Touché

Historica Anaïs Van Ertvelde schreef het boek ‘Handicap’. Daarin analyseert ze niet alleen haar eigen handicap, maar ook hoe de maatschappij daarmee omgaat. En dat is helaas bedroevend slecht. Hoog tijd dus voor rebellie! Vanwaar het verlangen om ‘normaal’ te zijn, wat zijn de voor- en nadelen van inclusie en hoe rijk is het spel van de liefde voor mensen met een beperking?

Bram Van Hecke is al vier jaar lang voorzitter van De Groene Kring, een organisatie voor jonge boeren. Met kennis van het verleden maar met de blik vooruit probeert hij de landbouw weer met de natuur te verbinden. En dat is nodig als we zowel de landbouw als de natuur willen redden. Maar hoe moet het verder? Waar komt die strijd tussen de boer en de natuurbeschermer vandaan? Wat met het stikstofakkoord en de natuurherstelwet? En hoe belangrijk is zijn identiteit?

Er zijn te weinig zondagen in een jaar. Dat was ook in 2023 weer duidelijk. 40 interessante gasten legden hun ziel op tafel en gaven ons een inkijk in hoe zij het leven proberen vorm te geven. In twee feestelijke afleveringen blikken we terug op een jaar vol rake gesprekken. In dit tweede deel hoor je Sam Bettens, Danielle Dierckx, Yvonne Kroonenberg, Sarah Vandeursen, Hans Claus, Noëmi Willemen, Guillaume Van der Stighelen en Jozef van den Berg.

Er zijn te weinig zondagen in een jaar. Dat was ook in 2023 weer duidelijk. 40 interessante gasten legden hun ziel op tafel en gaven ons een inkijk in hoe zij het leven proberen vorm te geven. In twee feestelijke afleveringen blikken we terug op een jaar vol rake gesprekken. In dit eerste deel hoor je Paul Verhaeghe, Rik Devillé, Eva Kamanda, Marit Törnqvist, Inès van den Kieboom, Sven de Leijer, Bart Moeyaert en Johanna Pas.

Farnoosh Khodadadeh groeide op in Iran en reisde 20 jaar geleden de liefde achterna richting Gent. Terwijl ze al een diploma Engelse literatuur op zak had, volgde ze hier nog een opleiding Verpleegkunde. Ook haar liefde voor muziek beantwoordt ze tijdens de spraakmakende voorstelling ‘Rumi Passion’. Precies 750 jaar geleden vereeuwigde de Perzische dichter-filosoof Rumi zich met God. Maar hoe moet het verder? Hoe gaat het in haar thuisland Iran? En is liefde het antwoord op alle kwaad?

Sarah Vandeursen is onze gids in ‘Wokeland’. Zelf is ze een niet-bange, witte vrouw met meestal goeie intenties. Als lid van Kenji Minogue deed ze wel eens niet zo'n woke dingen, maar ze heeft geleerd uit haar fouten. Ondertussen is ze veertig en zoekt ze de balans tussen humor en ernst, tussen loslaten en beschermen. Wat is zelfliefde voor haar? En hoe helend is therapie?

Binnenkort is Mathias Sercu zijn debuutfilm ‘J’aime la vie’ in de bioscoop te zien. Het is niet omdat je de dood in de ogen kijkt, dat je het leven niet meer kan omarmen. Dat is ook wat hij zelf doet, nu zijn zoon Tore het verdict van een terminale kanker met zich meedraagt. Maar hoe doe je dat: leven met de dood in zicht? Hoe kunnen liefde en gesprek hem daarbij helpen? En wat verwacht hij van de toekomst?

Jan Vantoortelboom won zonet de Boekenbon Literatuurprijs voor zijn roman ‘Mauk’. De vroege dood van zijn moeder maakte van hem een schrijver, de dood van zijn vader maakte van hem nog een betere schrijver. De confrontatie met de sterfelijkheid zorgt ervoor dat hij enkel nog doet wat hij echt wil doen. Maar hoe moet het verder? Hoe is het leven in Zeeuws Vlaanderen? En hoe gaat het met de zonderling in hem?

