Alledaagse Vragen

Veel jongeren hebben last van klimaatstress. Dit kan soms zo erg zijn, dat ze er depressieklachten van krijgen. Maar waar komt deze stress vandaan? En hoe gaan we ermee om? Dat legt onderzoeker Anne van Valkengoed aan je uit.

Het huis van je opa en oma heeft vaak een hele specifieke geur. Het is moeilijk om te omschrijven maar je weet vast wel wat ik bedoel. Maar hoe ontstaat zo'n oude mensen geur? Dat legt geurwetenschapper Ilja Croijmans aan je uit!

Het is de grappigste dag van het jaar! Maar wat maakt nou een hele goede 1 april grap? Dat leggen Cor Wiesnekker, van het Voorthuizens Genootschap der Gulle Lach, en humoronderzoeker Madelijn Strick aan je uit!

Je hebt heerlijk gegeten en je hebt het gevoel alsof je ontploft! Maar bij de vraag of je de dessertkaart wil zien, twijfel je geen moment. Hoe kan het dat je altijd een gaatje hebt voor een toetje? Dat legt onderzoeker Anouk Hendriks aan je uit! En waar komen toetjes eigenlijk vandaan? Dat legt culinair historicus Lizet Kruyff aan je uit.

We hebben er (over het algemeeen) allemaal minstens één: een achternaam. Van klassiekers als De Jong, Jansen en De Vries tot grappige achternamen als Poepjes of Naaktgeboren. Maar hoe komen we daar nou aan? Wie heeft dat bedacht? Daarover bellen we met Jeroen Balkenende, naamkundige bij het Centrum voor Familiegeschiedenis. En we spreken Kofi Ogún, voorzitter van Ojise Network

Misschien ken je het wel: je hebt de hele dag eigenlijk niet genoeg gegeten en aan het einde van de dag is je maat vol (waar je buik leeg is). Je hebt een kort lontje, je bent chagrijnig en je gezicht staat op onweer. Alles gaat MIS! Totdat je je avondeten naar binnen hebt gewerkt en de zon langzaam weer doorbreekt in je hoofd vol donkere wolken. Een wereld van verschil... Maar hoe kan het toch dat je zo’n slecht humeur krijgt van te weinig eten? We gaan hierover in gesprek met Anneke Palsma, voedingswetenschapper en sport diëtist.

In vier jaar tijd is het aantal Nederlanders dat naar podcasts luistert bijna verdubbeld, van 25% naar zo’n 49% in 2022. Niet alleen het aantal luisteraars is gestegen, ook de hoeveelheid podcasts neemt enorm toe. In 2023 werden er meer dan 7.000 unieke Nederlandstalige podcasts gepubliceerd. Om die populariteit te kunnen vatten, spraken Rosa en Nanoah met mediawetenschapper Linda Duits. Waar komen toch al die podcasts (en luisteraars) vandaan?

Iedereen heeft er last van. Jeuk. Maar waarom hebben we nou eigenlijk jeuk? En waarom jeukt een wondje of een litteken? En hoe kan het dat jeuk zo aanstekelijk is? Dat legt dermatoloog Bing Thio aan je uit!

Een broodje hamster speciaal, een hotdog met hondenvlees of een caviaatje op de BBQ? Veel mensen gruwelen bij het idee van het opeten van hun trouwe viervoeter Luna of hun lieve konijn Fluffy. Veel van ons zouden ons eigen huisdier dan ook niet op willen eten. Maar zou het wel mógen? Dat vragen we aan Niels Kalkman van de Dierenbescherming. Ook bellen we met dierethicus Willem Vermaat over de vraag: waarom kunnen we er niet aan denken om ons huisdier op te eten, maar hebben we er geen moeite mee om een runderhamburger naar binnen te werken.

