4 คลังพระสูตร

มหาทุกขักขันธสูตร ว่าด้วยกองทุกข์ใหญ่ กามคุณ 5 เป็นเหตุแห่งทุกข์ เป็นเหตุแห่งการเบียดเบียน,บุคคลผู้มองเห็นคุณและโทษของกามด้วยปัญญาอันชอบจะไม่ถูกกามเคี้ยวกิน, เราควรกำหนดรู้ในโทษของรูป และ เวทนา แล้วทำการถ่ายถอนในรูป – เวทนานั้นได้จูฬทุกขักขันธสูตร ว่าด้วยกองทุกข์ ว่าด้วยกองทุกข์ ว่าด้วยโทษของกามทั้งหลาย, ทรงปรารภพวกนิครนถ์ที่ถือการยืนเป็นวัตร, ทรงปรารภถึงผู้อยู่สบายดีกว่า Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

อนาถปิณฑิโกวาทสูตร…เป็นโอวาทที่ท่านพระสารีบุตรให้ไว้กับท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีในตอนท้าย ๆ ของชีวิต (ซึ่งมีพระสารีบุตรและท่านพระอานนท์ไปเยี่ยมขณะที่ท่านป่วยหนัก)…ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เป็นผู้ที่มีศรัทธาในพระพุทธศาสนาและเป็นเลิศในการให้ทานอย่างมาก มีจิตใจที่มีคุณธรรมในเรื่องศีล ในเรื่องทานอยู่แล้ว แต่การภาวนาที่จะให้เห็นการเกิดขึ้นการดับไปของสิ่งต่าง ๆ ยังไม่เคยได้ฟัง พระสารีบุตรให้พิจารณาให้เห็นผัสสะต่าง ๆ นั้นไม่ใช่ของตน ไม่ให้ยึดถือในตา หู จมูก ลิ้น กาย และ ใจซึ่งเป็นอายตนะภายใน นอกจากนี้ยังพูดถึงอายตนะภายนอกรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ อย่าไปยึดถือในสิ่งเหล่านั้น วิญญาณที่อาศัยสิ่งเหล่านั้นก็จะไม่มี จะสามารถเหนือจากการครอบงำเหล่านั้นได้ใน สัจจวิภังคสูตร…พระพุทธเจ้าทรงเปรียบท่านพระสารีบุตรเป็นผู้ให้กำเนิด ท่านพระโมคคัลลานะเป็นผู้บำรุงเลี้ยงทารก เป็นบุคคลที่น่าคบ… พระพุทธเจ้าตรัสพระสูตรนี้ในป่าอิสิปตนมฤคทายวัน … เป็นสถานที่หมุนธรรมจักรครั้งแรกเมื่อพระพุทธเจ้าได้เสด็จเข้าทีี่ประทับท่านพระสารีบุตรก็นำเรื่องที่พระพุทธเจ้าได้แสดงธรรมจักรกัปปวัตนสูตรให้ภิกษุในที่นั้นได้ฟังอีกครั้ง … การที่พระสารีบุตรกลับมาที่ตัวแม่บทเป็นการทำเป็นตัวอย่างแบบนี้จะทำให้คำสอนไม่สูญหายไป ทำให้คำสอนตั้งอยู่ได้กาลนาน Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เอสุการีสูตร เอสุการีพราหมณ์ตรัสถามพระพุทธเจ้าว่าทรงแบ่งการบำเรอในแต่ละวรรณะไว้อย่างไรพระพุทธเจ้าทรงตรัสว่า "เมื่อบุคคลบำเรอสิ่งใดอยู่ เพราะเหตุแห่งการบำเรอ ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญาย่อมเจริญ สิ่งนั้นเรากล่าวว่าพึงบำเรอ"และยังได้กล่าวถึง ทรัพย์ 4 อย่าง, คนจะดีหรือชั่วมิใช่เพราะวรรณะ บุคคลแม้จะมาจากวรรณะที่ต่างกัน เมื่อออกบวชก็สามารถบรรลุธรรมพ้นทุกข์ได้หมด Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

