muzykatradycyjna.pl

Opowieść o tym, jak niedoskonałe nagrania mogą być doskonałym narzędziem uruchamiającym naszą wyobraźnię. ☛ Juozas Gaudynas to chyba jedyny znany, chyba dudziarz z Suvalkiji. ☛ Pocztówkę przesłał Piotr Fiedorowicz, skrzypek, dudziarz współzałożyciel zespołów Biele, Chłopcy z Nowoszyszek, Otako i Dautenis, od lat eksplorujący, dokumentujący i inspirujący się muzyką tradycyjną z Suwalszczyzny, członek stowarzyszenia Krusznia. ☛ Realizacja: Piotr Fiedorowicz Mastering: Adam Mart ☛ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach programu muzykatradycyjna.pl prowadzonego przez Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego w Narodowymi Instytucie Muzyki i Tańca. Program jest finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Jej zawdzięczamy wiele melodii, przyśpiewek, barwnych opowieści o muzyce i jej wykonawcach. Postać charakterna i bezkompromisowa. Jest jedną z głównych mistrzyń Taboru Kieleckiego w Sędku, nauczycielek Tęgich Chłopów i bez wątpienia najważniejszą śpiewaczką Kielecczyzny. O życiu wie wszystko. W rozmowie opowie o wojnie, polityce, wsi, życiu sąsiedzkim, wiejskiej architekturze, o losie kobiet, o dzieciach, ale też o weselach, złych ludziach, o miłości i starości, o czasach dawnych i nowych. I o tym, co kocha – tańcu, muzyce, śpiewie. • Rozmowę z Marią Kowalik, śpiewaczką i jedną z najbarwniejszych postaci Sędka (woj. świętokrzyskie), przeprowadziła Dorota Murzynowska, bębnistka, antropolożka i animatorka kultury, a gdy grają inni – zamiłowana tancerka. • Wykorzystano nagrania: – Sędkowianin, wyk. Tęgie Chłopy, album „Wesele!”, wyd. Wodzirej, 2017 – Śpiwa Kowalikowej, wyk. Tęgie Chłopy, album „Dansing”, wyd. Muzyka Odnaleziona, 2015 • Podcast zrealizowała: Dorota Murzynowska – bębnistka, antropolożka i animatorka kultury, a gdy grają inni – zamiłowana tancerka. Uczestniczka i animatorka wielu wydarzeń popularyzujących muzykę tradycyjną in crudo (w surowej wersji, bez unowocześniania), szczególnie w ramach Stowarzyszenia Dom Tańca. Spiritus movens Ambasady Muzyki Tradycyjnej na warszawskim Jazdowie – miejsca spotkań, warsztatów i dyskusji, dedykowanego muzyce i kulturze wiejskiej. Mastering: Adam Mart • Polecamy: – film Maria Kowalik, prod. Akademia Kolberga 2015 https://www.youtube.com/watch?v=JskbVoTGK8A – Maria Kowalik i Tęgie Chłopy https://www.youtube.com/watch?v=hISwmhNoaso – KOBIETY ǀ Spotkanie IX – Opowiadanie świata – Maria Kowalik https://www.youtube.com/watch?v=SnIHqWeooCE – Maria Kowalikowa – Przyśpiewki dla Stanisława YouTube... – Orkiestra Taborowa / Maria Kowalik / Stanisław Witkowski / Tabor Kielecki w Sędku 2015 https://www.youtube.com/watch?v=9lSb5uEFHZ0 – Szlakiem Kolberga https://vod.tvp.pl/programy,88/szlakiem-kolberga-odcinki,280366/odcinek-44,S01E44,328366 *Tabor Domu Tańca https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/letnie-tabory-domu-tanca/ • Na zdjęciu: Maria Kowalik (ur. 1928) i Dorota Murzynowska przed domem śpiewaczki. Sędek (woj. świętokrzyskie) 2023. Fot. Dorota Murzynowska

Od kłębka do nitki, czyli powieść o tym, jak z fragmentarycznych i chaotycznych zapisów udało się odzyskać melodię walca po muzykancie Bykasie z Sejn. ☛ Pocztówkę przesłał Piotr Fiedorowicz, skrzypek, dudziarz współzałożyciel zespołów Biele, Chłopcy z Nowoszyszek, Otako i Dautenis, od lat eksplorujący, dokumentujący i inspirujący się muzyką tradycyjną z Suwalszczyzny, członek stowarzyszenia Krusznia. ☛ Realizacja: Piotr Fiedorowicz Mastering: Adam Mart ☛ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach programu muzykatradycyjna.pl prowadzonego przez Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego w Narodowymi Instytucie Muzyki i Tańca. Program jest finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Dziedzictwo kulturowe, językowe i muzyczne Śląska Opolskiego to mozaika, której powstanie zdeterminowały przemiany polityczne i społeczne pierwszej połowy XX w. oraz wysiedlenia i migracje ludzi po zakończeniu II Wojny Światowej. Zakrojona na szeroką skalę powojenna inżynieria społeczna i działania propagandowe spowodowały, że tradycje muzyczne tych terenów, ich rozwój i przemiany są opisywane i przedstawiane nie zawsze adekwatnie do tego, jak czują się i definiują swoją tożsamość sami mieszkańcy i osoby tradycje te praktykujący. Rozmowę z Iwoną Wylęgałą – etnolożką, animatorką kultury i śpiewaczką przeprowadziła Ewa Grochowska – wykonawczyni i badaczka muzyki tradycyjnej ♦ Wykorzystano nagrania: – „Za tą nasą stódołą” – śpiewają Anna Smolczyk i Maria Mika z Dębskiej Kuźni. Nagr.Iwona Wylęgała – „Im Grunen Wald” („W zielonym lesie”) – śpiewa Eryka Świerc z Biestrzynnika. Nagr. Iwona Wylęgała – „Die Gedanken sind frei” („Myśli są wolne”) – śpiewa Maria Kwiecińska z Dębskiej Woli. Nagr. Iwona Wylęgała – „Moi mili łojcowie” – śpiewa Edeltrauda Krupopp z Kamienia Śląskiego. Nagr. Iwona Wylęgała – „Ach mój Boze, Boze mój” – śpiewa Iwona Wylęgała. Nagr. własne wykonawczyni ♦ Polecamy: – Pieśni śląskie do posłuchania: https://soundcloud.com/user-112794056 https://www.youtube.com/@piesnibezscenne7/videos – Folklor wielojęzyczny (filmy): https://www.youtube.com/watch?v=60ixykazvL4 https://www.youtube.com/watch?v=GD8yGTbqyAU – Dla dzieci: https://www.youtube.com/watch?v=MUhnGu3EeSk – Pieśnioopowieści – cykl audycji ludowych o pieśniach: https://radio.opole.pl/497,1508,piesnioopowiesci-o-spiewie-tradycyjnym-cykl-emit ♦ Podcast zrealizowała: Ewa Grochowska Mastering: Adam Mart ♦ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Pomorze Zachodnie to szczególne miejsce, opisywane współcześnie przez badaczy i etnomuzykologów jako obszar, gdzie miejscowe tradycje muzyczne są trudne do sklasyfikowania jako zjawiska typowe dla całego regionu i odnoszące się do wspólnych źródeł miejscowej kultury. Jest to związane z historią regionu po 1945 roku, jego stopniowym zasiedlaniem przez osadników z terenów dawnych Kresów Rzeczpospolitej i przybyszy z różnych regionów Polski. Ważnym elementem narracji o regionie jest także temat obecności dziedzictwa kulturowego wysiedlonych z Pomorza Zachodniego Niemców w pamięci i praktykach kulturowych obecnych mieszkańców. Rozmowę z Katarzyną Janiszewską,skrzypaczką, pracującą z tradycjami muzycznymi na Pomorzu Zachodnim przeprowadziła Ewa Grochowska, wykonawczyni i badaczka muzyki tradycyjnej. ♦ Wykorzystano nagrania: – „Quadrille” – melodia ze zbioru „Notenbuch des Onkel Ewert”, Bartelshagen na Pomorzu (Niemcy, ok. 1870) i „Polka radomska” – melodia z tradycji ustnej. Wykonanie: PoMore TanzOrkiestra (Ewa Grochowska, Katarzyna Janiszewska, Małgorzata Müller, Vivien Zeller, Krzysztof Janiszewski, Maciej Marcinkowski, Wolfgang Meyering, Ernst Poets). Nagranie: Janusz Bąbkiewicz (2020). – „Française” – melodia taneczna z Pomorza Zachodniego, ze zbiorów Pommersches Volksliedarchiv w Greifswaldzie (Niemcy). Wykonanie: Kapela Janiszewskich. Nagranie: Krzysztof Janiszewski (2023). – “Polka pomorska” ze zbioru przedwojennych melodii pomorskich dr Kittlera (1935). Wykonanie: Kapela Janiszewskich. Nagranie: Krzysztof Janiszewski (2023). ♦ Polecamy: – Melodie pomorskie ze zbioru „Notenbuch des Onkel Ewert”, Bartelshagen na Pomorzu (Niemcy, ok. 1870), na kanale YT TradTanzMusik: https://www.youtube.com/watch?v=n9oYpjbNFQc&list=PL8T34eFsvHmJISmwgFms7DaX5N3teyAVu https://www.youtube.com/watch?v=Adx2Z6HWNFg&list=PL8T34eFsvHmJISmwgFms7DaX5N3teyAVu&index=1 https://www.youtube.com/watch?v=_AVnRs97smw&list=PL8T34eFsvHmJISmwgFms7DaX5N3teyAVu&index=3 – strona internetowa Pommersches Volksliedarchiv przy Archiwum Uniwersyteckim w Greifswaldzie (Niemcy). Jest to obszerny zbiór (obecnie w procesie digitalizacji i udostępniania) pieśni, melodii i tańców zebranych na Pomorzu Zachodnim przed II Wojną Światową: https://pommersches-volksliedarchiv.de/ – Zachodniopomorski „Mały Kolberg” – materiały opracowane przez Kapelę Janiszewskich: https://www.youtube.com/watch?v=pIBj7C9WqzE https://www.youtube.com/watch?v=pk4Q8nFt93c https://www.youtube.com/watch?v=64SpW6fcXjM https://www.youtube.com/watch?v=As8B_W3VRBo – O tradycjach na Pomorzu Zachodnim po II Wojnie Światowej: https://culture.pl/pl/artykul/ewa-grochowska-tradycja-jest-w-ludziach-wywiad https://muzykatradycyjna.pl/do-czytania/pomorze-zachodnie-muzyczny-archipelag/ https://soundcloud.com/tutejsi ♦ Realizacja: Ewa Grochowska Mastering: Adam Mart ♦ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Czasem trzeba trzech pokoleń, by pojawił się kontynuator tradycji. Tak było i tym razem, gdy w rodzinie państwa Tomczyków uzdolniona muzycznie prawnuczka, Julia Grzelczyk, zaczęła się interesować muzyką swojego regionu. Dzięki zaangażowaniu Julii i jej członkostwie w zespole w Mroczkach Małych wróciła nie tylko nadzieja i nowa energia, ale też dawno zapomniany repertuar. To silny bodziec, by pobudzić pamięć i odkryć na nowo to, co zaniechane. ☛ Pocztówkę przesłała Joanna Szaflik, śpiewaczka i basistka zajmująca się muzyką sieradzką, kaliską i biskupiańską. ☛ Mastering: Adam Mart ☛ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Czasem musimy zwiększyć dystans, by spojrzeć na coś z innej perspektywy. Wyjazd na studia do kilkaset kilometrów dalej położonego miasta pozwolił mi dostrzec piękno kultury tradycyjnej okolic, z których pochodzę. Poszukiwania literatury, materiałów archiwalnych, a przede wszystkim spotkania z mistrzami tradycji, zaprowadziły mnie do tego, co według mnie jest najcenniejsze w moich rodzinnych stronach. Bez wątpienia na tej liście znajduje się repertuar weselny, do którego należy pieśń „Tulnijże się wianku lawendowy” zasłyszana od śpiewaczek Jadwigi Tomczyk i Janiny Lipińskiej ze wsi Mroczki Małe. ☛ Pocztówkę przesłała Joanna Szaflik, śpiewaczka i basistka zajmująca się muzyką sieradzką, kaliską i biskupiańską. ☛ Mastering: Adam Mart ☛ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Najczęściej można go spotkać w przestrzeni sztuki lub sportu. Jeśli ma się wyjątkowe szczęście, to można się z nim zetknąć na którymś ze szczebli edukacji. W muzyce tradycyjnej pojawia się za to wyjątkowo często. Przynajmniej jeśli wierzyć osobom, które się nią zajmują. Rozmowa o mistrzu, jego wyjątkowości, spotkaniu z nim i tym, co to spotkanie sprawiło. ► Z: Rafałem Bałasiem – kontrabasistą, dudziarzem, budowniczym instrumentów ludowych, animatorem kultury ludowej na Żywiecczyźnie, uczniem Zbigniewa Wałacha oraz Edwarda i Władysława Byrtków, Ewą Grochowską – śpiewaczką i nauczycielką śpiewu tradycyjnego, badaczką tradycji muzycznych wsi polskiej, doktorem nauk humanistycznych, uczennicą między innymi Jana Gacy i Stanisława Witkowskiego, Antonim Hasso-Agopsowiczem – skrzypkiem młodego pokolenia, który zagłębia się w nagrania muzyki kajockiej, w szczególności Józefa Kędzierskiego, Justyną Piernik – dziennikarką radiową, śpiewaczką, animatorką kultury, zafascynowaną śpiewem Zofii Wojnickiej oraz tradycją muzyczną naszych wschodnich sąsiadów Maciejem Żurkiem – skrzypkiem, pszczelarzem, animatorem kultury, uczniem Jana Gacy rozmawiał Michał Nowak – dziennikarz, filozof, klarnecista. ► W rozmowie wspominano o mistrzach i mistrzyniach: – braciach Byrtkach z Pewli Wielkiej (Beskid Żywiecki) – Janie Gacy z Przystałowic Małych (Radomskie) – Józefie Kędzierskim z Rdzuchowa (Radomskie) – Zofii Wojnickiej z Osięcin (Kujawy) Więcej informacji o ww. osobistościach na stronie: https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/mistrz-czyli-chemia-w-muzyce-tradycyjnej-wspomnienia-zakochanych-edukacja/ ► Zdjęcie: Nagrania u skrzypka Tadeusza Jedynaka (ur. 1924–2020), basował mu skrzypek Jan Gaca (1933–2013). Przystałowice Małe 1983. Fot. Andrzej Bieńkowski, Muzyka Odnaleziona

