Het uur van de waarheid

Jack The Ripper was fake news en de start van vele complottheorieën, blijkt uit een nieuwe BBC-documentaire. Anglofiel Harry De Paepe keek naar de eerste aflevering van het nieuwe seizoen van 'Lucy Worsley Investigates' op BBC over de zaak Jack The Ripper. Tim Verheyden blikt vooruit op 2025: wat mogen we verwachten van AI in ons dagelijks leven? Wat met TikTok en andere sociale media? En wat doet Elon Musk in de schaduw van Donald Trump?

Wat is het geheime algoritme achter verslavende kindertelevisie? Wat maakt Bumba anders dan CocoMelon? Uitleg door ontwikkelingspsychologe Telidja Klaï,die werkt als content manager bij Ketnet. Van dickpics tot meisjes die vermoord worden gewoon omdat ze online zijn: moet bescherming tegen cybergeweld tegen vrouwen in de de VN-mensenrechten? Catherine Van de Heyning vindt van wel en is in Genève om de VN te adviseren.

Het delen van foto's van je kinderen of kleinkinderen op sociale media is niet zonder gevaar. Joni Tomelei zag plots haar eigen dochter opduiken in reclame online en expert sharenting Liselot Hudders (UGent) vertelt wat er met je foto's kan gebeuren. De NAVO en ons crisiscentrum waarschuwen voor een hybride oorlog waar we volop in zitten. Wat is dat? Luc van Bakel (VRT NWS) legt uit.

Russen verdienen miljoenen met nepartikels over BV's. De Vogel van het Jaar is nog niet bekend, maar zal zeker zwart zijn. Maar waarom hebben zwarte vogels een imagoprobleem? Beelden van Syrische gevangenissen gingen de wereld rond, maar VRT NWS-journalist Luc van Bakel weet dat niet alle video's echt zijn.

Over het koloniale verleden van België doen er veel verhalen de ronde. Met historicus Gert Huskens (Universiteit Utrecht) onderzoeken we welke verhalen waar zijn, en welke niet. En hoe ontmasker je medische onzin? Daarover praten we met arts en journalist Marleen Finoulst.

Wie waren de echte gladiatoren en vochten zij tot de dood in het Colosseum? Historicus Jeroen Wijnendaele (UGent) scherpt zijn zwaard over de film Gladiator II. Waarom zijn AI-katjes op TikTok een probleem? Tim Verheyden komt praten over AI-slop aka digitale rommel. VRT NWS-journalist Luc van Bakel injecteert de luisteraar met een factcheck over vaccinaties.

Wie ben ik? En wie ben ik als medicatie neem omwille van een aandoening? Stuurt die medicatie dan mijn persoonlijkheid? We praten erover met Sanneke de Haan, Universitair Docent Bio-ethiek en Ethiek van (geestelijke) gezondheid aan het Ethiek Instituut en Socrates Hoogleraar Psychiatrie en Filosofie aan de Erasmus School of Philosophy van de Erasmus Universiteit Rotterdam. En VRT NWS-journalist Tim Verheyden merkt dat ook Bluesky nu al last heeft van fake accounts.

Steeds meer politiekorpsen waarschuwen voor nepagenten die je opbellen of voor de deur staan. Hoe herken je de echte arm der wet? Wouter Bruyns van de Antwerpse politie legt uit. Tim Verheyden mocht op bezoek gaan bij TikTok in Ierland. Wat heeft hij daar gezien? En VRT NWS-journalist Luc Van Bakel checkt of kauwgom kan helpen om vroeggeboorte te voorkomen.

Dieren kunnen 2 keer uitsterven: op aarde en in ons hoofd. Dat is gevaarlijk, waarschuwen wetenschappers. "Generatie na generatie verdwijnen dieren uit ons collectieve geheugen. De rijkdom van de natuur was zo onvoorstelbaar groot, maar de kennis ebt weg en de norm verandert", zegt bioloog Marc Argeloo. Hoe kan je mensen die afgelegen wonen en amper toegang hebben tot kritische media toch mediawijs maken? Daar praten we over met Bart Vetsuypens, directeur van VZW Comundos.

Microsoft stelt zijn jaarrapport cyberveiligheid voor. Bart Asnot is te gast over 7.000 aanvallen op wachtwoorden per seconde! Ze zien ook dat België een steeds belangrijker digitaal doelwit is geworden Zijn onze darmen echt nog zo'n ongekend wetenschappelijk terrein? Imec ontwikkelt een inslikbare sensor die je volledige maag- darmstelsel in kaart kan brengen, Annelies Goris legt uit. En factchecker Luc van Bakel (VRT NWS) checkt verhalen over snottebellen en het einde van het papieren geld!