Heel veel mensen praten wel eens in hun slaap. Maar hoe zit dat met mensen die gebarentaal als moedertaal hebben? Gebaren zij ook in hun slaap? Dat legt Sarah aan je uit! Zij is doof geboren, opgegroeid in een doof gezin en haar moedertaal is de Nederlandse gebarentaal. En waarom praten we uberhaupt in onze slaap? Dat legt somnoloog Marike Lance aan je uit!

Een handschrift is vaak enorm persoonlijk en herkenbaar, maar hoe ontwikkelt ons handschrift zich eigenlijk? Dat vragen Rosa en Nanoah aan Ilse van der Palen, pabo docent handschriftonderwijs. Ook spreken ze Greetje Arends, grafoloog en schrijfbewegingstherapeut.

Rond een uurtje of 15.00 zie je vast vaak collega's gapen en onderuitgezakt in hun stoel zitten. Een echte inkakker, waar velen van ons last van hebben. Waarom hebben we eigenlijk zo'n middagdip? En heeft het bijvoorbeeld zin om een dutje te doen? We stellen onze vragaen aan Norbert Kleijn, hij is ervaringsdeskundige en oprichter van een online slaapcentrum.

We staan op het NPO Luister Podcast Festival! En daar hebben we live een aflevering opgenomen mét hulp van het publiek. Deze keer bespreken we de vraag: Waarom was vroeger alles beter? Sociaal Psycholoog aan de Universiteit Utrecht, Anouk Smeekes, legt het aan jou en aan heel TivoliVredenburg uit.

Tijdens de ramadan vasten ongeveer 1,5 miljard mensen (veelal moslims) dagelijks tussen zonsopkomst en zonsondergang. Eten én drinken laten ze dan staan. Maar wat gebeurt er eigenlijk met je lichaam tijdens het vasten? Dat vroegen we aan Dr. Samefko Ludidi, hij is voedingswetenschapper en leefstijlexpert. Ramadan heeft ook een mentale impact op je, daar bellen we over met Osman Celil Ziylan, hij is onder andere werkzaam bij de Islamic University in Rotterdam. Je kan nog bij Alledaagse Vragen live zijn op het NPO Luister Podcastfestival op 17 maart in Tivoli! Koop hier je tickets (https://podcastfestival.npo.nl)!

Je bent op een zonnige dag je hond aan het uitlaten als er ineens met een spoedgang een drolletje naar beneden valt. Gevolgd door toiletpapier. Zo voor je neus, op de stoep. Menselijke ontlasting dat uit een vliegtuig naar beneden valt. Of werkt dat helemaal niet zo? Wat gebeurt er eigenlijk met de uitwerpselen van iemand op de WC in een vliegtuig? Dat vroegen we aan Joris Melkert, universitair hoofddocent bij de faculteit voor Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft. Daarnaast spreken we Theo Jurriëns, sterrenkundige en oprichter van het Meldpunt Vallend IJs. Hij vertelt ons een enerverend verhaal over de dingen die uit de lucht komen vallen.

Een hoopje keien óf de nachtwacht van de prehistorie: onze eigen Drentse en Groningse hunebedden. Er staan er tientallen in ons land, maar ze zijn alleen maar te vinden in die twee provincies. Waarom staan er geen hunebedden in Den Haag of Eindhoven? We bellen erover met de directeur van het Hunebedcentrum, Harrie Wolters. En we spreken met Hendrik Gommer, hij bouwde een eigen hunebed in zijn tuin.

Waarschijnlijk heb je wel eens een duif gezien die een pootje of een teen mist. Ziet er niet heel smakelijk uit maar wel heel erg zielig! Maar hoe kan het dat een duif zovaak een poost verliest? Dat legt boswachter Arjan Postma aan je uit!

Als je vaak naar de bioscoop gaat, dan heb je het misschien wel gemerkt. Films lijken tegenwoordig steeds langer te duren? Maar hoe kan dat? En waarom kiezen de filmstudio's daarvoor? Dat legt mediawetenschapper Dan Hassler-Forest aan je uit!

