Focus op Wetenschap

Gezonde darmen en een goed gemoed gaan hand in hand. Depressie kan veranderingen in de samenstelling van bacteriën in de darmen veroorzaken, maar er zijn nu ook aanwijzingen dat het verband mogelijk de andere kant op werkt. Lara Billie Rense spreekt Robert Kraaij (https://www.erasmusmc.nl/en/research/researchers/kraaij-robert) en André Uitterlinde (https://www.erasmusmc.nl/en/research/researchers/uitterlinden-andre), beiden vanuit Erasmus MC betrokken bij een onderzoek gepubliceerd in Nature Communications. Hoe kwam deze studie tot stand en wat kunnen de gevolgen zijn voor de behandeling van of misschien wel het voorkomen van depressie? In het onderzoek onder 1054 deelnemers aan het ERGO-onderzoek van het Erasmus MC en 3211 deelnemers van de HELIUS-studie van het Amsterdam UMC vonden de wetenschappers verbanden tussen 12 groepen darmbacteriën en depressieve gevoelens. Ze concluderen dat een microbioom met een lage diversiteit of een onder- of oververtegenwoordiging van een specifieke bacteriesoort verband houdt met depressieve symptomen. Hoe die darmbacteriën precies invloed hebben op de gemoedstoestand moet verder onderzocht worden, maar Kraaij en Uitterlinde vermoeden dat stoffen die de bacteriën produceren, zoals serotonine en butyraat, een belangrijke rol spelen. Als er harder bewijs is voor die oorzakelijke verbanden kunnen in de toekomst die specifieke bacteriën geremd of juist gestimuleerd worden via voeding of probiotica in de behandeling en preventie van depressie. Overzicht besproken bacteriegroepen: RuminococcaceaeUCG005 RuminococcaceaeUCG002 RuminococcaceaeUCG003 Lachnoclostridium Eggerthella Hungatella Coprococcus LachnospiraceaeUCG001 Ruminococcusgauvreauiigroup Eubacteriumventriosumgroup Subdoligranulum Sellimonas Luister ook: ‘Depressie mogelijk veroorzaakt door darmflora’ (https://www.nporadio1.nl/fragmenten/null/7ac1d574-c669-4011-91d4-9809c5d40a12/2022-12-07-depressie-mogelijk-veroorzaakt-door-darmflora) - Interview Anja Lock in Villa VdB (NPO Radio 1 / MAX) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Hoe diverser de samenstelling van bacteriën in darmen hoe beter, maar hoe stimuleer en vul je de juiste bacteriën aan en maak je je darmen gezonder? Zijn voedingssupplementen zoals pre- en probiotica uit potjes en zakjes een goede snelle oplossing of kun je je beter richten op de ingrediënten in de pan? Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen (https://www.instagram.com/sandeur/) gaat op onderzoek uit. Als consument in de supermarkt en de drogisterij koopt hij voeding voor de darmen. Een zakje met dertig miljard ‘goede’ bacteriën en butyraat in de vorm van een pil. Op het gezonde boodschappenlijstje van kok Jesse Stey staan veel gefermenteerde producten en vezelrijke ingrediënten zoals andijvie en pastinaak. Hoe blij werd hij er zelf van? Lara Billie Rense vraagt het hem. Boodschappenlijstje voor het recept uit de aflevering 🥬 🧄 🧅 - Andijvie - Augurken - Gekookte rode bieten - Pastinaak - Snijbonen - Feta - Knoflook - Ui - Vegetarische (lupine)burger - Gefermenteerde asperge - (vegan) Room - Hazelnoot (kruimels) Lees & kijk ook: 📺 Keuringdienst van Waarde - Probiotica (https://www.npostart.nl/keuringsdienst-van-waarde/13-12-2007/RVU_102945%20) 💻 Voedingscentrum – Prebiotica (https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/prebiotica.aspx%20) & probiotica (https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/probiotica.aspx) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Darmen zijn je 'tweede brein'. Al die bacteriën in je darmen bepalen mede hoe je je voelt en gedraagt. Er leven meer bacteriën in de darmen dan dat ons lichaam cellen heeft en ze hebben allemaal invloed op onze gezondheid. Hoeveel invloed heb je zelf op de samenstelling van dat microbioom? Lara Billie Rense spreekt met darmmicrobioloog Koen Venema (https://www.maastrichtuniversity.nl/k-venema). Hij onderzoekt alle factoren die de samenstelling van onze darmbacteriën kunnen