Tjipcast

In de regio Limburg is een bijzonder project gestart om een antwoord te geven op het lerarentekort. Samen met het UWV werken verschillende basisscholen samen aan een opleidingsinitiatief. Met als doel hoogopgeleide mensen die tijdelijk in de WW zitten om te scholen tot leerkracht. Hoe? Met gerichte begeleiding in het dagelijks werk, een talent gerichte benadering en een maatwerk pabo opleiding. In deze podcast bespreek ik met één van de deelnemers Delie op den Camp en projectleider Frank Bruijenberg hoe ze te werk zijn gegaan. We verkennen wat er zo goed werkt aan dit project en welke lessen eruit gehaald kunnen worden voor de toekomst. Deze podcast breng ik uit in co-creatie met Arbeidsmarktplatform PO. bekijk op YouTube Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Omscholen tot leerkracht, waar begin je? Samenwerking met besturen Het belang van leren in het werk en een goede stagebegeleider Professionals weten en kunnen al meer dan je denkt! Maar nog niet alles Goed leren lesgeven: een kwestie van doen? Lessen uit de praktijk: hoe maak je van zo’n project een succes? Valkuilen en vraagstukken in de samenwerking De toekomst van het onderwijs: hoe gaan we verder? Het bericht Hoe krijg je hoogopgeleide mensen met een WW-uitkering voor de klas? Tjipcast 046 met Delie op den Camp en Frank Bruijenberg verscheen eerst op Tjipcast.

In 2018 verscheen het filosofieboek Denken in Organisaties, pleidooi voor een nieuwe Verlichting. In dit boek verken ik samen met Joseph Kessels de invloed van de economie op onze opvattingen over leren, samenwerken, duurzaamheid en innovatie. Is economische groei een resultaat van een krachtige samenleving of is het een dogmatische norm geworden? In deze podcast verkennen we welke effecten dit economisch denken heeft op leren en ons onderwijs. Bij het beantwoorden van deze vraag grijpen we terug op de belangrijkste filosofen uit de Verlichtingsperiode. Een filosofisch tijdperk waar zelfstandigheid, autonomie, vrijheid, vertrouwen in wetenschap en kritisch durven denken voor het eerst in het hart van een samenleving werden geplaatst. In deze podcast bouwen we voort op deze ‘lichtbakens’. We verkennen wat de relatie is tussen een levenlang leren en democratie. En hoe onderwijs hierin een rol kan spelen. Joseph presenteert bovendien een constructieve routekaart hoe hieraan te werken; als individu, samenleving, school en organisatie. bekijk op YouTube Boeken die op tafel liggen: Denken in organisaties, pleidooi voor een nieuwe Verlichting Donut economie, in zeven stappen naar een economie voor de 21ste eeuw Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Verlichtingsfilosofie in een notendop Belangrijkste lichtbakens uit de Verlichting Belang van een levenlang leren Huidige onderwijsuitdagingen en perspectieven hierop vanuit de Verlichting Democratie in het onderwijs: realistisch of fabeltje? Weg vooruit Het bericht Wat is de relatie tussen een levenlang leren en democratie? Tjipcast 046 met Joseph Kessels verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast staat een unieke samenwerking centraal tussen verschillende besturen van basisscholen en hogescholen met één gezamenlijke ambitie: het regionale lerarentekort aan te pakken. Hoe ze dit doen? Door gezamenlijk talent te werven, intakegesprekken te voeren, de zij-instroom te coördineren, trainees te begeleiden en de vervangingspoule bij ziekte te organiseren. Deze samenwerking heeft meerdere positieve gevolgen. Het breekt door bestaande muren van scholen, leidt tot meer leerkrachten en stuwt de kwaliteit van onderwijs omhoog. Maar zo’n samenwerking vraagt wel iets van alle betrokken partijen. En daar gaan we in deze podcast uitgebreid op in! Ik spreek met twee van de trekkers van dit initiatief: Christine de Heer van de Christelijke Hogeschool Ede en Fred Ruijling, projectleider van het Regionale Transfer Centrum Gelderland-Utrecht. Deze podcast breng ik uit in co-creatie met Arbeidsmarktplatform PO. bekijk op YouTube Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Hoe het lerarentekort al jaren geleden zichtbaar begon te worden Over het project en de samenwerking Individuele belangen versus gemeenschappelijke belangen Werken aan een hoger doel Resultaten in de praktijk: speeddaten, samen werven, trainees begeleiden en andere bijvangst Samenwerken is een individuele keuze Begeleiding en procesbewaking Welke lessen kunnen we hier uithalen? Toekomst van de samenwerking Vraagstukken in het onderwijs die gaan over samenwerking Het bericht Wat doen basisscholen en hogescholen samen aan het oplossen van het lerarentekort? En werkt het? Tjipcast 045 met Christine de Heer en Fred Ruijling verscheen eerst op Tjipcast.

Leerkrachten ervaren veel werkdruk. Gedurende een schooldag zijn er tal van zaken die aandacht en prioriteit vragen. En na schooltijd zijn er vergaderingen, extra activiteiten en bijvoorbeeld bijscholing. De werkdruk kan alleen dalen als een school hier de juiste balans in weet te vinden. Maar hoe doe je dat? Wat vraagt dit van een onderwijsteam en schoolleider? Over deze vragen sprak ik met Eva Naaijkens, directeur van de Alan Turingschool in Amsterdam. Samen met Martin Bootsma schreef ze het boek ‘En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven? Een krachtig pleidooi voor een heldere en gestructureerde aanpak om aan kwaliteit en dagelijkse verbetering te werken. Eén van de geheimen: beperk het aantal ambities, zodat er zoveel mogelijk ruimte is voor vakmanschap en professionaliteit in de klas. In deze podcast verkennen we verschillende thema’s, dilemma’s en methoden hoe hier praktisch en concreet mee aan de slag te gaan. www.lokocartoons.nl bekijk op YouTube Boek dat op tafel ligt: Wat als we nu weer eens gingen lesgeven? Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: De leerkracht centraal stellen: hoe doe je dat? Tijd om les te geven Te volle dienbladen, durf te kiezen De rol van instructie in het onderwijs Onderwijshypes, wat doe je ermee? Lezen, schrijven, rekenen en wereldoriëntatie Kwaliteitskaarten Waar zit ruimte en tijdswinst? Minder vergaderen, hoe doe je dat? Kiezen voor onderwijs! Blijvend verbeteren Het bericht Hoe organiseer je als school kwalitatief goed onderwijs? Tjipcast 044 met Eva Naaijkens verscheen eerst op Tjipcast.

Jan Troost is al meer dan 40 jaar actief als belangenbehartiger van gehandicapten. Hij is ook ervaringsdeskundige: hij leeft met osteogenesis imperfecta, ook wel de brozebottenziekte genoemd. Gelijke kansen voor mensen met een beperking klinkt logisch, maar is in Nederland nog verre van actueel. Probeer maar eens een studie te volgen of een aangepaste auto via je gemeente te krijgen. Dit is verre van makkelijk. De politiek spreekt over geleidelijke verbeterprocessen. Maar volgens Jan is dit de dood in de pot voor gelijke kansen. En met significante maatschappelijke gevolgen. Een grote groep mensen leeft hierdoor met een achterstand. Sociaal, intellectueel, economisch en maatschappelijk. Gelukkig gaat Jan niet bij de pakken neerzitten. Als professionele bemoeial lukt het hem om gelijke kansen voor gehandicapten steeds hoger op de agenda te krijgen. Hij strijdt met humor, gevoel voor historie, confrontatie en veel kennis voor een samenleving waar iedereen kan meedoen! bekijk op YouTube www.lokocartoons.nl Boek die op tafel liggen: Trots en treurnis Bewogen historie Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Leven met een handicap, hoe was dat 40 jaar geleden? Leven met een handicap in de 21ste eeuw Ongelijke kansen op school ‘Gehandicapten komen toch niet aan het werk’ Leven achter een hek Activisme, acties optuigen! Maar zijn mensen met een handicap zielig? Gelijke rechten, gelijke kansen en ‘het belang om mens te zijn’ Hoe je door ongelijke kansen langzaam verleert om te dromen Geleidelijk is een dodelijk woord Waarom Nederland veel zaken nog niet op orde heeft Woonvormen, sociale werkplaatsen en speciale vervoerssystemen Participatiesamenleving, klinkt leuk, maar is flauwekul Beleid maken, wat heeft zin? Seksualiteit en leven met een handicap Trouwen, werken, leren en ondernemen: er kan veel meer dan we denken! De toekomst: hoe verder met gelijke kansen? Het bericht Hoe zorgen we er in Nederland voor dat iedereen kan meedoen? Tjipcast 043 met Jan Troost verscheen eerst op Tjipcast.

Management is niet meer weg te denken uit onze samenleving. Ook al is het relatief jong verschijnsel, er zijn nog maar weinig plekken in ons werk en leven die niet worden gemanaged. De natuur, de zorg, de school van onze kinderen, de rechtspraak: op al deze plekken zijn er managers die coördineren, faciliteren, sturen, doelen bepalen en monitoren. Historicus en bedrijfskundige Marjolein Quené schreef er een boek over: Voorbij de managementmaatschappij. De invloed van management op werk, democratie en vrijheid. Ik sprak met haar over de kenmerken van onze managementmaatschappij: over producten in plaats van diensten, eenzijdige relaties, gebrek aan wederkerigheid, vertrouwen, focus op winstmaximalisatie en continue economische druk. Hoe het komt dat management zo’n grote invloed op ons leven heeft? Er is immers ook kritiek op al dit management denken en doen. Kan het ook anders? Is het mogelijk met minder management toch een prettige en aantrekkelijke samenleving op te bouwen? En hoe doen we dat dan als samenleving? bekijk op YouTube www.lokocartoons.nl Boek van Marjolein Quené: Voorbij de managementmaatschappij: de invloed van management op werk, vrijheid en democratie Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Introductie van de manager in ons werk Omgekeerd denken Focus op eenzijdige waardecreatie Van dienst naar product denken De middenmanager Invloed op onze samenleving Invloed op ons politiek stelsel Milieuproblematiek en de noodzaak om het anders te doen Hannah Arendt en het belang om te denken (en te praten) Blik vooruit: hoe nu verder? Het bericht Wat is de invloed van management op ons werk, leven en democratie? Tjipcast 042 met Marjolein Quené verscheen eerst op Tjipcast.

Kinderen hebben recht op gelijke kansen in ons onderwijs. Dit is een fundamenteel uitgangspunt in onze samenleving. Helaas gebeuren er veel zaken in onderwijsland die juist het tegenovergestelde effect hebben. Dit wordt ook steeds meer zichtbaar op basisscholen. Zo is kennis een cruciaal voertuig voor gelijke kansen. En dat is volgens mijn gast Bertus Meijer iets heel anders dan ontdekkend leren of inzetten op creativiteit. Daar profiteren misschien welgestelde kinderen van, maar maakt het voor veel kinderen ook lastig om mee te komen. Bertus praat met passie en ervaring over onderwijs. Hij is al meer dan 30 jaar leerkracht en daarnaast oprichter van het facebook platform Onderwijsenzo. Volgens Bertus is het oliedomme denkfout te blijven zeggen dat we kinderen moeten voorbereiden op een toekomst die ongewis is. Of dat schrijven onnodig is omdat computers het overnemen. Lariekoek! Liever zouden we onze lestijd dienen te besteden aan het verbeteren van geletterdheid, goed leren rekenen, wereldoriëntatie en schrijven. Dat is pas echt innovatief! En dan is er genoeg tijd over handvaardigheid, mooie projecten, gym en muziek. Dat vraagt wel iets van leerkrachten: laat je informeren door actuele inzichten, wees gezond kritisch als het over onderwijshypes gaat en ontwikkel je vakmanschap. Luister of kijk naar een mooi gesprek over het prachtige beroep van leerkracht, over de kracht van verhalen vertellen in de klas en het belang van durven toetsen. bekijk op YouTube www.lokocartoons.nl Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Gelijke kansen als uitgangspunt van onderwijs Utopie of realistisch doel? Wat zijn gelijke kansen? De basis op orde: goed leren lezen, schrijven en rekenen Groeiende kloof tussen curriculum en praktijk van alledag Passend onderwijs en gelijke kansen Vernieuwing is niet altijd verbetering Lerarentekort Toetsen en schooladvies Onderwijshypes en de effecten daarvan Blik vooruit Het bericht Gelijke kansen in het onderwijs: Hoe bereiken we dat? Tjipcast 041 met Bertus Meijer verscheen eerst op Tjipcast.

