een laat stadium ontdekt wordt. Een alarmerend signaal van blaaskanker is als er bloed in de plas zit. Maar omdat vrouwen doorgaans niet opkijken van bloed in de pot, omdat het bij een normale menstruatie hoort, valt het hun pas laat op. Daarom voert het Erasmus MC de campagne: plas je bloed? Dat is niet goed.   Tahlita Zuiverloon doet onderzoek naar nieuwe behandelingen van blaaskanker. 30 tot 50 procent van de patiënten reageert namelijk niet op de gebruikelijke behandeling, waarbij de blaas wordt gespoed met een gedeactiveerde tuberculose bacterie. Via de ‘patiënt in a dish’-methode, onderzoekt Tahlita welke medicijnen wel aanslaan.   Zorgvernieuwers  Bewegingswetenschapper Margot Bootsma promoveerde op de manier waarop mensen bewegingen aanleren, en dan met name de verschillen tussen hoe jonge en oude mensen dat doen. Fundamenteel onderzoek, maar Margot heeft nu al tips voor fysiotherapeuten en revalidatieartsen.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenshap heeft een groep vanNederlandse hersenwetenschappers 21,9 miljoen gegeven om onzehersenen beter in kaart te brengen. Zij gaan onderzoeken hoe dehersenen onze spraak, bewegingen en gedachten aansturen. En hoemensen met ernstige hersenproblemen kunnen worden geholpen. Een van de manieren om dat te doen is via implantaten in de hersenendie stroomstootjes geven. Dat klinkt als science fiction maar voormensen met epilepsie, Parkinson, heftige depressie. Hier doet psychiaterDamiaan Denys onderzoek naar aan de Universiteit van Amsterdam. Implantaten kunnen ook gebruikt worden om de hersenen uit te lezenzodat mensen met het zogeheten Locked In Syndrom weer kunnencommuniceren. Dit is het onderzoeksgebied van neuroloog NickRamsey. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar de ideologie dat iedereen zo lang mogelijk thuis moet blijven wonen en daar verzorgd moet worden klinkt heerlijk, maar het heeft ook een keerzijde, want mensen die zorgmijden, verdwijnen met deze aanpak steeds meer uit beeld.   Tara Koenders, adviseur dementie bij Vilans, legt uit dat het belangrijk is om een diagnose dementie niet te lang uit te stellen. Terwijl Sjef van der Klein sociaal werker bij Contour de Twern uit Tilburg, vraagt zich af wanneer zorgmijden een probleem is en vooral voor wie het een probleem is.  Zorgvernieuwers Chirurgen vertalen de 2D-röntgenscan naar het lichaam waarop ze een operatie uitvoeren. Maar met de hologram-techniek die Annabel Groenenberg heeft ontwikkeld hoeft dat binnenkort niet meer.  Zij ontwikkelde een techniek om met een HoloLens, een soort slimme skibril, een 3D-scan van het lichaam te projecteren op het lichaamsdeel dat geopereerd gaat worden. Daardoor kan de chirurg al precies zien waar hij moet zijn voor het mes erin gaat en kan er veel nauwkeuriger geopereerd worden.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Artsen zijn er om het leven van de patiënt op zijn minst iets dragelijker te maken. Maar zolang artsen de mens achter die patiënt niet leren kennen, kunnen ze onmogelijk weten hoe ze het leven van de patiënt kwalitatief kunnen verbeteren.   Daar praat ik over met Patrick Vriens, vaatchirurg bij het Elisabeth TweeSteden ziekenhuis en hoogleraar Kwaliteit van leven in de medische setting aan de Tilburg University. Hij houdt zich bezig met het beter inzichtelijk maken van wat voor de patiënt de kwaliteit van leven bepaald en hij is gefascineerd door de invloed die de gemoedstoestand van de patiënt heeft op het fysieke herstel.   