Alledaagse Vragen

De één noemt het een dood vogeltje in de mond. De ander zegt het gewoon zoals het is: die stinkende ochtendadem. Wat gebeurt er 's nachts in je mond, waardoor je wakker wordt met een onfrisse adem? Het antwoord hoor je van dr. Eveline van der Sluijs van ACTA en Ilja Croijmans van de Radboud Universiteit.

Ze zeggen wel eens dat katten negen levens hebben, maar waar komt dat gezegde vandaan? We vragen het aan dierenarts Peter Klaver.

Als je zwanger bent, en je voeten een maat groter worden, dan krijg je een jongen. Of nou ja, is dat zo? Zeggen je zwangerschapskwaaltjes iets over het geslacht van je baby? We bellen erover met gynaecoloog en hoogleraar verloskundige Thomas van den Akker en projectcoördinator bij Stichting NNID, expertisecentrum seksediversiteit Ellen van der Velden.

Het kan zomaar gebeuren... Iemand overlijdt terwijl je kilometers hoog in de lucht zit. Hoe gaan ze daar als cabin crew mee om? Dat legt Petra Kok van Tui aan je uit.

Uit een rapport blijkt dat als we niet zuiniger om gaan met ons schone drinkwater, we binnenkort niet genoeg schoon drinkwater meer hebben. Dat leggen Robin Leerdam van het RIVM en Merijn Schriks van Vitens aan je uit.

Marjolein heeft een bijzondere vraag over bepaalde chocoladesnoepjes. Want in de zak mist de roze variant... Maar waarom? Hoe zit dat en wat voor invloed heeft het zien van eten op je smaak? Dat hoor je allemaal in deze aflevering!

Waarom is het eigenlijk 'moeder'taal en 'vader'land en doorgaans niet 'vadertaal' of 'moederland'? We vragen het aan taalkundige Vivien Waszink.

Gelukkig is het kannibalisme bij mensen erg uitzonderlijk. Maar hoe zit dit in het dierenrijk? Waarom eten broertjes en zusjes elkaar op in de baarmoeder? Of waarom eet een moeder haar eigen jong op? Dat leggen aquarist Ron Bernhard en bioloog Michelle Spierings aan je uit!

Op 10 kilometer hoogte gebeurt er iets heel geks met... je darmen. In deze aflevering zoeken we uit waarom je op vliegvakantie niet alleen je koffer, maar ook wat extra lucht meeneemt. Antwoord op de vraag: waarom laat je zoveel scheetjes in het vliegtuig, krijg je van dr. Niek Tytgat.

Het waren prachtige, zonnige dagen. Maar als je niet uitkijkt verbrandt je levend en heb je opeens een rode neus! Het lijkt wel alsof we nu veel vaker verbranden dan vroeger. Hoe kan dat? Dat vragen we aan stralingsdeskundige Harry Slaper en dermatoloog Satish Lubeek.

Hoe maken ze nou zo'n gigantisch grote fabrieksschoorsteen schoon? Pakken ze de stofzuiger erbij op een hoogwerker, of gaat dat toch anders? We bellen erover met Anneke Thijs, mede-eigenaar van een familiebedrijf die zich heeft gespecialeerd in schoorstenen.

We zitten midden in het marathon-seizoen, afgelopen weekend kon je je stuk rennen in Leiden of Leeuwarden, aankomend weekend is Utrecht aan de beurt, het is vaak een hele happening. Maar waarom heeft die maraton eigenlijk zo'n specifieke lengte van 42 kilometer én 195 meter? Dat, en meer, zoeken we voor je uit met Suus Boschloo, sportjournalist en bewegingswetenschapper. NB: Deze aflevering is opgenomen voordat afgelopen weekend een deelnemer van de Loop Leeuwarden om het leven kwam.

Als je kijkt naar de ingredientenlijst van de meeste producten zie je dat er aroma's in zitten. Maar wat zijn aroma's nou eigenlijk en hoe worden ze gemaakt?

Vandaag zijn ze begonnen: de centrale examens! Scholieren op de middelbare school hebben er weken naartoe geleefd. Blokken, blokken, blokken. Maar hoe leer je nu het beste voor je eindexamens? Je hoort het van dr. Gino Camp, bijzonder hoogleraar Effectief Leren, en Larissa Kapnissakis van Succesvol Leren.