In de regio Zwolle kunnen middelbare scholieren als bijbaantje aan de slag op een basisschool. Ze doen zo niet alleen werkervaring op, ze maken kennis met het vak van leerkracht en verdienen er een mooi zakcentje mee. Een innovatief en spannend project dat het lerarentekort op een andere manier aanpakt. En met succes! Middelbare scholieren helpen de leerkracht met hand en spandiensten, maar hebben ook de kans eigen initiatieven te ontplooien. In deze Tjipcast praat ik uitgebreid met de initiatiefnemers Inge Brummel en Joyce van Dam. Het project ’tutoring’ bij de stichting Openbaar Onderwijs Zwolle zit vol met leerzame lessen en mooie verhalen. Deze podcast breng ik uit in co-creatie met Arbeidsmarktplatform PO. bekijk op YouTube Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Middelbare scholieren en kiezen voor de pabo: een lastige combinatie? Het idee van tutoring als manier om scholieren bekend te laten worden met lesgeven op school Begeleiding van middelbare scholieren die helpen op de basisschool Bijbaantje: hoeveel verdien je eigenlijk? Wat leer je er van als middelbare scholier? Eerste initiatief: start en uitbouw van het project Samenwerkingsvorm: hoe pak je het aan? Successen van het tutoring project in de spotlight Doorbouwen en de nabije toekomst: hoe nu verder? Meer informatie: check arbeidsmarktplatform PO Het bericht Hoe krijg je scholieren geïnteresseerd in het vak van leerkracht? Tjipcast 040 met Inge Brummel en Joyce van Dam verscheen eerst op Tjipcast.

Volgens menig expert is veranderen in organisaties vandaag de dag vooral complex en ingewikkeld. Maar daar wil emeritus hoogleraar Willem Mastenbroek niets van weten. Veranderen is juist gebaat bij praktische wijsheid: aan de slag met concrete vraagstukken samen met de betrokkenen om wie het gaat. Daar zit echter wel de crux: we draaien vaak om de hete brij heen en tuigen liever een kostbaar cultuurprogramma op dan dat we een probleem durven aan te pakken. In deze podcast verkennen we deze vorm van çomplexiteitsverslaving. We zoeken naar praktische, simpele en bewezen methodieken om efficiënt en effectief te werken aan het oplossen van vraagstukken in organisaties. Behalve theorie put Willem Mastenbroek uit tientallen jaren ervaring als adviseur. Met concrete voorbeelden maakt hij leiderschap, samenwerking en cultuurverandering tastbaar en voelbaar. Sleutelwoorden zijn: sturen op verantwoordelijk gedrag, actieve betrokkenheid van management, het werk centraal stellen en toewerken naar een aanspreekcultuur. Luister of kijk naar een ‘simpel’ gesprek over veranderen met verregaande implicaties voor de werkpraktijk! bekijk op YouTube Boeken die op tafel liggen: Check het online platform voor tal van naslagwerk: www.managementsite.nl Verandermanagement Conflicthantering en organisatieontwikkeling Essentie van leiderschap Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Waar komt het complexiteitsdenken vandaan? Veranderen in organisaties: enkele basisregels Plek der moeite toestaan Klanten betrekken Verantwoordelijk gedrag, samenwerking en starten bij een probleem Valkuilen Trends in veranderen Hoe nu verder? Het bericht Veranderen in organisaties: Hoe hou je het simpel? Tjipcast 039 met Willem Mastenbroek verscheen eerst op Tjipcast.

De meeste schoolpleinen in Nederland zijn saai, voornamelijk bestraat en bieden niet al te veel spannende speelmogelijkheden. Eigenlijk is dat gek, want waarom zou de natuur niet een hoofdrol spelen als kinderen buiten spelen? Paul van Eerd transformeert schoolpleinen tot natuurspeelplaatsen. Met water, verhogingen, zand, natuur en van alles te doen. Dit heeft voordelen. Niet alleen spelen kinderen makkelijker zelfstandig, er wordt een groot beroep gedaan op verbeelding, creativiteit en samenspelen. In deze podcast ga ik in gesprek over waarom en hoe Paul te werk gaat. Hij werkt namelijk altijd samen met kinderen, ouders en leerkrachten! Zo is het maakproces op zichzelf al een leerzame ervaring. www.lokocartoons.nl bekijk op YouTube Boeken die op tafel liggen: Hangplekken, naturally cool! Groen speelplezier, speelruimte Nederland Modder aan je broek Het laatste kind in het bos Allemaal spelen! Speelnatuur Leve de speelplekken, bomen in het middelpunt Vrijspel voor natuur en kinderen De speelplaatsen van de stad Geen leven zonder risico’s! Speelnatuur in de stad, hoe maak je dat? Laat ze buiten spelen! Pleidooi voor gezonde risico’s! Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Waarom is een groen schoolplein de moeite waard? Hoe netjes en overzichtelijk leidt tot saaie schoolpleinen Hoe begin je als school, groep ouders of kinderen met vergroenen? Relatie tussen spelen en natuur Hoe we vroeger keken naar spelen en pauze Natuurlijke spel aanleidingen Niks weggooien terwijl je werkt aan een groen schoolplein Waarom kinderen het leuk vinden om in een tuin te werken Nieuwe projecten en plannen Het bericht Hoe maak je van een schoolplein een aantrekkelijke, groene speelomgeving? Tjipcast 038 met Paul van Eerd verscheen eerst op Tjipcast.

Innovatie associëren we nog vaak met een heel slim idee of technisch briljante uitvinding. Maar succesvol innoveren is veel meer dan dat. Zo vraagt innovatie procesmanagement, aansturing en vooral regie. Alleen zo kan een idee ook uiteindelijk onder de streep waarde toevoegen aan werkprocessen, producten en klanten. Het goede nieuws is ook dat innovatie volgens innovatiespecialist en hoogleraar Bart Bossink door elke organisatie is te realiseren. Door de processen beheersbaar, bestuurbaar en organiseerbaar te maken. In Tjipcast 037 ga ik met Bart Bossink in gesprek over innovatiemanagement. Wat zijn de grootste valkuilen? Hoe ontwikkel je als manager, professional of expert een scherpe blik op de bijbehorende processen? En op wat voor manier is duurzaamheid en maatschappelijke verantwoord ondernemen verbonden aan innovatiemanagement in de 21ste eeuw? Luister of kijk naar een verfrissend perspectief op vernieuwing en innovatie in (en tussen!) organisaties! www.lokocartoons.nl bekijk op YouTube Boeken die op tafel liggen: Regie over innovatie door Bart Bossink Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Wat is innovatie eigenlijk? Waarom is innovatie moeilijk te managen? Innoveren als continue proces Ondernemerschap en de relatie met innovatie Aansturing, doorgroeien en bouwen: van goed idee naar werkende onderneming De buitenwereld naar binnen halen, hoe doe je dat? Rapid prototyping Mensen geloven niks, totdat je iets laat zien (zelfs als het niet werkt) Klanten onderdeel maken van het innovatieproces Iets kunnen maken en ‘het’ zien! Leiderschapsvaardigheden en kampioenschap Waarom management nog steeds heel belangrijk is De bestaande taart verdelen, of een nieuwe taart bakken? Het bericht Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037 met Bart Bossink verscheen eerst op Tjipcast.

Een van de grote uitdagingen in het beroepsonderwijs is digitalisering. Studenten zijn continue online en verwachten in toenemende mate dat hun school dat ook is. Maar hoe ga je als beroepsopleiding mee met deze technologische ontwikkelingen zonder de kwaliteit van het onderwijs op het spel te zetten? Wat vraagt dit van onderwijsprofessionals, managers en onderwijsontwikkelaars? Is het nodig dat zij ook ‘digital experts” zijn? En als een ROC voor een opleiding alle werkprotocollen, informatie en kennis vooraf online aanbiedt: hoe ziet een lesuur er dan uit waar studenten samenkomen? Volgens Daphne vraagt dit ondermeer een coachende rol van docenten. Maar dat betekent niet dat kennis onbelangrijk is! Je kunt alleen begeleiden als je boven de materie staat. En dat vraagt net zo goed kennis van examineren, begeleiden en didactiek. Hoewel deze didactiek volop in beweging is. Luister of kijk naar een prachtige toelichting van Daphne in hoe ROC Friese Poort werkt aan digitalisering, onderwijsvernieuwing en professionele ontwikkeling! cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl bekijk op YouTube Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Digitalisering, waar moeten we beginnen? Misschien vooral bij de schooldirecteuren en docenten? Waarom ICT niet weg te denken is in het beroepsonderwijs Verder kijken en doen dan mailen, word en excel: programmeren, ontwerpen en innoveren E learning in het onderwijs Beroepsonderwijs kan niet 100% digitaal worden, het gaat om de combinatie: blended learning Leren in de praktijk en digitalisering Moet je straks nog naar school? Wat vraagt het van docenten? Valkuilen, tips en trucs bij de start, implementatie en veranderaanpak Het belang van live ontmoetingen Toekomst muziek? Het bericht Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs? Tjipcast 036 met Daphne Meijer van ROC Friese Poort verscheen eerst op Tjipcast.

Wat is een organisatiecultuur? Hoe kun je het begrijpen en welke invloed heeft cultuur op samenwerking, verandering en leiderschap? In deze Tjipcast ga ik in gesprek met corporate antropoloog Daniëlle Braun. Ze is expert op het gebied van organisatiecultuur en leiderschap. Met prachtige voorbeelden van over de hele wereld legt ze uit waarom de mens van nature gevormd is door zijn tribe. En hoe de ‘grammatica’ tussen mensen voor een groot deel onze dagelijkse realiteit bepaalt. In onze privéwereld, maar net zo goed als we in organisaties werken! Veranderen is daarom veel meer dan het harkje veranderen of de strategie herschrijven. Het vraagt onderzoek, echte gesprekken en nieuwe rituelen. bekijk op YouTube Boeken die op tafel liggen: Da’s gek – Een antropologische kijk op ‘normaal’ Building Tribes – Reisgids voor organisaties Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Hoe wij tribale wezens zijn, wat groepsvorming doet en het belang van sociale conventies Hoe onze aandacht vooral naar individuen wordt getrokken in organisaties en waarom dat niet altijd werkt Cultuur als een deken die over mensen heen ligt Hoe communiceer je met ‘een cultuur’? Het belang van antropologisch onderzoek en participatie (associëren en dissociëren / in- en uitzoomen) Wat we kunnen leren van andere culturen Leren van andere leefomgevingen Systemen in organisaties en onze maatschappij en hoe dit de mens ‘ontzielt’ Anders durven kijken, het belang van afleren en minder in categorieën kunnen denken (oordelen) De rol van nieuwsgierigheid Het bericht Hoe wordt de mens gevormd door zijn tribe? Tjipcast 035 met Daniëlle Braun verscheen eerst op Tjipcast.