Ook in de uitzending chirurg in opleiding Kelly Dreuning, die recent gepromoveerd is op de verbetering van de behandeling van liesbreuken bij kinderen. Zij ontdekte wat een verschil een kleurplaat kan maken voor de kinderen.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een dikke lip, rode ogen, jeuk, niesaanvallen, diarree en benauwdheid. Als je ooit een allergische reactie hebt gehad, laat je het wel uit je hoofd om dat was die reactie veroorzaakt ooit nog eens in je mond te stoppen.   Maar dat is nou precies wat kinderarts en allergoloog Ted Klok wél doet. Hij zegt met zijn nieuwe behandelmethode 90 procent van de allergieën te kunnen genezen.  Zorgvernieuwers  In plaats van de buik open snijden voor een operatie gebruiken we al decennia lang kijkoperaties. Patiënten lopen minder risico op infecties en kunnen sneller herstellen. Maar nu blijkt dat patiënten na zo’n kijkoperatie toch nog veel last hebben.  De ‘veredelde fietspomp’ waarmee buiken worden opgeblazen voor zo’n kijkoperatie zijn nogal verouderd, stellen onderzoekers van de Erasmus Universiteit. Zij verbeterde de fietspomp en doopten hem de Next Generation Insufflator. IDE Group Nederland gaat ervoor zorgen dat het slimme apparaat binnenkort voor alle chirurgen bruikbaar is.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zien dagelijks de beelden van gebombardeerde steden, wanhopige mensen en verscheurde gezinnen. Nederland verwacht 50.000 Oekraïense vluchtelingen op te vangen. De oorlog en vluchtreis zorgen voor de nodige stress en lichamelijke problemen. Hoe is de medische en psychische zorg geregeld voor Oekraïners en andere vluchtelingen in ons land? Inge Goorts adviseur en projectleider gezondheid van statushouders bij Pharos, vertelt dat we niet moeten denken dat alle vluchtelingen getraumatiseerd zijn. De acute zorg is goed geregeld, maar veel vluchtelingen, ook Oekraïners, hebben mondzorg nodig. Maar wordt nu juist niet vergoed.  Zorgvernieuwers Jaarlijks worden er twee miljoen infuusbehandelingen gedaan. Van antibiotica tot chemotherapie. 40 procent van deze behandelingen kunnen volgens Cliff Bos, oprichter van CareXS, thuis, met Connected Infuuszorg Thuis. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vermoeidheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid, hoofdpijn en piekernachten. Een burn-out is bepaald geen pretje, maar wat is het precies? Sinds de eeuwwisseling is het percentage Nederlandse werknemers met burn-outklachten opgelopen van 10 naar 17 procent en wat de naschokken van corona zullen zijn laten zich raden. Onderzoeker Karen Nieuwenhuijsen ontdekte onder andere dat elke euro die je besteedt aan preventiemaatregelen, zich elf keer terugbetaald. Waarom investeren werkgevers dan niet in preventie? Nieuwenhijsen vertelt welke concrete maatregelen werkgevers kunnen nemen. Zorgvernieuwers Internist nefroloog Martijn van den Hoogen ontwikkelde samen met zijn collega’s de SeCreT-box voor patiënten die een niertransplantatie hebben gehad of die een chronische nierziekte hebben. De box verbetert de data, zorgt voor gemak voor de patiënt en brengt de specialist dichter bij huis.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De diagnose dementie roept geen prettig beeld op. “Je verliest jezelf en elkaar” en in een vergevorderd stadium ben je veroordeeld tot het verpleeghuis waar je je dagen slijt achter gesloten deuren en tussen de plastic bloemen. Is dit de enige manier om te zorgen voor mensen met dementie of kan het ook anders? Teun Toebes en Hilde Verbeek denken van wel. Teun Toebes is verpleegkundige en hij maakt zich hard voor een meer menselijke dementiezorg. Hilde Verbeek is hoogleraar Zorgomgeving voor Kwetsbare ouderen aan de Universiteit Maastricht en zij doet onderzoek naar het effect van de zorgomgeving op het ziektebeloop.