NRC Onbehaarde Apen

Wij mensen delen 98 procent van ons dna met chimpansees en bonobo's, maar er is ook een belangrijk verschil: onze taal. Waar de aap zwijgt, praat de mens. Maar is dit wel zo? Dankzij de bonobo Kanzi  weten we dat apen best goed in staat zijn om mensentaal te beheersen. Wie was Kanzi? Wat weten we dankzij hem over de taalvermogens van apen? En hoe diepgaand zijn die gesprekken eigenlijk?  Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]: Gemma VenhuizenGast: Hendrik SpieringRedactie en montage: Rosa van Toledo  Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Plotselinge duizeligheid, oorsuizen en knallende koppijn: tien jaar geleden meldden Amerikaanse diplomaten in Havana plots een reeks van mysterieuze klachten. De oorzaak? Volgens sommigen een geheim energiewapen dat met gerichte radiogolven mensen uit de weg ruimt.  Nu – tien jaar later – duiken deze geheimzinnige verhalen opnieuw op. Donald Trump zou bij de kidnapping van Maduro de ‘Discombobulator’ hebben ingezet, een apparaat dat met één energetische klap het leger van Venezuela uitschakelde. Maar bestaan zulke gerichte-energie-wapens eigenlijk? Of zouden ze kúnnen bestaan?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Karlijn SarisGasten: Peter van der Ploeg en Berend NIeuwhofRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In het adresboekje van Jeffrey Epstein stonden opvallend veel wetenschappers - van Nobelprijswinnaars tot publieke intellectuelen als Noam Chomsky. Uit de Epstein Files blijkt dat hij onderzoek financierde, diners organiseerde en hen meenam in zijn privéjet. Maar Epstein zocht meer dan alleen gezelschap. De veroordeelde zedendelinquent had een uitgesproken fascinatie voor het menselijk bewustzijn, eugenetica en de ‘verbeterde’ mens. Wat trok wetenschappers naar Epstein - en wat wilde Epstein van hen?Presentatie: Karlijn SarisGasten: Sjoerd de Jong, Merijn de WaalRedactie en montage: Liz DautzenbergHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het is mei 1926. De zeppelin Norge bereikt als eerste ooit de geografische Noordpool. Maar de beroemde Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen en Italiaanse ingenieur Umberto Nobile landen er niet, ze vlieger er alleen overheen. De twee raken voorgoed met elkaar verbonden door ambitie, rivaliteit en tragiek. Twee jaar later loopt een nieuwe poolvlucht dramatisch af. Wat dreef deze mannen om alles te riskeren in het meedogenloze poolgebied?Presentatie: Karlijn SarisGasten: Gemma Venhuizen en Nienke BeintemaRedactie en montage: Liz DautzenbergHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] deze aflevering komen de volgende boeken ter sprake:Terug uit de witte hel van Adwin de KluyverDe poolgebieden voor in bed, op het toilet of in bad van Nienke BeintemaPoolliefde van Anders Bache en Sigri SandbergAmundsen pass van Anders BacheZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hij breekt bladeren af en ruimt dood organisch materiaal op: de schimmel Aspergillus fumigatus is een nuttige tuinhulp. Maar soms duikt hij ook op in het menselijk lichaam en dan wordt hij opeens gevaarlijk. In Nederland rukt er nu een variant op die niet te behandelen is en vormt daarmee een groot risico voor mensen met een kwetsbaar immuunsysteem. Hoe ontstaat zo’n resistente schimmel? En wat zijn de mogelijkheden om deze Aspergillus nog te bestrijden? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]: Gemma VenhuizenGast: Karlijn SarisRedactie en montage: Rosa van ToledoEindmix: Lars van LeeuwenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tumoren bestralen zonder omliggend weefsel te beschadigen: protonentherapie was de grote belofte in de kankerzorg. Maar nu is de therapie stilgelegd voor patiënten met een agressieve hersentumor. Dat gebeurde na verontrustende studieresultaten over vroegtijdig overlijden. Hoe kan een behandeling die zo veelbelovend leek ineens zó ter discussie staan? Hoe werkt protonentherapie precies? En waar ging het mis?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]: Gemma VenhuizenGasten: Lucien Hordijk en Karlijn SarisRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Waarom ergert iedereen zich zo aan betweters? In de sportschool vinden we het heel normaal als de coach je afbeult of corrigeert. Maar iemand die je met betere kennis op de vingers tikt? Dat voelt toch anders. Betweters zijn van alle tijden. Ze duiken al op bij de Babyloniërs en de Romeinen, en tegenwoordig lijken ze nadrukkelijker aanwezig dan ooit. Wat is betweterij eigenlijk - en waarom roept de betweter zoveel weerstand op?