Cartooniste Christina De Witte, ook wel bekend als Chrostin, vertelt in haar beeldroman ‘Araya’ een verhaal dat heel erg raakt aan haar eigen leven; over een meisje in haar quarterlife dat worstelt met haar biculturaliteit en haar genderidentiteit. Haar leven bestaat uit helftjes. Half Belg, half Thais, half homo, half hetero. Hoe slaagt ze erin om van al die helftjes één geheel te maken?

35 jaar geleden verscheen Alfons Vansteenwegen zijn bestseller ‘Liefde is een werkwoord’. Het boek dat hem in ons land tot pionier van de relatietherapie bombardeerde. Ook al is hij al jaren met pensioen, de liefde houdt hem nog steeds aan het werk. Want wat we missen in deze tijd is verbondenheid. Hoe zorgen we ervoor dat onze relatie duurzaam blijft? En hoe doet hij dat zelf als partner, vader en grootvader?

Noëmi Willemen is de illustrator van het kinderboek ‘Alle dagen sneeuw’, een verhaal over gendergelijkheid. Tegelijk is ze ook historica en bestudeert ze de geschiedenis van het ‘moederen’. Want de functie van de moeder is doorheen de jaren behoorlijk geëvolueerd. Zelf had ze ook andere verwachtingen van het moederschap. Maar hoe moet het verder? Wat is een goede work-life balance? En wat met de rol van de vader?

30 jaar lang verzamelde Rik Devillé getuigenissen van kindermisbruik in de kerk. Het was zijn boek ‘In de naam van de vader’ dat aan de basis lag van de documentaire ‘Godvergeten’. Ook al is hij priester op rust, de koppige Pajottenlander geeft de strijd niet op. Was hij destijds naar het seminarie getrokken als hij had geweten wat zich achter de schermen afspeelde? Bestaan er nog andere vormen van misbruik in de kerk? En wordt het celibaat ooit afgeschaft?

In zijn boek ‘Het verhaal van Wallonië’ analyseert Alain Gerlache dertien clichés over het Zuiden van ons land. Of de Waal lui is en geen Nederlands spreekt, ontkracht Gerlache zelf. Hij was politiek journalist en directeur televisie bij RTBF, werd de perfect tweetalige woordvoerder van premier Guy Verhofstadt en beleefde zijn ‘moment de gloire’ met de spraakmakende documentaire ‘Bye Bye Belgium’. Maar hoe moet het verder? Kan Wallonië nog gered worden van het dreigende faillissement?

Cineaste Fien Troch mag met haar vijfde film ‘Holly’ de vijftigste editie van Filmfest Gent openen. Het was haar droom om actrice te worden. Ze stond ook voor de camera, maar daar besefte ze dat regisseren dichter bij haar natuur lag. En dat vindt ook de internationale filmscène. Maar hoe moet het verder? Hoe kijkt ze naar de jeugd van tegenwoordig? Hoe duikt ze in hun wereld? En wat houdt haar in evenwicht?

Momenteel werkt Sven de Leijer aan zijn nieuwe theatershow ‘Liefde voor publiek’. Sinds hij 2 jaar geleden zijn zoontje verloor, kreeg hij zoveel van zijn publiek dat hij nu graag iets terug wil doen. Zelf had hij nooit gedacht dat hij zichzelf zo zou prijsgeven, dat hij meer zou zijn dan die leuke presentator van televisie. Maar hoe moet het verder? Wat houdt hem ‘s nachts wakker? En wat als hij ooit tv-presentator af is?

In zijn boek ‘Operatie Kerk’ legt advocaat Walter Van Steenbrugge uit hoe justitie zich laat manipuleren door de kerk. Dat zijn vader ooit krijgsgevangene was, ligt aan de basis van zijn vurige strijd tegen onrecht en machtsmisbruik. Maar hoe lang houdt hij dit vol? Hoe helpt zijn ascetische levenswijze en zijn passie voor sport daarbij? En waarom is het Europees Verdrag voor de Rechten en Vrijheden van de Mens zo belangrijk?

Regisseur Tim Mielants tekende voor de verfilming van ‘Wil’ naar het boek van Jeroen Olyslaegers. Hij liet zich al eerder opmerken met zijn debuut ‘De Patrick’ en met zijn internationale avonturen bij ‘Peaky Blinders’ en ‘The Responder’. De zoektocht naar identiteit, de keuze tussen lafheid en geweten: het zijn thema’s die hij in zijn werk graag aftast. Maar hoe moet het verder? Zal AI zijn job ooit overnemen? Wat is zijn onzichtbare handicap? En hoe kijkt hij tegen het sterven aan?

