4 คลังพระสูตร

พระสมณโคดมทรงแสดงธรรมที่ประมวลมาด้วยความตรึกที่ไตร่ตรองด้วยการค้นคิด แจ่มแจ้งได้เอง แต่ธรรมที่พระองค์ทรงแสดงเพื่อประโยชน์ใด ธรรมนั้นย่อมดิ่งไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแห่งบุคคลผู้ทำตามมหาสีหนาทสูตร กล่าวถึงเรื่องของสุนักขัตตลิจฉวีบุตรที่มากล่าวตู่ – ไม่เป็นธรรมแก่พระพุทธเจ้าว่า พระองค์ทรงปราศจากญาณทัสสนะอันวิเศษของอริยะ ด้วยความที่เขาเป็นบุรุษเปล่า เป็นผู้มักโกรธพระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสกับพระสารีบุตรถึง กำลังของตถาคต 10 ประการ ย่อมปฏิญาณฐานะแห่งผู้องอาจย่อมบันลือสีหนาทในบริษัท ยังพรหมจักรให้เป็นไป ด้วยกำลังเหล่านั้น, ตถาคตเป็นผู้แกล้วกล้าประกอบเวสารัชชธรรม 4, บริษัท 8, กำเนิด 4, คติ 5, อุปมาการเห็นคติของบุคคล,พรหมจรรย์ประกอบด้วยองค์ 4, ปฏิปทามิใช่ทางตรัสรู้, วาทะและทิฏฐิ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

กายของเรามีข้อดีที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ สุขโสมนัสใดอาศัยกายนี้แล้ว ความสุขนั้นเรียกว่า “รสอร่อย” อย่างเราไปเที่ยวต่างประเทศ ต่างจังหวัด ดูนกดูไม้ เราเห็นได้ ได้กินอาหารอร่อยๆ ได้สัมผัสอากาศ ทั้งหมดนี้ก็เพราะ “กาย” เป็นความสุขที่ได้จากกายนี้ แต่เมื่อเทียบกับทุกข์ที่ได้จากกายนี้ กลับต่างกันราวฟ้ากับเหว โทษของกายมีมากมหาศาล กายนี้มีอาพาธต่างๆ เปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างอื่น ตั้งแต่ ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง กายนี้ไม่ใช่ของเรา เป็นเพียงที่ประชุมลงของธาตุทั้ง 4 อาศัยมารดาบิดาและข้าวสุกขนมสดเพียงเท่านั้น เราพึงพิจารณากายแยกเนื้อ หนัง เอ็น กระดูก ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ อากาศธาตุ ออกจากกันจะสามารถตัด – ละ ความยึดถือในกายนี้ได้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

อัมพลิฏฐิกราหุโลวาทสูตร…พระพุทธเจ้าอุปมาความเป็นสมณะกับน้ำในขัน เพื่อให้สามเณรราหุลเห็นว่าการพูดเท็จเพื่อให้เกิดความตลก ทำให้ความเป็นสมณะลดลงไปเหมือนน้ำในขันที่เหลือไม่กี่หยดช้างศึกที่มีงางอนงามเมื่อต่อสู้ในสงครามก็จะสู้อย่างไม่มีอะไรจะเสีย เปรียบเหมือนคนพูดชั่ว – ทำชั่ว เมื่อทำไปได้ครั้งหนึ่ง ความชั่วอื่น ๆ ก็จะตามมาพระพุทธเจ้าทรงอุปมาที่แว่นส่องที่ไว้ตรวจดูกรรมของตน ว่าได้เบียดเบียนผู้อื่นและเบียดเบียนตนหรือไม่ ถ้าได้กระทำการเบียดเบียนผู้อื่นและตนเองก็ให้เปิดเผยความผิดนั้นและสำรวมระวังต่อไปมหาราหุโลวาทสูตร พระพุทธเจ้าเทศน์สอนพระราหุลให้เห็นว่า รูป เวทนา สัญญา สังขารและวิญญาณไม่มีความเป็นตัวตนไม่ใช่ของเรา รวมถึงธาตุทั้ง 5 และท่านพระสารีบุตรยังได้ชี้แนะสามเณรราหุลในเรื่องของอานาปานสตินอกจาก อัมพลิฏฐิกราหุโลวาทสูตร แล้ว ยังได้รวบรวมพระสูตรหลัก ๆ ที่พระพุทธเจ้าทรงเทศน์สอนพระราหุลในวาระที่แตกต่างกัน ได้แก่ มหาราหุโลวาทสูตร และ จูฬราหุโลวาทสูตร อีกด้วย Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นันทโกวาทสูตร เป็นพระสูตรที่กล่าวถึงการที่ท่านพระนันทกะไปเทศน์สอนภิกษุณี ในเรื่องความไม่เที่ยงเหมือนกับที่สอนท่านพระราหุล โดยยกเรื่องผัสสะ ความคิดความรู้สึกหรืออย่างใดอย่างหนึ่งว่ามันไม่เที่ยง มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ควรแล้วหรือที่จะเห็นว่านั่นเป็นตัวตนของเรา เป็นของเรา, สิ่งใดไม่เที่ยงเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า ? สิ่งที่เป็นการเปลี่ยนแปลงนั่นคือ “สภาวะ” มีการปรุงแต่งตัวมันเองและสิ่งอื่นๆ สภาวะที่ไม่มีความคงทน – ทนอยู่ไม่ได้มีความเป็นทุกข์ อาศัยเหตุปัจจัยเกิดขึ้น มีความไม่เที่ยง…เป็นทุกขลักษณะไม่ใช่ทุกขเวทนาเปรียบเหมือนเนื้อข้างในนั้นเป็นอายตนะภายใน ส่วนหนังข้างนอกเป็นอายตนะภายนอก 6 เนื้อล่ำในระหว่างเอ็น ในระหว่างเครื่องผูก คำว่า "ในระหว่าง" นั้นเป็นชื่อของนันทิราคะ มีดแล่โคเป็น "ปัญญา" ซึ่งใช้เถือแล่คว้านกิเลสในระหว่างสัญโญชน์เครื่องผูกออกโพชฌงค์ 7 จึงทำให้เราสามารถแยกอายตนะภายนอก – ภายใน และเครื่องผูกออกจากกันได้ และไม่เกิดการกลับกำเริบขึ้นอีก Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระพุทธเจ้าทรงอุปมาธรรมะวินัยนี้เป็นเหมือนต้นไม้ ซึ่งมีทั้งกิ่ง เปลือก กระพี้ และแก่น ว่ามีสิ่งที่ลึกซึ้งมากกว่าที่เราเห็นภายนอกมาก หากเราติดอยู่ที่ลาภสักการะ ปัจจัย 4 เสียงเยินยอก็ทำให้เราไม่สามารถเข้าใจไปถึงแก่นได้ และ ทำให้ฉันทะ คือ ความพอใจในการปฏิบัติให้ลดลง เกิดความท้อแท้ ย่อหย่อนขึ้นมากิ่งใบ เปรียบเหมือนศีล, เปลือก เปรียบเหมือนสมาธิ, กระพี้เป็นปัญญา และแก่นไม้ คือวิมุตติอันไม่กลับกำเริบ หากเรามีศีล มีสมาธิ จะทำให้เราเดินตามมรรค 8 ได้ เพราะทั้ง 2 อย่างคือองค์ของมรรคและทำให้เรามีความมั่นใจมีกำลังใจ ไม่ท้อแท้ท้อถอยในการปฏิบัติเข้าถึงแก่นแท้ของธรรมะได้ต้นไม้จะสูงใหญ่ตระหง่านสวยงาม ไม่ได้อาศัยแค่ส่วนใดส่วนหนึ่งของต้น แต่อาศัยกิ่งใบ เปลือก และแก่นไม้ให้ตั้งตรงอยู่ได้ เช่นเดียวกับการปฏิบัติที่ต้องอาศัย ศีล สมาธิ ปัญญา ทำให้เกิดวิมุตติ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