Het is de week van de Lentekriebels en dat is wel nodig, want maar een kwart van de ouders praat met hun kinderen over seks. Maar waarom is het zo ongemakkelijk om met je ouders over seks te praten?

Niet iedereen vond het nummer Europapa van Joost Klein gelijk een geweldig nummer. Maar hoe vaker je het nummer hoort, hoe leuker die eigenlijk wordt! Waarom is dat eigenlijk zo? Waarom zijn er sommige liedjes die je net even wat vaker moet horen voor je het echt leuk gaat vinden? Dat legt musicoloog en postdoctoraal onderzoeker in de muziekwetenschappen aan de Universiteit Gent, Edith van Dyck, aan je uit!

Anne-Fleur, Amber-Rose, Jay-Jay, Jan-Willem, Isa-Beau, Finn-Ole en Marie-Louise. We kennen bijna allemaal wel iemand met zo’n dubbele voornaam. Maar waar komt het gebruik van die dubbele voornamen vandaan? Dat vroegen we aan naamkundige Gerrit Bloothooft. Ook channelen we de Marie-Claire in ons en testen we onze afko-kennis.

Sommige mensen blijven jaren bij een en dezelfde partner, terwijl anderen er een polyamoreuze relatie op na houden. Hoe werkt dat eigenlijk bij dieren? Zijn dieren polyamoreus of monogaam? Dat vroegen we aan stadsecoloog Roy Veldhuizen. Hij geeft ons de juice uit het dierenrijk. Stuur je allerbeste alledaagse vraag in en win twee kaartjes voor het NPO Luister Podcastfestival (https://podcastfestival.npo.nl) op 17 maart!

Door klimaatverandering stijgt de zeespiegel, maar niet overal even hard. Maar hoe komt dat eigenlijk? Dat legt Ruud Hurkmans aan je uit. Tien jaar geleden werkte hij mee aan een onderzoek naar de verdeling van zeespiegelstijging van de universiteit van Bristol.

Je kent het wel... Je schrikt je dood als je opeens je eigen stem terughoort via een opname. Maar waarom klinkt je eigen stem zo anders in je eigen hoofd dan in het echt? En waarom vinden we dat zo erg? Dat vragen we aan logopedist en stemcoach Hanneke Bax én filosoof Sabine Wassenberg.

Voor het eerst sinds 2020 is het weer 29 februari, een schrikkeldag. Eens in de vier jaar plakken we een dag extra aan de kortste maand van het jaar. Dat doen we al eeuwen, maar waarom doen we dat eigenlijk? In deze aflevering legt Annelotte Derkink, sterrenkundige aan de Universiteit van Amsterdam, het aan Rosa en Nanoah uit. Ook spreken ze traditiedeskundige Ineke Strouken en schrikkelbaby Julia Toorop. Koop nu je kaartjes voor het NPO Luister Podcast Festival (https://podcastfestival.npo.nl) op 17 maart!

Een van de grootste groente/fruit discussie van de afgelopen eeuw: is een tomaat nou groente of fruit? Daar gaan we vandaag achter komen. Want wat is nou het verschil tussen groente en fruit? En welke soorten fruit liggen er undercover in het groenteschap? Dat hoor je allemaal deze aflevering! Met veel dank aan Botanisch Filosoof Norbert Peeters.

In de VS is alles groter... De porties, de gebouwen, de wegen, de auto's, de mensen en zelfs de persoonlijkheden. Maar waarom is dat zo? Amerikanist Manon Portos Minetti legt het aan je uit!

Elk land heeft een eigen vlag. Maar hoe komt een land daar eigenlijk aan? De voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde, Davied van Berlo, legt het voor je uit! Koop nu je kaartjes voor het NPO Luister Podcast Festival (https://podcastfestival.npo.nl/)op 17 maart in TivoliVredenburg!