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Sjoerd de Jong & Hendrik SpieringRedactie en montage: Liz DautzenbergProductie: Rhea StroinkHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]:In deze aflevering wordt het boek On Pedantry: A Cultural History of the Know-it-All van Arnoud S. Q. Visser besproken.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna 56miljoen jaar geleden warmde de aarde razendsnel op. Het was de laatste keer dat het klimaat bijna net zo snel veranderde als nu — met ingrijpende gevolgen voor het leven op aarde.  Dankzij nieuw bodemonderzoek binnen de paleo-klimatologie kunnen geologen die periode nu tot op het seizoen nauwkeurig reconstrueren.  Hoe lees je klimaatgeschiedenis?  En als de bodem ook een blik op de toekomst biedt, wat staat ons dan te wachten? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]: Karlijn SarisGasten: Gemma Venhuizen en Felix VoogtRedactie en montage: Rosa van ToledoEindmix: Jeroen Jaspers Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna een eeuw geleden zorgde de ontdekking van penicilline voor een revolutie in de gezondheidszorg. Voor het eerst konden infecties effectief worden behandeld. Maar nu staan we voor een nieuw probleem: wereldwijd worden bacteriën steeds resistenter tegen antibiotica. Onderzoekers kijken daarom opnieuw naar een oeroude natuurlijke vijand van bacteriën: de bacteriofaag - een virus dat bacteriën aanvalt en opeet. Wat zijn bacteriofagen precies? Hoe kunnen ze helpen in de strijd tegen bacteriële infecties? En wat hebben ze nog meer voor ons in petto?  Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]: Gemma VenhuizenGasten: Sander Voormolen en Berend NieuwhofRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wat honderd jaar geleden nog ondenkbaar was, is nu voor sommige mensen de enige manier om dóór te leven: het vervangen van een orgaan. Voor NRC-redacteur Jeroen van der Kris werd die realiteit een aantal jaar geleden heel concreet, toen hij zelf een nieuwe lever kreeg. Wat begon als een ingrijpende medische gebeurtenis, groeide uit tot een fascinatie voor dit vaak onderschatte orgaan - en voor alles wat nodig is om een transplantatie mogelijk te maken. Hoe is het om te blijven leven dankzij de orgaandonatie van iemand anders? Hoe zijn we op het punt gekomen dat zo’n ingreep mogelijk is? En wat zegt de wetenschap van vandaag over de toekomst van orgaantransplantatie?Gast: Jeroen van der Kris, Sander VoormolenPresentatie: Gemma VenhuizenRedactie & montage: Liz DautzenbergShownotes:In deze aflevering wordt het boek Het aanbod van Jeroen van der Kris besprokenOok de aflevering ‘Even ergens heen’: waarom ik pas na 39 jaar met mijn moeder over haar darmziekte praatte, over leven met de chronische darmziektes colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, komt even voorbij.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Donald Trump is één jaar aan de macht. Het is nog steeds chaos, maar wel chaos waar een plan achter zit. De Amerikaanse wetenschap wordt fundamenteel heringericht met decreten als Restoring Gold Standard Science en een uitgewerkt ideologisch programma. Welke wetenschappen passen nog in Trumps wereld — en welke niet? Wat gebeurt er met afgeschreven onderwerpen als gender en klimaatverandering? En wat betekenen deze ontwikkelingen voor internationale samenwerking?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]: Gemma VenhuizenGasten: Sjoerd de Jong, Karlijn Saris en Felix VoogtRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Verborgen ruïnes diep in de jungle, brede wegen van tientallen kilometers lang: geavanceerde technieken zorgen de laatste jaren voor een stroom aan nieuwe archeologische ontdekkingen in Noord- en Zuid-Amerika. Wat betekenen deze vondsten voor de geschiedenis van deze continenten? Wat vertellen ze over de vroegere beschavingen? En hoe veranderen ze ons idee van de wereldgeschiedenis?Host: Gemma VenhuizenGasten: Sjoerd de Jong en Hendrik SpieringReactie en montage: Rosa van ToledoFoto: Roland BlokhuizenHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Egoïsme en samenwerken: het zijn twee uitersten. Maar in de Middeleeuwen bleek precies die combinatie verrassend effectief. In Noord-Europa ontstond de Hanze: een los netwerk van handelaren en steden, zonder staat, zonder centraal gezag. Juist dit netwerk groeide uit tot een van de machtigste economische systemen van zijn tijd. Hier ontstonden kiemen van een nieuw kapitalisme, met vaste handelsafspraken, een gedeelde