In de zee wonen de allergrootste dieren van de wereld. De Blauwe Vinvis is gemiddeld zo'n 170.000 kilo. Maar waarom zijn de dieren in de oceaan zoveel groter dan op het land? Dat legt bioloog Geert-Jan Roebers aan je uit!

Utrecht Centraal mist spoor 6, 10, 13, 16&17! Maar waarom? En waarom heeft Nijmegen een spoor 35? Dat legt Mirjam de Witte van Prorail aan je uit.

Klimaatverandering kent vele vormen, en door die diversiteit aan problemen vergeet je misschien ook wel eens wat. Hoe zit het bijvoorbeeld met het gat in de ozonlaag? Guus Velders, onderzoeker bij het RIVM, legt het je uit.

Fijne Bevrijdingsdag allemaal! Voor de aflevering van vandaag beantwoorden we een vraag die we een paar jaar geleden binnen kregen: "wie bepaalt eigenlijk wat een officiële feestdag is". We doken voor deze vrije Bevrijdingsdag opnieuw in dit vraagstuk.

Je kent het wel... Je zit lekker op de fiets en opeens word je geslagen. Omdat er een gele auto langs rijdt... Over de hele wereld slaan we elkaar bij het zien van een gele auto. Maar waarom doen we dat?

Het is heerlijk weer, we gaan zweten en dat betekent dat je make-up kan uitlopen. Maar gelukkig hebben ze daar waterproof mascara voor uitgevonden! Maar hoe maken ze mascara eigenlijk waterproof? Dat legt scheikundige Heleen Kibbelaar aan je uit!

Minke slaapt het liefst met een heerlijk geurend bosje bloemen naast haar bed. Want zij denkt dat ze door die geur beter slaapt. Maar heeft geur ook echt invloed op je lichaam? Dat legt geurambassadeur Claudia de Vos aan je uit.

Daar gaat ie: je net gesmeerde boterham met pindakaas. Flats op de grond. Snel oppakken, want: de 5-seconden-regel. Maar slaat deze regel, wetenschappelijk, eigenlijk wel ergens op? Je hoort het van hoogleraar levensmiddelenmicrobiologie prof. Marcel Zwietering.

Swag, avocadohand of onesie. Je zou het niet verwachten, maar deze woorden kun je gewoon terugvinden in het woordenboek. Taal groeit. Maar worden er ook woorden uit het woordenboek gehaald? Dat hoor je van Boukje Verheij, hoofdredacteur van het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW), en van Ton den Boon, hoofdredacteur van de Dikke Van Dale.

Vraag een gemiddelde moeder of vader: wie is het knapste kind ter wereld? En het antwoord is ongetwijfeld: mijn eigen baby natuurlijk! Terwijl in werkelijkheid deze baby misschien meer weg heeft van een oud verimpeld mannetje. Paps en mams hebben een roze babybril op. Maar bestaat die echt? Of moeten we het ergens anders zoeken? Je hoort het van evolutionair-ontwikkelingspsycholoog dr. Annemie Ploeger.

Op Tweede Paasdag overleed paus Franciscus op 88-jarige leeftijd. Dat betekent ook dat er een nieuwe paus gekozen gaat worden. En daarbij hoor ook de eeuwenoude traditie van het conclaaf en... de witte rook. Maar waarom is er witte rook? En wat voor een soort rook is het eigenlijk? Dat hoor je van cultuurtheoloog dr. Frank Bosman.

Een gemiddeld borrelplankje is niet compleet zonder een bakje olijven. In de supermarkt kan je ze kopen met pit, maar je ziet ze toch het meest zonder pitten. Maar hoe wordt de pit uit een olijf gehaald? Dat zochten we voor je uit met olijf-ondernemer Jack van Maas en gecertificeerd olijfolie-proever Judith van Unen.

Dat je je dan netjes aan de snelheidslimieten houdt, want je weet dat er een flitser op de route staat;), en dat je dan een politieauto voorbij ziet racen. Notabene zonder sirenes! Grrrrr. Zouden zij ook geflitst worden? We vragen het aan verkeersofficier Achilles Damen.