Een patatje met is natuurlijk in geen enkel gezondheidsmodel een goede keuze. Toch lijkt die grens van goed of fout eten te vervagen als er flinke trek bij komt kijken. Maar hoe kan het dat we het zo moeilijk vinden om voor de gezonde optie te gaan qua eten, als onze maag steeds erger begint te zeuren? Op deze vraag en of je beter een broodje kroket kan eten dan een broodje kaas, weet leefstijl- en voedingscoach Yneke Kootstra het antwoord! Link naar het podcast evenement op 17 maart in in TivoliVredenburg (https://podcastfestival.npo.nl/)

Sommige mensen worden al beroerd als ze aan een autoreis denken, anderen kunnen probleemloos hele boeken lezen op de achterbank van een rijdende auto. Hoe kan het dat sommige mensen wel wagenziek worden en anderen niet? Dat vroegen we aan Jelte Bos, buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en onderzoeker bij TNO.

Hoe wordt toch de klemtoon bepaald in een Nederlands woord? Dat is nog lang zo makkelijk niet! Gelukkig kan Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, het je uitleggen.

10 tot 15% van de mensen is allergisch voor honden én nog meer voor katten! Maar kunnen dieren ook allergisch zijn voor ons? Dierendokter Martin Arens legt het aan je uit!

Je bent lekker aan het zwemmen, opeens hoor je een sirene... En dan zijn ze daar uit het niks... De golven in een golfslagbad! Maar hoe worden die eigenlijk gemaakt? En maak kennis met onze nieuwe host: Nanoah Struik!

De voorjaarsvakantie gaat beginnen! En dat betekent dat een deel van de Nederlanders naar Tirol afreist om daar de latten onder te binden. Maar hoe worden nou de kleuren van die pistes bepaald? Dat legt commercieel directeur van de Nederlandse ski vereniging Arjen de Graaf aan je uit.

Zangeres Roxy Dekker scoorde onlangs nog een dikke hit door te zingen over een zeer populair seksspeeltje. Maar seksspeeltjes kennen een lange geschiedenis! Zo schreven de oude Grieken al over het gebruik van een kunstpenis puur voor het genot van de vrouw ruim 400 v.Chr. Toch is er een wezenlijk verschil tussen de kunstpenis van de oude Grieken en de luchtdrukspeeltjes anno 2024. Sextoytester Tess Fijen vertelt erover in deze aflevering.

Het is valentijnsdag! De dag van de liefde. Maar hoe werkt verliefdheid eigenlijk? En waarom worden we verliefd? Dat legt liefdeswetenschapper Tila Pronk legt het aan je uit! Wil je meer weten over hoe je verliefd wordt tijdens een spannende situatie? Check dan de aflevering van de Universiteit van Nederland met Tila Pronk! https://open.spotify.com/episode/2st9wLHAAkYyrp5hNKxnAm?si=f7f03f3477d14d33

Stel je steelt iets bij de supermarkt. Dan krijg je een winkelverbod. Maar hoe checken ze daar of je je wel houdt aan dat verbod? Martijn Wildeboer is Themaspecialist Gebiedsgerichte Vermogenscriminaliteit bij Platform Veilig Ondernemen en legt het uit!

Vijf dagen achter elkaar zuipen in Lloret de mar? Dat zit er voor de Alledaagse Vragen redactie er niet meer in. Die katers zijn bijna niet meer vol te houden. Maar hoe kan dat toch? Waarom worden die katers erger naarmate je ouder wordt? Dat legt Tom Bart van Jellinek aan je uit!

Loop je door de straten van het prachtige Brabant? Dan hoor je het overal. Houdoe!! Maar waarom zegt men dat eigenlijk daar? Dat legt Jos Swanenberg, hoogleraar Diversiteit in taal en cultuur in Brabant aan Tilburg University, aan je uit!