Starodawna muzyka kaliskiej wsi, ta archaiczna z samymi basami przy skrzypcach, jest dla nas dziś niepojęta, bazuje na ptasich, plemiennych skalach. To ona jest winna zbiorowej euforii tańczących, to ona prowadziła społeczność przez wszystkie obrzędy w roku. Była językiem wsi i kodem komunikacji. Nagle zniknęła jak wyklęta. Ale przeżył człowiek, ostatni tradycyjny skrzypek w Kaliskiem i zarazem całej Wielkopolsce, urodzony sporo przed II wojną. To Leon Lewandowski, który, kiedy go odnalazłem, czekał już spokojnie na śmierć. Poznajmy go. • Rozmowę z Leonem Lewandowskim przeprowadził Mateusz Raszewski, skrzypek, budowniczy instrumentów i badacz terenowy, uczeń wiejskich muzykantów. • Wykorzystano nagrania z płyty: Leon Lewandowski – skrzypek znad Prosny, wyd. Muzyka Odnaleziona, nagr. terenowe fundacji Kulturalny Ruch Oporu – Polka / Tabor Kaliski – Owijak solo – Okrągły, „Jechałem z góreczki” – Oberek i polka na organkach – Okrąglak, „Jak jo jechał od Kalisza” – Marsz do ślubu – Owijak „Kureczki” / wiązanka mazurków na Festiwalu Wszystkie Mazurki Świata • Realizacja: Mateusz Raszewski Mastering: Adam Mart

Okres zimowy, a szczególnie świąteczny, to czas, kiedy granica między światem niematerialnym a realnym jest najcieńsza. To bardzo ważny moment przejścia w cyklu rocznym. Posłuchajcie rodzinnej opowieści apokryficznej o ucieczce Matki Bożej przed żołnierzami Heroda oraz kolędy ze starymi, pełnymi magii motywami. ☛ Pocztówkę przesłała Joanna Szaflik, śpiewaczka i basistka zajmująca się muzyką sieradzką, kaliską i biskupiańską. ☛ Źródła: – „Gdy Pan Jezus w drzwi puka”, wyk. Janina Kosatka z Kliczkowa Małego, z płyty Tradycje Muzyczne Polski Środkowej. Łęczyckie, Sieradzkie, Wieluńskie, wyd. Łódzki Dom Kultury, 2007 http://folklor.muzeum-sieradz.com.pl/muzyka_piesniS.html ☛ Mastering: Adam Mart

Archaiczna muzyka dudziarzy wielkopolskich – niegdyś powszechna we wsiach centralnej, południowo-zachodniej i południowej Wielkopolski – przetrwała dziesięciolecia kulturowych zmian i doczekała się powrotu na potańcówki i wesela. W rozmowie pojawiają się odpowiedzi na pytania, gdzie dziś można usłyszeć muzykę dudziarską, skąd wzięli się dudziarze w Poznaniu, a także wiele innych historii. Rozmowę z Romualdem Jędraszakiem, mistrzem gry na dudach wielkopolskich, nauczycielem i popularyzatorem wielkopolskiej muzyki tradycyjnej, przeprowadził Karol Majerowski, trębacz i dudziarz wielkopolski, jego uczeń. • Wykorzystano nagrania: – „Oberek lotany”, wyk. Romuald Jędraszak (dudy wielkopolskie), nagr. z płyty „Romuald Jędraszak. Portret dudziarza wielkopolskiego”, wyd. Szamotulski Ośrodek Kultury, 2018 – „Oberek od Stęszewa”, wyk. Romuald Jędraszak (dudy wielkopolskie), Karol Majerowski (dudy wielkopolskie), nagr. Karol Majerowski, 2023 – „Wiwat przyjacielski”, wyk. Kapela Dudziarzy Wielkopolskich, nagr. z archiwum Radia Poznań – „Oberek”, wyk. Kapela Korzenie, Romuald Jędraszak (dudy wielkopolskie), Tomasz Kiciński (skrzypce podwiązane), Przemysław Wawrzyniak (bębenek obręczowy), z płyty Grajcie dudy, dudy wielkopolskie, wyd. własne Kapeli Korzenie, Poznań 1998 – „Oberek Motała”, wyk. Romuald Jędraszak (dudy wielkopolskie), Marcin Jędraszak (skrzypce podwiązane), nagr. z płyty Romuald Jędraszak. Portret dudziarza wielkopolskiego, wyd. Szamotulski Ośrodek Kultury, 2018 • Polecamy: – dudziarze.pl – Tabor Wielkopolski http://taborwielkopolski.pl/ Źródła: – Jadwiga i Marian Sobiescy, Polska Muzyka Ludowa i jej problemy – Jadwiga Sobieska, Ze studiów nad folklorem muzycznym Wielkopolski • Podcast zrealizował: Karol Majerowski Mastering: Adam Mart