Vorige maand vierde tekenaar Thé Tjong-Khing zijn negentigste verjaardag! Met taart uiteraard want hij is de maker van de wereldberoemde ‘taartenboeken’. Ook ‘Vos en Haas’ is van zijn hand. Dat hij tekenaar wilde worden, was niet naar de zin van zijn vader. Hij wilde liever dat zijn zoon zaken zou doen zoals hij. Maar Khing was vastbesloten zijn droom na te jagen en nam in de jaren vijftig de boot naar Nederland. Heeft hij het leven geleefd waar hij van droomde? En is het fijn om zo oud te zijn?

Actrice Emilie De Roo is te zien als jurylid in ‘De twaalf’. Het brengt haar acteercarrière in een stroomversnelling, al heeft ze daar heel lang moeten op wachten. Uit frustratie speelde ze de pannen van het dak met de vetste band van het land: Kenji Minogue, waar ze - gehuld in latexpakjes en veel schmink - haar eigen grenzen ruimschoots overschreed. Maar hoe moet het verder? Wat is haar definitie van geluk? En wordt er nog genoeg gelachen?

Filmmaker Pierre Drouot is de man die mee verantwoordelijk was voor het succes van de ‘Belgian Cinema from Flanders’. Als intendant van het Vlaams Audiovisueel Fonds zorgde hij jarenlang voor een nieuwe wind in de Belgische filmsector. Toen hij afzwaaide, was hij te gast in 'Touché'. Toevallig ook de dag waarop bekendraakte dat operadirecteur Gerard Mortier bezweken was aan kanker.

Kleinkunstenaar Willem Vermandere is verknocht aan zijn huis in Steenkerke. Voor zijn vijfenzeventigste verjaardag zocht Friedl’ Lesage hem op, ‘bie de stove’. Sinds 1974 doet Willem dit huis leven. Hij is content tussen zijn boeken, zijn beste vrienden, af en toe een citytrip met zijn camionette en zijn slaapplaatsen in de vele kloosters van dit land. Ook al gooide hij zijn kap over de haag, hij is er nog altijd welkom. Een paar dagen per jaar monnik zijn, waarom is dat niet mogelijk?

Politica Miet Smet droomde ervan geschiedenis of archeologie te studeren. Maar daar waren de naoorlogse jaren vijftig nog niet klaar voor. In het spoor van haar vader, destijds de jongste senator van het land, koos ze voor de politiek. Te beginnen bij het wonderbureau van de CVP-jongeren om te eindigen in Europa. Pas op latere leeftijd vond ze eindelijk de ware liefde bij voormalig premier Wilfried Martens. Stel dat ze de tijd kon terugdraaien, zou ze dan iets veranderen aan haar leven?

Voetballegende Jan Mulder was te gast in 'Touché' op de boekenbeurs van 2014. Het jaar waarin hij de voetbaltalkshow naar een hoger niveau tilde én een boek uitbracht: ‘Tot u spreekt Jan Mulder’. De gewezen spits van Anderlecht voelde zich eindelijk weer nuttig voor de maatschappij. Een prettig gesprek met live muziek van Isolde et les Bens!

Voormalig poppenspeler en kluizenaar Jozef Van den Berg zei het theaterleven en zijn gezin vaarwel om God te dienen. Voor deze uitzending reisde Friedl’ Lesage naar Neerijnen waar Van den Berg zijn eigen paradijs bouwde in de tuin van de familie Hazelhoff. Daar staat een altaartje met een afbeelding van Porfyrios, de monnik die hij ontmoette in Griekenland. Die bevestigde hem dat hij God moest volgen. En dat is wat hij doet, nu al 30 jaar lang.

Schrijver Walter van den Broeck vierde zijn 75ste verjaardag met de heruitgave van zijn debuut ‘Lang Weekend’, dat vijftig jaar eerder verscheen. Van den Broeck is een schrijver pur sang. Zo schrijft hij nog steeds met potlood. Als hij niet schrijft, geniet hij van de landschappen bij wielerwedstrijden, van de wekelijkse rommelmarkt en van de plotwendingen in ‘Thuis’.