cultuur en iets wat we vandaag opnieuw ontdekken: handel is nooit alleen economie - het is óók politiek en cultuur. Hoe komt het dat dit netwerk eeuwenlang standhield? En waardoor viel het uiteindelijk toch uit elkaar?Shownote:In deze aflevering noemt Hendrik Spiering het boek De Hanze van Dick Harrison.Presentatie: Karlijn SarisGasten: Hendrik Spiering en Bas BlokkerRedactie en montage: Liz DautzenbergHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In de Atlantische Oceaan, in de Golf van Guinea ligt een eiland: Null Island. Je kunt er vakantiehuizen huren en fietsroutes volgen. Tenminste, dat lijkt zo. In werkelijkheid is alleen oceaan zo ver je kunt zien. Null Island is een fictief eiland, verzonnen door digitale kaart-professionals. De kaartgegevens die zich daar vertonen zijn fouten. Cartografie was ooit een kwestie van ervaring, later wiskundig precisiewerk. Nu kan iedereen op de computer kaartjes maken. Wat doet deze ontwikkeling met onze perceptie van de wereld? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]: Gemma VenhuizenGasten: Laura Wismans & Hendrik SpieringScript en edit: Elze van DrielZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God?Presentatie: Hendrik SpieringProductie: Mirjam van ZuidamMontage: Yeppe van KesterenFoto: Getty ImagesDe muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti.Voor dit drieluik put Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God?Presentatie: Hendrik SpieringProductie: Mirjam van Zuidam Montage: Yeppe van KesterenDe muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti.Voor dit drieluik put Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God?Presentatie: Hendrik SpieringProductie: Mirjam van ZuidamMontage: Yeppe van KesterenDe muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti en in deze derde aflevering het vierde strijkkwartet van de jonge Nederlandse componist Joey Roukens.Voor dit drieluik putte Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Groenland: een eiland van ijs, fjorden en walrussen, waar ooit nauwelijks mensen kwamen. Maar een kleine duizend jaar geleden veranderde dat. In het zuiden vestigden zich de Noormannen, op zoek naar bont en landbouwgrond. Kort daarna kwamen in het noorden de Inuit, met hun geavanceerde kajaks en harpoenen. Die Noormannen zijn allang verdwenen, maar sinds de achttiende eeuw hebben de Denen, de Noren en de Amerikanen hun zinnen gezet op Groenland. Waarom denken landen steeds opnieuw aanspraak te kunnen maken op het enorme Inuit-eiland?  Shownotes:In de aflevering leest Hendrik Spiering voor uit het boek Tales and Traditions of the Eskimo van Hinrich Rink. Toef Jaeger laat het nummet Eqqasuuteqarneq horen van de Groenlandse rockband Sume.Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering en Toef JaegerRedactie en montage: Liz DautzenbergCorrecties:In het kader van de recente geschiedenis van Groenland vertelt Hendrik Spiering dat Noorwegen in het begin van de 20ste eeuw onafhankelijk werd van Denemarken. Dat moet zijn: onafhankelijk van Zweden. Tussen 1387 en 1814 hoorde Noorwegen bij Denemarken, maar tussen 1814 en 1905 was het onderdeel van het koninkrijk Zweden. In 1905 werd het weer zelfstandig. Als het gaat over het alcoholgebruik zegt Hendrik Spiering ook een keer per ongeluk Denemarken als hij Roemenië bedoelt, als huidig recordhouder alcoholgebruik (met ruim 14 liter per persoon per jaar).Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Vandaag worden de jaarlijkse Nobelprijzen officieel uitgereikt aan wetenschappers in de natuurkunde, medicijnen, scheikunde en economie. En dan zijn er natuurlijk nog de Nobelprijzen voor de literatuur en de vrede. Maar wie was Alfred Nobel die deze prijzen stichtte? Hoe kon hij zo rijk worden dat er nog steeds prijzengeld over is? En heeft hij zelf met zijn uitvinding van het dynamiet ook iets bijgedragen aan vrede?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected]: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering en Karel KnipRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In Europa zijn nooit eerder zoveel wilde vogels besmet geweest met vogelgriep als nu. Inmiddels vallen zelfs huisdieren ten prooi aan de ziekte. De angst groeit dat het virus op de mens overspringt. Hoe groot is deze kans? Hoe zal het virus zich dan ontwikkelen?  En als er hieruit een nieuwe pandemie ontstaat, wat staat ons dan te doen?  Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected]: Gemma VenhuizenGasten: Karlijn Saris en Felix VoogtRedactie en montage: Rosa van ToledoFoto: Olivier MiddendorpZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Botsende sterren en zwarte gaten veroorzaken zwaartekrachtgolven in de ruimtetijd die zelfs op aarde waarneembaar zijn. In 2015 werd er zo’n golf voor het eerst waargenomen en sindsdien staat de sterrenkunde op zijn kop – ineens is er een nieuwe blik op het heelal. Hoe meet je zwaartekrachtgolven precies? Waarom laten ze ons de ruimte op compleet nieuwe wijze zien? En wat is de oogst van tien jaar onderzoek?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected]: Gemma VenhuizenGasten: Bruno van Wayenburg en Hendrik SpieringRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De zestienjarige Carlo Acutis, een diep gelovige jongen uit een niet-religieus gezin, overleed aan leukemie en werd onlangs heilig verklaard. De ‘cyberheilige’ op sneakers staat nu, nauwelijks twintig jaar na zijn dood, in hetzelfde rijtje als Sint Maarten, Sint Nicolaas en Sint Franciscus. Hoe werkt zo’n proces eigenlijk? Wat ís heilig - en wat zegt deze moderne heilige over de tijd waarin we leven?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Sjoerd de Jong en Hendrik SpieringRedactie & montage: Liz DautzenbergShownotes:Lees hier ook het artikel van Sjoerd de Jong over de heiligverklaring van Carlo AcutisIn deze aflevering verwijst Hendrik Spiering naar het boek Legenda aurea (ca 1280), recent in het Nederlands verschenen als Levens van de heiligenHij verwijst ook naar een eerdere aflevering van Onbehaarde Apen: 'Waarom we stilvallen als de koning binnenkomt'Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een groep bedreigde kaalkopibissen in Zuid-Duitsland moet een nieuwe migratieroute aanleren naar Zuid-Spanje. Ze krijgen hulp van een wetenschapper die met een ultralicht vliegtuigje voor hen uit vliegt. Gemma Venhuizen bezocht het trainingskamp van de vogels en leerde het verhaal achter deze door de mens geleide migratie.Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Karlijn SarisGast: Gemma VenhuizenRedactie: Rosa van ToledoMontage: Rosa van Toledo en Lars van LeeuwenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het ene bloed is het andere niet. Wat er bij jou door je aderen stroomt, kan bij iemand anders juist een levensgevaarlijke reactie veroorzaken. De bloedbank heeft daarom een test ontwikkeld waarmee je in één keer kunt zien welke bloedgroepen je hebt. Hoe werkt zo’n test precies? Waarom is het eigenlijk zo ingewikkeld om een goed “matchend” zakje bloed te vinden? En wat zegt bloed over onze evolutie?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGasten: Karlijn Saris en Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Koralen vormen de meest biodiverse ecosystemen onder water: ze zijn kleurrijk, levendig en vol leven. Maar door klimaatverandering, vervuiling en overbevissing verdwijnen riffen razendsnel. Wetenschappers proberen al decennia dat tij te keren door koraal te onderzoeken en te kweken – in zee én in aquaria. Hoe werkt dat eigenlijk? En kunnen ze hiermee de riffen echt redden?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGasten: Nienke Beintema en Floor BoonRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als je driehonderd jaar geleden over straat liep in Nederland, kon je een gesprek misschien nog nét volgen. Ga je nóg verder terug, dan wordt het al snel onverstaanbaar voor moderne oren. Taal staat nooit stil: woorden verschuiven van betekenis, klanken verdwijnen en nieuwe vormen ontstaan. Hoe kreeg het Nederlands zijn huidige vorm, welke uitdagingen kent het vandaag — en hoe zal onze taal zich morgen ontwikkelen?Shownotes:Een overzicht van besproken teksten, boeken en de dialectenbank:Lees hier het artikel van Hendrik Spiering over de geschiedenis van het Nederlands: 'De eigen taal van de delta: hoe het Kustgermaans het Nederlands baarde'Lees hier het artikel van Hendrik Spiering over de toekomst van het Nederlands: 'Over een eeuw is een l een w geworden en zijn we bang voor de bijzin'Grote geschiedenis van de Nederlandse taal van Jelle StegemanEen Middelnederlandse trouwbelofte AvonturenromanNederlandse Dialectenbank - Meerstens InstituutHet Smibanese Woordenboek 2.0 - Professor SoortkillPresentatie: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering en Ellen de BruinRedactie & montage: Liz DautzenbergHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Jane Goodall, de Britse wereldberoemde chimpanseeonderzoeker en natuuractivist, is op 91-jarige leeftijd overleden. Op 26-jarige leeftijd veranderde ze de primatologie met haar onderzoek naar het gedrag van chimpansees. Later werd ze een icoon voor hoop en natuurbescherming. Maar zijn er ook controverses, zoals de kritiek op haar werkwijze en de beschuldiging van plagiaat en zelfs zelfverzonnen quotes. Wie was Jane Goodall? En hoe groeide zij uit van een verlegen secretaresse uit tot de wereldberoemde natuuractivist? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Karlijn SarisGast: Gemma VenhuizenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Woensdag wonnen Susumu Kitagawa, Richard Robson en Omar M. Yaghi de Nobelprijs voor Scheikunde voor de ontwikkeling van „een nieuw soort moleculaire architectuur”: metaal-organische raamwerken. Redacteuren Steven Frölke en Sander Voormolen leggen de ontdekking uit en bespreken de toepassing ervan in de praktijk.Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Karlijn SarisGasten: Steven Frölke en Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Nobelprijs voor de Natuurkunde is dinsdag uitgereikt aan John Clarke (1942 ), Michel H. Devoret (1953) en John Martinis (1958) voor hun onderzoek naar de eigenschappen van quantummechanica op menselijke schaal. Redacteuren Dorine Schenk en Sander Voormolen leggen de ontdekking uit en de toepassing ervan in de praktijk.Aanvulling: toen John Martinis in 2019 beweerde quantum supremacy of quantum advantage te hebben bereikt, ging dat over één specifieke taak die op een gewone computer waarschijnlijk langer zou duren . Hij heeft nooit gezegd dat zijn quantumcomputer beter kan rekenen dan een gewone computer.Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host:Host: Karlijn SarisGasten: Dorine Schenk en Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Japanse Shimon Sakaguchi en Amerikaanse Mary E. Brunkow en Fred Ramsdell deden fundamentele kennis op over de manier waarop het immuunsysteem eigen overactieve afweercellen tot bedaren kan brengen. Niki Korteweg en Sander Voormolen bespreken deze ontdekking en de invloed ervan op de klinische praktijk. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Karlijn SarisGasten: Niki Korteweg en Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Voor wie zich ’s nachts soms eenzaam voelt is het wellicht een troost om te weten dat je nooit écht alleen bent. Miljoenen microben kruipen tijdens je slaap in, op en langs je lichaam zonder dat je het door hebt én zonder dat er last van hebt. Maar soms schuifelt er ook minder gewild gezelschap onder de dekens: de parasieten  luis, schuftmijt en bedwants veroorzaken slapeloze nachten en rode bulten.   Wat doen deze beesten in ons bed? Waarom zitten ze graag op onze huid? En hebben we eigenlijk nog wat aan deze vervelende parasieten? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGasten: Karlijn Saris en Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De één roemt het schrijfgevoel, de ander de ervaring, de esthetiek; wie denkt dat de computer het schrijven met een vulpen heeft vervangen, heeft het mis. Vulpennen zijn populair en inktbedrijven experimenteren steeds meer met nieuwe kleuren. Hoe werkt een vulpen? Wat is het geheim van goede inkt? En mag je je vulpen echt nooit aan een ander uitlenen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGasten: Ellen de Bruin en Karel KnipRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

CAR-T, een therapie die ziekmakende cellen opruimt, was al veel belovend in kankeronderzoek, maar laat nu ook goede resultaten zien bij het behandelen van auto-immuunziektes. Helaas is de behandeling extreem duur. Ziekenhuizen willen daarom de behandeling zelf maken. Hoe ver zijn ze daarmee? En is genezing met CAR-T mogelijk?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGasten: Karlijn Saris en Sander VoormolenRedactie: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een fluisterende stem, zacht getik, gefriemel met een papiertje — voor miljoenen mensen is het pure ontspanning. ASMR, een zintuiglijke sensatie die via video of audio mensen tot rust brengt, is een wereldwijd internetfenomeen. Maar wat gebeurt er precies in je brein? Is het een serieus te nemen zintuiglijke reactie, of gewoon goed verpakte pseudowetenschap? En moeten we niet vaker met een open blik naar dit soort fenomenen kijken?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGasten: Jelka Pospig en Sander VoormolenRedactie en montage: Liz DautzenbergZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een wolk van een baby, de strijd tegen kanker, de economie die hapert als een oude motor. Metaforen kunnen ons helpen situaties of verschijnselen in één krachtig beeld te vatten, ook in de wetenschap. Maar metaforen zijn meer dan stijlfiguren: ze sturen en beïnvloeden ook ons denken, vaak zonder dat we het doorhebben. En ze kunnen ons misleiden. Hoe werken metaforen precies? Waar komen ze vandaan?  