beïnvloeden. Van de plaats waar je woont, wat je eet, tot de manier waarop je geboren bent. De bacteriën in onze darmen zijn van onschatbare waarde en hebben invloed op allerlei processen in je lichaam. Niet voor niets noemt Venema de darmen het 'tweede brein’. Lees & kijk ook: 📚 Giulia Enders - Gut : the inside story of our body's most under-rated organ / De mooie voedselmachinealles over de darmen, een onderschat orgaan 🎧 De Nacht Van - Poepexpert Nienke Gottenbos: Stop met volkorenbrood (https://www.nporadio1.nl/fragmenten/null/05394c81-721d-4f79-bc76-8eb6a2a0f90e/2022-02-07-poepexpert-nienke-gottenbos-stop-met-volkorenbrood) 🎧 Nieuws & Co - Hoe gezond ben jij? Kijk naar de microben in je lichaam (https://www.nporadio1.nl/nieuws/wetenschap-techniek/aa26ce96-1510-4066-b1ce-65877b11ab07/hoe-gezond-ben-jij-kijk-naar-je-bacterien) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Eten heeft invloed op ons lichaam, zoveel weten we. Maar wat is de relatie tussen wat we eten, onze darmen en onze lichamelijke en geestelijke gezondheid? Dat onderzoekt podcast Focus in de komende vier afleveringen. In deze aflevering sturen verslaggever Sander Nieuwenhuijsen en Lara Billie Rense een monstertje poep naar de wetenschappelijke start-up InnerBuddies. Aan de hand van de poep brengt het bedrijf hun microbioom in kaart, met als resultaat een op maat gemaakt, uiterst persoonlijk dieetadvies waarmee de gezondheid van de darmen een boost gegeven kan worden. Diëtiste en mede-eigenaar van de start-up Jella Theeuwen legt uit hoe ze de vertaalslag maken van wetenschappelijk onderzoek naar een toegankelijk consumentenproduct. Voor wie is zo’n analyse nu relevant en sturen we binnenkort allemaal met regelmaat wat poep naar een laboratorium? Lees & kijk ook: Poepsamples als sleutel naar gezondheid (https://www.maastrichtuniversity.nl/nl/nieuws/poepsamples-als-sleutel-naar-gezondheid%20) – Maastricht University Voedingscentrum over microbioom (https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/microbioom.aspx) Dokters van morgen: microbioom/darmen (https://www.npostart.nl/dokters-van-morgen/22-01-2019/AT_2114965) (AVROTROS) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Complotdenkers maken online gebruik van machtige marketing machines. Dat maakt dat je als argeloze internetgebruiker wordt verleid om in complotten te gaan geloven. Communicatie- en informatiewetenschapper Kitty Smeekes zet zich in om ons weerbaar te maken tegen deze slimme beïnvloedingstechnieken. Ze maakt een onderscheid tussen mensen die anderen willens en wetens manipuleren en mensen die vervolgens worden beïnvloed. In deze aflevering hoor je hoe je complotten kunt leren herkennen. Het TV-programma Focus met Petra Grijzen besteedt ook aandacht aan complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start. Lees & Luister ook: The Conspiracy Theory Handbook (Lewandowsky & Cook): over CONSPIR, zeven manieren van redeneren die kenmerkend zijn voor complotdenken: https://sks.to/conspiracy Het Nederlandstalige boek van dr. Sander van der Linden over hoe immuun te worden voor nepnieuws: https://www.spectrumboeken.nl/producten/immuun-voor-nepnieuws-9789000377169 In de aflevering wordt gerefereerd naar Andrew Tate. In dit verhaal van NOS https://nos.nl/artikel/2442815-omstreden-andrew-tate-vaderfiguur-voor-sommige-tieners wordt duidelijk wie hij is en waarom hij omstreden is. Toelichting bij complotverhalen over ‘satanisch ritueel kindermisbruik’ door een ‘kwaadaardige elite’: Zie p.17, AIVD publicatie over anti-institutioneel extremisme: https://www.aivd.nl/documenten/publicaties/2023/05/25/anti-institutioneel-extremisme-in-nederland-een-ernstige-dreiging-voor-de-democratische-rechtsorde ‘The Matrix’: de term ‘Matrix’ kan in complotverhalen gebruikt worden als synoniem voor ‘het systeem van de kwaadaardige elite’. Toelichting: https://rationalwiki.org/wiki/Manosphere_glossary#Matrix_.2F_.22The_Matrix_is_real.22 Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