O dźwiękach spoza klawiatury. Pocztówkę dźwiękową przesłał Mateusz Kowalski, skrzypek, multiinstrumentalista, śpiewak ☛ Realizacja: Katarzyna Rosik, Adam Mart Koordynacja zadania: Julita Charytoniuk Fot. Grzegorz Domański ☛ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Urodzona w 1930 r. śpiewaczka opowiada o swoim życiu i pracy: pasieniu krów, noszeniu wody, nauce, weselach w „karczmie”, rodzinnej olejarni. Przypomina o okazjach do śpiewania w czasie powojennym, gdy pieśni towarzyszyły pracy (na przykład darciu pierza, prasowaniu tytoniu czy przędzeniu), zabawie i weselom, jak również modlitwom podczas majówek, pogrzebów i „przy obrazie”. Śpiewano także pieśni aktualne, ułożone specjalnie na okazje, komentujące ważne dla społeczności wydarzenia i działanie instytucji. Z Janiną Pydo, śpiewaczką z Zastawia koło Goraja, rozmawiała Agnieszka Szokaluk, śpiewaczka i uczennica wiejskich śpiewaczek. • Wykorzystano nagrania: – „Zarżyjże, zarżyj”, Janina Pydo, „Dajcie stołka cisowego. Muzyka tradycyjna Roztocza Gorajskiego i jej wykonawcy”, wyd. Towarzystwo dla Natury i Człowieka, Goraj – Lublin 2016. – „Jakżem była mało”, Janina Pydo, nagr. Filip Majerowski, Zastawie 2023. – „Tatusiu, mamusiu”, Janina Pydo, nagr. Agnieszka Szokaluk, Goraj 2015. – „Raz mi przez Zastawie dróżka wypadła”, Janina Pydo i Agnieszka Szokaluk, Zastawie 2020. – „Z poniedziałejku o godzinie rannej”, Janina Pydo, „Dajcie stołka cisowego. Muzyka tradycyjna Roztocza Gorajskiego i jej wykonawcy”, wyd. Towarzystwo dla Natury i Człowieka, Goraj – Lublin 2016. – „Już idę do grobu”, Janina Pydo, nagr. Agnieszka Szokaluk, Zastawie 2023. – „Matko niebieskiego Pana”, Janina Pydo, „Śpiewy nabożne parafii gorajskiej”, wyd. Towarzystwo dla Natury i Człowieka, 2020. – „U stóp Twoich Maryjo”, Janina Pydo, nagr. Agnieszka Szokaluk, Zastawie 2023. – „Zawianą drożyną”, Janina Pydo, „Dajcie stołka cisowego. Muzyka tradycyjna Roztocza Gorajskiego i jej wykonawcy”, wyd. Towarzystwo dla Natury i Człowieka, Goraj – Lublin 2016. – „Już nasza Marysia po ślubie”, „Dajcie stołka cisowego. Muzyka tradycyjna Roztocza Gorajskiego i jej wykonawcy”, wyd. Towarzystwo dla Natury i Człowieka, Goraj – Lublin 2016. – „Czarna je se czarna”, Janina Pydo, nagr. Filip Majerowski, Zastawie 2023. – „Witaj Jutrzenko rano powstająca”, Janina Pydo, „Śpiewy nabożne parafii gorajskiej”, wyd. Towarzystwo dla Natury i Człowieka, 2020. – „Bóg w Trójcy świętej sprawił to w niebie”, nagr. Agnieszka Szokaluk, Goraj 2015. • Polecamy: – Janina Pydo – biogram i pieśni www.muzykaroztocza.pl/muzyk/282/name/Pydo+Janina+.html – Śpiewy na Zielnej — Janina Pydo [Lubelska Szkoła Tradycji] https://www.youtube.com/watch?v=Ddj7k9Pwio4 – Koncert "Roztocze – bliski wschód" - Wszystkie Mazurki Świata 2020 https://www.youtube.com/watch?v=8c16Qk1YGEc – Pieśni na kanale muzykazakorzeniona: https://www.youtube.com/watch?v=O-WsjUz5a2o – Re: tradycja 2019: Dorota i Henryk Miśkiewicz z Janiną Pydo i kapelą Butryn/Pikula/Deptuła: https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=mVe9QkF9woc • Podcast zrealizowała: Agnieszka Szokaluk Mastering: Adam Mart

O tym, że skrzypce powinny śpiewać. Pocztówkę dźwiękową przesłał Mateusz Kowalski, skrzypek, multiinstrumentalista, śpiewak ☛ Realizacja: Katarzyna Rosik, Adam Mart Koordynacja zadania: Julita Charytoniuk Fot. Grzegorz Domański ☛ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Czy można wyobrazić sobie brzmienie muzyki łowickiej bez harmonii trzyrzędowej? Dziś w tym regionie coraz częściej harmonie zastępują akordeony, choć trzeba przyznać, że bogato inkrustowane, o wyjątkowym dźwięku trzyrzędówki mają wciąż grono zagorzałych miłośników. I wciąż pojawiają się nowi. Jednym z mistrzów tego instrumentu jest Sławomir Czekalski – pochodzący z Żychlina, muzykant w trzecim pokoleniu. Pierwsze samodzielne wesele zagrał w wieku 14 lat i od tamtej pory gra nieprzerwanie do tańca. Dziś jest liderem znanej i cenionej Kapeli Dobrzeliniacy. O trudach życia muzykanckiego, o tym, dlaczego muzykanci przestali grać, o repertuarze, który najchętniej grywano na zabawach, a który na weselach, o tym, czym były zabawy kawałkowe i co to znaczy „przycinanie kawałka”, ze Sławomirem Czekalskim rozmawiał Marcin Lorenc. • W nagraniu wykorzystano utwory: – kujawiak „Rokita” – kujawiak „Skierniewicki” – kujawiak „Żychliński” z płyty Kapela Dobrzeliniacy „Do tańca”, wyd. Muzyka Zakorzeniona, 2022 Utwory wykonuje kapela w składzie: Sławomir Czekalski (ur. 1944) – harmonia trzyrzędowa Maria Stępień (ur. 1989) – skrzypce Mirosław Stańczyk (ur. 1953) – baraban ze stalką • Nagranie i montaż: Marcin Lorenc Montaż i mastering: Lucyna Wielopolska-Lorenc • Podkast został zrealizowany przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. • Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

O odkrywaniu Ameryki, czyli jak łatwo nie zauważyć czegoś, co mamy na wyciągnięcie ręki. Pocztówkę dźwiękową przesłał Mateusz Kowalski, skrzypek, multiinstrumentalista, śpiewak ☛ Przypisy: – Kapela Józefa Kędzierskiego ze Rdzuchowa, Radomskie 1986, nagr. Muzyka Odnaleziona https://www.youtube.com/watch?v=WcH0h0F1la0 – Józef Piecyk i Jan Kietli w Kolonii Bąków, Radomskie 1988, nagr. Muzyka Odnaleziona https://www.youtube.com/watch?v=SuYn26S5kQ4 – Maria Hałas – Złapał pies kanarka, nagr. Posag [Rosik] https://www.youtube.com/watch?v=QLJjAqxOGm0 ☛ Realizacja: Katarzyna Rosik, Adam Mart Koordynacja zadania: Julita Charytoniuk ☛ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Podkast przybliża sylwetkę muzykanta Orkiestry Dętej ze Starej Wsi (obecnie Zakrzew), jednego z najlepszych w swoim fachu tubistów na Roztoczu. Orkiestrant opowiada jak (ekspresowo) zaczęła się jego kariera, z czym wiązało się granie w dętej kapeli i o roli basisty. W rozmowie pojawiają się również śpiewane melodie i liczne anegdoty, a towarzyszą im fragmenty nagrań archiwalnych z wesela sprzed czterdziestu lat. • Rozmowę z Wiesławem Gozdalem (1947 r.) z Orkiestry Dętej z Zakrzewa przeprowadził Filip Majerowski, badacz roztoczańskich orkiestr dętych, a także ich członek • Wykorzystano nagrania: – Oberek, Marsz Rzeczpospolita, Foxtrot, Slowfox – Orkiestra Dęta ze Starej Wsi (z wesela w 1983 r.) • Podcast zrealizował: Filip Majerowski • Polecamy: – Więcej o Orkiestrze Dętej ze Starej Wsi: http://muzykaroztocza.pl/muzyk/195/name/Orkiestra+Szubartowskiego+ze+Starej+Wsi.html – Wydawnictwo „Ostatnia Przysługa. Marsze pogrzebowe w repertuarze tradycyjnych roztoczańskich orkiestr dętych”, na którym znajdują się nagrania Orkiestry Dętej z Zakrzewa z Wiesławem Gozdalem w składzie, wyd. Fundacja Piszczałka