"ความคิดเรื่องทางโลกนั้นมีมากไม่จบไม่สิ้น ในทางคำสอนของพระพุทธเจ้าท่านบอกว่าอย่าไปคิด แต่ให้คิดมาในทางอริยสัจ 4 "เรื่องราวนี้มาใน อุทุมพริกสูตร นิโครธปริพาชกตรัสถามเรื่องการบำเพ็ญตบะ ว่าบำเพ็ญอย่างไรจึงเรียกว่าบริสุทธิ์ และ อย่างไรเรียกว่าไม่บริสุทธิ์พระพุทธเจ้าทรงอธิบายว่า “ตปัสสีวัตร” (การบำเพ็ญตบะเพื่อทรมานตัวเอง) เช่นการไม่นุ่งผ้า การให้ตัวเองอยู่ในที่ร้อนๆ การไม่กินอาหารที่เขานิมนต์ การนอนการเดินบนหนาม ฯ ทั้งหมดนี้คือการทรมานตัวเองให้ลำบาก หาความทุกข์มาทับถมตัวเอง เป็นการบำเพ็ญตบะที่ไม่บริสุทธิ์เป็นอุปกิเลส มี 16 อย่าง (1.มีดำริเต็มรอบ 2. มีการยกตนข่มคนอื่น 3.มีความเมาในการบำเพ็ญ 4.ดำริในลาภสักการะ 5. ข่มคนอื่นในลาภสักการะที่ตนได้ 6.มัวเมาในลาภสักการะที่ตนได้ 7. กำหนัดยินดีในลาภสักการะ 8. ความใคร่ในสักการะ 9. รุกรานสมณะในลัทธิอื่น 10. ริษยาอยากได้ในปัจจัยของผู้อื่น 11.นั่งในที่ที่ให้ผู้อื่นว่าตนเป็นผู้มีความเพียรในการทำตบะ 12.มีความตระหนี่ 13. เสพโทษอันปกปิดบางอย่าง ล้างบาปด้วยทุกรกิริยา 14. เมื่อพระพุทธเจ้าแสดงธรรมอยู่ ก็ไม่ผ่อนตามปริยายซึ่งควรจะผ่อนตาม 15.เป็นผู้มักโกรธมักผูกโกรธ 16. มีความลบหลู่ ตีเสมอ ริษยา ตระหนี่ โอ้อวด มีมารยา กระด้าง ถือตัวจัด เป็นผู้มีความปรารถนาลามก… เป็นมิจฉาทิฐิเป็นผู้ลูบคลำทิฐิเอง เป็นผู้ถือมั่น สละคืนได้ยาก…ถ้าบำเพ็ญตบะปราศจากการยึดถือใน 16 ข้อนี้ จะทำให้การบำเพ็ญตบะเป็นไปเพื่อความบริสุทธิ์ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

อุทุมพริกสูตร พระพุทธเจ้าตรัสกับนิโครธปริพาชกในเรื่องของ บุคคลผู้มีตบะในโลกนี้ เป็นผู้สังวรแล้วด้วยสังวร 4 ประการ คือ ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ใช้ผู้อื่นให้ฆ่าสัตว์ , ไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ , ไม่พูดเท็จ ไม่ใช้ผู้อื่นให้พูดเท็จ ,ไม่เสพกามคุณ ไม่ใช้ให้ผู้อื่นเสพกามคุณผู้มีตบะยกตนข่มผู้อื่น ยึดมั่นถือมั่นในลาภสักการะที่เขาให้ ยินดีในคำสรรเสริญ เป็นผู้มักโกรธผู้ผูกโกรธ มัวเมาในลาภสักการะสรรเสริญ อุปกิเลสย่อมถึงผู้มีตบะนั้นกุลบุตรผู้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต เป็นผู้รู้ ไม่โอ้อวด ไม่มีมารยา มีชาติตรง …ปฏิบัติตามคำสอน จักทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์อันยอดเยี่ยม เป็นที่สุดแห่งพรหมจรรย์ ด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองในปัจจุบัน Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