Er is een fundamentele crisis in het onderwijs gaande. Resultaten dalen al jaren. Toenemende medicalisering, extra zorgtaken en continue innovatie van onderwijs maken het niet makkelijk het tij te keren. Leerkrachten voelen zich bedreigd in de kernopdracht van hun vak: lesgeven. Als we dit willen veranderen dan vraagt dit een grondige maatschappelijke discussie over welk doel onderwijs heeft. En het is nodig kennis te benutten van hoe kinderen leren en welke rol een leerkracht hierin heeft. Zodat we niet weglopen met ongefundeerde perspectieven op leren, kennisoverdracht en de ontwikkeling van jonge kinderen. Wetenschap kan hier veel aan bijdragen! In deze podcast ga ik hierover in gesprek met Wim van den Broeck. Professor in ontwikkelings- en onderwijspsychologie en methodoloog aan de vrije universiteit Brussel. bekijk op YouTube cartoon gemaakt door www.lokocartoons.nl Boeken die op tafel liggen: Handboek dyslexieonderzoek Spots op onderwijs, wetenschappers voor het voetlicht Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Verkenning van de maatschappelijke discussie omtrent wat ‘goed’ onderwijs is Niveaudaling van onderwijs: een veranderende onderwijsvisie Cultuuroverdracht zoals lezen, schrijven en rekenen Groep versus individu (wat is de norm) Doelen bepalen Onderwijs afstemmen op het talent van het kind: kan dat? Als het individu de absolute norm is, waarom zouden we ons dan nog zorgen maken als iemand achterblijft in zijn ontwikkeling? Gelijke kansen Een individuele onderwijsbehoefte is niet gemakkelijk te bepalen Dient het onderwijs om alles aan te bieden? Socialisering van onderwijs Individualisering van het onderwijs: trend van verdere medicalisering Wat wetenschap wel en niet kan als het gaat om onderwijs Instrumentalisering van het onderwijs: hoe meer kennis, hoe beter het onderwijs? De weg omhoog? Het bericht Wat is de oorzaak van de niveaudaling van ons onderwijs? Tjipcast 034 met Wim van den Broeck verscheen eerst op Tjipcast.

Katja Staartjes is een zeer ervaren bergbeklimmer en expeditieleider. Katja was de eerste Nederlandse vrouw die de top van de Mount Everest bereikte. Ze schrijft hier prachtige verhalen over en geeft over de hele wereld lezingen over leiderschap, samenwerken en optimaal presteren. Ze gebruikt hiervoor haar rijke klimervaring. Bergbeklimmen is bij uitstek teamwork op het scherpst van de snede. Alleen bereik je niets. En het gaat op een berg over leven en dood. Katja illustreert deze reis naar de top met prachtige voorbeelden. Topteams werken vanuit een gedeelde ambitie, vertrouwen, zelfkennis, wederkerigheid en bijvoorbeeld discipline. Luister of kijk naar een gesprek over grote hoogte bereiken, durven omkeren, ‘écht willen’, je valkuilen kennen en het ontwikkelen van doorzettingsvermogen! bekijk op YouTube Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Boeken die op tafel liggen: Lopen over de grens Top inspiratie Topteams, samen bergen verzetten Thema’s die voorbijkomen in deze podcast: Over klimmen en de top bereiken Over het boek Topteams! Optimale teamsamenstelling en voorbereiding Kwetsbaarheden en grenzen van leiderschap De basis op orde, hoe werk je hier elke dag aan? Commitment en discipline De top bereiken en de weg naar beneden Als individuen niet mee kunnen komen, wat doe je dan als leider? Samenwerken op het scherpst van de snede Nieuwe plannen van Katja Het bericht Hoe bouw je aan een topteam? Tjipcast 033 met Katja Staartjes verscheen eerst op Tjipcast.

In deze derde podcast over stripverhalen gaan Simon van der Veer en ik in gesprek met Co Woudsma over Donald Duck. Co schrijft poëzie en is al 54 jaar geabonneerd op het wekelijkse tijdschrift Donald Duck. Zijn favoriete personage is de wolf Midas. Hij schreef er een prachtig gedicht over dat hij ook voordraagt. We gaan in gesprek over waarom Donald Duck nog altijd leuk is om te lezen. Luister of kijk naar een geweldig vermakelijk gesprek over het belang van onveranderlijkheid, de kracht van de antiheld (Guus Geluk) en de de eeuwige jacht van Midas op biggenvlees. Met prachtige lessen die leerzaam zijn voor jong en oud! bekijk op YouTube Het bericht Strip van Tjip 017: Wat kunnen we leren van Donald Duck, wolf Midas en Guus Geluk? Met Co Woudsma en Simon van der Veer verscheen eerst op Tjipcast.

Het Niekée en Agora onderwijs is een opkomende vorm van onderwijs in Nederland. Op deze scholen staat de nieuwsgierigheid van elke unieke leerling centraal. Door te werken aan challenges gaan kinderen inhoudelijk aan de slag rondom een vraagstuk of probleem waar ze gefascineerd door zijn. De leraar is een coach en trekt van de beginfase tot het eindresultaat met leerlingen op. Bij het Niekée onderwijs (vmbo) zijn er nog wel klassen en projecten, in het Agora onderwijs (havo, vwo) gaan ze verder en trekken ze de persoonlijke benadering verder door. Ouders spelen een belangrijke rol in de school en doen actief mee. Niekée en Agora onderwijs is een ver doorgevoerde vorm van gepersonaliseerd leren. Het woord ‘school’ is vervangen door ‘Agora’ dat plein of marktplaats betekent. Een leven lang leren staat centraal. Sjef Drummen is één van de oprichters en houdt al jaren een stevig pleidooi voor deze vorm van leren. Geen saaie klaslokalen, maar open ruimtes waar van alles te doen is. En de grenzen van een school stoppen volgens hem niet bij hek: juist daarbuiten is van alles te doen en te ontdekken! Ieder kind is uniek en dus zitten leerlingen van alle leeftijden en niveaus door elkaar heen. En dat betekent ook: geen vakken, geen vast rooster of verplichte methodes. De leerling wordt onder begeleiding uitgedaagd zelf vorm te geven aan zijn leerproces. Dat verhoogt de motivatie en stimuleert nieuwsgierigheid, denken en experimenteren. De grootste blokkade voor deze noodzakelijke onderwijsontwikkeling is volgens Sjef Drummen ons eigen denken over onderwijs. We zijn gecultiveerd en opgevoed dat leren moet plaatsvinden in klaslokalen, dat stilzitten en gehoorzamen erbij hoort. Terwijl dit juist de dood in de pot is als het gaat om persoonlijke ontwikkeling. bekijk op YouTube Niekée Agora is een gepersonaliseerd leerconcept waarbij leerlingen van vmbo tot en met gymnasium leren en bezig zijn met hun ontwikkeling. Elke leerling heeft zijn eigen leerroute, diplomagarantie op instroomniveau, drietalige communicatie en werkt met moderne technologie. Geen schoolvakken, geen curriculum, geen huiswerk, geen zittenblijven, geen schoolboeken en geen leraar voor de klas. Niekée is de winnaar van de Scholenbouwprijs 2008-2010 en van diverse onderwijskundige innovatieprijzen. Het gaat hier volgens Sjef Drummen niet om onderwijsvernieuwing. Het gaat om alternatief onderwijs, waar leerlingen volledig zelfverantwoordelijk zijn voor hun eigen ontwikkeling. “De leerling bepaalt het reisdoel, de meester wijst de weg.” Vragen die voorbijkomen in deze podcast: Hoe ziet het onderwijs bij Niekée en Agora er in de basis uit? Waarom ben je hiermee gestart? Wat maakte het nodig radicaal te starten vanaf ‘0’? Waar is deze vorm van leren op gebaseerd? Jij spreekt je op sommige vlakken heel direct uit, bijvoorbeeld over het verschil tussen VMBO en Gymnasium. Waarom ben je hier tegen? Waarom werkt dit nieuwe systeem? Wat werkt er niet? Wat zijn dit moment de grote uitdagingen in ons onderwijs? Waar maak je momenteel zorgen om als het gaat om onderwijs in Nederland? Het bericht Wat kunnen we leren van het Niekée en Agora onderwijs? Tjipcast 032 met Sjef Drummen verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast ga ik in gesprek met Werner van Eck, programmamanager Veiligheid bij bouw- en infrabedrijf Heijmans. Het motto van Heijmans is ‘maker van een gezonde leefomgeving’. Veiligheid is een kernwaarde voor Heijmans. Met het GO programma (Geen Ongevallen) zetten ze in alle lagen van de organisatie in op een veiligheidscultuur. Met Werner blikken we terug op bijna 10 jaar projectervaring. We reflecteren op hoe gedragsverandering werkt in de praktijk, op wat voor manier je kunt versnellen en welke lessen er te trekken zijn. Veiligheid is nooit af, dat heeft ook consequenties voor hoe je kijkt naar gedragsverandering, leren en professionaliseren. Dit gesprek is ook voor iedereen die met gedrag, leren en verandering in organisaties bezig is de moeite waard. Vooral als je beter wilt begrijpen wat het vraagt om als grote, internationale organisatie te werken aan een uitdagende veranderambitie. Een verandering die direct individueel gedrag, identiteit, cultuur en samenwerking raakt. En een ambitie die nooit af is. bekijk op YouTube Onderwerpen die voorbijkomen in deze podcast: Veiligheid in de bouw: waar begin je? Veiligheid als kernwaarde Geen Ongevallen (GO) als uitgangspunt Incident Frequency Rate kleiner dan 1 Belang om te beginnen bij laaghangend fruit (quick wins) Word je beoordeeld op veiligheid? Belang van betrokkenheid en eigenaarschap van het management Hoe ga je verder na een leiderschapstraject? De Geen Ongevallen app (GO) Hoe de app is begonnen met een klein tegeltje (de meldingsapp) Het belang om continue te verbeteren en er nooit mee te stoppen Veiligheidsbewustzijn Eenduidige en uniform beeld op veiligheid (iedereen heeft er dezelfde beelden bij) Streven naar een nog hogere veiligheidscultuur (calculatief naar pro-actief   Het bericht De praktijk centraal: Hoe werkt bouwbedrijf Heijmans aan een veilige werkomgeving? Tjipcast 031 met Werner van Eck verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast ga ik in gesprek met Pedro de Bruyckere over hardnekkige onderwijsmythes. Zo worden veel onderwijsinnovaties onderbouwd met de redenering dat ‘veel van het werk dat kinderen later gaan doen nog niet bestaat’. Maar klopt dat eigenlijk wel? En is met de hand leren schrijven ouderwets of toch nog wel zinvol? Heb je echt 10.000 uur nodig om een expert in iets te worden? Bestaan beelddenkers en worden baby’s slimmer als je ze naar Bach of Mozart laat luisteren? Kijk of luister nu naar een nieuwe Tjipcast! bekijk op YouTube Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Boeken op tafel: Klaskit: tools voor topleraren Jongens zijn slimmer dan meisjes, 35 mythes over leren en onderwijs Juffen zijn toffer dan meesters en nog meer mythes over leren en onderwijs Enkele onderwerpen die voorbijkomen in deze podcast: Is het nog wel nodig om met de hand te leren schrijven? Waar zijn 21ste eeuwse vaardigheden op gebaseerd? Leren lezen is iets dat gewoon vraagt om veel herhaling 10.000 uur oefenen en je bent een expert! Klassieke muziek voor baby’s helpt in de ontwikkeling Kun je jezelf slimmer denken? Kunnen we beelddenkers herkennen? Het bericht Wat zijn de meest hardnekkige onderwijsmythes? Tjipcast 030 met Pedro de Bruyckere verscheen eerst op Tjipcast.