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de oorlog tussen Oekraïne en Rusland zich uitbreidt naar Europa, zijn zorgorganisaties potentieel target voor cyberaanvallen vanuit Rusland. Wat moeten zorginstellingen doen om zich te wapenen tegen deze dreiging? Z-CERT adviseert Nederlandse zorgorganisaties over cybersecurity, digitale kwetsbaarheden en dreigingen. Zij houden de oorlog tussen Rusland en Oekraïne nauwlettend in de gaten en zien nu welke gevolgen de digitale oorlog heeft voor zorgorganisaties. Op basis daarvan adviseren ze Nederlandse zorgorganisaties over hoe ze hun digitale veiligheid kunnen verbeteren. Directeur van Z-CERT Wim Hafkamp is te gast bij BNR Beter, samen met Tom Wolters. Wolters is ethisch hacker, onder andere als vrijwilliger bij DIVD, en vertelt in de uitzending precies wat voor aanvallen er mogelijk zijn, hoe kwetsbaarheden eruit zien en wat zorgorganisaties daaraan kunnen doen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de coronatijd is de kurk enigszins op de fles gebleven, maar nu lopen jongeren weer volop het risico om ten prooi te vallen van alcohol en drugs. Jaarlijks belanden honderden jongeren op de spoedeisende hulp vanwege een alcoholverslaving.  Gemeenten kunnen hier iets aan doen. Met het IJslandspreventiemodel pakken ze alcohol- en drugspreventie duurzaam en effectief aan. Harmke Pijpers interviewt Ninette van Hasselt, hoofd alcohol van het Trimbos-instituut: ‘Leg de verantwoordelijkheid voor alcoholgebruik niet bij de jongeren zelf, maar zorg dat ze opgroeien in een veilige omgeving.’ Zorgvernieuwers  Cathelijn Tjaden promoveerde op de zogeheten ‘resourcegroepenmethode’ voor mensen met een ernstig psychiatrische aandoening. Met deze methode vormt de patiënt een groep van zorgverleners en zijn sociale netwerk, die samen de patiënt helpt bij zijn herstel. Deze methode blijkt effectiever te zijn dan de gebruikelijke zorg voor EPA-patiënten én kosteneffectief.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Doktersromannetjes staan er vol mee: knappe arts versiert gewillige patiënt. Het is ten strengste verboden, maar een verbod alleen helpt dit soort ongelijke relaties de wereld nog niet uit. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kreeg in 2021 180 meldingen van romantische of seksuele relaties tussen zorgverleners en patiënten. Elke melding is er een te veel. Toch vermoedt de inspectie dat er veel vaker voorkomen. Het harde verbod op dit soort relaties laat het echte gesprek hierover verstommen. Terwijl zo’n gesprek de enige manier is om dit grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. Daarom heeft de inspectie een preventieprogramma gemaakt om het onderwerp beter op de kaart te zetten bij bestuurders, zorgverleners en beroepsorganisaties. In de studio ontvangen we Erwin Pietersma, afdelingshoofd bij de inspectie. Hij houdt zich bezig met dit preventieprogramma. Zorgvernieuwers  Er zijn volop ontwikkelingen in de zorg: Nieuwe medicijnen, technieken en behandelmethoden maken het leven van de patiënt beter en het werk van de specialist makkelijker. Wat zijn de laatste innovaties?  Deze week hebben we speciaal voor internationale vrouwendag een echt vrouwenonderwerp: menstruatiepijn en vleesbomen. Want menstruatiepijn is in veel gevallen te verhelpen. Vrouwen moeten zich niet af laten schrikken door huisartsen die het wegwuiven met ‘het hoort erbij’. Hou vol tot je een verwijzing krijgt naar een specialist, raadt Marlies Bongers vrouwen met hevige menstruatiepijnen aan.  Bongers is hoogleraar gynaecologie bij het Maastricht UMC+ en ze werkt op de menstruatiepoli van het Maxima MC. Op dit moment doet Bongers onderzoek naar een nieuwe behandeling van vleesbomen.    See omnystudio.com/listener for privacy information.