In deze aflevering: een exclusief interview met de AIVD! Complotdenken kan soms onschuldig lijken, maar het geloven in geheime samenzweringen kan grote gevolgen hebben. Dat is de boodschap van een recent rapport van de AIVD over 'anti-institutioneel extremisme'. Verslaggever Ruben Rosen Jacobson gaat op interview bij de AIVD om dit rapport te bespreken. Welke dreiging zien zij vanuit deze hoek van de samenleving? Hoe ziet deze groep mensen eruit? En hoe moeten wij hiermee omgaan? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe we het geloof in geheime samenzweringen kunnen verklaren. Wat is het gevaar ervan? En hoe maak je mensen weerbaar? In deze podcast verwijzen we ook naar TV-aflevering van Focus met Petra Grijzen over Complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start (https://Voor%20buitenstaanders%20lijkt%20het%20vaak%20onbegrijpelijk%20hoe%20iemand%20gaat%20geloven%20in%20een%20platte%20aarde%20of%20een%20wereld%20geregeerd%20door%20reptielen%20of%20bloeddorstige%20satanisten.%20Maar%20dit%20proces%20begint%20vaak%20klein,%20en%20de%20rol%20van%20het%20internet%20valt%20hierbij%20niet%20te%20onderschatten.%20%20 Verslaggever%20Ruben%20Rosen%20Jacobson%20kruipt%20in%20de%20huid%20van%20een%20beginnend%20complotdenker%20en%20duikt%20het%20konijnenhol,%20om%20zo%20beter%20te%20begrijpen%20hoe%20iemand%20in%20samenzweringen%20gaat%20geloven.%20Hij%20krijgt%20hierbij%20begeleiding%20van%20cognitief%20psycholoog%20Rolf%20Zwaan.%20%20Wat%20zijn%20de%20gevolgen%20van%20complotdenken?%20Podcast%20Focus%20onderzoekt%20in%20vier%20afleveringen%20hoe%20we%20het%20geloof%20in%20geheime%20samenzweringen%20kunnen%20verklaren.%20Wat%20is%20het%20gevaar%20ervan?%20En%20hoe%20maak%20je%20mensen%20weerbaar?%20%20In%20deze%20podcast%20verwijzen%20we%20ook%20naar%20TV-aflevering%20van%20Focus%20met%20Petra%20Grijzen%20over%20Complotdenken.%20Kijk%20deze%20aflevering%20terug%20via%20NPO%20Start.%20%20Lees%20&%20kijk%20ook: %20Anti-institutioneel%20extremisme%20in%20Nederland:%20een%20ernstige%20dreiging%20voor%20de%20democratische%20rechtsorde?%20(AIVD)%20%20Op%20minuut%2019:55%20verwijzen%20we%20naar%20een%20YouTube%20video%20over%209/11.%20Het%20gaat%20hierbij%20om%20de%20volgende%20video:%20COMPLOT?!:%20Was%209/11%20een%20inside%20job?%20(Omroep%20PowNed)%20%20%20%20Podcast%20Focus%20wordt%20gemaakt%20op%20de%20NTR%20wetenschapsredactie%20door:%20 %20Host:%20Lara%20Billie%20Rense %20Verslaggever:%20Ruben%20Rosen%20Jacobson %20Redactie:%20Ruben%20Rosen%20Jacobson,%20Maartje%20Braam,%20Sander%20Nieuwenhuijsen%20Techniek:%20Sander%20Nieuwenhuijsen,%20Ruben%20Rosen%20Jacobson %20Eindredactie:%20Gerda%20Bosman%20 %20 %20Vragen?%20Mail%20de%20redactie:%[email protected]%20 %20Wil%20je%20op%20de%20hoogte%20blijven%20van%20onze%20programma’s?%20Abonneer%20je%20dan%20op%20de%20NTR%20Wetenschap%20Nieuwsbrief). Lees & kijk ook: Anti-institutioneel extremisme in Nederland: een ernstige dreiging voor de democratische rechtsorde? (https://www.aivd.nl/onderwerpen/extremisme/documenten/publicaties/2023/05/25/anti-institutioneel-extremisme-in-nederland-een-ernstige-dreiging-voor-de-democratische-rechtsorde) (AIVD) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson Redactie: Ruben Rosen Jacobson, Maartje Braam, Sander Nieuwenhuijsen Techniek: Stijn Goossens, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Cognitief psycholoog Rolf Zwaan beschrijft hoe gezonde nieuwsgierigheid kan doorslaan in complotdenken. Een tipje van de sluier: om de chaotische werkelijkheid te begrijpen hebben we allemaal een ‘hang naar samenhang’, maar mensen die in complottheorieën geloven zien overal verbanden. Wat zijn de gevolgen van complotdenken? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe we het geloof in geheime samenzweringen kunnen verklaren. Wat is het gevaar ervan? En hoe maak je mensen weerbaar? Het TV-programma Focus met Petra Grijzen besteedt ook aandacht aan complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start (https://www.npostart.nl/focus/17-06-2023/VPWON_1344837). In deze aflevering verwijst Rolf Zwaan naar ‘de reportage van Ruben’. Die is te horen in deze podcast van Focus, aflevering 1 van de serie Complotdenken. Lees & luister ook: De podcast van Rolf Zwaan en Anita Eerland: 'Drang naar samenhang', te vinden op Spotify (https://open.spotify.com/show/5FK4JcH6GsCStYOiCV8G0E?si=ff2aaf050d8b48ce) of Soundcloud (https://soundcloud.com/user-796988724) Het boek ‘De drang naar Samenhang (https://libris.nl/boek?authortitle=rolf-zwaan/drang-naar-samenhang--9789024443390)’ van Rolf Zwaan Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Voor buitenstaanders lijkt het vaak onbegrijpelijk hoe iemand gaat geloven in een platte aarde of een wereld geregeerd door reptielen of bloeddorstige satanisten. Maar dit proces begint vaak klein, en de rol van het internet valt hierbij niet te onderschatten. Verslaggever Ruben Rosen Jacobson kruipt in de huid van een beginnend complotdenker en duikt het konijnenhol, om zo beter te begrijpen hoe iemand in samenzweringen gaat geloven. Hij krijgt hierbij begeleiding van cognitief psycholoog Rolf Zwaan. Wat zijn de gevolgen van complotdenken? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe we het geloof in geheime samenzweringen kunnen verklaren. Wat is het gevaar ervan? En hoe maak je mensen weerbaar? In deze podcast verwijzen we ook naar TV-aflevering van Focus met Petra Grijzen over Complotdenken. Kijk deze aflevering terug via NPO Start (https://www.npostart.nl/focus/17-06-2023/VPWON_1344837). Lees & kijk ook: Anti-institutioneel extremisme in Nederland: een ernstige dreiging voor de democratische rechtsorde? (https://www.aivd.nl/onderwerpen/extremisme/documenten/publicaties/2023/05/25/anti-institutioneel-extremisme-in-nederland-een-ernstige-dreiging-voor-de-democratische-rechtsorde) (AIVD) Op minuut 19:55 verwijzen we naar een YouTube video over 9/11. Het gaat hierbij om de volgende video: COMPLOT?!: Was 9/11 een inside job? (https://www.youtube.com/watch?v=VEy72Wl-ZoE) (Omroep PowNed) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Ruben Rosen Jacobson Redactie: Ruben Rosen Jacobson, Maartje Braam, Sander Nieuwenhuijsen Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Wat is een dissociatieve identiteitsstoornis, hoe het ontstaat het en waarmee word je geconfronteerd als je ermee leeft? En wat zegt wetenschappelijk onderzoek over deze stoornis en hoe wordt het in de praktijk behandelt? Presentator Sander Nieuwenhuijsen spreekt met Christel Kraaij (https://www.centrumvoortransitie.nl/trauma-en-transitie/over-ons/) (klinisch psycholoog), Anne Lagemaat (https://dis-is-me.nl/over-dis-is-me/wie-zijn-wij) (DIS is Me) en Eline Vissia (https://www.researchgate.net/profile/Eline-Vissia) (GZ-psycholoog en promoveerde op het onderwerp DIS) op het NPO Luister Podcastevent (https://podcastevent.npo.nl/). Ook is er ruimte voor vragen vanuit het publiek in TivoliVredenburg. Lees & kijk ook: DIS is me (https://dis-is-me.nl/) - online project over de ervaringen van mensen met een dissociatieve identiteitsstoornis Hier voelt ver (https://www.npostart.nl/art-dept/17-05-2023/WO_NTR_20061908) (regie Gijsje Mulder) - Art Dept (NTR) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Ruben Rosen Jacobson Techniek: Patrick van Veen Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]%20) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Veel natuur in Nederland is eigenlijk cultuurlandschap. Toch willen we graag dat een deel van onze natuur ook echte wilde natuur wordt. Of daarop lijkt. Daarom wordt in Nederland flink geïnvesteerd in rewilding, waarbij wilde dieren terug worden gebracht in ons landschap. Hoe moeten wij mensen ons tot dieren verhouden op ons kleine stukje aarde? Dat vraagt Lara Billie Rense aan Maarten Reesink, docent 'Human-Animal Studies' aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schreef het boek: ‘Dier en mens: de band tussen ons en andere dieren’ en pleit voor het medeburgerschap van dieren. Lees en kijk ook: Dier en Mens: de band tussen ons en andere dieren – Maarten Reesink Zoopolis: a political theory of animal rights – Sue Donaldson & Will Kymlicka Mediastorm - Beschermde dieren domineren het nieuws (https://www.npostart.nl/mediastorm/02-04-2023/VPWON_1349112%20) (HUMAN) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Als het goed is worden dieren bij herintroducties niet zomaar lukraak uitgezet. Vooraf wordt onderzoek gedaan hoe de kans van slagen het grootst is, waarbij rekening gehouden wordt met invloed op het ecosysteem en mogelijke overlast voor mensen. De herintroductie van dieren als bevers, otters en raven past in een bredere trend. Blijkbaar vinden we het als maatschappij de moeite waard om te investeren in het terugbrengen van dieren die we als mens eerder uitgeroeid hebben of waar eigenlijk geen plek meer voor was. Maar hoeveel moet wij ons bemoeien met die processen, kunnen we de natuur niet beter z’n gang laten gaan? Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen wandelt door natuurgebied Keent (https://www.bezoekdemaashorst.nl/locaties/3183800633/natuurgebied-keent-1), ook wel de ‘Serengeti aan de Maas’, waar hij de oerrund 2.0 ontmoet. Grote grazers die weliswaar gefokt zijn door mensen, maar in de natuur langzaamaan hun wilde karakter terugveroveren. Ecoloog Ronald Goderie vertelt hoe dit initiatief van stichting Taurus (https://stichtingtaurus.nl/) bijdraagt aan de trend van rewilding, de verwildering van Europa. Lees & kijk ook: Het oerrund; een levende legende; terug op het Europese toneel - Ronald Goderie, Staffan Widstrand, Wouter Helmer, Henri Kerkdijk De Keuringsdienst van Waarde over natuurvlees (https://www.npo3.nl/best-bites/hoe-het-oerrund-2-0-gefokt-wordt-om-de-europese-natuur-te-onderhouden) 3 op Reis over Rewilding in Portugal (https://www.npo3.nl/3-op-reis/14-05-2023/BV_101409413) Wil je weten waar je de verwilderde runderen in Nederland kunt vinden? Kijk hier (https://www.freenature.nl/over-free/natuurlijke-begrazing/soorten-grazers/tauros) voor meer informatie. Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] (mailto:[email protected]) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Is er in de Nederlandse natuur genoeg plek voor wilde dieren? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe uitgestorven dieren opnieuw worden uitgezet in de Nederlandse natuur. Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen gaat op pad met beverbeheerder Wilmar Swinkels (https://www.waterschaplimburg.nl/@7834/7-april-wereld-bever-dag/) van het Waterschap Limburg en hoort en ziet hoe bevers te werk gaan in Limburgse beken en hoe er ingegrepen wordt bij overlast. Lara Billie Rense spreekt in de studio Britt van Zelst (WUR (https://www.wur.nl/nl/personen/britt-b-britt-van-zelst-msc.htm) & NIOO (https://nioo.knaw.nl/en/employees/britt-van-zelst)), die promoveert op haar onderzoek op de sociaal-ecologische effecten van bevers in antropogene landschappen als Nederland. Zelf op pad om de bever te spotten? Britt organiseert excursies (https://www.dagjeindenatuur.nl/britt-van-zelst/). Volg haar beveravonturen ook op Instagram (https://www.instagram.com/brittbever98/). Focus besteedt ook op NPO2 aandacht aan de bever. Lees & kijk ook: Gewilde dieren, Herintroducties van dieren in Nederland - Mark Zekhuis, Louis van Oort, Luc Hoogenstein Bever als wateringenieur (https://www.ark.eu/natuurontwikkeling/dieren/bever%20) (Ark Rewilding Nederland) Website Kenniscentrum Bever (https://www.kenniscentrumbever.nl/) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Is er in de Nederlandse natuur genoeg plek voor wilde dieren? Podcast Focus onderzoekt in vier afleveringen hoe uitgestorven dieren opnieuw worden uitgezet in de Nederlandse natuur. Hoe succesvol zijn ‘gewilde dieren’, wilde dieren die we graag terug willen? Neem de bever. Die stierf in 1826 in uit, maar werd in de jaren tachtig succesvol terug naar Nederland gebracht. Sindsdien knaagt en graaft ie hier weer uitbundig. Soms iets te enthousiast.. Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen spreekt bestuurder Chrit Wolfhagen van het Waterschap Limburg over de overlast die de dieren veroorzaken in de provincie en welke stappen ze nemen om die overlast te beperken of voorkomen. Focus besteedt ook op NPO2 aandacht aan de bever. Lees & kijk ook: Gewilde dieren, herintroducties van dieren in Nederland - Mark Zekhuis, Louis van Oort, Luc Hoogenstein Beverdeskundigen: bevers vormen groot risico in lagere delen van ons land (https://nos.nl/artikel/2471794-beverdeskundigen-bevers-vormen-groot-risico-in-lagere-delen-van-ons-land) (NOS) Website Kenniscentrum Bever (https://www.kenniscentrumbever.nl/) Podcast Focus wordt gemaakt op de NTR wetenschapsredactie door: Host: Lara Billie Rense Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen Redactie: Corlijn de Groot, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Techniek: Sander Nieuwenhuijsen, Maartje Braam, Ruben Rosen Jacobson Eindredactie: Gerda Bosman Vragen? Mail de redactie: [email protected] Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je dan op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Binnenkort bieden we weer wekelijks de beste wetenschapsverhalen, aansluitend en aanvullend op het gelijknamige NPO2-programma: Focus. Verslaggevers van de NTR-wetenschapsredactie gaan het veld en de laboratoria in om verslag te doen van het onderzoek in de praktijk. In de studio ontvang Lara Billie Rense wetenschappers voor een verdiepend gesprek over hun vakgebied. Op zondag 14 mei is de derde editie van het NPO Luister Podcastevent in TivoliVredenburg in Utrecht. Focus is er ook, we gaan een bijzonder live experiment doen en je hebt de kans om zelf vragen te stellen aan de gasten. Wil je dat niet missen, koop dan een kaartje via http://podcastevent.npo.nl/ (http://podcastevent.npo.nl/)