Het is Pasen! En dat is geen werkdag... dus we zijn er helaas niet met een verse, nieuwe aflevering voor je. Maar! We hebben wel de moeite genomen om een bijpasselijke herhaling voor je te uploaden! Want als je Pasen zegt, zeg je natuurlijk...? Eieren! Dus, hoe zit dat met die kleur? En let je eens op de kleur van je eierdooier de volgende keer?

Het is Goede Vrijdag en we staan aan de vooravond van het Paasweekend. Een perfect moment om je af te vragen waarom je God in de kunst zo vaak ziet als een oude man met een (lange) grijze baard. Het verlossende antwoord krijg je van Dr. Frank Bosman, cultuurtheoloog aan de Tilburg University.

Hoe lang spreken we eigenlijk al Nederlands? En hoe lang lijkt dat al enigszins op het moderne Nederlands? We spreken erover met Alexia Kerkhof, taalhistoricus en etymoloog.

Krijg je vieze handen als je hondenpoep netjes opruimt met een plastic zakje? Samen met professor Mark Vis zochten we het voor je uit, bang voor het antwoord.

Je doet je deur open en daar staat een cameraploeg met een presentator en een gigantische cheque! Je hebt de loterij gewonnen, maar die cameraploeg krijg je d'r gratis bij. Mag je die eigenlijk weigeren? We bellen met jurist Charlotte Reindersma en winnaarsbegeleider bij de Postcodeloterij Roel Eleveld.

Laat Alledaagse Vragen niet wegbezuinigen, laat de gehele publieke omroep niet wegbezuinigen! Ga naar beschermdepubliekeomroep.nl We spreken met Hubert van der Want, programmamaker bij BNNVARA en initatiefnemer van de actie beschermdepubliekeomroep.nl over de aankomende bezuingingen bij de NPO.

Je hebt het vast wel eens gehoord. Als je je ogen open houdt als je niest, ploppen ze er uit. Maar is dit echt zo? En waarom doe je eigenlijk je ogen dicht als je niest? Dat leggen KNO-arts Dennis Cox en wetenschapsjournalist Mare Lensvelt aan je uit!

Als een vrouw bij de dokter komt met hartklachten worden ze vaker naar huis gestuurd zonder diagnose dan een man. Is er een verschil tussen het mannen en vrouwenhart? En waarom worden hartklachten bij vrouwen vaker over het hoofd gezien? Voor het antwoord op deze vragen brachten we een bezoekje aan interventiecardioloog Yolande Appelman in het Amsterdam UMC.

Ronja lag heerlijk te relaxen op haar balkon. Tot ze opeens schrok van een hommel. We schrikken als mens snel van een insect maar schrikt een insect ook van ons? En wat gebeurt er eigenlijk met je lichaam als je schrikt? Dat leggen entomoloog Vincent Kalkman en neurowetenschapper Job van den Hurk aan je uit.

Vandaag stemt onze eigen Tweede Kamer over een motie die het debat rondom de versoepeling van de Transgenderwet van tafel wil vegen. Een wet waar het voornamelijk gaat over de genderlettertjes op je papieren zoals je paspoort. Maar in Amerika gaan ze een stap verder: daar lijkt het erop dat je het land niet eens meer inkomt als je een X op je paspoort hebt staan, waar bij de meeste mensen een V of een M staat. Kom ik, Nanoah, nu echt niet meer het land binnen? Daarover bellen we met Amerikanist Manon Portos Minetti en perscoördinator van Transgender Netwerk, Freya Terpstra.

G*dverd*mme K*t K*t. We vinden het allemaal lekker om af en toe een lekker scheldwoord aan onze vocabulaire toe te voegen. Maar waarom vinden we dat nou zo lekker? Dat hoor je van linguïst Norbert Corver en historicus Jessica den Oudsten.

Sommige mensen worden opgewonden van bijzondere dingen. De een houdt van voeten, de ander van kietelen en je kan ook zomaar opgewonden raken van een panty. We spreken hier van een fetisj. Maar hoe ontstaat een fetisj eigenlijk? Dat vertelt arts en seksuoloog Rik van Lunsen.