Jak liczne byłoby dziś w Polsce grono osób uprawiających muzykę tradycyjną na sposób in crudo, gdyby w 1999 roku dwaj olsztyniacy, Maciej Żurek wraz z Markiem Ruczko, nie zapukali do drzwi kajockiego skrzypka Jana Gacy? Tego nie wiadomo, z perspektywy lat widać jednak, że był to moment, który okazał się niezwykle istotny dla całkiem sporej grupy ludzi. Jednym z działań, sprowokowanych bezpośrednio tym spotkaniem były wędrowne spotkania „Serce dzwonu”, które co roku gromadziły dziesiątki osób chcących poznać wiejską kulturę i czynnie brać w niej udział. Między innymi o spotkaniu z Janem Gacą – w dziesiątą rocznicę jego śmierci – i o tym co z tego wyniknęło, z Maciejem Żurkiem, skrzypkiem i animatorem działań twórczych, rozmawiał Marcin Lorenc ■ W nagraniu wykorzystano utwory: – Oberek „Jak jechałem z Potworowa”, wyk. Jan Gaca (skrzypce), Stefan Gaca (bębenek), nagr. Macieja Żurka – Mazurek „A gdzie idziesz kochanko”, wyk. Maciej Żurek (skrzypce), Marek Ruczko (bębenek), nagr. z płyty „Mazurki do wynajęcia”, wydawnictwo „Muzyka Odnaleziona”, Warszawa 2010 – pieśń „Umarł, ach umarł”, wyk. Memento mori dance club, nagr. Macieja Żurka ■ Nagranie, montaż: Marcin Lorenc Mastering, montaż: Lucyna Wielopolska-Lorenc ■ Koordynacja zadania: Julita Charytoniuk ■ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Rozmowa o życiu w pieśni śpiewaczek i polaniorek. O tym jak na przestrzeni ich życia funkcjonowała pieśń regionu Żywiecczyzny, kiedy była śpiewana, tworzona oraz jak była uczona. Jest to droga od pieśni śpiewanych maleństwu na uspokojenie, kołysanek poprzez pieśni młodych dziewcząt przy pracy na polanie, pstorałek, pieśni pobożnych maryjnych weselnych czy oczepinowych. • Rozmowę z Zofią i Józefą Sordyl, śpiewaczkami i polaniorkami z Żywiecczyzny, przeprowadziła Brygida Sordyl, etnomuzykolożka, skrzypaczka i śpiewaczka ludowa. • Podcast zrealizowała: Brygida Sordyl Mastering: Adam Mart • Podkast został zrealizowany przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. • Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Na dawnej lubelskiej wsi muzyka i śpiew były wszechobecne. Towarzyszyły codziennym czynnościom, świętowaniu, obrzędom. Śpiewano przy pracy, na majówkach, pogrzebach i weselach. W każdej niemal wsi była orkiestra dęta, skrzypków i bębnistów też nie brakowało, zatem i zabawy organizowano dosyć często, w wiejskich chatach, a choć miejsca nie było wiele, tańcowali wszyscy. Było biednie, ale wesoło. • O dzieciństwie, młodości, śpiewie i tańcu, o piórzaczkach, prządkach, zabawach i weselach opowiada Janina Chmiel – wybitna śpiewaczka, tancerka i gawędziarka z Wólki Ratajskiej. • Rozmowę przeprowadziła Marta Graban-Butryn, folklorystka, etnolożka, uczennica wiejskich śpiewaków i muzykantów. • Wykorzystano nagrania: – Kołys mi się, kołys, trad., wyk. Janina Chmiel, Muzyka źródeł, „Od narodzin do śmierci” , wyd. Polskie Radio 2006. – Mamo, mamo, mamuniu moja, trad., wyk. Janina Chmiel, Anna Chmiel, Krzysztof Butryn, „Na rozstajnych drogach”, wyd. Wydawnictwo Stara Droga 2012. – Jedzie, jedzie Pan Zedman, trad. zabawa dziecięca, wyk. Janina Chmiel, nagranie M. Graban-Butryn – Chodź kureczko tańcować, trad. Zabawa dziecięca, wyk. Janina Chmiel, nagranie M. Graban-Butryn – Pada deszczyk, pada, trad., wyk. Janina Chmiel, „Festiwal muzyki tradycyjnej Na rozstajnych drogach”, wyd. Fundacja Stara Droga 2019. – Wesele, wesele, wyk. Janina Chmiel, Anna Chmiel, Marta Graban-Butryn, Krzysztof Butryn, Zbigniew Butryn, „Na rozstajnych drogach”, wyd. Wydawnictwo Stara Droga 2012. – Zasiała nam się drobna rutejka, trad., wyk. Janina Chmiel, „Spod niebieskiej góry. Muzyka Roztocza”, wyd. In Crudo 2009. – Szła sierota przez wieś, wyk. Janina Chmiel, „Na rozstajnych drogach”, wyd. Wydawnictwo Stara Droga 2012. – Na zielonej łące sierota płakała, trad., wyk. Janina Chmiel, Anna Chmiel, „Spod niebieskiej góry. Muzyka Roztocza”, wyd. In Crudo 2009. – Na rozstajnych drogach, trad., wyk. Janina Chmiel, Zbigniew Butryn, „Na rozstajnych drogach”, wyd. Wydawnictwo Stara Droga 2012. • Polecamy: – SoundCloud/Janina Chmiel https://soundcloud.com/janinachmiel – Janina Chmiel – koncert Nowa Tradycja 2014 https://www.youtube.com/watch?v=SzoToCxgm7U – Janina Chmiel z Kapelą Butrynów i Włodek Pawlik – koncert re:tradycja https://www.youtube.com/watch?v=tRXesYjjSPs – KOBIETY ǀ Spotkanie X – Śpiewanie z miłości do świata – Janina Chmiel https://www.youtube.com/watch?v=c6uUPyiYqTE – Janina Chmiel i Skubas – Kołysz mi się kołysz https://www.facebook.com/watch/?v=585170785594835 • Nagranie i montaż: Marta Graban-Butryn Mastering: Adam Mart • Podkast został zrealizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. • Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Karolina Idkowiak przeniosła poznane zabawy tam, gdzie ich podstawowe miejsce – do domu. Kiedy rodzic jest psują w zabawie a kiedy ekspertem? Czy rodzice nie oddają zbyt wielu pól specjalistom od wychowania i wykształcenia ich dzieci? Co może wnieść w jakość naszych więzi 15 minut codziennych zabaw tradycyjnych oraz czy warto je zmieścić między obiadem, angielskim, basenem i praniem? Czy z takiego pomysłu można uczynić nową tradycję i co by było, gdybyśmy zaczęli bawić się na całego? Rozmawiamy o psychologicznym oddziaływaniu zabaw i zabawy jako takiej, lecz tym razem przede wszystkim z perspektywy… dywanu w dużym pokoju. Z Karoliną Idkowiak, psycholożką i psychoterapeutką systemową rozmawia Karolina Ociepka, animatorka kultury, twórczyni Teatru Mozaika. ● Karolina Idkowiak – psycholożka (absolwentka psychologii UAM w Poznaniu), psychoterapeutka systemowa (w trakcie certyfikacji w Wielkopolskim Towarzystwie Terapii Systemowej). Prowadzi praktykę terapeutyczną, pracując głównie z osobami dorosłymi. Kocha metafory i opowieści. Klientów zapewnia, że w jej gabinecie jest ekspert, ale nie jest nim ona. Lubi pracę z lękiem i twierdzi, że można się z nim dogadać. Prywatnie żona i mama trójki dzieci. Zapalona edukatorka domowa, która łapie wiatr w żagle aplikując aktualną wiedzę z zakresu psychologii, pedagogiki i neurodydaktyki. Doświadczenie w pracy z dziećmi zdobywała realizując szereg projektów artystycznych (m. in. w ramach stypendium MKiDN). Karolina Ociepka – językoznawczyni (UAM), menedżerka i animatorka kultury (Łotewska Akademia Kultury), autorka scenariuszy spektakli i koncertów dla dzieci, aktorka teatru opowieści i muzykantka – gra na polskich bębnach tradycyjnych. Pomysłodawczyni i współtwórczyni „Teatru Mozaika”, programu edukacji regionalnej „Alfabet Tradycji”, cyklu „Pograjki – interaktywne koncerty w Bramie Poznania” oraz innych inicjatyw wspierających dzieci i osoby pracujące z dziećmi w dostępie do polskiej kultury tradycyjnej. ● Wszystkie materiały Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023: https://muzykatradycyjna.pl/do-czytania/laboratorium-zabaw-tradycyjnych-2023-materialy/ Wykorzystano nagrania: – „Cim cum caj” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – Zabawy paluszkowe – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 Mastering: Adam Mart Dżingiel: Ania Broda (cymbały), Karolina Ociepka (tekst) ● Organizator: – Forum Muzyki Tradycyjnej https://muzykatradycyjna.pl/forum-muzyki-tradycyjnej/o-forum-mt/ Partnerzy: – Teatr Mozaika (Poznań) https://mozaikadzieciom.pl/ https://www.facebook.com/mozaikadzieciom – Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu http://etnomuzeum.pl/ https://www.facebook.com/etnomuzeum.torun – Alfabet Tradycji https://alfabettradycji.pl/ – Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona” https://www.facebook.com/MuzykaNieskonczona – Mały Kolberg malykolberg.pl https://www.facebook.com/malykolberg – Fundacja Prymus https://www.facebook.com/prymusbukwald/ – Centrum społeczno-kulturalne w Złotorii k. Torunia Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2023

Jakie jakości w obecnym świecie mają zabawy tradycyjne? Jaki mają związek z funkcjonowaniem mózgu, reakcją stresową i neuronami lustrzanymi? Czy prostota melodii tradycyjnych jest przeszkodą czy zaletą w szkole muzycznej? Jak muzyka, tańce i zabawy tradycyjne dają możliwość rozwijania wyobraźni oraz słuchu wewnętrznego? Rozmawiamy o uniwersalnych wartościach muzycznych, relacyjnych i psychologicznych zabaw tradycyjnych oraz o metodach pracy z dziećmi w szkole muzycznej i przedszkolu. Z Joanną Tomkowską, metodyczką i nauczycielką rytmiki oraz kształcenia słuchu rozmawia Marta Burdalska, psycholożka dziecięca i liderka Rodzinnego Ogniska Tradycji Muzycznych. ● Joanna Tomkowska – nauczycielka dyplomowana rytmiki oraz kształcenia słuchu w klasach I-III PSM I i II st. im. F. Chopina w Olsztynie, ekspertka MEN do spraw awansu zawodowego oraz ekspertka CEA (organizacja sprawująca nadzór pedagogiczny nad szkołami artystycznymi w Polsce). Absolwentka Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie w specjalności: rytmika, a następnie studium wychowania muzycznego Carla Orffa. Prowadzi autorskie warsztaty metodyczne doskonalące nauczycieli szkół ogólnokształcących oraz nauczycieli przedszkoli. Współautorka podstawy programowej dla przedmiotu: Podstawy rytmiki oraz wielu materiałów edukacyjnych w tym zakresie. Marta Urban-Burdalska – psycholożka (UMCS), edukatorka, trenerka warsztatu grupowego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Pracuje jako psycholog w szkole podstawowej oraz w gabinecie. Realizuje warsztaty rozwojowe, psychoedukacyjne, uważnościowe dla dzieci, młodzieży, rodziców, edukatorów i wychowawców. Tworzy programy i projekty w obszarze muzyki tradycyjnej, m.in. Rodzinne Ognisko Tradycji Muzycznych w Olsztynie, Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona”, „Introit”, „Kim jesteś? Jestem muzyką” i „Ciało jako instrument”. ● Wszystkie materiały Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023: https://muzykatradycyjna.pl/do-czytania/laboratorium-zabaw-tradycyjnych-2023-materialy/ Wykorzystano nagrania: – „Ciuciubabka” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Kapliczka” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Hejduk” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Oj ty biały gołąbeczku” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Talar” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 Mastering: Adam Mart Dżingiel: Ania Broda (cymbały), Karolina Ociepka (tekst) ● Organizator: – Forum Muzyki Tradycyjnej https://muzykatradycyjna.pl/forum-muzyki-tradycyjnej/o-forum-mt/ Partnerzy: – Teatr Mozaika (Poznań) https://mozaikadzieciom.pl/ https://www.facebook.com/mozaikadzieciom – Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu http://etnomuzeum.pl/ https://www.facebook.com/etnomuzeum.torun – Alfabet Tradycji https://alfabettradycji.pl/ – Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona” https://www.facebook.com/MuzykaNieskonczona – Mały Kolberg malykolberg.pl https://www.facebook.com/malykolberg – Fundacja Prymus https://www.facebook.com/prymusbukwald/ – Centrum społeczno-kulturalne w Złotorii k. Torunia Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2023