De Nederlandse acteur Jeroen Krabbé groeide op tussen schildersezels en verfborstels. Hij was voorbestemd om de Nederlandse Picasso te worden. Maar de drang om geliefd te worden - die hij overhield aan het Joodse oorlogsverleden van zijn moeder - trok hem het podium op. Als beginnend acteur werd hij weggehoond. Pas toen hij op het witte doek verscheen, werd hij gerespecteerd. James Bond is hij nooit geworden maar de slechterik was hij meer dan eens. Is Krabbé trots, mild of streng voor zichzelf?

Ondernemer Fernand Huts kwam langs in ‘Touché’ voor een driedubbele verjaardag. In zijn vijfenzestigste levensjaar, vierde hij ook zijn veertig jaar huwelijk én de honderdzestigste verjaardag van zijn bedrijf Katoen Natie. En het zijn niet de regels die een bedrijf groot maken, maar de mensen. Hij groeide op in een grote vierkantshoeve in Haspengouw. Daar werd ook de natuurmens in hem geboren. Zijn jeugd werd bepaald door polio, en legde ook de basis voor zijn doorzettingsvermogen.

Columnist Hugo Camps deed er alles aan om af te wijken van de overheersende opvatting. Geld zou de jongen uit Molenstede nooit bezitten. Hij zou ermee gooien. Hij was 71 toen hij te gast was in 'Touché'. Hij sprak er over dure hotels aan de Cote d’ Azur, over de muziek van Jack Sels en zijn vriendschap met Hugo Claus. Maar wat bleef er over van de soixante-huitard in hem? Een uniek portret. De innemende taalvirtuoos stierf op 29 oktober 2022.

Wielerlegende Eddy Merckx mag dan al geschiedenis hebben geschreven met ontelbare overwinningen, ook zijn nederlagen hebben hem sterk gemaakt. Net voor zijn zeventigste verjaardag kwam hij langs in 'Touché'. Hij sprak over zijn mooiste overwinning (zijn eerste Tour de France), over de schrik voor de tegenstander, de twijfel bij elke bergbeklimming en de pijn sinds zijn fatale val in Blois. Ook in zijn leven na de sport, als zakenman, leerde hij vallen en opstaan. Een legendarisch gesprek!

Kunstpaus Chris Dercon kwam speciaal overgevlogen naar 'Touché' net voor hij de nieuwe directeur zou worden van de Volksbühne in Berlijn. Een aanstelling die voor de nodige commotie zorgde. Zijn interesse voor kunst dankt de Lierenaar aan zijn vroegere schoolleraar. Als hij even niet met kunst bezig is, verzamelt hij muziek van brassbands, geniet hij van de films van Jean-Luc Godard of van de stoffen van modeontwerper Dries Van Noten. Maar waar moet het naartoe met het museum van de toekomst?

Als jonge meid zette advocate Christine Mussche haar lengte in op het basketbalveld. Maar ze voelde al snel dat ze sterker was in woorden dan in fysieke kracht. De mooiste wijsheid kreeg ze mee van haar vader: ‘In ieder mens zit iets goeds, het is de kunst het eruit te halen’. Hoewel haar vader en broer zich verenigd hebben in het hiernamaals, strijdt Christine Mussche moedig verder, met de stelling 'le grain et le terrain' van Jean Jacques Rousseau in het achterhoofd.

Voor schrijfster Connie Palmen is het hoogste goed in het leven alleen zijn en schrijven. Friedl’ Lesage sprak haar net voor haar zestigste verjaardag. Ze had toen net het boek ‘Jij zegt het’ uit, een eerherstel voor dichter Ted Hughes, die 35 jaar lang gedemoniseerd werd omdat hij zijn echtgenote, de dichteres Sylvia Plath, de dood injoeg. Maar het boek gaat ook over Palmen zelf, over de allesverterende liefde, over het gevaar van de roem, over achterblijven en zwijgen.