De dorpsdokter. Het woord doet wat nostalgisch aan, maar er zijn er nog best veel. Ruim 1 miljoen mensen zijn afhankelijk van de zorg die door deze zogenoemde “apotheekhoudende huisartsen” wordt gegeven, maar deze zorg staat zwaar druk.   320 van deze huisartsen hebben ook nog een apotheek in hun praktijk. En alhoewel dat tot nu toe allemaal best goed gaat, is er toch is er reden tot ongerustheid; de eerstelijnszorg in dunbevolkte gebieden staat onder druk en daarom is er nu een manifest, waarmee deze huisartsen en een groot aantal andere organisaties aandacht vragen voor de toekomst dorpsdokter met apotheek   In de studio ontvangen we Rutger Frankhuisen, apotheekhoudend huisarts in Weerselo, met 3000 inwoners en mede- initiatiefnemer van het manifest.  En vanuit America in Noord-Limburg met 2000 inwoners; Ben van Essen, voorzitter van het “Laefhoes America”.  Zorgvernieuwers  Er zijn volop ontwikkelingen in de zorg: Nieuwe medicijnen, technieken en behandelmethoden maken het leven van de patiënt beter en het werk van de specialist makkelijker. Wat zijn de laatste innovaties?  Bij het klaarmaken en toedienen van een medicijnen is een foutje helaas snel gemaakt. Nu is er software ontwikkeld die het hele proces van prepareren, toedienen en registreren begeleidt. Voordelen: het is veiliger voor de patiënt én het scheelt veel tijd, die op een andere manier kan worden ingezet.   ANIOS-apotheker Inge Arfman van het Dijklander Ziekenhuis in Noord-Holland kreeg de taak om deze software te implementeren in het ziekenhuis. Het bleek een enorme tijdsinvestering, maar nu er mee gewerkt wordt is het de investering meer dan waard.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fair warning... dit is niet de meest opbeurende, maar wel belangrijke aflevering van BNR Beter.  500 miljoen wil het kabinet bezuinigen op de Jeugdzorg, maar daar steekt de oppositie in de Eerste Kamer vandaag een stokje voor.  Daarmee zijn de problemen in de Jeugdzorg echter niet opgelost, ze zijn hoogstens ietsje minder groot.   Hervormingen Met Hans Spigt, voorzitter van Jeugdzorg Nederland, de branchevereniging van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering bespreken we de hervormingen die nog steeds hard nodig zijn. Om wachtlijsten te laten verdwijnen, om personeel aan zich te binden en vooral... om gemeenten beter te laten samen werken. En helaas... nog veel meer.  Waarom beslissen ambtenaren over wie welk medicijn of therapie krijgt? Waarom verminderen we het aantal bedden al , terwijl we de ambulante hulp nog niet op orde hebben?  Waarom ging het daardoor zo mis in de gesloten jeugdzorg? Die wordt door fouten in het systeem nu gesloten, terwijl het in sommige gevallen weldegelijk effectief is. Weten rechters het soms ook niet meer? De oplossingen kosten tijd en niet perse meer geld, maar zijn broodnodig. Zorgvernieuwers Begin deze maand promoveerde Inge Jager aan de Universiteit Amsterdam op misofonie. Misofonie betekent letterlijk ‘haat tegen geluid’.  Mensen die er last van hebben walgen van sommige geluiden. Vooral geluidjes die mensen maken, zoals smakken, slikken of ademhalen. Gek worden ze ervan.  Inge Jager, klinisch psycholoog en psychotherapeut aan de UvA legt uit hoe ze ontdekt heeft dat misofonie een aparte psychiatrische stoornis is die herziene diagnostische criteria vereist. Een opluchting voor patienten die hierdoor niet niet langer ingewikkelde aanstellers zijn. Ook heeft ze ontdekt dat CGT (Cognitieve Gedragstherapie) bij 6 op de 10 patiënten goede klinische resultaten geeft. Ze hebben geen of minder last meer of het is dragelijker.     See omnystudio.com/listener for privacy information.