Laboratorium Zabaw Tradycyjnych ● Podejście Nordoff-Robbins w muzykoterapii zakłada wspólne kształtowanie celu – przez muzykoterapeutę jako specjalistę w dziedzinie terapii oraz uczestnika jako specjalistę w dziedzinie własnego doświadczenia. Jak w tę wzajemną, partnerską wymianę wpisują się polskie zabawy tradycyjne i jakie pole do improwizacji daje ukryta w nich struktura oraz wielowarstwowość? Stawiając sobie te i inne pytania, rozmawiamy o spotkaniu świata niepełnosprawności, świata terapii i… świata muzyki, która – nawiązując do słów śp. Jana Gacy, wyjątkowego tradycyjnego skrzypka – jest nieskończona. Z Dominiką Dopierałą, muzykoterapeutką w podejściu Nordoff-Robbins rozmawia Karolina Ociepka, animatorka kultury, twórczyni Teatru Mozaika. ● Dominika Dopierała – muzyk i certyfikowana muzykoterapeutka. Absolwentka studiów licencjackich w katedrze fortepianu w Royal College of Music oraz studiów magisterskich w Nordoff-Robbins Music Therapy Centre w Londynie. Autorka publikacji z zakresu muzykoterapii, prowadzi szkolenia i superwizje dla muzyków, muzykoterapeutów i specjalistów z dziedzin pokrewnych. W 2016 roku Dominika założyła Fundację Nordoff Robbins Polska, wspierającą rozwój dziedziny muzykoterapii w Polsce. W ramach Fundacji prowadzi otwarte sesje muzyki, które są okazją do spotkań niezwiązanych ze sobą grup społecznych. Celem sesji, prowadzonych w przestrzeniach publicznych, jest budowanie poczucia więzi wśród lokalnych społeczności, a także edukacja społeczeństwa na temat różnorodności jego członków i członkiń. Karolina Ociepka – językoznawczyni (UAM), menedżerka i animatorka kultury (Łotewska Akademia Kultury), autorka scenariuszy spektakli i koncertów dla dzieci, aktorka teatru opowieści i muzykantka – gra na polskich bębnach tradycyjnych. Pomysłodawczyni i współtwórczyni „Teatru Mozaika”, programu edukacji regionalnej „Alfabet Tradycji”, cyklu „Pograjki – interaktywne koncerty w Bramie Poznania” oraz innych inicjatyw wspierających dzieci i osoby pracujące z dziećmi w dostępie do polskiej kultury tradycyjnej. ● Wszystkie materiały Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023: https://muzykatradycyjna.pl/do-czytania/laboratorium-zabaw-tradycyjnych-2023-materialy/ Wykorzystano nagrania: – „Poszły panny” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Adam siedmiu” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Oj ty biały gołąbeczku” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Oj ty biały gołąbeczku" – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 Mastering: Adam Mart Dżingiel: Ania Broda (cymbały), Karolina Ociepka (tekst) ● Organizator: – Forum Muzyki Tradycyjnej https://muzykatradycyjna.pl/forum-muzyki-tradycyjnej/o-forum-mt/ Partnerzy: – Teatr Mozaika (Poznań) https://mozaikadzieciom.pl/ https://www.facebook.com/mozaikadzieciom – Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu http://etnomuzeum.pl/ https://www.facebook.com/etnomuzeum.torun – Alfabet Tradycji https://alfabettradycji.pl/ – Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona” https://www.facebook.com/MuzykaNieskonczona – Mały Kolberg malykolberg.pl https://www.facebook.com/malykolberg – Fundacja Prymus https://www.facebook.com/prymusbukwald/ – Centrum społeczno-kulturalne w Złotorii k. Torunia Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2023

Edukacja przedszkolna to znakomity kontekst do korzystania z folkloru dziecięcego. Rozmawiamy o tym, co przeszkadza nauczycielom w sięganiu po tradycyjne zabawy dziecięce, skąd czerpać repertuar, komu wolno śpiewać i dlaczego warto. A także o wartości spotkania, wspólnej zabawy i żywego doświadczenia dziedzictwa oraz o związkach tradycyjnych zabaw dziecięcych z podstawą programową w edukacji przedszkolnej, i o wartościach edukacji kulturowej w metodzie Marii Montessori. Z Anną Meiną, pedagożką przedszkolną, założycielką i wieloletnią dyrektorką przedszkola im. Marii Montessori w Toruniu rozmawia Marta Domachowska, etnolożka i edukatorka muzealna. ● Anna Meina – magister sztuki, absolwentka Edukacji Artystycznej Wydziału Sztuk Pięknych UMK w Toruniu oraz podyplomowych Studiów Pedagogiki Przedszkolnej i Wczesnoszkolnej z Elementami Metody Marii Montessori w Łodzi. W 2016 roku ukończyła z międzynarodowym dyplomem w Warszawie kurs Polskiego Instytutu Montessori dla nauczycieli Montessori na poziomie przedszkola. Od 12 lat dyrektorka i założycielka Przedszkola im. Marii Montessori w Toruniu; autorka koncepcji i scenariuszy warsztatów oraz działań edukacyjno-artystycznych, skoncentrowanych na kreatywnej edukacji. Koordynatorka projektów z zakresu edukacji artystycznej, a także lokalnych inicjatyw na lewobrzeżu Torunia. Prywatnie: podążająca filozofią Montessori mama, uwielbiająca podróże, taniec i śpiew. Marta Domachowska – etnolożka (UMK), uczennica wiejskich śpiewaczek, tancerzy i muzykantów, edukatorka w Muzeum Etnograficznym im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu i na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Prowadzi zajęcia edukacyjne, warsztaty taneczne i spotkania śpiewacze dla dzieci i dorosłych, warsztaty tradycyjnych zabaw dziecięcych dla nauczycieli i animatorów oraz imprezy umuzykalniające dla rodzin. Współzałożycielka grupy „n obrotów” i Forum Muzyki Tradycyjnej, członkini Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. ● Wszystkie materiały Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023: https://muzykatradycyjna.pl/do-czytania/laboratorium-zabaw-tradycyjnych-2023-materialy/ Wykorzystano nagrania Laboratorium Zabaw Tradycyjnych: – „Adam siedmiu synów miał” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Bawiliśmy się w konopki” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Hejduk” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Soroka worona” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 Mastering: Adam Mart Dżingiel: Ania Broda (cymbały), Karolina Ociepka (tekst) ● Organizator: – Forum Muzyki Tradycyjnej https://muzykatradycyjna.pl/forum-muzyki-tradycyjnej/o-forum-mt/ Partnerzy: – Teatr Mozaika (Poznań) https://mozaikadzieciom.pl/ https://www.facebook.com/mozaikadzieciom – Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu http://etnomuzeum.pl/ https://www.facebook.com/etnomuzeum.torun – Alfabet Tradycji https://alfabettradycji.pl/ – Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona” https://www.facebook.com/MuzykaNieskonczona – Mały Kolberg malykolberg.pl https://www.facebook.com/malykolberg – Fundacja Prymus https://www.facebook.com/prymusbukwald/ – Centrum społeczno-kulturalne w Złotorii k. Torunia Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2023

W jaki sposób można zastosować zabawy tradycyjne w praktyce terapeutycznej? Jak zabawy te mają się do oswajania lęku społecznego, uczenia się odwagi, budowania relacji, sprawczości, zasobów oraz poczucia bezpieczeństwa? Terapeutka behawioralna oraz psycholożka dziecięca rozmawiają o celach, walorach, sposobach i kierunkach wykorzystywania polskich zabaw tradycyjnych w indywidualnej i grupowej praktyce terapeutycznej z dziećmi i rodzinami. Z Magdaleną Borek, terapeutką behawioralną i oligofrenopedagożką rozmawia Marta Burdalska, psycholożka dziecięca i liderka Rodzinnego Ogniska Tradycji Muzycznych. ● Magdalena Borek – pedagożka specjalna, neurologopedka, terapeutka behawioralna, trenerka oświatowa. Ukończyła studia magisterskie na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz studia podyplomowe na Uniwersytecie Sheffield Hallam w Anglii – specjalizacja w zakresie autyzmu „Edukacja dzieci i młodych ludzi z autyzmem” (Education of Children and Young People with Autism). Na co dzień pracowniczka poradni psychologiczno– pedagogicznej, terapeutka dzieci i młodzieży z całościowymi zaburzeniami rozwoju i zachowania oraz zaburzeniami tikowymi i lękowymi; autorka i koordynatorka projektów edukacyjnych dla dzieci i młodzieży. Marta Urban-Burdalska – psycholożka (UMCS), edukatorka, trenerka warsztatu grupowego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Pracuje jako psycholog w szkole podstawowej oraz w gabinecie. Realizuje warsztaty rozwojowe, psychoedukacyjne, uważnościowe dla dzieci, młodzieży, rodziców, edukatorów i wychowawców. Tworzy programy i projekty w obszarze muzyki tradycyjnej, m.in. Rodzinne Ognisko Tradycji Muzycznych w Olsztynie, Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona”, „Introit”, „Kim jesteś? Jestem muzyką”. „Ciało jako instrument”. ● Wszystkie materiały Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023: https://muzykatradycyjna.pl/do-czytania/laboratorium-zabaw-tradycyjnych-2023-materialy/ Wykorzystano nagrania: – „Bawiliśmy się w konopki” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Ciuciubabka” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Adam siedmiu” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Oj ty biały gołąbeczku” – nagr. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 Mastering: Adam Mart Dżingiel: Ania Broda (cymbały), Karolina Ociepka (tekst) ● Organizator: – Forum Muzyki Tradycyjnej https://muzykatradycyjna.pl/forum-muzyki-tradycyjnej/o-forum-mt/ Partnerzy: – Teatr Mozaika (Poznań) https://mozaikadzieciom.pl/ https://www.facebook.com/mozaikadzieciom – Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu http://etnomuzeum.pl/ https://www.facebook.com/etnomuzeum.torun – Alfabet Tradycji https://alfabettradycji.pl/ – Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona” https://www.facebook.com/MuzykaNieskonczona – Mały Kolberg malykolberg.pl https://www.facebook.com/malykolberg – Fundacja Prymus https://www.facebook.com/prymusbukwald/ – Centrum społeczno-kulturalne w Złotorii k. Torunia Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2023