Noord-Koreanen vechten in Oekraïne: kloppen de clichés over het land van Kim Jong-un? Koreakenner Remco Breuker praat over porno, de zwarte markt en tophackers. Factchecker Rien Emmery legt uit hoe het satirische The Onion de failliete complotdenker Alex Jones uitkocht. VRT NWS-journalist Luc van Bakel checkt of witte mannen echt kleiner worden!

Wikipedia kampt met valse artikels en paragrafen die door AI geschreven zijn. We spreken technologiefilosofe Katleen Gabriëls (Maastricht University) VRT NWS-journalist Tim Verheyden zocht uit of je de camera van je slimme deurbel ergens moet registreren. VRT NWS-journalist Luc van Bakel checkt geruchten over Nederlanders die hun duinen vernielen, en de NAVO die de VS zelf de deur zou wijzen.

Hoeveel camera's hangen er in België? Waar hangen ze? Wie filmt ons? En waarom weten we dat niet als burger? Tim Verheyden en Jelle Janssens (criminoloog aan de UGent) zijn te gast. VRT NWS-journalist Luc van Bakel vertelt welk fake news er rondgaat na de verkiezingen in de VS. Er is veel desinformatie over overstromingen zoals die in Valencia: wat is de rol van het wegnemen van dammen, dijken en riolering? Hydroloog Patrick Willems (KU Leuven) schept verheldering.

Op sociale media wordt collageen aangeprezen als wondermiddel voor een jongere en stevigere huid. Het wordt gepromoot in voedingssupplementen, drankjes en dagcrèmes. Experts blijven kritisch. We praten erover met dermatoloog Samira Baharlou van het UZ Brussel. De populaire complottheorie dat rapper Kanye 'Ye' West vervangen zou zijn door een lookalike, steekt opnieuw de kop op door de Amerikaanse influencer en podcaster Kristin Cavallari. Muziekkenner Vincent Byloo factcheckt het verhaal.

Welke rol spelen leugens in de Amerikaanse verkiezingen? Welk fake news gaat er rond? We spreken erover met factchecker Maarten Schenk van leadstories.com en met Peter Van Aelst, politoloog en Amerikakenner van de UAntwerpen. Tim Verheyden interviewde bestsellerauteur Yuval Noah Harari (Sapiens, Nexus) en betrapte hem over leugens over AI. Dierenrechtenorganisaties waarschuwen voor filmpjes die viraal gaan waarin dieren gered worden. Vaak zijn ze in scène gezet.

Weervrouw Jacotte Brokken is gefascineerd door de samenzweringstheorie dat Beyoncé betrokken is bij het schandaal van P. Diddy. Cultuursocioloog Walter Weyns legt uit dat we al duizenden jaren smeuïge verhalen en bovenal seksschandalen doorvertellen over de rijken en machtigen der aarde. Tim Pauwels van VRT NWS heeft als eigenhandig het aantal volmachten geteld dat in Ninove gebruikt is bij de verkiezingen. Hij heeft veel vragen bij de manier waarop dat wordt geregistreerd.

Kunnen de Russen onze kiesbureaus hacken? Jeroen Windey van Binnenlands Bestuur legt uit. VRT NWS-journalist Luc Van Bakel factcheckt Bart De Wever en Kamala Harris tot in de slaapkamer Gezondheid en Wetenschap begint met huisarts Maarten op TikTok

Maken chips in en rond ons lijf ons gezonder? VRT NWS-journalist Tim Verheyden testte de gezondheidsring van Samsung. Tamara Denie van Roche Diagnostics vertelt over hun sensoren bij diabetespatiënten. Dave Allegaert uit Waregem kreeg een handgeschreven verjaardagskaart in de bus van een lokale N-VA-kandidaat. Maar Dave kent de politicus van haar noch pluim en vindt dit heel eng. Hoe kan dit? Privacy-expert Bart van Buitenen (Dasprive vzw) legt uit wat er gebeurd is.

Worden oorlogen minder dodelijk door AI en hoogtechnologische wapens? We spreken met VRT NWS-expert Jens Franssen en politicoloog Marijn Hoijtink (UAntwerpen). En verder: 10 keer per week frietjes eten zoals Matthias Diependaele? We factchecken wat dat doet met je gezondheid.