Medische opleidingen moeten drastisch op de schop en rigoureus gaan moderniseren. Het is de enige manier om het personeelstekort op te lossen en de zorg op niveau te houden. Een consortium wil daar nu echt werk van maken, onder aanvoering van Jaap Bonjer. Hij is chirurg, afdelingshoofd Heelkunde aan het Universitair Medisch Centrum in Amsterdam en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde. Verenigd achter de titel Digital United Training Centers for Healthcare, kortweg DUTCH, moet de transitie nu plaatsvinden. Personeelstekorten We spreken hem over de uitdagende tijden waarin verandering een must is. Een structureel tekort aan personeel dwingt de sector volgens Bonjer om het anders aan te pakken. Zo moet het meester-gezel model, dat al zo lang gangbaar is, in de zorg op de schop.  Ondanks weerstand over gevestigde opvattingen zijn er nu veel partijen bereid om deze stap vooruit te maken en het Nationale Groeifonds te vragen om 300 miljoen vrij te maken voor deze innovatie van het medische onderwijs. Dat doen ze in mei, dus BNR Beter houdt een vinger aan de pols, zoals je begrijpt. Er zijn veel obstakels die weldegelijk te overkomen zijn denkt het consortium zoals;  standaardisatie in de zorg, het scheiden van leren en werken en het vertrouwen op technologie in het onderwijs en in de dagelijkse praktijk van het ziekenhuis.  Zorgvernieuwers In zorgvernieuwers kijken we naar het doorslaand succes van robot Robin in het Albert Schweizer ziekenhuis in Dordrecht. Toch heeft hij zichzelf nog niet kunnen vermenigvuldigen. Robin is door een groep studenten bedacht om verpleegkundigen te ondersteunen en wat werk uit handen te nemen.  Hij vangt 80 uur per week door heen en weer rollen naar bijvoorbeeld het lab. Hierdoor blijft er voor verpleegkundigen meer tijd over voor aan het bed, precies daar waar het nodig is. Wat heeft Robin geleerd het afgelopen half jaar en wat kan hij in de toekomst nog meer als het aan Marcel Wilschut ligt? Hij  is innovator in het Albert Schweitzer ziekenhuis in DordrechtSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Eczeem is een kwaal van alle tijden en toch is er nu pas een crème die uitkomst biedt tegen de jeuk, de pijn en die nare rode plekken. En voor dat u nu denkt is BNR Beter helemaal van het padje af door het te hebben over een zalfje dat je gewoon kunt krijgen bij de drogist… Gladskin was al even op de markt, maar recent wetenschappelijk onderzoek toont nu aan dat het ook echt effectief is, zelfs bij baby's. De studie is gepubliceerd in the Journal of Drugs in Dermatology. En er zit nog veel meer in het vat.Van medisch hulpmiddel naar geneesmiddel En nogmaals... voor dat u nu denkt ... is BNR Beter helemaal van het padje af.Het padje is interessant, omdat via dit wetenschappelijk onderzoek ook de weg naar de titel geneesmiddel in zicht komt en de technologie er achter straks nog veel meer toepassingen kan krijgen. Van ontstoken voeten van diabetes 2 patiënten, via tandplak en deodorant naar huidkanker. Niet in de laatste plaats een technologie die resistentie van bacteriën kan doorbreken en het gebruik van antibiotica