In deze tweede podcast over stripverhalen gaan Simon van der Veer en ik in gesprek met Asterix liefhebber Huib Ribbens. We verkennen welke leiderschapslessen er verborgen liggen in de avonturen van Asterix en Obelix. Zo ontdekken we dat de Heroix, de baas van het dorp misschien wel formeel de scepter zwaait, maar door de meeste dorpbewoners niet serieus wordt genomen. Ondanks zijn mooie schild, zwaard en dikke baard! Maar er zijn meer lessen verborgen in dit prachtige verhaal. Over hoe samenwerken gaat over elkaar talent durven benutten en hoe het hebben van een gezamenlijke vijand helpt als het erop aan komt. Luister nu naar een vrolijke podcast over het belang van gestandaardiseerde humor, vijanden, samenwerken en leiderschap! Het bericht Tip van Tjip 016: De verborgen leiderschapslessen in Asterix (& Obelix) met Huib Ribbens verscheen eerst op Tjipcast.

Met Suzanne Verdonschot ga ik in gesprek over innovatie en leren in organisaties. En hoe je vanuit kleine stapjes en successen een grotere innovatie beweging kunt realiseren. Suzanne is actie-onderzoeker en ziet innovatie niet als een proces dat alleen plaatsvindt in een technische R&D afdeling. Het is juist onderdeel van het dagelijks werk! In deze Tjipcast verkennen we achterliggende opvattingen die innovatie in organisaties bepalen. En wanneer ze wel en niet werken. We bespreken hoe je innovatie kunt zien als beweging en op welke manier je dit praktisch kunt aanpakken. Met aansprekende voorbeelden uit supermarkten, een snoepjesfabriek en sportvakanties is dit een Tjipcast met handige tips voor je eigen werkpraktijk! bekijk op YouTube Boeken op tafel: Praktijkonderzoek, motor voor verandering in organisaties Nieuwsgierigheid op het werk, beter presteren op het werk door fouten, vragen, twijfel en verwondering Tijdcodes: 02.00 Innoveren als leerproces, hoe begon het? 03.45 Supermarktonderzoek naar innoveren en leren in het werk 06.00 Kijken naar innovatie door de jaren heen 11.00 Innovatie in het dagelijks werk en het belang van dagelijks experimenteren 15.00 Lokale praktijken 18.00 Regiestrategieën 22.00 Andere enthousiast maken is een bekwaamheid 25.00 Aantrekkelijke werkomgevingen 28.00 De kracht van het niet weten 30.00 Emotie als sturingsinformatie en het belang van gedachten en opvattingen over dagelijkse vraagstukken (die doen ertoe!) 33.00 Nieuwe vragen over innovatie, andere taal ontwikkelen 37.00 Het belang van discipline 39.00 Afronding en blik vooruit! Het bericht Hoe maak je van kleine stappen en successen een grotere innovatie beweging? Tjipcast 029 met Suzanne Verdonschot verscheen eerst op Tjipcast.

Tamara Onos is veiligheidskundige en gespecialiseerd in gevaarlijke stoffen. Dit jaar debuteerde ze als schrijver van de thriller Onder invloed. Een spannend verhaal over een vreemde verdrinkingszaak in het Gelders natuurgebied de Havikerwaard. In deze podcast ga ik met Tamara in gesprek over gevaarlijke stoffen, veiligheid en gedragsverandering. We praten onder andere over het omvangrijke Noord-Zuid lijn project in Amsterdam, over gamification (en haar spel ‘hundred ways to die at work), leren veranderen en het aanleren van nieuwe routines. Met tal van praktische voorbeelden en interessante reflecties op veiligheid in de bouw is dit een ‘must hear’ voor iedereen die zich bezighoudt met veiligheid, samenwerken, leren en duurzaamheid! Het bericht Tip van Tjip 015: Spelend werken aan veiligheid en gezondheid in de bouwsector met Tamara Onos verscheen eerst op Tjipcast.

In deze Tjipcast ga ik in gesprek met organisatieadviseur Hans Vermaak. We verkennen waarom (en hoe) het komt dat veranderen juist werkt in de concrete dagelijkse werkpraktijk. We bespreken de effecten van ‘over ambitieuze’ plannen, teveel bemoeienis vanaf de zijlijn en de soms overdreven aandacht voor regels die in een lokale praktijk juist averechts werken. Aan de hand van praktijksituaties reflecteren we op de schaduwkant van grote verandertrajecten en zoeken we naar aanknopingspunten hoe kleine successen groter zijn te maken. Want als uitrollen niet werkt: wat kan je dan nog wel doen? We volgen daarin het motto van Hans: het meervoud van pilot is pilots! Luister of kijk naar een zeer boeiend en precies gesprek over het wel en niet werkbaar krijgen van veranderinitiatieven in organisaties. bekijk op YouTube www.lokocartoons.nl Boeken op tafel: Leren veranderen – kennis voor veranderaars in opleiding en praktijk Iedereen verandert, nu wij nog Plezier beleven aan taaie vraagstukken Tijdcodes: 03.00 Waarom er in principe niks mis is met ‘klassieke’ veranderplannen 04.30 Verknoping en complexiteit 10.00 Hoe veel goede, kleine momenten optellen tot iets groots 17.00 Meerwaarde scheppend en voorwaarde scheppend in organisaties 24.00 Anderen in positie brengen om verantwoordelijkheid te nemen, waarom dat niet niks is 30.00 Lokaal mensen meer verantwoordelijkheid geven, wat moet je dan o.a. kunnen: denk aan veranderen, leren en samenwerken 35.00 Waarom een plan saai is en welke waarde het wel heeft 42.00 Lokaal veranderen (klein veranderen) is niet simpel! 48.00 Rollen, taken en verantwoordelijkheden is niet de sleutel naar succes: maar wat dan wel? 55.00 Handelen vanuit een redenering versus handelen vanuit strikte regels 59.00 Kleuren van verandering 1.00 Na kleine successen en lokale praktijken door willen pakken en beleid te maken: kan dat? En werkt dat? 1.05 In veranderen is niet elk puzzelstukje even belangrijk: wat betekent dat voor ons vak? 1.09 Klein veranderen: kunnen deblokkeren in organisaties 1.13 Vraag van Hans aan Eva Naaijkens van de Alan Turingschool in Amsterdam Het bericht Over veranderen in organisaties: klein maar fijn? Tjipcast 028 Hans Vermaak verscheen eerst op Tjipcast.

Gaat ons onderwijs ten onder aan regels? Zijn we stiekem verslaafd geraakt aan prachtige onderwijsvisies die in de praktijk geen betekenis krijgen? Met Remko Keizerwaard ga ik in gesprek over wat voor soort leiderschap er nodig is om niet te verdwalen in dit type afspraken, vage teamdagen en onduidelijke visietrajecten. Hoe doorbreek je dat patroon? Hoe werk je als leider samen met je team en welke valkuilen kan je beter vermijden? En hoe komt het dat zoveel mooie ideeën stagneren wanneer er plannen, stuurgroepen en ontwikkelteams worden geformuleerd? Ondanks de vaak prachtige vergezichten en plannen, lijkt het wel alsof ons onderwijssysteem kickt op regeltjes, protocollen en structuren. Maar vernieuwing in combinatie met regels en controlemechanismen gaan niet goed samen. Hoe kicken we hier als onderwijsprofessional vanaf? Luister nu naar een nieuwe Tip van Tjip met onderwijsmanager Remko Keizerwaard! Het bericht Tip van Tjip 014: Gaat ons onderwijs langzaam ten onder aan regels, procedures en extern opgelegde normen? verscheen eerst op Tjipcast.

In de afgelopen jaren zijn er grote verbeteringen in de bouw- en infrasector doorgevoerd wat betreft veiligheid en gezondheid. Denk aan harde maatregelen gericht op gevaarlijke stoffen, beschermingsmaatregelen en veilig werken. Daarnaast is er ook steeds meer aandacht voor preventie, gezondheid en bijbehorend veilig gedrag. Helaas is de bouw- en infra nog wel de dodelijkste sector in Nederland. Elk jaar gebeuren er ongelukken, soms helaas met dodelijke afloop. Daarnaast is het werk fysiek zwaar, waardoor het nodig om als professional extra belangrijk is bezig te zijn met duurzame inzetbaarheid, plezier, veiligheid en bijvoorbeeld herstel. De spannende vraag in de bouw en infrasector is of het mogelijk is sturing te geven aan het gedrag wat hierbij hoort. Je kunt verplichten of verleiden: maar zijn er andere manieren om naar gedragsverandering te kijken? Hierover ging ik in gesprek met Tjeerd Hobma, algemeen directeur van Volandis. Volandis is een kennis- en adviescentrum dat in het leven is geroepen voor werkgevers en werknemers. Is het volgens Tjeerd mogelijk sturing te geven aan gedrag of zijn er grenzen? En wat is de verantwoordelijkheid van werkgever en de werknemer zelf? bekijk op YouTube gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Links en meer achtergrondinformatie: Werk veilig Houd plezier Kijk vooruit Werken met gevaarlijke stoffen Toolboxmeetings over veiligheid op het werk Gebaren op het werk: veiligheid zichtbaar maken Tijdcodes: 02.00 Duurzame inzetbaarheid, veiligheid en taal die de vakman begrijpt 05.00 Het werk veilig organiseren, waar begin je? 08.00 Werkgeluk meten, kan dat? Veiligheid en de wisselwerking met geluk (en leren) 10.00 Professionals uit de bouw en infra aan tafel krijgen om in gesprek te gaan 12.00 Zicht hebben op je loopbaan 15.00 Veerkracht 18.00 Brede professionele ontwikkeling in plaats van verticale specialisatie 20.00 108 verschillende soorten beroepen. En de taal van de vakman / vrouw 23.00 Leefstijl 27.00 Individuele preventiezorg en de verbinding met werkgevers 29.00 Hoge werkdruk, lage marges en druk op samenwerkingsrelaties 32.00 Een leven lang leren, congres op 7 november! 34.00 Afronding en blik vooruit! Het bericht Hoe organiseer je verantwoordelijk en veilig gedrag in de bouw? Tjipcast 027 met Tjeerd Hopma verscheen eerst op Tjipcast.

Twee weken geleden gaf ik een lezing over het boek We presteerden nog lang en gelukkkig: een sprookjesboek voor managers. I\\et boek verkennen Simon van der Veer en ik de belangrijkste verander- leiderschapslessen die verscholen liggen in eeuwenoude sprookjes. Wat kunnen we leren van Hans en Grietje, de Kleren van de Keizer of de school der Dieren? Luister nu naar een nieuwe Tip van Tjip en je bent binnen 14 minuten weer helemaal op de hoogte! Het bericht Tip van Tjip 013: Wat kunnen we leren van sprookjes? verscheen eerst op Tjipcast.