We kunnen heel veel gevoelens koesteren voor een object. Bijvoorbeeld die oude bank bij je ouders of het gevoel hebben dat je auto je beste vriend is. Maar hoe kan het nou dat je zoveel liefde kan voelen voor een product dat eigenlijk geen liefde terug geeft? Dat legt Dennis Schutter, hoogleraar sociale wetenschap, aan je uit!

We komen dagelijks in contact met wel honderden vormen van reclamecontent. En heel vaak wordt er in een reclame gebruik gemaakt van een nogal hysterische opgewekte stem. Maar waarom eigenlijk?

Je kent het vast wel: de geur van oude boeken. Of, je hebt er in ieder geval een beeld bij. Maar hoe komen die boeken aan die geur? Om antwoord te krijgen op die vraag, maar ook gewoon omdat hen heel graag aan stokoude boeken wilde snuffelen, gaat Nanoah voor deze aflevering op pad naar de KB Nationale Bibliotheek. Daar treft hen persvoorlichter Helen Johnson en Restaurator boek en papier Paulien Rings.

Je hebt een schoonmoeder, schoonvader, schoonzus... Maar de broers krijgen een eigen woord. Namelijk zwager. Maar waarom is dat zo? Taalkundige Laura van Eerten legt het aan je uit!

Misschien heb je de ochtendroutine van fitfluencer Ashton Hall meegekregen. Hij houdt er nogal wat gekke gewoontes op na. Waaronder het wrijven van een bananenschil op je gezicht. Dit zou hetzelfde moeten werken als botox. Maar is dit wel echt zo? Vlaamse Dermatoloog Pieter Denorme legt het je uit!

Een vleermuis hangt meestal ondersteboven. Maar wat als een vleermuis zwanger is en een kindje op de wereld moet zetten? Hoe doen ze dat dan als de zwaartekracht het eigenlijk alleen maar moeilijker maakt? Of hebben ze daar een eigen manier op gevonden? Vleermuisonderzoeker Erik Broer legt het aan je uit!

Iedereen heeft wel een knuffeldier gehad en misschien heb je je lievelings teddybeer nogsteeds in je bed liggen. Maar waarom spelen kinderen eigenlijk zo graag met knuffeldieren? Dat legt psycholoog Louis Tavecchio aan je uit. En Ben Schräder van het Deventer Speelgoedmusuem legt aan je uit hoe de teddybeer tot stand is gekomen.

Veel mensen hebben er elke maand mee te maken. Menstruatie. Maar zijn er eigenlijk ook andere dieren die last hebben van menstrueren? Dat leggen biologen Michelle Spierings en Patrick van Veen aan je uit!

We kennen het allemaal... Die Hollandse gezelligheid! Een kringverjaardag, een versierde wc maar ook altijd die gordijnen open. Maar wat is die gezelligheid nou eigenlijk? Waarom is dat zo belangrijk voor de Nederlanders? En waar komt dat woord vandaan? En hoe kan het dat het niet vertaald kan worden? Dat hoor je allemaal in deze speciale opname vanaf het NPO Luister Podcastfestival! We lossen de vraag samen op met intercultureelexpert Saskia Maarse en taalkundige Vivien Waszink.

Misschien gebruik je ChatGPT wel voor je huiswerk. Om je vakantie lekker creatief te boeken. Of is ChatGPT tijdens een thuiswerkdag je meest gewaardeerde collega. Maar waarom geeft ChatGPT op de vraag ‘welke dag is het vandaag?’ soms het foute antwoord? Dat zochten we uit met hoogleraar Artificial Intelligence Eric Postma en filosoof en cognitiewetenschapper Anco Peeters.

Je hebt het misschien wel in de kranten gelezen: Nederland blijft miljardensteun geven aan Oekraïne Maar hoe gaat dat precies? Stuurt Oekraïne een tikkie naar Nederland? Of zit er iemand bij de Nederlandse overheid te internetbankieren? Je hoort het verlossende antwoord van Hoofd afdeling Staatsschuld- en Schatkistbeheer bij het ministerie van Financiën Isabellita Lie Fong-Terhorst.