De zetelverdeling in onze steden en gemeenten is pertinent onevenredig. Volgens het systeem Imperiali wint de grootste partij onevenredig veel zetels. Soms kan je met 38% van de stemmen wel meer dan 50% van de zetels binnenrijven. Burgemeesters pakken richting 13 oktober graag uit met gedaalde criminaliteit in hun stad of gemeente. Maar klopt dat wel? Geert Van Damme van AdLens en politiek marketeer Reinout Van Zandycke fileren de advertenties op socialer media van lokale partijen en politici.

Onderzoek van VRT NWS toont tal van verdachte scheepvaartactiviteiten op de Europese zeeën aan, onder andere van Russische vaartuigen. Hoe voorbereid is ons land op mogelijke acties van spionage of sabotage in de Noordzee? Liggen supermarkten vol producten die gezonden worden voorgesteld dan ze in werkelijkheid zijn?

Valse vrienden! Veel mensen kregen op facebook berichten van collega Fien Germijns van Studio Brussel. Alleen was zij dat niet! Wie zit er achter die valse profielen, hoe vaak komt dat voor, en hoe herken je ze? We spreken Fien en technologiekenner Tim Verheyden van VRT NWS. En we zetten de meest recente factchecks op een rij.

Mégane verloor honderden euro's door een valse bankapp! Hoe herken je die vervalste apps? Mégane getuigt hoe iemand haar oplichtte toen ze haar laptop verkocht, Tim Verheyden (VRT NWS) geeft uitleg en Lien Meurisse (FOD Economie) geeft tips om oplichting te vermijden. Luc van Bakel, de chef van de checkredactie van VRT NWS, checkt of je hoofdluizen echt kan bestrijden met een badmuts vol olijfolie!

Valse voetbaltruitjes: ze zijn overal tijdens het EK, maar mag je ze dragen en kopen? En hoe groot is die namaakindustrie? Europa dreigt fors kouder te worden als de Golfstroom stilvalt. Kritische klimaatsceptici wijzen erop dat we decennia horen dat alles warmer zou worden. Wie heeft er gelijk? Je kan dankzij AI blijven praten en chatten met overleden dierbaren. Platte commercie op kap van emotioneel leed? Of zinvolle rouwtherapie? En de meest opmerkelijke factchecks van de week.

Verdwijnt het echte fotomodel door AI? Daar spreken we over met Cameron-James Wilson, de ontwerper van AI-fotomodel Shudu dat de cover van Vogue haalde. En met Severine Nijs van modellenbureau Jackie Lee. In de checkrubriek kijkt Luc van Bakel naar een slecht vertaalde speech van Meloni en naar een akelige deepfake van Hanne Decoutere. Kloppen de clichés over Native Americans? 100 jaar geleden kregen ze het staatsburgerschap in de VS. Amerika-kenner Steven de Foer maakt de balans op.

"Hugo Sigal heeft touche": hoe werken clickbait-titels met BV's? Grote farmabedrijven patenteren eeuwenoude medicijnen van inheemse volkeren. Wat is biopiraterij? In onze checkrubriek gaan we na of Joe Biden aan dementie lijdt en of thee echt helpt tegen onder meer kanker.

Europa wil de beelden die we versturen op berichtendiensten laten screenen. Onder het Belgische voorzitterschap zijn verregaande stappen gezet richting chatcontrol. Goede zaak of Big Brother? Sofie Royer is privacy-experte en geeft uitleg en bedenkingen bij dat plan. Veel beweringen over de Oudheid zijn fout. We misbruiken de Grieken en Romeinen aan de lopende band zegt classicus Patrick De Rynck. Luc Van Bakel, chef factchecking van VRT-NWS, maakt de balans op van de factcheckmarathon.

VRT NWS schakelt in aanloop naar de verkiezingen een versnelling hoger om politieke uitspraken te factchecken en organiseert een factcheckmarathon. Het uur van de waarheid is te gast op de marathon, en praat onder meer over hoe belangrijk politieke factchecks zijn.

In Duitsland is het proces tegen de extreemrechtse Reichsbürger-beweging gestart. Heinrich Reuss, die zichzelf ‘Prins’ noemt, is de meest opmerkelijke spilfiguur. Wat moeten we weten over de ‘prins’? Buitenlandse journalisten en correspondenten hebben soms een vertekend beeld van België en de Belgische politiek, omdat ze enkel de Franstalige media volgen.