De afgelopen jaren is er in het onderwijs ruim aandacht voor 21st century skills zoals creativiteit, communicatie en bijvoorbeeld mediawijsheid. Dit gaat gepaard met een steeds ruimere opvatting over wat kennis (bij kinderen) nou precies is. Kennisoverdracht zou hiermee zelfs ouderwets zijn, omdat kinderen dit ‘sociaal construeren” met anderen. Kennis is hiermee vluchtiger en tijdelijker van aard. En de docent wordt meer een coach dan een ”overdrager van kennis’. In combinatie met geromantiseerde beelden over onderwijs zorgt dit volgens Erik Meester voor duidelijke problemen. Deze weeffout in ons onderwijs is een van de grotere oorzaken van de neergaande onderwijsresultaten in Nederland. Ook leidt het volgens Erik Meester tot kansenongelijkheid. Kinderen hebben dus juist recht op kennis! In deze Tjipcast onderbouwt Erik Meester dat in 2019 kennis belangrijker is dan ooit. Kennis is veel meer dan een stoffige boekenkast, maar de grondstof waarmee we leren, kijken, ontdekken en creëren. Dit vraagt onderwijzers en docenten met verstand van didactiek, pedagogiek en natuurlijk: kennis over het onderwerp in kwestie. bekijk op YouTube Gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Algemene informatie en introductie Erik Meester is docent en onderwijsontwikkelaar aan de Radboud Universiteit, opleiding Pedagogische Wetenschappen van Primair Onderwijs. Hij schreef onder andere met Sarah Bergsen en Paul Kirschner een inmiddels bekend pleidooi voor de herwaardering van kennis: De holle retoriek van 21st century skills: Hoezo is kennis minder belangrijk? Boekentips Op de schouders van reuzen – Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten Jongens zijn slimmer dan meisjes – 35 mythes over leren en onderwijs En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven? – Een kwaliteitsaanpak voor scholen   Tijdcodes (in dit geval is het gesprek opgedeeld in 6 grove onderdelen): Subvraag #1: Wat bedoelen we eigenlijk met kennis (op school)? Kennis als mentaal model, geen stoffige mentale boekenkast maar een grondstof voor denkwerk. Voorbeeld PubQuiz (misvatting: ‘hier kan je eindelijk wat met al die nutteloze feitenkennis’) Voorbeeld autorijden (‘kennis en vaardigheden zijn onlosmakelijk verbonden’) Voorbeeld sociale conventies c.q. mores (‘ik ken je nauwelijks Tjip, en toch zitten we hier nu’) Zelfs je ‘geweten’ en je ‘intuïtie’ worden sterk beïnvloed door wat je weet, ook al zijn veel mensen zich daar niet van bewust Mag ik nog iets verder gaan? Je kennis is zelfs zeer bepalend voor wat (onbewust) je aandacht trekt en hoe je de wereld waarneemt. Subvraag #2: Kennis als sociaal construct, het idee van het sociaal constructivisme is erg populair in o.a. de onderwijswereld. Hoe zou dat komen? Het sociaalconstructivisme appelleert aan de dominante (onderbewuste) romantische opvattingen over leren – Er ligt veel nadruk op zelf ontdekken, levensechte situaties, aansluiten bij de belevingswereld van kinderen – Deze kennistheorie c.q. epistemologie is echter niet zomaar door te vertalen naar didactische uitgangspunten Voorbeeld ‘Tussen kunst en kitsch’ (‘experts leren anders dan beginners’) Voorbeeld van onderzoek doen. Denk bijvoorbeeld na over betekenisvolle variabelen? Zie ook deze link: Subvraag #3: Toch zijn er mensen die stellen dat kennis er niet meer zo toe doet vandaag de dag. Het zou meer gaan om het kunnen zoeken van informatie, kunnen samenwerken en experimenteren. Hoe kijk jij daarnaar?  Dat is dus eigenlijk een naïeve, en zo niet een elitaire opvatting, kennis is juist macht Als een ander (veel) meer weet dan jij maakt dat je kwetsbaar (‘ze kunnen je alles wijsmaken, denk aan FAKE NEWS of foodblogs’) Voorbeeld holle retoriek tech bedrijven (‘zij en hun kinderen hebben allen het beste onderwijs genoten’) Uitleg werkgeheugen en langetermijngeheugen (‘hoe meer je weet, hoe meer je kan leren’) Concluderend: het informatief en strategisch gebruik van internet is geen generieke vaardigheid (‘dit is een essentieel inzicht!!!’) Het vereist dat je goed kan lezen, schrijven en rekenen, en veel algemene kennis hebt, daarmee het doel van het funderend onderwijs. Zie ook deze link.  Subvraag #4: Het gaat in het onderwijs veel over creativiteit, innovatie en anders denken. Dat kennis dus ‘zomaar’ kan ontstaan. Ik sprak met kunstenaar Barthel Brussee over een omgekeerd uitgangspunt: kennis leidt tot creativiteit. En dus niet andersom. Je hebt kennis nodig van penselen, licht, verf en compositie om te kunnen schilderen. Uit niets ontstaat veelal niet veel. Hoe kijk jij hiertegen aan in het licht van onderwijs? Creativiteit of kritisch denken berust voor het grootste deel, net als informatie zoeken op internet, op kennis Voorbeeld Mondriaan, Picasso en Rafael Nadal – Voorbeeld van Shakespeare i.r.t. Grie

Remko Keizerwaard werkt al zijn hele werkende leven in het onderwijs. Als leerling kok, als docent, praktijkbegeleider en later als onderwijsmanager in verschillende functies. Nu is hij enkele jaren interim-manager en komt hij in allerlei scholen. We blikken terug op zijn loopbaan en identificeren zijn belangrijkste leiderschapslessen. Welke tips heeft hij voor beginnende managers in het onderwijs? Nieuwsgierig naar meer? Op 30 oktober organiseer ik samen met Remko Keizerwaard een studiedag voor onderwijsleiders. In 1 dag behandelen we alle relevante managementmodellen die er vandaag de dag toe doen. Interesse? Check deze link. bekijk op YouTube Het bericht Tip van Tjip 012 met Remko Keizerwaard: Tips voor beginnende onderwijsleiders verscheen eerst op Tjipcast.

Hoogleraar Anna Bosman ziet de laatste jaren een flinke toename in het aantal dyslexie verklaringen. Een vreemde trend, want er is nogal wat aan te merken op de diagnose van dyslexie. En waarom omschrijven we een leesprobleem als een individuele leerstoornis? Sommige kinderen kunnen ook niet goed sporten, maar dit noemen we ook geen leerstoornis? Volgens Anna Bosman is slecht kunnen lezen eerder het gevolg van ons onderwijs en is het zeer twijfelachtig of we kinderen kunnen diagnosticeren met dyslexie. Daarnaast zijn er steeds meer ouders die niet accepteren dat hun kind minder makkelijk leest. Liever op zoek naar een diagnose en ‘oorzaak’ dan accepteren dat een kind langzaam leest of hier minder bekwaam in is. Bovendien opent een label dyslexie de deur naar extra hulp en begeleiding. Het is big business. Iets waar Follow the Money eerder over berichtte. Kijken we als maatschappij wel voldoende naar de oorzaak van slecht kunnen lezen? Luister nu naar een zeer precieze en onderbouwde Tjipcast over het verschil tussen dyslexie en een leesprobleem. Over goed en slecht onderwijs. En over wie nu eigenlijk onder de streep een probleem heeft: het kind of de school? bekijk op YouTube Tijdcodes 02.30 Onderzoek van Anna Bosman 05.00 Het belang van gezamenlijk lezen in de klas: minstens een half uur! 07.30 Problemen voor zijn als leerkracht, de kritiek op ontdekkend leren 11.00 Praktijkvoorbeeld: school met een bijzondere methodiek 14.00 Definitie van dyslexie (wat is de oorzaak?) en problemen met het operationaliseren van de stoornis (relatief slecht lezen t.o.v. zijn leeftijdsgenoten) 18.00 10% laagst scorende lezers (medisch circuit van lezen), 3% regel = waar is dit op gebasseerd 22.00 Sporten, lezen, reken, tekenen of andere talenten 30.00 Klanken 31.00 Het belang van oefenen 36.00 IQ tests 41.00 Het belang van woorden opschrijven en de schaduwkant van het ‘verleuken’ van ons onderwijs 46.00 De rol van de leerkracht, klassikale instructie 52.00 Een school is niet het bedrijfsleven 55.00 Gemiddelde leessnelheid (link naar FTM onderzoek) 57.00 Plezier beleven aan lezen! 59.00 Onderbouwd onderzoek naar dyslexie: The dyslexia debate 1.00 Afronding en blik vooruit Het bericht Dyslexie of een leesprobleem? Tjipcast 025 met Anna Bosman verscheen eerst op Tjipcast.

Simon van der Veer en ik schreven enkele jaren geleden het sprookjesboek voor managers: We presteerden nog lang en gelukkig. Eigenlijk puur en alleen vanuit onze fascinatie en interesse in sprookjesverhalen, de lessen die erin verscholen liggen en de link met ons werkende leven. In de aankomende maanden willen we de relatie verkennen tussen stripverhalen en werken in organisaties. Welke leiderschapslessen liggen hierin verscholen? Wat kunnen we leren van Lucky Luke, Prins Valliant of Kuifje? Luister nu naar de eerste ‘strip van Tjip’ waar we samen een eerste shortlist samenstellen van ‘geweldige stripfiguren’! Tekening uit het boek We presteerden nog lang en gelukkig, een sprookjesboek voor managers Het bericht Tip van Tjip 011 met Simon van der Veer: Wat kunnen we leren van stripverhalen? verscheen eerst op Tjipcast.

Het is niet al te ingewikkeld om in een organisatie omvangrijke en ambitieuze veranderplannen te formuleren. Maar als het niet in de dagelijkse werkpraktijk van collega’s specifieke betekenis krijgt, dan zal het bij plannen maken blijven. Veranderen in organisaties heeft veel meer met emotie, beleving en individualiteit te maken dan we soms willen denken. Niet alles is in teamsessies of heidagen op te lossen en ‘aan te gaan’. De kern van een veranderopgave ligt in de kwestie of het in de hoofden en harten van professionals kan komen. Een spannend begin van een gesprek met Marco de Witte over de essentie van veranderen. Rationele doelen vragen om concrete betekenis, ruimte om het te kunnen vervormen en zo eigen te maken. Dat is een kernopgave in een veranderproces die veel leiders maar lastig durven aan te gaan. Hoe ga je met deze spanningen om? Je kunt het nu beluisteren in Tjipcast 024! bekijk op YouTube Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Tijdcodes 01.00 Veranderen gaat om ideeen te laten landen in een lokale werkpraktijk 02.00 Ontwerptheorie en zelfsturende teams 04.30 Emotionele verbinding met een grote ambitie 06.00 Persoonlijke motieven en vragen in een veranderproces: een identiteitsvraagstuk 09.00 Emotionele onderstroom 11.00 Leerangst en de wens om te willen bewegen (gevoelde urgentie) 14.00 Oude gedrag, de beginfase van veranderen en een ambitie formuleren 15.00 Aandacht voor de onderstroom 18.00 Waarom, waarom, waarom, daar ontstaat energie, of niet 24.00 De kamer uitlopen, discussies en welles nietes gesprekken 27.00 De rol van leiderschap in verandering, hoe begin je? 31.00 Denken over veranderen, diffuse veranderopgaves en zoeken naar aangrijpingspunten om beweging te organiseren 37.00 Samenwerken doen om te leren samenwerken 42.00 Dynamiek tussen veranderidee en lokale werkpraktijk 46.00 Laag voor laag ingrijpen in een organisaties, waarom doen we dat? En welke rol spelen verticale relaties? 50.00 Veranderkleuren, verschillende realiteiten in organisaties 55.00 Eerste orde, tweede orde en derde orde verandering 59.00 Privaat – publieke sector, ambitie en urgentie 1.03 Overdracht, persoonlijk leiderschap en de rol van opvoeding en historie (de rol van de veranderaar) 1.06 Onbewuste patronen in kaart brengen, ze opnieuw ervaren 1.09 Afronding en blik vooruit! Het bericht Wat is de essentie van veranderen in organisaties? Tjipcast 024 met Marco de Witte verscheen eerst op Tjipcast.

Met onderwijskundige Peter Loonen ga ik in gesprek over de start van het schooljaar. Het moment dat we vaak overlopen met energie en mooie plannen hebben voor het aanstaande schooljaar. Maar helaas kan dat ook snel wegzakken, voor je het weet verliezen we ons in ingewikkelde examenplannen, overleggen, discussies en inspectiebezoeken. Hoe hou je die positieve energie vast? En wat is daarvoor nodig? We blikken ook vooruit op de spieken studiedag van 30 oktober. Op deze studiedag kunnen onderwijsleiders in 1 dag overzicht en inzicht krijgen in de belangrijkste managementmodellen die er vandaag de dag toe doen. Over leren, veranderen, coachen en leidinggeven en nog veel meer. Op basis van het boek ‘Spiekboekje voor Managers. Met veel praktische toepasbaarheid, een no-nonsense filosofie, boordevol actuele casuïstiek en veel discussie en verdieping. Schrijf je nu in via deze link! bekijk op YouTube Het bericht Tip van Tjip 010 met Peter Loonen: Hoe begin je aan het nieuwe schooljaar? verscheen eerst op Tjipcast.