kan verminderen. Bjorn Herpers is te gast. Hij is Arts- microbioloog, en directeur van het streeklab in Haarlem en als adviseur verbonden aan het bedrijf Micreos dat de zalf ontwikkelde. Zorgvernieuwers In het Catharina Ziekenhuis kun je sinds kort binnen een dag te weten komen hoe je endeldarmkanker nog behandeld kan worden als je oud en kwetsbaar bent en een operatie voor jou geen optie meer is. Het Catharina ziekenhuis is gespecialiseerd in complexe endeldarm kanker. Darmkankerchirurg Pim Burger is de initiatiefnemer van het bijzondere behandelplan waarin alle specialisten op één dag naar de patiënt gaan ( in plaats van andersom) en in plaats van meteen over gaan naar palliatieve zorg, er eerst nog gezocht wordt naar wat er nog wel kan. Patiënten winnen zo vaak veel meer jaren met betere kwaliteit van leven. Specialisten leren ondertussen veel van elkaar en komen samen tot betere beslissingen.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ziekenhuizen zijn grote vervuilers: Ze produceren veel afval en zorgen voor flink wat uitstoot. Met de inzet van nieuwe technologieën en materialen en de toenemende vraag naar zorg, neemt die vervuiling alleen nog maar toe.  De vervuiling moet in 2030 met 49 procent zijn teruggebracht ten opzichte van 1990 en in 2050 maar liefst met 95 procent. Maar ten opzichte van dat eerste ijkpunt in 1990 is er nog maar weinig verbeterd. Om ziekenhuizen groener en duurzamer te maken, is Medical Delta (een samenwerking tussen ziekenhuizen, universiteiten en bedrijven) samen met het Centre for Sustainability een initiatief gestart voor masterstudenten. Zij gaan de komende tijd onderzoek doen naar verduurzaming vanuit verschillende invalshoeken. Onze gasten: Frank Willem Jansen is voorzitter van kennis- en innovatienetwerk Medical Delta, tevens voorzitter van het landelijk netwerk Groene OK en gynaecoloog.  Arts-onderzoeker Kim van Nieuwenhuizen, zij doet promotie-onderzoek naar duurzaamheid in de operatiekamer.  Ze zijn beiden zijn aan het Leids Universitair Medisch Centrum.  Van Nieuwenhuizen werkt aan de Leidraad Duurzaamheid in Richtlijnen, die naast bestaande medische richtlijnen kan worden gelegd zodat per behandeling gekeken kan worden of en hoe deze duurzamer kan. Ook zouden er, bij de keuze van welke ingreep een patiënt moet kijken, niet alleen medische afwegingen moeten meetellen, maar (zolang dat niet ten koste gaat van de kwaliteit van de zorg) moet ook duurzaamheid een afweging zijn. Zorgvernieuwers Oogarts Marjolijn Bartels en haar collega's van het Deventer Ziekenhuis hebben geld gekregen voor onderzoek naar loslating van het hoornvlies na een membraantransplantatie, een complicatie die na zo'n oogoperatie kan optreden. Ze onderzoeken onder meer wat de optimale tijd is voor een patiënt om plat te blijven liggen, zodat het hoornvlies zich goed hecht. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Naast dat er de afgelopen twee jaar hard is gewerkt aan vaccins tegen het coronavirus, is en wordt er gewerkt aan virusremmers. Het spike-eiwit vormt de basis voor de vaccins die nu worden gebruikt, maar minstens 25 andere virale eiwitten spelen een rol in het replicatieproces van het virus. Onderzoekers van het LUMC hebben samen met onderzoekers uit Frankrijk en de Verenigde Staten deze eiwitten onderzocht en met die kennis nieuwe geneesmiddelen tegen het coronavirus ontwikkeld. Onze gast: Eric Snijder, hoofd van de onderzoekssectie van de afdeling Medische Microbiologie van het Leids Universitair Medisch Centrum.  .De virusremmers zijn een aanvulling op de vaccinatie, maar niet bedoeld als vervanging. In de toekomst moeten deze medicijnen bij nieuwe virusuitbraken bescherming bieden en de uitbraak onder controle houden, zolang er nog geen vaccin klaar is.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaarlijks komen er 1.2 miljoen aanvragen binnen bij ggz-instellingen. Niet al die aanvragen horen binnen de ggz thuis; problemen kunnen aan de voorkant opgelost worden als de hulpvrager gedegen hulp krijgt van bijvoorbeeld de huisarts of het sociale team van de gemeente. Onze gasten:  Ruth Peetoom, sinds 1 september voorzitter van de Nederlandse ggz.   Floortje Scheepers, hoogleraar Innovatie in de Geestelijke Gezondheidszorg, als hoofd van de afdeling Psychiatrie verbonden aan het UMC Utrecht en voorzitter van de Kwaliteitsraad van het ZorgInstituut Nederland.    De ggz is aan herziening toe, pleiten onze gasten. Het individu (met mentale klachten) wordt nu vaak probleemeigenaar gemaakt en dat lost weinig op. Want mentale ontregeling is het gevolg van interacties met de buitenwereld. Iemand kan bijvoorbeeld depressieve- en spanningsklachten hebben door schulden en huisvestingsproblemen. Als gemeente en woningstichting betrokken zijn en dat probleem oplossen, is er veel leed te voorkomen.  Ook pleiten ze voor een discussie wat 'mentale gezondheid' inhoudt. Daar hoort het besef bij, dat niet alles in het leven mooi en maakbaar is, zoals bijvoorbeeld sociale media schetsen. Als mensen accepteren dat pech, ziekte en moeilijkheden ook bij het leven horen, zouden al veel minder mensen ongelukkig zijn, aldus Scheepers.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 'Dry January' gaan veel mensen de uitdaging aan om alcohol te laten staan; Dagelijkse drinkers worden uitgedaagd om te kijken wat er gebeurd als ze die dagelijkse gewoonte doorbreken. Is dat zinnig, en welke effecten heeft het op je gezondheid als je al dan niet alcohol drinkt? Onze gasten: Sigrid Sijthoff, arts en oprichter van verslavingszorginstelling Kick Your Habits en Jacqueline van Lieshout, schrijver van de boeken Ontwijnen en De Geest uit de Fles, ze begeleidt mensen bij alcoholvrij leven.   De laatste jaren is de kennis over alcoholgebruik en de effecten ervan op de gezondheid enorm gegroeid. De wetenschap bevestigt dat geen enkele hoeveelheid alcohol zonder gevaar is, elk glas is ongezond.  Oncologen en internisten bevestigen dat alcohol kankerverwekkend is en effect op alles heeft waar het langskomt: de mond, keel, slokdarm, maag, lever darmen. De Gezondheidsraad adviseert maximaal één glas (van 100  ml.) per dag te drinken en minstens twee dagen per week helemaal niet te drinken. Dat komt neer op maximaal vijf tot zeven glazen per week. De helft van de Nederlanders drinkt meer dan de Gezondheidsraad adviseert en heeft er dus baat bij te minderen. Naar schatting zo’n 10% van de Nederlanders tussen de 18 en de 65 jaar is problematische drinker. Dat komt neer op meer dan een miljoen mensen. De maatschappelijke kosten van overmatig alcoholgebruik zijn hoog: huiselijk geweld, ernstige ziekten zoals kanker, verkeersongelukken, agressie, werkverzuim en depressie worden erdoor veroorzaakt. Hoogste tijd dus om veel bewuster met alcohol om te gaan, zeggen onze gasten, en maatschappelijk ook die bewustwording te creëren. Zorgvernieuwers Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum hebben een speciale techniek bedacht waarmee menselijke hartspiercellen buiten het lichaam kunnen worden ontwikkeld.  Daardoor zijn er minder proefdieren nodig.See omnystudio.com/listener for privacy information.