Topfotograaf en filmmaker Anton Corbijn groeide op in een familie van dominees. Muziek was het middel om aan de donkere sfeer van Strijen te ontsnappen. De camera hielp hem over zijn verlegenheid heen. Mick Jagger, Bono, Nick Cave, David Bowie: ze poseren maar wat graag voor de lens van de innemende en integere fotograaf. Friedl’ Lesage sprak met hem naar aanleiding van zijn zestigste verjaardag.

Na de emotioneel-turbulente gemeenteraadsverkiezingen in 2012 nam Patrick Janssens tijd voor een persoonlijke time-out. Eén jaar later was hij klaar voor een nieuw hoofdstuk in zijn leven; de oud-burgemeester van Antwerpen ging aan de London School of Economics een doctoraat schrijven over stadsontwikkeling. Als kind tekende hij veel, maar dat werd van thuis uit niet echt gestimuleerd. Vele jaren later trok hij alsnog naar de academie. Maar zijn allergrootste passie is en blijft voetbal.

Beeldend kunstenaar Koenraad Tinel maakte tekeningen voor het boek 'Eindelijk bevrijd' van Simon Gronowski. Hoewel Tinel een oorlogskind van collaborerende ouders is, raakte hij op latere leeftijd bevriend met Gronowski, een overlevende van de Holocaust. Een helende vriendschap voor beide heren op leeftijd. Verder praat Tinel ook over zijn liefde voor Bach en antropologie en over zijn reis naar India.

Boudewijn De Groot studeerde aan de filmacademie van Amsterdam maar werd de meest gerespecteerde zanger van het Nederlandstalige lied. Samen met Lennaert Nijgh bepaalde hij de norm. In april 2021, 56 jaar na zijn eerste concert, maakte hij bekend dat hij zou stoppen met optreden. Net voor zijn tournee ‘Vaarwel, misschien tot ziens’ was hij te gast in 'Touché'.

Sam Dillemans schilderde meer dan driehonderd portretten van bekende auteurs in een zeer herkenbare expressionistische stijl. Zijn liefde voor de kunst begon op zijn veertiende toen hij van zijn moeder een boek kreeg over Vincent van Gogh. Sindsdien schildert hij en is hij nooit meer opgehouden. Als hij de liefde voor de kunst van zijn moeder heeft, dan heeft hij de kennis over de mens van zijn vader, Roger Dillemans, ererector van de KU Leuven.

Kinderpsychiater Peter Adriaenssens is een autoriteit als het om de opvoeding van kinderen en jongeren gaat. Als dokter en hulpverlener komt hij ook regelmatig in contact met de duistere, verborgen kant van onze samenleving: kindermisbruik, seksueel misbruik en kindermishandeling. Neemt hij de zorgen uit zijn professionele praktijk mee naar huis of is hij daar een andere man?

Aartsbisschop André Léonard maakte net voor Kerstmis 2014 tijd vrij voor een gesprek over de dingen die hem raken. Literatuur leidde tot inzicht in het leven en muziek bracht troost bij zijn burn-out. In ‘Touché’ praat hij over de moeilijke periode na de berichten over veelvuldig misbruik. Welke sporen laat dit na? En hoe kan de leegloop van de kerk gestopt worden?

Muzikante Dani Klein vertelt in 'Touché' over haar transformatie van Danielle Schoovaerts tot de zangeres die ze is geworden. Als frontvrouw van de wereldberoemde groep Vaya con Dios kende ze grote successen, maar als mens kreeg ze ook veel tegenslag. Verhalen genoeg om een dikke biografie mee te vullen!

Luc Appermont wist al heel jong dat hij presentator wou worden. Al moest dat beroep toen nog worden uitgevonden. Hij werd het gezicht van legendarische televisie- en radioprogramma’s bij de VRT en VTM. Speciaal voor ‘Touché’ duikt hij samen met Friedl’ Lesage in het archief van zijn leven en de herinneringen van zijn carrière, om langzaam bloot te leggen wat hem raakt.

Ivan Heylen, de man van ‘De werkmens’ en ‘De wilde boerendochtere’, kwam speciaal voor ‘Touché’ van zijn berg in La Gomera om zijn leven te overzien. Heylen werd de spreekbuis van het gewone volk, hij verstoorde de muziekbusiness, maar nooit is hij geplooid voor de regels en de wetten. Hij spiegelt zich graag aan Charlie Chaplin die ook als underdog zijn eigen moeilijkheden wou overwinnen.