Verslaving is een groot maatschappelijk probleem. Zo zijn er in Nederland ongeveer 1 miljoen mensen die zwaar en problematisch drinken. Maar van deze groep laat maar een kleine 80.000 mensen zich behandelen. En ongeveer 18% van de Nederlandse bevolking rookt dagelijks en is ‘verslaafd’. Waarom doen deze mensen dat? En waarom stoppen ze niet, het is immers levensbedreigend en zeker niet gezond! Verslaving is echter een complex verschijnsel. En afkicken blijkt niet makkelijk en vraagt om meer dan pure wilskracht. Er speelt vaak meer op de achtergrond zoals schaamte, onvermogen om te veranderen, sociale druk, eenzaamheid of meervoudige middelen afhankelijkheid. Verslaving is een chronische hersenziekte en vraagt specifieke hulp en begeleiding. Niet alleen het fysieke vraagt aandacht, in grote mate is het ook een gedragskwestie. In deze Tjipcast spreek ik hoogleraar verslaving en verslavingszorg Cor de Jong over verslaving, afkicken en kunnen minderen. We verkennen hoe verslaving werkt, hoe het ontstaat en op wat de belangrijkste aanknopingspunten zijn uit de wetenschap vandaag de dag. bekijk op YouTube Tijdcodes 04.00 Het vak van verslavingszorg, ontwikkelingen in de afgelopen jaren 05.00 Verslaving, wat is een werkbare definitie? 07.00 Controleverlies 09.45 Het gaat steeds een beetje slechter, maar merk je dat ook? Beloningssysteem en het programmeren van je hersenen 13.00 Precies weten waar je kunt scoren 15.00 Biologisch, sociaal en psychologische componenten van verslaving 18.00 Diagnose stellen, vroeger en nu en de rol van schaamte 21.00 Roken in de zorg 24.00 Sociale druk van anderen 27.00 Seksverslaving (film Shame), ongeluk en de zoektocht naar geluk 31.00 Verslaving bij autochtonen, Aboriginals, Indianen en complexiteit van verslaving 33.00 Minderen en je gebruik onder controle krijgen 36.00 Fysieke routines in relatie tot verslaving 39.00 Verslaving en de prestatiesamenleving 43.00 Omgaan met tegenslagen 47.00 Verslaving aan zinloze routines ook in de zorg 50.00 Ervaring van Cor van bureaucratie in de zorg 53.00 Sociale systeem aanpakken rondom de verslaafde 56.00 Afronden en de verklarende woordenlijst Het bericht Wanneer ben je verslaafd? En hoe kom je er vanaf? Tjipcast 023 met Cor de Jong verscheen eerst op Tjipcast.

Generieke, groots uitgerolde veranderplannen hebben hun langste tijd gehad. Steeds vaker komen we erachter dat vraagstukken waar organisaties mee in aanraking komen om een andere aanpak vragen. Het speelveld, de spelers en de spelambitie is de afgelopen jaren fundamenteel anders geworden. Snelheid maken, innoveren, leren en uitproberen zijn meer en meer doorslaggevende kenmerken van succesvolle trajecten. Maar hoe geef je leiding en richting aan dit soort veranderprocessen? In zijn meest recente boek ‘Veranderen als samenspel’ presenteert hoogleraar Jaap Boonstra hiervoor een spelmodel voor verandering. Door meervoudig te leren kijken, speldynamiek te benutten en bijvoorbeeld met een doorleefde spelambitie te werken. Een unieke kijk op veranderen die ook nog eens praktisch en toepasbaar is! Over deze nieuwe manier van kijken naar veranderen gingen Jaap en ik in gesprek in Tjipcast 022. bekijk op YouTube Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Boeken die op tafel liggen Verslaafd aan organiseren, acht sluipmoordenaars die verandering tegenhouden Veranderen als samenspel, Een positieve kijk op het veranderen en vernieuwen van organisaties Verandermanagement in 28 lessen Tijdcodes 01.00 Een positieve kijk op verandering! Maar meedoen is een persoonlijke afweging 02.00 Wat gaan we doen? De kernvraag van spelen 05.00 Wat maakt dat professionals moe worden van verandertrajecten? 08.00 Antwoorden uit bestaande managementliteratuur, de noodzaak om anders te kijken naar veranderen 12.00 Spelpatronen, spanning en tegenstellingen 17.00 Variëteit aan initiatieven, leren van experimenten en duiding door enkele maatschappelijke vraagstukken 20.00 Gestandaardiseerde aanpakken hebben hun langste tijd gehad 24.00 Diverse veranderverhalen en toewerken naar één verhaal (energie loskrijgen) 27.00 Het is nooit af, dat weet je zeker (doorgaande beweging van spelen) 30.00 Spel als activiteit 34.00 Homo Ludens 37.00 Liefde voor je vak, goed werk willen doen 42.00 Chocolade maken van data en informatie 46.00 Doe je mee als startvraag 50.00 Nieuwsgierigheid als aanjager van verandering 53.00 Spelregels, cultuur en patronen leren zien 57.00 Taaie vraag bij veranderprocessen: Wat doen we wel en wat doen we ook echt niet? 01.00 Goede vragen durven stellen 01.03 Vervolgvragen en blik vooruit Het bericht Hoe kan je als organisatie spelend veranderen? Tjipcast 022 met Jaap Boonstra verscheen eerst op Tjipcast.

Bestaat er zoiets als het menselijk kwaad? Kunnen we ‘het kwaad’ definiëren door het te herleiden naar menselijke intenties, gedragingen en normen? Over deze spannende vraag ga ik in gesprek met filosoof en rechter Klaas Rozemond. Hij werkt momenteel aan een boek over het kwaad en grijpt terug op het strafproces van Adolf Eichmann na de Tweede Wereldoorlog. Klaas daagt ons uit zelf na te durven denken over wat het kwaad is. Hoe oordelen we als mens over ‘het kwaad’? Wat is de rol van moraliteit en geweten? Bij een moordenaar of inbreker is dit al ingewikkeld, maar hoe zit dit bij het ontkennen van bijvoorbeeld de opwarming van de aarde? Immers, dit heeft ook onherstelbaar leed tot gevolg. Is het kwaad in staat van gedaante te wisselen? Kijk of luister nu naar een zeer spannend gesprek over de duistere kant van de mens. bekijk op YouTube Deze cartoon is gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Boeken van Klaas Rozemond Filosofie voor de zwijnen, over het geluk van mens en dier Het aardse leven, een filosofische handleiding De laatste filosoof, testament van een denker Tijdcodes 01.00 Introductie van het kwaad 03.30 Het proces van Eichmann, introductie 07.00 Laatste woorden van Adolf Eichmann 10.00 Hannah Arendt over Eichmann, over bevelen, tegen bevelen ingaan en gehoorzaamheid 11.00 Het bevel van je meerdere 14.00 Deportaties van de Joden, Eichmann als logistiek genius, die soms toch bewust tegen afspraken inging (rol van geweten) 18.00 Het klassieke kwaad, je weet wat het recht is, wat de moraal is en je besluit er tegenin te gaan uit eigen belang 22.00 Harry Mulisch over het Eichmann proces 25.00 Ontkennen, bekennen en de realisatie van straf en sociale normen 30.00 Emotieloos, verschrikkingen plegen zonder geraakt te worden, maar Eichmann was geen ‘enge man’ 35.00 Juridische discussies over het kwaad 37.00 Ontmenselijking van mensen, kenmerk van het kwaad 45.00 Politiek systeem waarin het kwaad kan gedijen, voorbeeld van WO2 50.00 Moreel oordeel, erger willen voorkomen, maar wat is erger dan genocide? 55.00 Dubbel bewustzijn (erkenning van eigen misdadigheid) 01.00 Machtsovername 01.03 De mens als het kwaad in de 21ste eeuw 01.07 Bewust liegen over het klimaat, voorbeeld van Baudet en het ‘nieuwe kwaad’ 01.10 Machteloos en jezelf ontslaan van je plicht om te handelen en te denken 01.11 Hoopvol perspectief tegen het kwaad anno nu? Het bericht Bestaat het menselijk kwaad? Tjipcast 021 met Klaas Rozemond verscheen eerst op Tjipcast.

Op veel scholen verdwijnen de handvaardigheidslokalen. Eind 2018 schreef ik hierover een opiniestuk in het NRC. Ik kreeg hier ontzettend veel reacties op. Hoe kan dit als we tegelijkertijd geen vakmensen kunnen vinden in Nederland? En hoe komt het dat we leren timmeren, zagen en ‘iets maken’ met je handen niet meer zo hoog op de prioriteitenladder hebben staan? Je handen als instrument leren gebruik en de wereld ‘kunnen vormgeven’ is minstens zo belangrijk! Gelukkig is er een spannende nieuwe beweging in Nederland gaande: het maakonderwijs ook wel ’the maker movement’. Hier gaat leren en mooie dingen maken hand in hand! En dit kan in de klas, bij de bieb of op bezoek bij de fietsenmaker. Met maakonderwijs expert Wytkse de Man van de Alan Turingschool in hartje Amsterdam ga ik hierover in gesprek. We verkennen hoe leerkrachten kunnen starten met maakonderwijs en wat het vraagt van de dagelijkse schoolomgeving. bekijk op YouTube Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Tijdcodes 01.00 Kunstonderwijs en de brug naar school 02.00 Wereldburgerschap en maakonderwijs op de Alan Turingschool 0.40 Maakopdracht in de klas, hoe ga je aan de slag? 07.30 Verbindingen leggen tussen disciplines en de rol van de leerkracht 11.00 De rol van de kunstdocent of ‘maker” 15.00 Brief van de Koning 18.00 Om je heen kijken in je omgeving en slim aansluiten bij wat er mogelijk is 21.00 Verschillende soorten kennis (techniek, geschiedenis, aardrijkskunde) 25.00 Maakproject in de tuin van school, praktijkvoorbeeld 28.00 Slagvaardige kinderen 33.00 De leerkracht heeft ook wat te leren! Luisteren, laat ze struikelen, kijken, helpen en niet overnemen.. 38.00 Maker spaces! Plekken in Nederland waar je als school verbinding mee kunt leggen 42.00 Samen optrekken: de rol van de docent en ‘maakexpert’ 46.00 Hedendaagse kunst erbij halen, het hoeft niet, maar het kan wel! Art en science VO link 47.00 Afrondende woorden en blik vooruit Het bericht Het belang van maakonderwijs op de basisschool. Tjipcast 020 met Wytske de Man verscheen eerst op Tjipcast.

Een lerende organisatie stelt de kerntaak richting zijn klanten centraal en is bereid elk werkproces, procedure of structuur ter discussie te stellen als deze geen waarde toevoegt. Maar hoe blijf je met elkaar scherp op deze kerntaak? En hoe voorkom je zinloze hiërarchie en vertraging zoals bureaucratie en doorgeslagen zelforganisatie? Met Simon van der Veer verkennen we belangrijke uitgangspunten voor een lerende organisatie zoals vakmanschap, autonomie, beslissingsbevoegdheid en de rol van historie en cultuur in een organisatie. bekijk op YouTube Speakersnotes Boeken die op tafel liggen Iedereen verandert, nu wij nog (Hans Vermaak) Heart of enterprise (Stefford Beer) Handboek teamcoaching (Martijn Vroemen) Tijdcodes 04.00 Het label van lerende organisatie en de zoektocht naar toegevoegde waarde 04.45 Is de voorkant van de organisatie leidend? 08.00 Feodale systeem, een historisch perspectief 09.50 Zelforganisatie, dat gaat vanzelf 12.50 Ratio versus emotie 13.00 Planning en control als verbindend en sociaal proces 16.00 Hoe wordt het geld verdiend en hoe wordt het verdeeld? 20.00 Wat is het bestaansrecht van deze organisatie? 25.00 Goede vragen durven stellen 28.00 Persoonlijk leiderschap verbeteren of de omgeving beter begrijpen? 34.00 Inchecken en uitchecken 37.00 Ben je bereid om de prijs ‘van leren’ te betalen? 41.00 Spannende gesprekken die je juist wel moet durven voeren = gemakkelijk voelen in ongemakkelijke situaties 45.40 Nieuw boek: kijk het beest in de bek 49.00 Vage grenzen van organisaties 52.00 Waar begint het? Bij het directe contact met de klant 56.00 Vakgenoten en kritische reflectie 58.00 Afronding en blik vooruit Het bericht Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019 met Simon van der Veer verscheen eerst op Tjipcast.