Ruimte-onderzoek brengt nieuwe stukjes informatie. We weten steeds meer van wat er zich boven ons afspeelt. Maar wat kunnen wij als mensen daarmee? Hoe verandert deze wetenschappelijke kennis onze blik op de ruimte, en ook: hoe beïnvloedt het ons beeld van de mensheid? In deze uitzending van atlas hoor je gezaghebbend astronoom Ewine van Dishoeck.

De sterrenkunde heeft veel te danken aan de Koude Oorlog. In deze aflevering van Atlas neemt wetenschapshistoricus David Baneke je mee in de spacerace van de Koude Oorlog tot aan de space kolonisten van nu.

Op een heldere avond is hij op een paar plekjes in Nederland nog te zien aan de hemel. Die prachtige witte sterrenband, de Melkweg. Maar hoe is de Melkweg eigenlijk ontstaan? Melkweg-archeoloog Else Starkenburg neemt ons mee op een kosmische ontdekkingsreis. Ze is in haar nopjes met het nieuwe instrument WEAVE. Hoe verandert dit nieuwste staaltje sterrenkundige techniek ons wereldbeeld? Amateur astronoom Esther Hanko geeft tips over hoe je het meeste kans maakt om die prachtige Melkweg zelf te aanschouwen. Wil je zien waar de donkerste plekken in jouw buurt zijn? Kijk op Lightpolutionmap.info