Wat zeggen sociale media over de verkiezingscampagne? Welke onderwerpen leven er? Welke politici krijgen aandacht? Hangt populariteit altijd samen met budgetten? We praten over misleiding in de wereld van het competitief vogelspotten. En we praten over een van de meest uitgebreide complottheorieën: Tartaria.

Artificiële intelligentie is een ecologische ramp. Met welke woorden wordt je gedrag stiekem gestuurd en hoe wordt dat in de politiek gebruikt? Auteur Tim den Heijer legt het uit in zijn boek ‘bromvliegtaal’.

Het merendeel van onze universiteiten en hogescholen staat studenten toe om gebruik te maken van artificiële intelligentie bij het schrijven van hun master- of bachelorproef. Dat blijkt uit een rondvraag van VRT NWS. Maar is dat wel een goede zaak? Vliegmaatschappij Finnair heeft aangekondigd tijdelijk niet meer richting Estland te vliegen door herhaaldelijk verstoorde gps-signalen. Er wordt met een beschuldigende vinger naar Rusland gewezen.

Vergeet China, ook Amerika bespioneert je! En zijn er meer wegenwerken in een verkiezingsjaar?

Via een ingenieus systeem kan de Italiaanse maffia Europese landbouwsubsidies opstrijken zonder dat er maar één koe of tractor in het veld staat. Correspondent Angelo Van Schaik vertelt hoe ze dat doen. Een grote regenstorm in Dubai doet heel wat complottheorieën groeien.

Baas in eigen hoofd: kan AI binnenkort onze gedachten lezen? Dankzij Neuralink en Elon Musk staat het ontcijferen van hersengolven hoog op de agenda. Maar komt het ooit zover? Kan AI ooit onze gedachten lezen en ontcijferen? Wat zou daar het voordel van zijn? En het gevaar? We praten erover met VRT NWS-journalist Tim Verheyden, An Jacobs, professor sociologie aan de VUB en verbonden aan imec, en Arno Libert, co-founder en CEO van Mindspeaker.

Het is opletten voor oplichters die zich voordoen als verkopers van tweedehandswagens via online platformen als 2dehands.be. Onze redactie ontving de afgelopen weken enkele getuigenissen van mensen die zo bijna in de val werden gelokt. Vorig jaar maakten oplichters zeker meer dan een half miljoen euro buit via valse zoekertjes. We geven tips hoe je dit zelf kan herkennen. Waarom blijft de complottheorie van de platte aarde regelmatig opduiken?

De hele week ging het in het nieuws over mogelijke Russische inmenging in onze verkiezingen. Het Belgische Crisiscentrum dat instaat voor de communicatie met de inlichtingendiensten en Staatsveiligheid legt uit hoe zij alles monitoren en hoe politici meer op hun cybersecurity kunnen letten. De Volkswagen Golf bestaat 50 jaar. Volkswagen wordt door velen nog altijd gelinkt aan nazi-Duitsland. Hoe zat dat ook alweer en kennen we nog zo’n bedrijven?

Hoteluitbaters en de Europese horecavereniging klagen over de vele misleidende boekingsplatformen die goochelen met prijzen. Wat doe je nu als consument het beste? Katoenen totebags blijken minder milieuvriendelijk dan eerst gedacht. We praten erover met Laure Herweyers, doctor in de productontwikkeling aan de Universiteit Antwerpen. En we zetten de meest opmerkelijke factchecks van de voorbije week op een rij.

Op sociale media (vooral Instagram en Facebook) omzeilen 18+ content creators de naaktregels met de hashtag #breastfeeding. Wij praten met een model die die trend met lede ogen aan populariteit ziet winnen. En naar aanleiding van Wereldslaapdag (15 maart) nemen we de grootste mythes over slaap onder de loep.

Is Europapa van Joost Klein pure hersenspoelende propaganda voor de EU? Hoe neutraal is het songfestival? Cultuurwetenschapper Jonas Verschueren (KU Leuven) en Eurovisie-kenner Gianni Paelinck van VRT NWS duiken mee in de complottheorie! Kate Middleton was vermist, lag in coma, bleek vermoord of op weg naar Brazilië voor een BBL. Het Britse koningshuis is al eeuwenlang het slachtoffer van de wildste geruchten en samenzweringstheorieën, vertelt historicus en anglofiel Harry De Paepe.

Ruim 500.000 jongeren in Vlaanderen en Brussel mogen dit jaar voor het eerst stemmen. Om die jongeren te helpen met hun keuze, is Dwaalzin, de vrijzinnig humanistische jongerencommunity, even geleden een TikTok-account gestart. Daar factchecken ze opvallende uitspraken van politici. In onze checkrubriek bekijken we onder meer de invloed van tandpasta op je slaap. En we onderzoeken waarom mediabedrijven vaak niet blij zijn dat hun artikels, foto's en video's gebruikt worden om AI te trainen.