Veel organisaties besteden flinke tijd en energie aan activiteiten die weinig tot geen impact hebben. Meestal weten collega’s dit ook haarfijn te benoemen. Het zijn de klassieke studiedagen, de oeverloze vergaderingen, de neiging alles in visiedocumenten te verpakken en ga zo maar door. We zijn er dus wel bewust van, maar zijn niet in staat ermee te stoppen. Typisch een verslaving! In deze Tjipcast gaat Frank Hulsbos met Tjip in gesprek over dit ongewone perspectief op organisaties: verslaving en hardnekkige routines. Hoe kick je af? Waar begin je en wat te doen bij een terugval? bekijk op YouTube www.lokocartoons.nl Speakersnotes Tijdcodes 01.00 Verslaving in organisaties, de parallel tussen afkicken en veranderen 04.00 Controleverlies, afhankelijkheid en dwangmatig gedrag 07.30 Gedrag en ons brein 10.00 Wie zijn verslaafd? 13.00 Machtverslaving 17.00 Een doel hebben of een visie hebben, is dat nodig? 20.00 Probleemverslaving 24.00 Veranderen en de rol van experimenteren en nieuwsgierigheid 25.00 Terugval op hierarchie, verstoord beloningssysteem, beperkt leergedrag en sociale schade 30.00 Zinloos werk 33.00 Sluipmoordenaars 34.00 Afkicken en minderen 39.00 Reguleren en ‘ken uzelf’ 43.00 Over-organiseren? 46.00 Tegenstellingen 50.00 Autonomie, didactiek en pedagogiek 52.30 Verklaringen van verslaving 54.00 Systeemperspectief, individu versus geheel Het bericht Help! Organisaties zijn verslaafd! Hoe kicken we af van zinloze routines? Tjipcast 018 verscheen eerst op Tjipcast.

Steeds meer professionals willen in een organisatie werken die verder kijkt dan winst maken, groei forceren en de kosten zo laag mogelijk houden. Ze zoeken naar een werkomgeving waar het mogelijk is om iets wezenlijks bij te dragen aan de samenleving. En dat gaat verder dan ecologische doelen. Ze willen dit bereiken door mee te doen in besluitvormingsprocessen, met partners samen te werken en na te mogen en kunnen denken over innovatie. Sterker nog, jonge professionals zoeken organisaties die hun kunnen helpen om doelen te bereiken in plaats van andersom! Dit soort opvattingen over werk, salaris, doel en ambitie zijn de laatste jaren flink aan het veranderen. En dat vraagt een proces van ‘nieuw’ organiseren: een andere kijk op werken, leven en ondernemen. Hierover ging ik in gesprek met Lenette Schuyt. Luister of kijk nu naar een uitermate boeiende Tjipcast! bekijk op YouTube www.lokocartoons.nl Speakersnotes Tijdcodes 01.00 Interesse in anders organiseren 03.00 Nieuwe initiatieven om ons heen 05.00 Ziel en zakelijkheid, de harde en zachte kant 07.40 Eigendom, meer winst, meer meer en meer 08.00 Betekenis geven aan wat je doet 12.00 Vertrouwen in mensen, totdat het tegendeel wordt bewezen 16.00 Welke bijdrage wil jij leveren? 21.00 Existentiële crisis van de midden manager 28.00 Purpose, doel en visie 33.00 Mensgerichte zorg, wat betekent dat eigenlijk? 36.00 Hiërarchie 43.00 Mannen en vrouwen 47.00 De apenrots, belemmerende patronen 49.00 Minder grenzen, organisch en rol van de buitenwereld 52.00 Bureaucratie 55.00 Samenwerken is ook een individuele zoektocht 57.00 Vervolgvragen Het bericht Wat is er nieuw aan nieuw organiseren? Tjipcast 017 met Lenette Schuyt verscheen eerst op Tjipcast.

Snelheid, reactievermogen en wendbaarheid is voor een organisatie in de 21ste eeuw cruciaal. Je producten of diensten aanpassen aan de wensen van je klant, inspelen op innovatie en ondernemerschap zijn hierin belangrijke bekwaamheden. Maar hoe ontwikkel je snelheid in een organisatie? Hoe zorg je ervoor dat je niet te lang blijft praten, maar je rap van je stoel afkomt en aan de slag gaat? Wat moet je hiervoor kunnen en welk type leiderschap staat hierbij centraal? En welk leiderschap haalt juist de vaart uit een organisatie? Hierover gaat deze uiterst optimistische, toepasbare en vlotte Tjipcast met niemand minder dan Hans van der Loo! bekijk op YouTube Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl Speakersnotes Tijdcodes 01.00 Het belang van lezen, studeren en reizen 05.00 De Volvo Ocean Race, leiderschap, samenwerken en presteren 09.00 Strategie bepalen, was het vroeger nog 5-10 jaar vooruitkijken, nu is het maximaal 3-6 maanden 13.00 Het ene kunnen en het andere, complexiteit, meervoudig kijken en bekwaamheden als leider 15.00 Veranderen richting ‘op zoek gaan naar’ en het voorkomen van de rode knop (het belang van lef en durf) 19.00 Energie als levenskracht, banen en bezieling 22.00 Energie, gedrag en prestaties 24.00 Discipline, doorzettingsvermogen en concentratie 26.00 Je eigen energie 29.00 Mensen meenemen, uitnodigen en uitdagen, maar toch het gedoe vaak niet willen aankijken 33.00 Het belang van informeel praten, overleggen en uitwisselen 36.00 Het belang van spanning, specifiek durven zijn en fantasie 41.00 Nieuwe werkplekken en cultuurverandering 45.00 Van buiten naar binnen toe kijken 48.00 Wil je het ook echt? 51.00 Ga aan de slag, ook al gaat het mis (daar leer je van!), belang van hypotheses toetsen en werkende weg veranderen 55.00 Leiderschap verbeteren is geen doel op zich 58.00 3 maanden aan de slag.. en dan? 01.00 Nieuwe vragen en vaart maken! Het bericht Vaart maken in organisaties, hoe doe je dat? Tjipcast 016 met Hans van der Loo verscheen eerst op Tjipcast.

Het gesprek dat ik voerde met Manon Ruijters over professionaliteit (Tjipcast 014) was ontzettend boeiend, interessant en zat vol met allerlei nieuwe vragen, inzichten en reflecties over mooi werk. We raakten er bijna niet over uitgepraat. En dat gebeurde dan ook nadat de opname stopte. Al gauw bedachten om dit een deel II te noemen en snel de recorder aan te zetten. Hierin bevraagt Manon mij! In niet meer dan 13 minuten blikken we samen terug op de eerste Tjipcast opnames. Bijzonder leuk en leerzaam! Eigenlijk meer een Tip voorTjip 🙂 De opname is niet alleen als gebruikelijke podcast te beluisteren, maar ook op youtube te zien. Check de link hieronder! bekijk op YouTube Het bericht Tip voor Tjip 009: Manon ruijters interviewt mij na het opnemen van 15 Tjipcasts verscheen eerst op Tjipcast.

Niets doen is niet makkelijk. Probeer het maar eens. Maar soms is niets doen wel heel fijn, bijvoorbeeld op vakantie of als je ineens geconfronteerd wordt met ‘wachttijd”. En nietsdoen leidt vaak ook tot mooie nieuwe inzichten en ideeën! Mediteren is eigenlijk ook een vorm van georganiseerd niets doen. Waarom zijn zoveel mensen hier fan van? En is onze samenleving nog wel ingericht om niets te doen? Is niets doen nog wel in de mode? Luister of kijk nu naar een onconventioneel gesprek over lummelen, rommelen en uit het raam kijken. Een heerlijke opmaat naar de zomervakantie! bekijk op YouTube Cartoon is gemaakt door www.Lokocartoons.nl Speakersnotes Tijdcodes 01.00 Het probleem van niets doen en wat we dan al gauw gaan denken 04.00 Ik zit hier weer niets te doen, voorbeeld uit Afrika 07.00 De telefoon 10.00 Stilte 12.30 Rust en weer doorgaan 14.00 Doelen, zijn ze van jezelf of van anderen? 15.50 Worden we slim van niets doen? 18.00 Creativiteit en tijdverspilling 22.00 Puzzelen en zoeken naar antwoorden 22.40 Jeukwoord van het jaar: de essentie 25.30 1 minuut stilte 27.30 Opa van Derk, keek altijd op de klok 30.00 Doe ik het goed? 32.45 De meditatie app, werkt het? 36.00 Praktijkvoorbeeld van kennisdelen 37.00 Er gebeurt meer dan je denkt in het nietsdoen 39.00 Ritme en structuur die ruimte geeft 40.00 Lunchtijd op school 43.00 Opdracht met de rozijn 44.50 Ogen openzetten voor toeval Het bericht Zomertip! Kunnen we nog wel niets doen? Tjipcast 015 met Derk van der Pol verscheen eerst op Tjipcast.

De meeste van ons kunnen precies het verschil uitleggen tussen een hele goede en slechte training of opleiding. Vaak doen we dit op basis van eigen ervaringen. Waar het kan gaan om de toepasbaarheid van aangereikte kennis, de ervaren begeleider of de prettige groep deelnemers waar iedereen elkaar uitdaagt en steunt om het maximale eruit te halen. Is het echter ook mogelijk dit soort ‘leerervaringen’ bewust te ontwerpen? Zijn er uitgangspunten en kenmerken van een ontwerpproces die de kans op krachtige leerprocessen’ groter maakt? Zodat ze baat hebben bij het individu, het team en de organisatie waar een professional werkt? bekijk op YouTube Cartoon is gemaakt door www.lokocartoons.nl Speakersnotes Tijdcodes 02.30 Opleiding als middel en geen doel en waarom leertraject een beter woord is 03.30 Leren geeft meer ruimte dan opleiden 06.00 Verplichten van leren, kan dat? 07.00 Wanneer maak jij het verschil? Meestal leer je dat niet op een school 09.30 Opleidingskunde als vak en discipline, leren in het werk, rond het werk en voor het werk 12.45 Verklaringen waarom er nog veel getraind wordt in organisaties 17.00 Diegene die het werk doen, staan aan de basis van het leertraject 21.00 De rol van HR(D) en trainingsprofessionals in organisaties 25.00 Benaderingen om naar ontwerpen te kijken 30.00 Leerdoelen, kan je daar mee werken als ontwerper? 33.00 Werk centraal stellen, van competentie naar bekwaamheid 36.00 Pleidooi voor de analyse (vaak wordt dit vergeten) 40.00 Evalueren die je constant, niet alleen op het einde 43.00 Enkele valkuilen. Teveel werken met ‘saaie methodes, durf verder te kijken dan een interview afnemen: dagboek bijhouden, filmpjes maken en andere tools benutten 43.30 Visie op leren, wat heb je daaraan als ontwerper? 45.45 Primaire proces van de organisatie heeft grote invloed op de leervoorkeur. 47.10 Meegaan in de dominante manier van leren als ontwerper, ook al kan dat niet altijd het best werken 47.55 Risico van te mooie woorden omtrent leren, praat en doe theorie 49.40 Passie om het werk te bestuderen, daar gaat het om! Link naar een introductie artikel over ‘leren ontwerpen’ vind je hier.Het bericht Hoe ontwerp je een goed leertraject?Tjipcast 013 met Mariël Rondeel verscheen eerst op Tjipcast.