สืบเนื่องมาจาก “มหาสีหนาทสูตร” ปรารภภิกษุที่เพิ่งลาสิกขาไปด้วยความไม่ชอบใจ ขัดใจ ท้อถอยและมากล่าวตู่ ต่อว่าพระพุทธเจ้าต่าง ๆ นานา มีชื่อว่า “สุนักขัตตลิจฉวีบุตร” พระพุทธเจ้าจึงทำการบันลือสีหนาทแก่ท่านพระสารีบุตรฟัง ซึ่งในที่นั้นมีภิกษุชื่อ นาคสมาละ ร่วมฟังอยู่ด้วยก็ถึงกับขนลุกซู่เมื่อได้ยินพระพุทธเจ้าบันลือสีหนาท พระพุทธเจ้าจึงให้ชื่อธรรมปริยายนี้ว่า “โลมหังสนปริยาย”บุคคลผู้มักโกรธ พระพุทธเจ้าตรัสว่าไม่ควรเข้าไปนั่งใกล้ หรือ เสพคบ, หากเรามีความคิดที่เป็นมิจฉาทิฐิก็จะทำให้เกิดมิจฉาสมาธิตามมา และให้เรามีความมั่นใจในพระพุทธเจ้า ปฏิบัติให้ดี ปฏิบัติให้ดีมากยิ่งขึ้น อะไรที่เป็นทิฐิไม่ดีก็ให้เราสละคืน ไม่ให้ด่างพร้อย ให้ขจัดความคิดคำพูดที่ไม่ดีนั้นเสีย เพราะทำให้ไปทางไม่ดี ถ้าทำให้ดีแล้วจะมีนิพพานเป็นที่ไปได้ นิพพานนั้นเปรียบเหมือนที่ราบลุ่ม มีความเกษมมีความปลอดภัยมีความเย็นมีความสบาย Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระสมณโคดมทรงแสดงธรรมที่ประมวลมาด้วยความตรึกที่ไตร่ตรองด้วยการค้นคิด แจ่มแจ้งได้เอง แต่ธรรมที่พระองค์ทรงแสดงเพื่อประโยชน์ใด ธรรมนั้นย่อมดิ่งไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแห่งบุคคลผู้ทำตามมหาสีหนาทสูตร กล่าวถึงเรื่องของสุนักขัตตลิจฉวีบุตรที่มากล่าวตู่ – ไม่เป็นธรรมแก่พระพุทธเจ้าว่า พระองค์ทรงปราศจากญาณทัสสนะอันวิเศษของอริยะ ด้วยความที่เขาเป็นบุรุษเปล่า เป็นผู้มักโกรธพระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสกับพระสารีบุตรถึง กำลังของตถาคต 10 ประการ ย่อมปฏิญาณฐานะแห่งผู้องอาจย่อมบันลือสีหนาทในบริษัท ยังพรหมจักรให้เป็นไป ด้วยกำลังเหล่านั้น, ตถาคตเป็นผู้แกล้วกล้าประกอบเวสารัชชธรรม 4, บริษัท 8, กำเนิด 4, คติ 5, อุปมาการเห็นคติของบุคคล,พรหมจรรย์ประกอบด้วยองค์ 4, ปฏิปทามิใช่ทางตรัสรู้, วาทะและทิฏฐิ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

กายของเรามีข้อดีที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ สุขโสมนัสใดอาศัยกายนี้แล้ว ความสุขนั้นเรียกว่า “รสอร่อย” อย่างเราไปเที่ยวต่างประเทศ ต่างจังหวัด ดูนกดูไม้ เราเห็นได้ ได้กินอาหารอร่อยๆ ได้สัมผัสอากาศ ทั้งหมดนี้ก็เพราะ “กาย” เป็นความสุขที่ได้จากกายนี้ แต่เมื่อเทียบกับทุกข์ที่ได้จากกายนี้ กลับต่างกันราวฟ้ากับเหว โทษของกายมีมากมหาศาล กายนี้มีอาพาธต่างๆ เปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างอื่น ตั้งแต่ ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง กายนี้ไม่ใช่ของเรา เป็นเพียงที่ประชุมลงของธาตุทั้ง 4 อาศัยมารดาบิดาและข้าวสุกขนมสดเพียงเท่านั้น เราพึงพิจารณากายแยกเนื้อ หนัง เอ็น กระดูก ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ อากาศธาตุ ออกจากกันจะสามารถตัด – ละ ความยึดถือในกายนี้ได้ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