ADHD bestaat niet! Dat wordt online toch beweerd. En ook auteurs als Johann Hari en neuroloog Richard Saul beweren dat ADHD eigenlijk niet bestaat, dat het geen diagnose is, maar een beschrijving van een hoop afzonderlijke symptomen. Bestaat ADHD niet? De Britse politie heeft één van ’s werelds grootste hackersbendes opgedoekt: Lockbit. Ze deed dat door de bende zelf te hacken. Hoe uitzonderlijk is dat?

Rusland probeert Afrika te veroveren met fake news en desinformatie. Uit een nieuw onderzoek van de Universiteit van Antwerpen blijkt dat 13,8 procent van Belgische jongeren al deepnudes of AI-naaktbeelden ontvangen heeft. Vooral mannen maken het en vrouwen zijn er slachtoffer van. Apps om deepnudes mee te maken, zijn zo alomtegenwoordig op het internet dat jongeren niet doorhebben dat het strafbaar is, klinkt het.

Waarom lanceren N-VA, PVDA en Vlaams Belang eigen nieuwsapps? Zijn die misleidend? AI helpt bedrijven bij sollicitaties en bij moeilijke beslissingen. Maar wie controleert of die AI en algoritmes eerlijk en onbevooroordeeld zijn? Kaartjes op sociale media beweren dat Europa nu meer bossen heeft dan 100 jaar geleden. Klopt dat?

Dit weekend is het WK veldrijden. Acht jaar nadat er een Belgische veldrijdster betrapt werd op een motortje in haar fiets, gonst het nog altijd van de geruchten. Wij praten met een controleur: hoe sporen ze fraude op. Fanny Kiekeboe wordt factchecker in de vernieuwde Kiekeboe-stipreeks. Waarom hebben de makers voor deze verhaallijn gekozen? En Facebook wordt 20: welke rol speelde het platform in de verspreiding van desinformatie.

OpenAI, het bedrijf dat onder andere ChatGPT maakt, heeft maatregelen aangekondigd om misbruik van ChatGPT en DALL-E in tijden van verkiezingen tegen te gaan. Zullen die maatregelen volstaan? En verder: waarom geloven sommige mensen dat dino's een uitvinding van de mens zijn? En hoe geloofwaardig is een Netflix-documentaire over al dan niet vegan eten, als die betaald werd door een stichting die plantaardig eten promoot?

CD&V zit achter de onlinecampagne ‘De mooiste plekje van West-Vlaanderen’ en heeft daar al 20.000 euro aan Facebook-advertenties in geïnvesteerd. Toch is het even zoeken om door te hebben dat de partij achter de campagne zit. Is dat een nieuwe manier van campagne voeren? Welke impact had fakenews op de verkiezingscampagne in Taiwan? En veel jongeren maken zich door verschillende TikTok-filmpjes zorgen over zombie-herten. Is hun bezorgdheid terecht?

Op de digitale advertentiemarkt (lees: via de cookies en trackers aanwezig op elke website) zijn gevoelige gegevens te koop van militairen, politici, politieagenten en medewerkers van veiligheidsdiensten. Dat blijkt uit onderzoek van een Ierse burgerrechtenorganisatie. En verder: fake news over vulkaanuitbarstingen, en een complottheorie zorgde voor onrust in het 13e eeuwse Vlaanderen.

Na de COP28 de vraag: waarom kost een vliegtuigticket zo veel minder dan een treinticket? Na alweer een opstoot van ontevredenheid bij onze topclubs over de VAR: heeft de computertechnologie de sport eigenlijk eerlijker gemaakt? Wat zegt de wetenschap? En hoe beïnvloedt de Russische propagandamachine onze jeugd met verhalen over Oekraïne? De BBC legt in een onderzoek liefst12.000 valse TikTok-accounts bloot die desinformatie verspreidten over onder meer de levensstijl van bekende Oekraïners.

Het aantal cyberaanvallen stijgt enorm. Wereldwijd gebeuren er 4000 aanvallen per seconde. Hoe gebeurt zo een aanval en wat kunnen bedrijven of gewone internetgebruikers tegen doen? En verder: hoe bewaar je al die chocolade die je kinderen van Sinterklaas kregen het beste? En klopt het dat populistische partijen de democratie ten grave willen dragen?