In deze achtste Tip van Tjip ga ik dieper in op de vraag hoe organisaties erin kunnen slagen om opgedane kennis en expertise te delen tussen collega’s, teams of afdelingen. Dit naar aanleiding van twee recente projecten waar ik gevraagd ben om mee te denken hoe (en eigenlijk of) kennis van hun professionals beter deelbaar te maken is. Ik doe dit door een werkbare definitie van kennisdelen in organisaties te geven. Zo is informatie iets heel anders dan kennis. Een fout die nog veel gemaakt wordt. Daarnaast noem ik enkele principes die bevorderlijk zijn voor dit soort ‘deelprocessen’. Zo is kennis een resultaat van een leerproces. En leren vraagt om nieuwsgierigheid, urgentie of een aanleiding (een zogeheten ‘pull’ strategie). Ik sluit af met een aantal praktische tips hoe je deze ideeën kunt toepassen in je eigen werkpraktijk. Het bericht Tip van Tjip 008: Werk maken van kennisdelen in organisaties verscheen eerst op Tjipcast.

Leren en ontwikkelen is in zekere zin de kern van ons bestaan. Wij als mensen doen niet anders, misschien kunnen we zelfs niet anders. Maar deze termen kunnen in organisaties snel nauw worden gedefinieerd, waardoor er minder ruimte overblijft voor intuïtie, vakmanschap en bijvoorbeeld praktische wijsheid. Zo betekent het woord professionaliseren iets heel anders dan ‘professional’ zijn. En de vraag ”Wanneer doe je het goed?’ kan bij de leden van een team fundamenteel verschillende reacties oproepen. Het zijn enkele thema’s waar Manon Ruijters zich al geruime tijd mee bezighoudt. Als lector professionele identiteit en organisatieontwikkeling aan de Aeres Hogeschool. En sinds 2017 is ze hoogleraar aan de vrije Universiteit Amsterdam waar ze zich richt op leren, ontwikkelen en gedragsverandering. Luister of kijk nu naar een nieuwe Tjipcast over goede vragen te durven stellen, het cruciale verschil tussen reflecteren en evalueren en onze zoektocht naar betekenisgeving in ons werk. bekijk op YouTube Gemaakt door Lodewijk van Lokocartoons.nl Speakersnotes Tijdcodes 01.20 Wat is professionaliteit? 02.20 Iets meer professionaliteit verwacht en de impliciete norm (is die er wel?) 04.30 Wanneer heb jij het goed gedaan als professional? 09.00 De praktijk in de wetenschap 13.00 Wat is goed werk? 14.00 De rol van informele systemen in organisaties. 14.30 De ecologische visie op leren 18.00 Wat levert het nou op? En waarom dit zo’n lastige vraag is i.r.t. leren 22.00 Ondersteunende systemen, netwerken die niet werken en al het gedoe wat we om het werk heen organiseren 28.00 Contracteren en samenwerken 33.00 Afwegingsprocessen rondom professionaliseren 38.00 Praten over een norm, het verschil tussen reflectie en evaluatie 42.00 Deugden 50.00 Praten over wat goed werk is dat werkt 52.00 De vijand van leren? Spanning tussen instrumentele en creatieve rationaliteit 59.00 Vragen stellen, soms werkt het ook niet 1.03 Onderzoekend leren, kwetsbaar opstellen en het ‘niet mogen weten’ 1.06 De wetenschap van leren, veranderen en gedragsverandering Het bericht Wat is professionaliteit? En hoe geef je het vorm in een organisatie? Tjipcast 014 met Manon Ruijters verscheen eerst op Tjipcast.

In deze zevende Tip van Tjip ga ik dieper in op het thema verslaving in organisaties. Verslaving gaat over die processen en activiteiten waar iedereen van weet dat het zinloos is, maar toch blijven we ze vrolijk uitvoeren. Hoe komt dat eigenlijk? Wat voor verslavingen in organisaties zijn dominant vandaag de dag? En hoe kan je als organisatie of team afkicken? Het bericht Tip van Tjip 007: Veranderen in organisaties? Een kwestie van afkicken verscheen eerst op Tjipcast.

Schoongewoon is een uniek schoonmaakbedrijf: alle medewerkers zijn georganiseerd in lokale coöperaties en iedereen is volledig eigenaar van de onderneming. Schoongewoon kiest een andere koers in een zeer agressieve concurrerende branche waar professionals meestal weinig tot niets in te brengen hebben. Wat betekent het als letterlijk alle professionals verregaande invloed kunnen nemen op de besluitvorming, de winstverdeling en inrichting van de dagelijkse samenwerking? Wat vraagt het van deze professionals die hier meestal nog totaal geen ervaring mee hebben? En waarom zou je deze organisatievorm eigenlijk kiezen? Thijs Spaargaren geeft in deze Tjipcast op zeer heldere wijze (en zonder managementjargon) toelichting op de werkingswijze van Schoongewoon. Eigenaarschap heeft grote voordelen: Een sterke verbinding met alle zakelijke facetten van ondernemen, meer trots en plezier in het werk en gelukkige collega’s. Maar deze vorm van ondernemen doet nog iets anders: Klanten zijn er nieuwsgierig naar, stellen er vragen over en willen ‘meedoen’. Kijk of luister nu naar een geweldig praktisch verhaal over ondernemerschap, samenwerken en vakmanschap! bekijk op YouTube Speakersnotes Tijdcodes 0.30 Hoe is Schoongewoon ontstaan? 02.00 Structuur en toelichting op de structuur van de onderneming 05.00 Kan iedereen eigenaar zijn van het bedrijf waar hij of zij werkt? 08.30 Aanspraak maken op andere bekwaamheden behalve kunnen schoonmaken 12.30 Zicht op financiën en andere ‘nieuwe vragen” 16.30 Kies je klanten uit en andersom, wees kritisch 21.00 Anders organiseren, afleren om leiding te geven 26.00 Oplossingen zoeken voor taaie vraagstukken 27.30 Ondersteunende diensten, HR en andere afdelingen 31.00 Winst is niet zo belangrijk voor deze ondernemers, het gaat om voldoende capaciteit en het werk ‘goed kunnen uitvoeren” 35.20 Met plezier naar je werk gaan 38.00 Besluiten voorleggen aan de leden 42.00 Oprecht zijn, de rol van eerlijkheid en het model voor continuïteit 46.00 Op zoek naar jong talent 46.20 Positief en realistisch beeld hebben. Het gaat niet altijd goed 51.00 Stabiliteit, omzetgroei en jonge mensen aantrekken, kritisch blijven kijken naar de structuur van je onderneming 52.00 Een sociale schoonmaakbranche 52.10 Zelfsturend team als verdienmodel 53.45 Coöperatie opstarten waar klanten mede-eigenaar van zijn, de nieuwe stappen van Schoongewoon! Het bericht Hoeveel eigenaarschap kunnen professionals aan? Tjipcast 012 met Thijs Spaargaren van Schoongewoon verscheen eerst op Tjipcast.

In deze zesde Tip van Tjip verken ik samen met Simon van der Veer het concept lerende organisatie. Veel organisaties hebben het hoog op de agenda staan, maar is het eigenlijk een doel of middel? En hoe slaag je erin een balans aan te brengen tussen prestatieverbetering en leren? Wat doe je met ‘de onderstroom’ zoals gebrekkig vertrouwen en emoties als doelen niet behaald worden? Luister nu naar 6 praktische tips waar je morgen direct mee aan het werk kunt! Het bericht Tip van Tjip 006: Hoe werk je aan een lerende organisatie? Met Simon van der Veer verscheen eerst op Tjipcast.

Het onderwijs vormt niet, het vervormt. Doordat het uitgaat van verkeerde aannames en ideeën. Hier begint hoogleraar Jan Bransen zijn kritisch betoog om anders te durven kijken naar onderwijs, leren en ontwikkeling. Want leren is veel meer dan een toets of examen halen. Reflectie en onderzoek doen naar wie je bent als mens, wat je drijft en motiveert is minstens zo waardevol! Maar deze activiteiten vragen ruimte, aandacht en begeleiding en zijn bovendien niet zo makkelijk ’te meten’. In deze Tjipcast spreek ik uitgebreid met Jan Bransen over zijn nieuwe boek ‘Gevormd, of vervormd? Pleidooi voor ander onderwijs’. Een buitengewoon spannend gesprek over de rol van kennis, experimenteren en het belang van motivatie en ‘zin in leren’. Want uiteindelijk is leren veel meer dan de spiegel van een helder gegeven instructie. Durven we nog wel zo naar ons onderwijs te kijken? bekijk op YouTube Speakersnotes Tijdcodes 0.30 Filosofie en onderwijs, zo’n gekke combinatie is het niet 1.00 De analyse van de taal 3.00 Waarom dit boek? Menselijk gedrag, ontwikkelen en vormen en dus ‘iets’ met onderwijs 3.30 Eerder boek over gezond verstand 4.00 Kritische reflectie: willen studenten nog wel studeren? Of willen ze tentamens halen? Hoe is dat zo gekomen? 5.00 Calculerend leren versus het hebben van een doel 8.00 De onderbouw 9.40 Leeropbrengsten en leerdoelen, wat is het verschil? 13.00 Gedragsontwikkeling, de weg naar het leerdoel toe (maar kan dat wel?) 17.00 Zelfvertrouwen en jezelf leren beheersen, hoe ontwikkel je dat? Dit is ook onderdeel van ‘lid worden van onze taalgemeenschap’ 20.00 Vragen die ons denken stimuleren, ook al is er geen pasklaar antwoord 23.00 De hoog – laag metafoor van onderwijs 23.40 Leren zien als de spiegel van instructie, waar is dan de wil en motivatie? 29.00 Toets na toets 31.30 Agora onderwijs en andere varianten zoals het Vathorst college 37.00 Biologie van het leren 42.00 Naïef idee om te denken dat je kinderen MOET bezighouden 44.00 Leren van de ervaring, dat is veel meer dan alleen de expliciete instructie 45.00 Moet het onderwijs nog wel summatief toetsen (examen wel of niet slagen)? 51.00 Het belang van vragen stellen, onderzoek doen en ‘doorleren’ 55.00 De inrichting van de school en het belang van ‘de wil tot leren’ 58.00 Circus om school heen, verbeteren van overgangen tussen niveaus 59.00 De universiteit als fabriek 1.01 Onderzoek doen: vragen in een ruimte je weg proberen te vinden, het belang van houding en attitude (in plaats van het bouwen aan een evidence based model van de werkelijkheid) 1.03 Context neutrale kennis? 1.04 Je verstand durven gebruiken! Het bericht Ons onderwijs vormt niet, maar vervormt. Tijd om anders te durven kijken naar ons onderwijssysteem. Tjipcast 011 met Jan Bransen verscheen eerst op Tjipcast.

In deze vijfde Tip van Tjip verken ik hoe organisaties op een innovatieve manier kunnen werken aan leren en professionaliseren. Hoe? Door de klassieke meester – gezel relatie te herwaarderen. Dat betekent aandacht voor expertiseverschil, tijd om te oefenen en met directe begeleiding volgend uit een ambitieus doel. Ik verken dit perspectief aan de hand van een onderzoek dat ik uitvoerde met Geert Berghs en Joseph Kessels naar Meesters & Gezellen. Een concertreeks waarin getalenteerde jonge musici optrekken met zeer ervaren musici. Zeker niet te missen als je geïnteresseerd bent in de relatie tussen informeel leren, netwerken, de filosofie van community of practice en prestatieverbetering in organisaties. Het bericht Tip van Tjip 005: Meesters en Gezellen, anders durven kijken naar leren en professionaliseren in organisaties verscheen eerst op Tjipcast.