Carnaval begint al de 11e van de 11e, veel activiteiten tijdens carnaval beginnen om 11 over en je hebt ook nog de raad van elf! Waarom is dat zo? Dat legt schrijver en carnavalsliefhebber Jan van Mersbergen aan je uit!

Je wilt je kind Pizza noemen omdat je zo erg van pizza houdt. Maar mag dat eigenlijk wel? Welke regelgeving zit er eigenlijk rondom het geven van een naam aan je kind? Annabel van Tilburg geeft speciale cursussen aan ambtenaren van burgelijke stand over wat wel en niet kan rondom het geven van een naam. Zij legt het allemaal aan je uit.

Onze DM's en mailbox stromen dagelijks vol met allerlei vragen. Maar in het bijzonder krijgen we vaak vragen over accu's binnen. Waarom? Geen idee! Maar wel leuk om helemaal in de accumaterie te duiken. In deze aflevering hoor je het antwoord op de volgende vier vragen: 1. Is een elektrische auto lichter als de accu leger is? 2. Werkt een accu slechter met koud weer? 3. Waarom hebben batterijen een houdbaarheidsdatum? 4. Wat is dat witte spul bij een batterij? Met dank aan hoogleraar elektrochemische energieopslag aan de TU Delft; Marnix Wagemaker.

Woon je in de randstad? Dan heb je de tropische halsbandparkieten vast wel eens voorbij zien vliegen. Maar waarom vliegt dit vogeltje dat thuis hoort in tropisch afrika en India rond in ons druilerige Nederland? Albert de Jong van vogelonderzoekorganisatie Sovon legt het aan je uit!

Waarschuwing: in deze aflevering hebben wij het over zelfmoord. Een dier kan triest uit zijn ogen kijken. Maar wat gaat er om in dat koppie? Zijn zij soms depressief en hebben zij zelfs zelfmoordgedachtes? Dat zochten we samen met bioloog van Naturalis en de Vrije Universiteit Amsterdam, Matyas Bittenbinder, voor je uit!

In de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari 1953 werd Nederland getroffen door de grootste natuurramp van de 20e eeuw: een watersnoodramp met als gevolg meer dan 1800 doden. Zo'n 71 jaar later is Nederland een stuk beter bestand tegen hoog water, maar kunnen onze dijken nog steeds doorbreken? Het antwoord krijg je van de maker van het digitale watersnoodmuseum in Zeeland, Maikel Coomans en Dijkgraaf Joyce Sylvester van Waterschap Amstel, Gooi & Vecht.

Door alle misdaadseries, films en podcasts lijkt het wel alsof er flink wat moorden onopgelost blijven. Maar is dat eigenlijk wel zo? En hoe wordt een moord eigenlijk opgelost? Misdaadjournalist van Het Parool, Paul Vugts, en forensisch rechercheur Carina van Leeuwen leggen het aan je uit.

Hou je van puzzelboekjes, rekensommetjes en heb je misschien moeilijk werk waar je veel bij na moet denken? Zou je dan langer leven? Dat zochten we voor je uit samen met hersenonderzoeker Margriet Sitskoorn.

Je kent het misschien wel... S'avonds geniet je van alle heerlijke etensgeuren en krijg je er honger van. Terwijl je er s'ochtends eigenlijk niks van moet hebben. Hoe komt dat eigenlijk? Universitair HoofdDocent Sanne Boesveldt is gespecialiseerd in sensorische wetenschappen en legt het aan je uit!

Deze week is het precies honderd jaar geleden dat de eerste editie van de olympische winterspelen plaats vonden. En ook tijdens die eerste editie werd er al geschaatst! In honderd jaar tijd is de sport een stuk technischer geworden, maar toch lijken er anno 2024 bijzondere dingen te gebeuren tijdens de finish. Hoe dat in elkaar steekt vertelt schaatslegende Erben Wennemars!

10% van de wereldbevolking is linkshandig. Maar wat bepaalt dat eigenlijk? Professor in de neuropsychologie Guy Vingerhoets legt het uit!