อัมพลิฏฐิกราหุโลวาทสูตร…พระพุทธเจ้าอุปมาความเป็นสมณะกับน้ำในขัน เพื่อให้สามเณรราหุลเห็นว่าการพูดเท็จเพื่อให้เกิดความตลก ทำให้ความเป็นสมณะลดลงไปเหมือนน้ำในขันที่เหลือไม่กี่หยดช้างศึกที่มีงางอนงามเมื่อต่อสู้ในสงครามก็จะสู้อย่างไม่มีอะไรจะเสีย เปรียบเหมือนคนพูดชั่ว – ทำชั่ว เมื่อทำไปได้ครั้งหนึ่ง ความชั่วอื่น ๆ ก็จะตามมาพระพุทธเจ้าทรงอุปมาที่แว่นส่องที่ไว้ตรวจดูกรรมของตน ว่าได้เบียดเบียนผู้อื่นและเบียดเบียนตนหรือไม่ ถ้าได้กระทำการเบียดเบียนผู้อื่นและตนเองก็ให้เปิดเผยความผิดนั้นและสำรวมระวังต่อไปมหาราหุโลวาทสูตร พระพุทธเจ้าเทศน์สอนพระราหุลให้เห็นว่า รูป เวทนา สัญญา สังขารและวิญญาณไม่มีความเป็นตัวตนไม่ใช่ของเรา รวมถึงธาตุทั้ง 5 และท่านพระสารีบุตรยังได้ชี้แนะสามเณรราหุลในเรื่องของอานาปานสตินอกจาก อัมพลิฏฐิกราหุโลวาทสูตร แล้ว ยังได้รวบรวมพระสูตรหลัก ๆ ที่พระพุทธเจ้าทรงเทศน์สอนพระราหุลในวาระที่แตกต่างกัน ได้แก่ มหาราหุโลวาทสูตร และ จูฬราหุโลวาทสูตร อีกด้วย Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นันทโกวาทสูตร เป็นพระสูตรที่กล่าวถึงการที่ท่านพระนันทกะไปเทศน์สอนภิกษุณี ในเรื่องความไม่เที่ยงเหมือนกับที่สอนท่านพระราหุล โดยยกเรื่องผัสสะ ความคิดความรู้สึกหรืออย่างใดอย่างหนึ่งว่ามันไม่เที่ยง มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ควรแล้วหรือที่จะเห็นว่านั่นเป็นตัวตนของเรา เป็นของเรา, สิ่งใดไม่เที่ยงเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า ? สิ่งที่เป็นการเปลี่ยนแปลงนั่นคือ “สภาวะ” มีการปรุงแต่งตัวมันเองและสิ่งอื่นๆ สภาวะที่ไม่มีความคงทน – ทนอยู่ไม่ได้มีความเป็นทุกข์ อาศัยเหตุปัจจัยเกิดขึ้น มีความไม่เที่ยง…เป็นทุกขลักษณะไม่ใช่ทุกขเวทนาเปรียบเหมือนเนื้อข้างในนั้นเป็นอายตนะภายใน ส่วนหนังข้างนอกเป็นอายตนะภายนอก 6 เนื้อล่ำในระหว่างเอ็น ในระหว่างเครื่องผูก คำว่า "ในระหว่าง" นั้นเป็นชื่อของนันทิราคะ มีดแล่โคเป็น "ปัญญา" ซึ่งใช้เถือแล่คว้านกิเลสในระหว่างสัญโญชน์เครื่องผูกออกโพชฌงค์ 7 จึงทำให้เราสามารถแยกอายตนะภายนอก – ภายใน และเครื่องผูกออกจากกันได้ และไม่เกิดการกลับกำเริบขึ้นอีก Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระพุทธเจ้าทรงอุปมาธรรมะวินัยนี้เป็นเหมือนต้นไม้ ซึ่งมีทั้งกิ่ง เปลือก กระพี้ และแก่น ว่ามีสิ่งที่ลึกซึ้งมากกว่าที่เราเห็นภายนอกมาก หากเราติดอยู่ที่ลาภสักการะ ปัจจัย 4 เสียงเยินยอก็ทำให้เราไม่สามารถเข้าใจไปถึงแก่นได้ และ ทำให้ฉันทะ คือ ความพอใจในการปฏิบัติให้ลดลง เกิดความท้อแท้ ย่อหย่อนขึ้นมากิ่งใบ เปรียบเหมือนศีล, เปลือก เปรียบเหมือนสมาธิ, กระพี้เป็นปัญญา และแก่นไม้ คือวิมุตติอันไม่กลับกำเริบ หากเรามีศีล มีสมาธิ จะทำให้เราเดินตามมรรค 8 ได้ เพราะทั้ง 2 อย่างคือองค์ของมรรคและทำให้เรามีความมั่นใจมีกำลังใจ ไม่ท้อแท้ท้อถอยในการปฏิบัติเข้าถึงแก่นแท้ของธรรมะได้ต้นไม้จะสูงใหญ่ตระหง่านสวยงาม ไม่ได้อาศัยแค่ส่วนใดส่วนหนึ่งของต้น แต่อาศัยกิ่งใบ เปลือก และแก่นไม้ให้ตั้งตรงอยู่ได้ เช่นเดียวกับการปฏิบัติที่ต้องอาศัย ศีล สมาธิ ปัญญา ทำให้เกิดวิมุตติ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