Bestaat er leven buiten onze planeet? Het is een terugkerende vraag bij het kampvuur of in het café: Zijn er ergens in het melkwegstelsel wezens die net zo hard naar ons zoeken als wij naar hen? In het café, boeken en films blijven antwoorden meestal ergens steken tussen hoop en vrees, maar in deze aflevering van Atlas, met planeetonderzoeker Bert Vermeersen, komen we dichtbij bewijs.

Na de oceanen is ook de ruimte niet langer veilig voor menselijk afval. Oude raketonderdelen en vooral afgedankte, kapotte satellieten zwerven met een gigantische snelheid rond onze aarde. Dat levert niet alleen een boel rommel op, maar ook gevaar. Een botsing met ruimtepuin kan actieve satellieten beschadigen, of zelfs uitschakelen. Ruimteafval, een kosmische ramp in wording of een oplosbaar probleem?

Heel veel signalen vanuit de ruimte kunnen we op aarde opvangen. Maar welke boodschappen slingeren we zelf eigenlijk de ruimte in? Door te kijken naar wat er vanuit de ruimte op te vangen is van de aarde, maken planeetonderzoeker Daphne Stam en sterrenkundige Willeke Mulder een vingerafdruk van het leven op aarde. Ook horen we waar de mysterieuze peryton straling vandaan komt… Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected] Presentatie: Petra Grijzen. Redactie & montage: Edda Heinsman. Techniek & eindmontage: Steven Smit. Eindredactie: Gerda Bosman

Hoe ver staan de sterren van ons vandaan? En hoe klein is de aarde in de duizelingwekkende grootte van de Melkweg? In deze aflevering praat Mirthe van der Drift met emeritus hoogleraar sterrenkunde Ed van den Heuvel over ons planetenstelsel en de sterren hier ver vandaan. Ook hoor je Hens Zimmerman met de snelheid van het licht langs alle planeten reizen.

Geloof jij in je horoscoop? Al zolang er mensen zijn, kijken we naar de sterren. Sommigen halen betekenis uit hun standen, en weer anderen dromen ervan zich tussen het sterrenstof te begeven. In de nieuwe serie van Atlas kijken we omhoog en nemen we een duik in ons grote universum. Wat weten we eigenlijk van het heelal? Hoe zijn we daar achter gekomen? En: welk mysterie hopen we binnenkort te ontrafelen? De eerste aflevering beginnen we in de middeleeuwen. We kijken naar het levensbelang van astrologie, en komen erachter welke Romein er een hekel had aan klokkijken.

Met elke muisklik op het internet verspreiden wij data. Of we willen of niet. Onze data worden gebruikt voor algoritmes die ons gedrag vervolgens sturen. Hoe wenselijk is dat? Petra Grijzen gaat in gesprek met AI wetenschapper Cynthia Liem. Zij keek mee naar wat er fout ging bij de toeslagen affaire; als informaticus kent zij zowel de gevaren als de kansen van algoritmes.

Als jij internet gebruikt, wordt er data over jou verzameld door tech-bedrijven. Dat weten we intussen wel. Waar die data heen gaan of wat er mee gebeurt, weten we vaak niet. Wat moet je doen om je geheimen niet met de grote tech-bedrijven te delen? Hoe verspreid je zo min mogelijk data over jezelf? Moet je dan digitaal geheelonthouder worden? Hoe doe je dat in een digitaal tijdperk? En wat doet het met je? Verslaggever Rick Uilenbroek spreekt met wetenschappers Ina Koning en Stefan van der Stigchel en ging zelf een week lang offline. Presentatie: Petra Grijzen, redactie en montage: Rick Uilenbroek, eindredactie: Gerda Bosman