Co ma kultura tradycyjna do wałka dziąsłowego z okolicą brodawki przysiecznej? Zapraszając do projektu Laboratorium Zabaw Tradycyjnych logopedkę, zakładałyśmy, że głównym polem jej zainteresowań będą wyliczanki. Jak się jednak okazało, wszystkie propozycje zabaw – od tańców, przez aktywności w kole aż po zabawy paluszkowe – mają swoje walory w tej formie pracy zarówno z dziećmi, jak i dorosłymi. Rozmawiamy zatem o swoistym przemycie zabaw tradycyjnych do świata logopedii – o ich zastosowaniu w pracy z oddechem, w mioterapii czy w procesie stopniowego przekraczania dystansu do swojego ciała... Z Jolantą Kosicką, logopedką i mioterapeutką rozmawia Karolina Ociepka, animatorka kultury, twórczyni Teatru Mozaika. ● Jolanta Kosicka – mioterapeutka, logopedka, pedagożka, wokalistka, chórzystka, fagocistka, terapeutka mowy, założycielka „Mówki Sztuki”. Pasjonuje się uważnym i kompleksowym podejściem do dykcji, stosując w terapii różne techniki pracy manualnej. W pracy z pacjentami bazuje na wiedzy nabytej podczas licznych kursów z zakresu mioterapii, fizjoterapii, logopedii, emisji głosu, ortodoncji. W terapii mowy duży nacisk kładzie na układ mięśniowy człowieka, jego postawę ciała, nawyki oraz podejście psychologiczne do własnego głosu. Łamie stereotyp, że do logopedy chodzą tylko dzieci. Uważa, że w każdym wieku można poprawić jakość i komfort swojego mówienia. Dzika wielbicielka Tatr, Festiwalu Ethno Port, książek, sudoku i kawy. Karolina Ociepka – językoznawczyni (UAM), menedżerka i animatorka kultury (Łotewska Akademia Kultury), autorka scenariuszy spektakli i koncertów dla dzieci, aktorka teatru opowieści i muzykantka – gra na polskich bębnach tradycyjnych. Pomysłodawczyni i współtwórczyni „Teatru Mozaika”, programu edukacji regionalnej „Alfabet Tradycji”, cyklu „Pograjki – interaktywne koncerty w Bramie Poznania” oraz innych inicjatyw wspierających dzieci i osoby pracujące z dziećmi w dostępie do polskiej kultury tradycyjnej. ● Wszystkie materiały Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023: https://muzykatradycyjna.pl/do-czytania/laboratorium-zabaw-tradycyjnych-2023-materialy/ Wykorzystano nagrania: – „Spadł z pieca gołąbek” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Mamo, mamo” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Entliczek pentliczek” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 – „Talar” – nagr. z warsztatów Laboratorium Zabaw Tradycyjnych 2023 Mastering: Adam Mart Dżingiel: Ania Broda (cymbały), Karolina Ociepka (tekst) ● Organizator: – Forum Muzyki Tradycyjnej https://muzykatradycyjna.pl/forum-muzyki-tradycyjnej/o-forum-mt/ Partnerzy: – Teatr Mozaika (Poznań) https://mozaikadzieciom.pl/ https://www.facebook.com/mozaikadzieciom – Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu http://etnomuzeum.pl/ https://www.facebook.com/etnomuzeum.torun – Alfabet Tradycji https://alfabettradycji.pl/ – Fundacja „Muzyka Jest Nieskończona” https://www.facebook.com/MuzykaNieskonczona – Mały Kolberg malykolberg.pl https://www.facebook.com/malykolberg – Fundacja Prymus https://www.facebook.com/prymusbukwald/ – Centrum społeczno-kulturalne w Złotorii k. Torunia Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2023

Przez kilka dni w roku w niewielkim Sędku bije muzyczne serce Kielecczyzny. Kiedyś odbywał się tam Tabor Kielecki, gromadzący tłumy miejscowych i przyjezdnych, rozkochanych w śpiwach i chłopach. Teraz też co roku można przyjechać tam na potańcówkę od kilku lat organizowaną w ramach Kieleckiej Szkoły Tradycji (Akademia Kolberga) przez Stowarzyszenie Sami Swoi z Sędka. W dziesięciolecie pierwszego taboru w Sędku zapytaliśmy jego organizatorów o to, czym jest tabor, jak się go organizuje i dlaczego chcą wciąż wracać do Sędka. ■ Rozmowę z Dorotą Murzynowską i Marcinem Żytomirskim z warszawskiego Stowarzyszenia Dom Tańca i zespołu Tęgie Chłopy przeprowadziła Marta Derejczyk ■ Wykorzystano nagrania: – Potańcówka dziesięciolecia, Sędek, 5.08.2023, real. Marta Derejczyk – Maria Gałka, Oj dziewczyno (polka), real. Maniucha Bikont, Dorota Murzynowska – Maria Kowalik, spotkanie w domu śpiewaczki w sierpniu 2023 r., real. Marta Derejczyk – Marian Matok, Jedzie wóz, real. Marcin Żytomirski ■ Polecamy: – Stowarzyszenie Dom tańca https://domtanca.art.pl/ – archiwalna strona Taboru Kieleckiego https://www.taborkielecki.pl/ – rozmowę o płycie „Śpiewa Maria Gałka” https://www.polskieradio.pl/377/7675/artykul/2452710,spiewa-maria-galka-stowarzyszenia-dom-tanca – Kielecka Szkoła Tradycji https://www.facebook.com/KieleckaST – Stowarzyszenie Sami swoi w Sędku

Spora część muzyków uprawiających obecnie muzykę tradycyjną, zaczynało swoją edukację w szkole muzycznej. Niektórzy kończyli ją po kilku latach, inni – choć jest ich zdecydowanie mniej – osiągali pełne akademickie wykształcenie. Czy zdobywane latami szlify w wykonywaniu muzyki klasycznej pomagają grać ludową nutę, czy raczej stanowią zbędny bagaż, który należy zostawić, ruszając w ślady wiejskich mistrzów? Między innymi o takim doświadczeniu z Marią Stępień – skrzypaczką i animatorką działań związanych z muzyką ludową, współtwórczynią zespołów: Dobrzeliniacy, Kożuch, Lunaria, Radical Polish Ansambl, Maciej Filipczuk i Goście Weselni – rozmawiał Marcin Lorenc. ■ Wykorzystano nagrania: 1. „Geranoi II”, wyk. RPA [Radical Polish Ansamble], wyd. Bôlt Records, Warszawa XII 2019 2. „Kujawiak Łowicki”, wyk. Dobrzeliniacy, wyd. fundacja Muzyka Zakorzeniona, Warszawa 2022 3. „Od Klejnasa”, wyk. Kożuch, wyd. fundacja Muzyka Zakorzeniona, Warszawa 2022 ■ Montaż: Marcin Lorenc Mastering: Lucyna Wielopolska Lorenc Polecamy: – Maria Stępień facebook.com/stepienmari/ instagram.com/maria.stepien.ms/ – Kapela Dobrzeliniacy https://www.facebook.com/kapela.dobrzeliniacy – Lunaria instagram.com/lunaria.tradi/ – Radical Polish Ansamble facebook.com/radicalpolishansambl Fot. Patryk Petersson ■ Koordynacja zadania: Julita Charytoniuk ■ Podkast jest realizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Muzyka tradycyjna. Podaj dalej!” w 2023 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Muzykant Edward Braszko opowiada o kapeli z Ocic, w której grali reemigranci z Bośni – Polacy ci przyjechali na Dolny Śląsk z emigracji w 1946 r. W 2022 roku w ramach swojego projektu stypendialnego Edward Braszko dokonał udanej reaktywacji kapeli reemigranckiej w Ocicach. ■ Rozmawiają: Edward Braszko i Marta Derejczyk (Fundacja Ważka) W rozmowie biorą udział: Antonina Braszko, Joanna Kasper, Anna Lekent, Sara Matusz W kapeli grają: Edward Braszko, Wiesław Biegacz, Krzysztof Jakieła Wywiad przeprowadzono w Ocicach w październiku 2022 r. ■ Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

W maju pod kapliczkami przydrożnymi zbiera się społeczność, by śpiewać pieśni maryjne. W Górze Świętej Małgorzaty co tydzień przy kościele na górce Orkiestra Dęta z Góry Świętej Małgorzaty gra pieśni majowe na cześć i chwałę Matki Boskiej. Spontanicznie wybiera się także do okolicznych miejscowości, by zagrać pod kapliczkami przydrożnymi. Wzorem Orkiestry poszła Kapela Witaszewiacy, która również kontynuuje ten zwyczaj. W audycji usłyszymy także trębacza Józefa Oleskiego, który co roku przez cały maj grał dwa razy dziennie – rano i wieczorem – pieśni maryjne na górce przy kościele. ▲ Rozmowę z trębaczem Józefem Oleskim i bębnistą Stanisławem Bagrowskim przeprowadziła Joanna Skowrońska. ▲ Więcej na: akademiakolberga.pl, muzykatradycyjna.pl