มหาสาโรปมสูตร…"ภิกษุทั้งหลาย เมื่ออินทรีย์สังวรมีอยู่ ศีลก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อศีลมีอยู่ สัมมาสมาธิก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่ การรู้เห็นตามที่เป็นจริงก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อการรู้เห็นตามที่เป็นจริงมีอยู่ ความหน่ายและคลายกำหนัดก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อมีความหน่ายและความคลายกำหนัดอยู่ วิมุตติญานทัสสนะก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัยคือเปรียบเหมือนต้นไม้ เมื่อสมบรูณ์ด้วยกิ่งและใบแล้ว สะเก็ดเปลือกนอกก็บริบรูณ์ เปลือกชั้นในก็บริบรูณ์ กระพี้ก็บริบรูณ์ แก่นก็บริบรูณ์ ข้อนี้ฉันใด เมื่ออินทรีย์สังวรมีอยู่ ศีลก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อศีลมีอยู่ สัมมาสมาธิก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่ การรู้เห็นตามที่เป็นจริง ก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อรู้เห็นตามที่เป็นจริงมีอยู่ ความหน่ายและความคลายกำหนัด ก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย เมื่อมีความหน่ายและคลายกำหนัด วิมุตติญานทัสสนะก็ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย ฉันนั้นเหมือนกันแล" Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ศีลอันเป็นกุศลย่อมยังอรหัตผลให้บริบูรณ์ แม้เพียงเล็กน้อยก็มีผล มีอานิสงส์มากศีล คือ ความเป็นไปปกติ เป็นไปเพื่อความไม่ร้อนใจ ความเป็นปกติของฆราวาสก็คือ ศีล 5 ส่วนนักบวชหรือผู้ประพฤติพรหมจรรย์ก็มีตั้งแต่ศีล 8 ขึ้นไปเป็นปกติกลิ่นของศีลนั้นหอมขจรและหอมทวนลม อย่างที่กลิ่นหอมของดอกไม้ทิพย์อื่น ๆ ไม่อาจทำได้ หากถือศีล 5 ได้อย่างดี อย่างละเอียดบริบูรณ์แล้ว ศีลก็จะทำให้เราสามารถละ วิจิกิจฉา, สีลัพพตปรมาส และ สักกายทิฐิได้ ซึ่งนั่นถือเป็นคุณสมบัติของโสดาบันเมื่อเรารักษาศีล ศีลก็จะรักษาเรา…คนจะดูงามได้ก็เพราะศีล พระพุทธเจ้าเปรียบว่าศีลเป็นดังวรรณะคนไม่มีศีลอยู่ด้วยกันก็เหมือนซากศพอยู่ด้วยกัน คนมีศีลก็เหมือนเทวดาอาศัยอยู่ด้วยกัน Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

กิมัตถิยสูตร ว่าด้วยเรื่องกองศีลอันบริสุทธิ์ของภิกษุประกอบด้วย จุลศีล, มัชฌิมศีล, มหาศีล โดยจำแนกออกเป็นข้อ ๆ ศีล มีอานิสงส์มากมีคุณอย่างใหญ่ ผู้ที่รักษาศีลจะไม่มีความร้อนใจ มีความระงับทางกายและใจเป็นไปเพื่อนิพพิทาและวิมุตติญาณทัสสนะ บุคคลผู้มีศีลบริบูรณ์ย่อมมีปีติ มีปราโมทย์ มีกายสงบระงับได้โดยไม่ลำบาก ไม่ต้องทำการขอ Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.