Voormalig topmanager Bessel Kok is een man wier CV nauwelijks in een intro kan. De communist die met Swift een internationaal betalingssysteem voor banken lanceerde, die onze oubollige RTT omtoverde tot het hippe Belgacom en die zakendoen combineert met zijn grote liefde voor kunst. En ook de wielersport heeft aan hem een heel goeie vriend. Maar wie is de man écht? En wat is de definitie van macht?

Toen Koen Geens in 2013 minister van Financiën werd, moest hij er zijn geliefde advocatenkantoor Eubelius voor verlaten. Een opoffering die pijn deed, maar hij kan leven met zijn keuzes. Zijn politieke vaders zijn Jean Luc Dehaene, zijn Duitse collega Wolfgang Schäuble, en zijn schoonvader Jos Dupré. Er schuilt ook een groot film- en muziekliefhebber in Koen Geens, en dan hadden we het nog niet over de professor in hem!

Zanger en muzikant Arno Hintjens werd geboren in een taxi, zijn hele jeugd laafde hij zich aan het zeewater van Oostende. De vrijstaat waar alles kon en kan, waar de Engelstalige muziek aanspoelde, de kunst, de zovele talen, de rassen en de klanken, de armoede en de luxe. De totaliteit van leven. De mondharmonica was het beste cadeau dat hij ooit heeft gekregen. Het zorgde ervoor dat hij kon leven van en voor zijn muziek. Net voor zijn 65ste verjaardag was hij te gast in 'Touché'.

Thé Lau, de onvolprezen zanger van The Scene, kreeg enkele weken voor dit gesprek te horen dat hij afscheid zou moeten nemen van zijn leven, door een tumor in zijn linkerlong. Een verdict dat je wereld kan doen instorten, maar niet zo bij Thé Lau. Hij koos ervoor om alles uit het leven te halen wat er nog te halen viel. Veel muziek, lekker eten, drinken en goed gezelschap. Op 23 juni 2015 koos hij voor euthanasie.

Oek de Jong werd een literaire popheld met zijn boek 'Opwaaiende zomerjurken'. Naar aanleiding van zijn dubbele literaire nominatie met ‘Pier en Oceaan’ kwam hij in ‘Touché’ vertellen wat hem raakt in het leven. Als kind wilde hij liever componist worden. Uiteindelijk ging hij kunstgeschiedenis studeren om dan toch maar schrijver te worden. Kon hij met ‘Pier en Oceaan’ eindelijk het gewicht van zich afschrijven, dat zijn diepgelovige ouders en grootouders op zijn schouders hadden gelegd?

Bioloog Midas Dekkers werd geconcipieerd kort na de bevrijding van Nederland. Charles Darwin is zijn grote voorbeeld. In die mate dat zijn eigen werkkamer een weerspiegeling is van de auteur van ‘The Origin of Species’. Zelf heeft hij ook een indrukwekkende lijst publicaties op zijn naam staan. Zo besteedde hij vijf jaar aan ‘De kleine verlossing, over de lust van het ontlasten’.

Urbanus is de man die ons leerde lachen. Nochtans werd hij al vroeg geconfronteerd met de tristesse van het leven. Hij was pas twintig toen hij zijn vader verloor, waarna hij alleen naar India reisde. Aangemoedigd door Jan De Wilde, zocht hij zich een weg naar het podium. Urbain Servranckx noemde zichzelf ‘Urbanus van Anus’. Maar die familienaam overleefde het niet. Met zijn kersthit ‘Bakske vol met stro’ ontketende hij een ware revolutie tegen de kerk. Hoe kijkt hij daar zelf op terug?

Projectontwikkelaar en antiquair Axel Vervoordt weet hoe mooi het blauw van de lucht kan zijn. Hij ontdekte de kracht van zen op zijn reizen naar Azië en kocht, op aanraden van zijn moeder, de Vlaeykensgang in Antwerpen. Hij was toen 21. Later werd hij de trotse bezitter van het kasteel in ’s Gravenwezel via het oude systeem van handjeklap. Hij is een meester in het restaureren van het verleden, maar hoe zit het met de toekomst?