Rośliny od zawsze były pokarmem i lekarstwem człowieka. Towarzyszyły mu w obrzędach – np. weselach, pogrzebach oraz w codziennym życiu. Niektóre mają właściwości magiczne, lecznicze, inne warto spożywać ze względu na substancje odżywcze, które są w nich zawarte. Istnieje mnóstwo pieśni, w których ważnym elementem są rośliny – kwiaty, zioła i drzewa mające znaczenie symboliczne. ▲ Rozmowę z Niną Jawdosiuk, Barbarą Jakimiuk i Walentyną Klimowicz – śpiewaczkami, znawczyniami lokalnych tradycji, mieszkankami Dobrowody, przeprowadziła badaczka, uczennica wiejskich śpiewaczek, Julita Charytoniuk. ▲ Więcej na: akademiakolberga.pl, muzykatradycyjna.pl

Kiedy lód na rzekach zamienia się w krę i zaczyna płynąć wraz z nurtem, zapowiada nowe. Zimową ciszę przerywa śpiew ptaków. Wszystko dookoła napełnia się życiem. Po krótkich i ciemnych dniach nastają dni jasne i długie – nadchodzi wiosna. Dawniej przywołano ją pieśniami zakończonymi długim unisonem i hukaniem. Podskakiwano i tupano w ziemię, by pobudzić do życia przyrodę. Wypiekano specjalne pieczywo żajworonki, urządzano zabawy i korowody taneczne. ■ O pieśniach, zwyczajach i obrzędach wiosennych w Ukrainie opowiada Tetiana Sopiłka – etnomuzykolożka, wokalistka, pedagożka, członkini kijowskiego zespołu Drewo, założycielka warszawskiej Dziczki. Rozmowę przeprowadziła Julita Charytoniuk ■ Realizacja podkastu: Julita Charytoniuk, Adam Mart ■ W podkaście wykorzystano utwory: 1. „Oj, wesna, wesnianoczka” – Orane, Polesie Kijowskie 2. „Zbyrajmosa, diwky mołodyci” – Swarycewyczi, Polesie Zachodnie 3. „Wylety hulu” – Hruz’ke, Kijowszczyzna 4. „A w naszoho szuma” – Lypniażka, Podnieprze 5. „Krasna Marijka sad pidmitała” – Staryczi, Galicja 6. „U nedilu rano” – Klusznykiwka, Połtawszczyzna 7. „Zakuwała zozulyna” – Choroszki, Połtawszczyzna 8. „Oj, my buły u wełykomu lisi” – Zeleń, Polesie Zachodnie 9. „Hołosinnia” (lament) – Swarycewyczi, Polesie Zachodnie, z nagrań I. Klymenko 10. „Prowedu swoju rusałoczku” – Dibrowa, Polesie Kijowskie 1. Ой весна весна весняночка – c. Оране, Іванівський р-н, Київська обл. 2. Збираймося, дівки й молодиці – c. Сварицевичі, Дубровицький р-н, Рівненська обл. 3. Вилети, гулю – c. Грузьке, Макарівський р-н, Київська обл. 4. А в нашого шума – c. Липняжка, Добровеличківський р-н, Кіровоградська обл. 5. Красна Марійка сад пiдмітала – c. Старичі, Яворівський р-н, Львівська обл. 6. У неділю рано – c. Клюшниківка, Миргородський р-н, Полтавська обл. 7. Закувала зозуленька – c. Хорошки, Оржицький р-н, Полтавська обл. 8. Ой ми були у великому лісі – c. Зелень, Дубровицький р-н, Рівненська обл. 9. Голосіння – c. Сварицевичі, Дубровицький р-н ,Рівненьська обл., запис Ірини Клименко 10. Проведу свою русалочку – c. Діброва, Поліський р-н, Київська обл.

Zapraszamy do wysłuchania opowieści Anny Dunat, z domu Piecha, z Pewli Wielkiej – śpiewaczki i gawędziarki o bystrym i zawadiackim spojrzeniu. Lubi żartować i opowiadać historyjki o minionych latach. Śpiewała przy kapliczkach, łuskaniu grochu i przy piecu. Razem z Marleną Dybek, która chciała uczyć lokalne dzieciaki tańca, prowadziły zespół Jedlicki, w którym tańcowała i śpiewała ponad siedemdziesiątka dzieci z całej okolicy. Gdy ona była mała, zespołów nie było. Za to śpiewał prawie każdy – umiał czy nie. ▲ Podkast zrealizowali Rafał Bałaś i Marta Matuszna ▲ Podkast zrealizowano w ramach programu Akademia Kolberga 2022 — Żywiecka Szkoła Tradycji przez Fundację Górom. Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zapraszamy do wysłuchania opowieści Anny Kupczak, śpiewaczki z Żabnicy (Beskid Żywiecki). Urodziła się 8 grudnia 1939 roku. Wychowywała się w Milówkach, pięknym przysiółku położonym pod Halą Boraczą. Pochodzi z muzykanckiej rodziny. Ojciec Franciszek Maślanka i jego brat Karol grali na skrzypcach. Mama Aniela Maślanka śpiewała. Brat Józef Maślanka był znanym folklorystą, multiinstrumentalistą i budowniczym instrumentów ludowych. ▲ Podkast zrealizowali Rafał Bałaś, Marta Matuszna i Magda Worek ▲ Podkast zrealizowano w ramach programu Akademia Kolberga 2022 — Żywiecka Szkoła Tradycji przez Fundację Górom. Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Karnawał obfitował w zabawy taneczne i wesela, a jego punktem kulminacyjnym były zapusty. Śpiewaczka z Dobrowody (Podlasie), Nina Jawdosiuk, wspomina kwas chlebowy przygotowywany w dzieży, który był ich nieodłącznym elementem. W Wielkim Poście kobiety przędły, tkały, a umilały sobie czas śpiewaniem – zwłaszcza pieśni wielkopostnych. Podczas takich sąsiedzkich spotkań dziewczęta uczyły się zarówno przędzenia na kołowrotku, tkania na krosnach, jak i śpiewania. Od Wielkanocy można było śpiewać na podwórkach. Rozlegały się rohulki i wysnynky ✸ Z Niną Jawdosiuk rozmawiała Julita Charytoniuk ✸ Podkast zrealizowano w ramach programu Akademia Kolberga 2022 — Puszczańska Szkoła Tradycji przez Stowarzyszenie Dziedzictwo Podlasia Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania „Akademia Kolberga 2022” prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Muzyka jest jednym z podstawowych narzędzi wyrazu i wzbudzania zbiorowych stanów współodczuwania. Możemy muzyką wyrazić lub wywołać pewien nastrój, możemy stworzyć warunki konieczne, acz nie zawsze wystarczające, żeby ludzie zestroili się ze sobą w śpiewie i tańcu – w sposobach komunikacji i działania. Gdyby na nią spojrzeć jak na zjawisko, z punktu widzenia kosmitów, jak proponuje Tomasz Wierzbowski we wstępie do książki Stuarta Isacoff’a Temperacja. Jak muzyka stała się polem bitwy wielkich umysłów zachodniej cywilizacji, możemy „zadumać się przez moment nad tym dziwnym i tajemniczym zjawiskiem. Muzyka potrafi bowiem drastycznie wpłynąć na nastrój odbiorców, a nawet zmienić tętno bicia ich serc – nie tylko w sensie metaforycznym, lecz także jak najbardziej fizjologicznym”.