En is er een risico aan het gebruik van metaforen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGasten: Ellen de Bruin en Sjoerd de JongRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We zien het christendom als een strak georganiseerde kerk, met eeuwenoude tradities die vanaf de ontstaansperiode onveranderd zijn. Maar iedere tijd had zijn eigen christendom. Vooral de eerste duizend jaar van de religie waren lang niet zo ordelijk als we denken. Sterker nog: de religie maakte toen een aantal intensieve transformaties door. Heeft het christendom wel een ware identiteit? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering & Bart FunnekotterRedactie & montage: Jeanne Geerken Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In 1769 maakt de Polynesische meesternavigator Tupaia een zeekaart voor de Engelse ontdekkingsreiziger James Cook. Al kort daarna werd de kaart bespot door westerlingen als onbegrijpelijk en zwak. Maar in 2019 achterhaalden twee Duitse wetenschappers hoe de kaart moet worden gelezen.Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGast: Lucas BrouwersCo-host: Hendrik SpieringProducer: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Donald Trump schept dagelijks zoveel onzekerheid met zijn importheffingen, dat economen overuren maken in het voorspellen van de toekomst. En er zijn meer vragen waar ze mee worstelen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als er een financiële crisis uitbreekt? Financieel journalist Menno Tamminga zocht uit: kun je de toekomst eigenlijk wel voorspellen met een rekenmodel? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma VenhuizenGast: Menno TammingaRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Uren wakker liggen in de nacht, vanwege een afspraak morgen. Op de fiets peinzen over wat er gebeurt als je je baan verliest, of over die gênante opmerking tijdens de lunch. We piekeren veel, over wat geweest is en vooral over wat nog moet komen. Redacteur Ellen de Bruin vroeg zich af: waarom piekeren we toch zoveel?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]: Gemma VenhuizenGast: Ellen de BruinRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Speculeren over de toekomst doen we allemaal, maar deelnemers van online forecasting-toernooien pakken het serieuzer aan. En met succes. Laura Wismans dook in hun wereld en wilde weten: wat maakt hun voorspellingen zo betrouwbaar? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]: Gemma VenhuizenGast: Laura WismansRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Potscherven uit de middeleeuwen, houtskool uit de steentijd: diep in de bodem zit het verleden, wachtend om in de toekomst opgegraven te worden. Toch laten archeologen de grond liever met rust. Wetenschapsjournalist Theo Toebosch zocht uit: waarom wordt veel archeologisch erfgoed in de grond bewaard?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]: Laura WismansGast: Theo ToeboschRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ze leiden tot straten die blank staan en kelders die onderlopen: flash floods. Die plotselinge overstromingen door hevige regenval zullen door klimaatverandering steeds vaker voorkomen. Wetenschapsjournalist Marit Verbeek zocht uit: hoe kan Nederland zich wapenen tegen deze razendsnelle wateroverlast?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]: Gemma VenhuizenGast: Marit VerbeekRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Van orakels tot koffiedik kijken – voor veel heersers uit het verleden waren tekens en voorspellingen geen bijgeloof, maar belangrijke hulpmiddelen bij grote beslissingen. Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter keek mee in de glazen bol en zocht uit: welke voorspellingen hebben het verloop van de geschiedenis nu écht beïnvloed?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]: Gemma VenhuizenGast: Bart FunnekotterRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Minder regen en meer zon: het wordt steeds vaker en langer droog. In Nederland vallen vennen nu regelmatig droog. Wat betekent dit voor de dieren in en rond het water? En wat zegt de verdroging over de toekomst van het Nederlands landschap?Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen en Sarah OuwerkerkRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.