มหาสาโรปมสูตร…"ภิกษุทั้งหลาย เมื่ออินทรีย์สังวรมีอยู่ ศีลก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อศีลมีอยู่ สัมมาสมาธิก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่ การรู้เห็นตามที่เป็นจริงก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อการรู้เห็นตามที่เป็นจริงมีอยู่ ความหน่ายและคลายกำหนัดก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อมีความหน่ายและความคลายกำหนัดอยู่ วิมุตติญานทัสสนะก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัยคือเปรียบเหมือนต้นไม้ เมื่อสมบรูณ์ด้วยกิ่งและใบแล้ว สะเก็ดเปลือกนอกก็บริบรูณ์ เปลือกชั้นในก็บริบรูณ์ กระพี้ก็บริบรูณ์ แก่นก็บริบรูณ์ ข้อนี้ฉันใด เมื่ออินทรีย์สังวรมีอยู่ ศีลก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อศีลมีอยู่ สัมมาสมาธิก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่ การรู้เห็นตามที่เป็นจริง ก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อรู้เห็นตามที่เป็นจริงมีอยู่ ความหน่ายและความคลายกำหนัด ก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อมีความหน่ายและคลายกำหนัด วิมุตติญานทัสสนะก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย ฉันนั้นเหมือนกันแล" Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ศีลอันเป็นกุศลย่อมยังอรหัตผลให้บริบูรณ์ แม้เพียงเล็กน้อยก็มีผล มีอานิสงส์มากศีล คือ ความเป็นไปปกติ เป็นไปเพื่อความไม่ร้อนใจ ความเป็นปกติของฆราวาสก็คือ ศีล 5 ส่วนนักบวชหรือผู้ประพฤติพรหมจรรย์ก็มีตั้งแต่ศีล 8 ขึ้นไปเป็นปกติกลิ่นของศีลนั้นหอมขจรและหอมทวนลม อย่างที่กลิ่นหอมของดอกไม้ทิพย์อื่น ๆ ไม่อาจทำได้ หากถือศีล 5 ได้อย่างดี อย่างละเอียดบริบูรณ์แล้ว ศีลก็จะทำให้เราสามารถละ วิจิกิจฉา, สีลัพพตปรมาส และ สักกายทิฐิได้ ซึ่งนั่นถือเป็นคุณสมบัติของโสดาบันเมื่อเรารักษาศีล ศีลก็จะรักษาเรา…คนจะดูงามได้ก็เพราะศีล พระพุทธเจ้าเปรียบว่าศีลเป็นดังวรรณะคนไม่มีศีลอยู่ด้วยกันก็เหมือนซากศพอยู่ด้วยกัน คนมีศีลก็เหมือนเทวดาอาศัยอยู่ด้วยกัน Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

กิมัตถิยสูตร ว่าด้วยเรื่องกองศีลอันบริสุทธิ์ของภิกษุประกอบด้วย จุลศีล, มัชฌิมศีล, มหาศีล โดยจำแนกออกเป็นข้อ ๆ ศีล มีอานิสงส์มากมีคุณอย่างใหญ่ ผู้ที่รักษาศีลจะไม่มีความร้อนใจ มีความระงับทางกายและใจเป็นไปเพื่อนิพพิทาและวิมุตติญาณทัสสนะ บุคคลผู้มีศีลบริบูรณ์ย่อมมีปีติ มีปราโมทย์ มีกายสงบระงับได้โดยไม่ลำบาก ไม่ต้องทำการขอ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.