Przekaz tradycji nie jest dla nich abstrakcją, ale czymś konkretnym, ściśle związanym z poczuciem tożsamości. I to zarówno na gruncie rodzinnym, jak i w lokalnej społeczności. Łączą go z wzajemną pomocą, szacunkiem, odpowiedzialnością i przyjemnością związanymi ze wspólnym muzykowaniem. Lokalne tradycje muzyczne to dla nich także wybór estetyczny, który może łączyć pokolenia, czego sami stanowią przykład. ▲ Z Janem Woźnicą i Adamem Stykiem, dziadkiem i wnukiem, barytonistą i trębaczem Orkiestry Dętej z Goraja, rozmawia Michał Nowak ▲ Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania „Akademia Kolberga 2022” prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Można by się zastanawiać, czy próby przywracania muzyki tradycyjnej do społecznej i kulturowej praktyki wiejskich wspólnot nie okazują się w najlepszym razie efemerydami, karnawałowymi uniesieniami, które w żaden sposób nie wpływają na codzienność. Czy nie przypominają oferowania nieheblowanego drewna, gdy od dawna powszechnie używa się karton-gipsu? W jaki bowiem sposób dawne rodzaje ekspresji, sposoby spędzania czasu wolnego od pracy sprzed kilkudziesięciu lat, miałyby wpłynąć na współczesną wrażliwość i przesycone techniką życie w XXI wieku? Historia Joli i Piotra Czerwców pokazuje jednak, że to, co niektórzy uznają za przebrzmiałe, jest nam bliższe, niż mogłoby się wydawać. I wciąż tworzy okazję do spotkań. ▲ Rozmowę z Jolantą i Piotrem Czerwcami z Sędka, lokalnymi animatorami muzyki tradycyjnej, miłośnikami kieleckich melodii i realizatorami Kieleckiej Szkoły Tradycji, prowadzi Michał Nowak – dziennikarz radiowej Dwójki, filozof, klarnecista. ▲ Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania „Akademia Kolberga 2022” prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Współczesny człowiek za wszelka cenę chce odsunąć od siebie myśl o nieuchronnie czekającej go śmierci. Nawet wtedy, kiedy staje ona przy drodze jego życia, zabierając mu bliższych czy dalszych ludzi. Ból, który towarzyszy takim momentom, wydaje mu się nie do uniesienia i nie do przetrawienia. By odsunąć cierpienie, robi wszystko, by śmierć zunifikować i uprzemysłowić, licząc, że boleć będzie mniej. W efekcie zostaje mu bardzo mało czasu na uporanie się z traumą rozstania. O strategiach na spotkanie ze śmiercią, jakie stosowali nasi wiejscy przodkowie, i o tym, jak przekazane przez nich tradycje mogą uzbrajać nas na to doświadczenie, a wreszcie o własnych poszukiwaniach muzyki tradycyjnej, opowiada antropolożka i śpiewaczka Marta Tarnowska. ▲ Rozmowę z Martą Tarnowską, śpiewaczką, antropolożką kultury, socjolożką, animatorką kultury, przeprowadził Marcin Lorenc ▲ Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania „Akademia Kolberga 2022” prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Ziemia radomska to absolutnie wyjątkowa kraina na tle polskich krain nizinnych. Etnografów i etnologów może zachwycić bogactwem swoich tradycji. Dla tych, którzy szukają jeszcze żywej obrzędowości i towarzyszącej jej niezywkłej muzyki, nie pozbawionych prastarego kontekstu, okolice Radomia cały czas są celem wędrówek. Tutaj znajdziemy jeszcze muzykantów czy śpiewaczki, od których można w relacji mistrz – uczeń przejąć niezwykłe melodie. Ziemia radomska to wreszcie ojczyzna zawziętych tancerzy, czego doświadczymy podczas tamtejszych zabaw. O poszukiwaniu muzyki tradycyjnej i odkrywaniu radomszczyzny opowiada tancerz i animator, Czesław Pióro. ▲ Rozmowę z Czesławem Pióro, zawziętym tancerzem, animatorem kultury, współtwórcą Radomskiej Szkoły Tradycji i Radomskiej Inicjatywy Oberkowej, przeprowadził Marcin Lorenc ▲ Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania „Akademia Kolberga 2022” prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Bogactwo kulturowe, niezwykła plątanina ludzkich losów i historii – to Dolny Śląsk. Emigranci, przesiedleńcy, rdzenne grupy etniczne – każdy, kto żył na tych ziemiach, kultywował też swoją muzykę. Samo opisanie tej niezwykle skomplikowanej materii, z jej przeplatającymi się wątkami, wymaga niezwykłej wrażliwości i czujności. O pracy w tak niezwykłym regionie, doświadczaniu muzyki tradycyjnej i o odkrywaniu tajemnic przeszłości opowiada Marta Derejczyk ▲ Rozmowę z Martą Derejczyk – etnografką, badaczką Dolnego Śląska, śpiewaczką, animatorką kultury, pracowniczką Muzeum Etnograficznego Oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu, przeprowadził Marcin Lorenc ▲ Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania „Akademia Kolberga 2022” prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Ukraiński cykl bożonarodzeniowy to trzy duże święta: Boże Narodzenie, Małanka (święto Melanii i Wasyla), Wodochreszcze (Święto Chrztu Pańskiego, Święto Jordanu). Każde ze świąt poprzedza wigilia, podczas której spożywa się określone potrawy. Najpopularniejsza jest kutia, zawierająca ziarno pszenicy i maku – symbole płodności. Na stole nie brakuje też potraw z grzybów, grochu, kapusty, buraków, mąki, miodu, ryb, suszonych owoców. Pierwszego dnia Świąt (7 stycznia) zaczynają się wizyty grup kolędniczych. Podobnie 13 stycznia – wtedy do domów przychodzą „szczodrować”, czyli życzyć urodzaju i zdrowia na przyszły rok. Cykl bożonarodzeniowy kończy Święto Jordanu (19 stycznia) .Tego dnia, po liturgii, z cerkwi wyrusza procesja do najbliższej rzeki, stawu. Tam batiuszka święci wodę, którą wierni zabierają ze sobą do domów. • O obrzędach, zwyczajach związanych z Bożym Narodzeniem w Ukrainie opowiada Tetiana Sopiłka – etnomuzykolożka, wokalistka, pedagożka, członkini kijowskiego zespołu Drevo, założycielka warszawskiej Dziczki. • Podcast powstał we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach programu muzykatradycyjna.pl 2022 prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Już od 4 grudnia można było śpiewać kolędy, najczęściej na „weczurkach” – sąsiedzkich spotkaniach przy przędzeniu. Przypominano sobie melodie, by w styczniu, w pierwszy dzień prawosławnych Świąt Bożego Narodzenia (7 stycznia) być gotowym do kolędowania. Kolędnicy bożonarodzeniowi chodzili z gwiazdą jedno- lub dwurzędową, ze świeczką lub latarką w środku. W okolicy 13 stycznia pokazywano też „Herody” – przedstawienie o królu Herodzie i walce dobra ze złem, w której oczywiście dobro zwycięża. Gospodarze obdarowywali przybyszów jabłkami, bułkami drożdżowymi – czym chata bogata ✸ Z Niną Jawdosiuk rozmawiała Julita Charytoniuk ✸ Podkast zrealizowano w ramach programu Akademia Kolberga 2022 — Puszczańska Szkoła Tradycji przez Stowarzyszenie Dziedzictwo Podlasia Program Akademia Kolberga jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca w ramach zadania „Akademia Kolberga 2022” prowadzonego przez Forum Muzyki Tradycyjnej oraz Pracownię Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Widowisko opowiadające o królu Herodzie i rzezi, jaką zgotował małym chłopcom, sięga czasów średniowiecznych. Było pokazywane w kościołach, potem przez żaków w szkołach, aż wreszcie trafiło na wieś i tam w wersji, w której wątki biblijne przeplatają się z wątkami folkloru, przetrwało do dziś w pamięci najstarszych mieszkańców. To od nich lubelska grupa miłośników tradycji zebrała pieśni oraz opowieści, które uzupełniła fachową etnograficzną wiedzą i od 2006 roku z powodzeniem, jak teatr wędrowny, kontynuuje tradycje kolędnicze ■ O kolędowaniu z Agnieszką Szokaluk-Gorczycą i Krzysztofem Gorczycą rozmawia Julita Charytoniuk ■ „A czyj to koniczek” i „Wiwat”, Zofia Sulikowska, nagr. A. Szokaluk-Gorczyca, Wojsławice 2010; „Nie bój się, królu”, Stanisław Fijałkowski, nagr. A. Szokaluk-Gorczyca i K.Gorczyca, Chrzanów 2010; „Za kolęde dziękujemy”, Anna Borowicz, nagr. A. Szokaluk-Gorczyca i K. Gorczyca, Paary 2014; fragmenty nagrania z Herodów 2013/2014, W. Frąckiewicz (youtube.com/watch?v=TpEs0ADLeE8)

Dziedzic, proboszcz, sołtys, bogaty gospodarz, obyczaj, wspólnota. Gdzie w wiejskiej społeczności biły źródła władzy? Na czym wspierały się hierarchie? W jakich sytuacjach i w odwołaniu do jakich praw oraz wartości dochodziło do buntu? ● Rozmowa z prof. Adamem Leszczyńskim — historykiem, socjologiem, dziennikarzem i publicystą, autorem „Ludowej historii Polski”. Prowadzi Michał Nowak – dziennikarz radiowej Dwójki, filozof, klarnecista. ● Rozmówki wiejsko-miejskie to cykl spotkań w Ambasadzie Muzyki Tradycyjnej na warszawskim Jazdowie. Pomysłodawcą i gospodarzem Rozmówek jest Stowarzyszenie Dom Tańca. ● Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz ze środków własnych Stowarzyszenia Dom Tańca (1%)

Pogańskie wątki, nieznajomość dogmatów, brak powiązania z etyką, pusty rytualizm. Te zarzuty wobec religijności ludowej powracają niczym mantra. Rzadko kiedy pozytywnie wartościuje się wspólnotowość, zmysłowość i konkret przejawiający się w tradycyjnym wiejskim przeżywaniu wiary, które niczym w soczewce skupiają niezwykle istotne cechy kultury wsi. ● Rozmowa z prof. Magdaleną Zowczak z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UW. Prowadzi Michał Nowak – dziennikarz radiowej Dwójki, filozof, klarnecista ● Rozmówki wiejsko-miejskie to cykl spotkań w Ambasadzie Muzyki Tradycyjnej na warszawskim Jazdowie. Pomysłodawcą i gospodarzem Rozmówek jest Stowarzyszenie Dom Tańca. ● Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz ze środków własnych Stowarzyszenia Dom Tańca (1%)

Rozmówki wiejsko-miejskie ● Kultura wiejska ● prof. Izabella Bukraba-Rylska i Michał Nowak Próby opisywania i prezentowania kultury wiejskiej kończą się najczęściej wepchnięciem jej w ciasny gorset upraszczających pojęć, kategorii i wyobrażeń. Autentyczność, szczerość, sielankowość, niezmienność, archaiczność, naiwność, ultrakonserwatyzm, dzikość, brutalność, zacofanie wyznaczają horyzont większości ujęć. W jaki sposób zatem oddać kulturze wiejskiej sprawiedliwość? Jak pokazywać jej swoistość bez przyprawiania upiększającej, infantylizującej bądź brutalizującej gęby? ● Rozmowa z prof. Izabellą Bukraba-Rylską – socjolożką z Collegium Civitas. Prowadzi Michał Nowak – dziennikarz radiowej Dwójki, filozof, klarnecista. ● Rozmówki wiejsko-miejskie to cykl spotkań w Ambasadzie Muzyki Tradycyjnej na warszawskim Jazdowie. Pomysłodawcą i gospodarzem Rozmówek jest Stowarzyszenie Dom Tańca. ● Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz ze środków własnych Stowarzyszenia Dom Tańca (1%)

Jesień to czas przejścia. Jeszcze prace polowe nie wykończone, a już trzeba szykować się do zimy, zabezpieczać zapasy, uszczelniać chałupy, zorganizować się na przerabianie lnu, czy wełny. Ilość czynności wydaje się niezliczona, a nie tylko wokół robót organizuje się życie wsi. Są Zaduszki, obraz chodzi od domu do domu, na tygodniu po domach robótki ręczne często ze śpiewem, przy niedzieli chce się potańczyć, są andrzejkowe wróżby i adwentowy czas zadumy i modlitwy • O tym jak to jesienią bywało opowiada Marią Siwiec, śpiewaczka z Gałek k. Rusinowa. Rozmowę przeprowadziły Katarzyna Rosik i Marta Domachowska • Pieśni wykonały Marii Siwiec i jej uczennice – Marty Domachowskiej, Katarzyny Rosik i Katarzyny Zedel