Hoeveel neanderthaler DNA heb jij? Waar komen je voorouders vandaan? En heb je kans om een ziekte als alzheimer te ontwikkelen? Dit valt allemaal af te lezen uit jouw DNA. Welke geheimen liggen er nog meer in onze lichamelijke data verscholen? En willen we die geheimen wel weten? Daar spreekt Petra Grijzen over met ethicus Eline Bunnik. Ze is universitair hoofddocent aan het Erasmus MC en ze zit in verschillende commissies waarbij ze adviseert over ethische dilemma’s. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected] Presentatie: Petra Grijzen, redactie & techniek: Josta Bosma, montage: Steven Smit, eindredactie: Gerda Bosman

'Locatie onder observatie.' Deze dreigende sticker trof Nadia Bouras aan op de deur van haar huis. Een intimiderende actie van het anti-linkse platform Vizier op Links. In deze aflevering hebben we het over doxing; een handeling waarbij identificerende informatie over iemand online wordt onthuld, zoals zijn of haar echte naam, woonadres, telefoonnummer of andere persoonlijke informatie. Doxing is een groeiend probleem, maar strafbaar is het niet.. Hoe dat zit, dat hoor je van Anna Berlee, hoogleraar Gegevensbescherming en Privacyrecht aan de Open Universiteit, Ot van Daalen, oud-directeur van Bits of Freedom en werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam en Nadia Bouras, historicus aan de Universiteit Leiden. Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Steven Smit, eindredactie: Gerda Bosman

Weet jij hoeveel datastukjes er van jou op het internet slingeren? En hoe groot jouw dataspoor is? Onze echte wereld raakt steeds meer verweven met de digitale wereld. Dit betekent dat er steeds meer data over ons wordt verzameld en dat wij zelf ook meer en meer data prijsgeven. Wat zijn de gevaren van onze datahonger? Daarover gaat Petra Grijzen in gesprek met computerwetenschapper Bernard van Gastel. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected] Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

Heb je een smartphone? Dan maak je vast ook gebruik van alle handige toepassingen die de apps daarop bieden. Denk aan Siri, Google Maps en playlists afgestemd op jouw muzieksmaak. Jouw data leren die apps beter te werken. In deze aflevering van Atlas bekijken we wat data ons allemaal oplevert. Van afgestemde advertenties tot anti-spieksoftware. Verslaggever Rick Uilenbroek spreekt met Sander Flight, Gerard Ritsema van Eck en Mona de Boer over slimme camera’s, data in de publieke ruimte en artificiële intelligentie. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected] Presentatie: Petra Grijzen, Redactie en montage: Rick Uilenbroek Redactie en techniek: Josta Bosma, Eindredactie: Gerda Bosman

Iedereen heeft geheimen. Maar waarom hebben we ze? Zijn ze nuttig, of is het hebben van geheimen misschien wel ongezond? Psycholoog Andreas Wismeijer van de Tilburg University is gefascineerd door deze vragen. Hij onderzoekt de psychologie van geheimen. In deze aflevering vertelt hij waarom het goed is dat iedereen geheimen heeft. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]. Presentatie: Petra Grijzen, redactie: Josta Bosma, montage & techniek: Steven Smit en Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

Wat als je geen recht hebt op je eigen privacy? Een geheim hebben onmogelijk wordt gemaakt? Bespied worden geen uitzondering is, maar bij het dagelijks leven hoort? In deze aflevering van Atlas blikken we terug op het leven in de DDR. Verslaggever Steven Smit spreekt met Annett Hoogvliet en historici Karin Bijsterveld en Eleni Braat over controle, de Stasi en afgeluisterd worden door je eigen familie… Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]. Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Steven Smit, eindredactie: Gerda Bosman

Een dansende Mick Jagger en flamenco muziek. Dat is het ultieme bewijs dat wij dieren zijn. Dat vindt evolutiebioloog Nico van Straalen. In de laatste aflevering van de serie ‘mens als dier’ beantwoordt hij de vragen die luisteraars ons stuurden. Zoals de vraag welke evolutie mensen nog door moeten maken. Misschien een nek die geschikt is voor een telefoon? De aankomende weken is Atlas op vakantie. Vanaf september duiken we in de volgende vraag: kun je nog geheimen hebben? Presentatie: Petra Grijzen, redactie & montage: Josta Bosma, techniek: Ruben van Haften, eindredactie: Gerda Bosman

Als wij dieren zijn, aten we vroeger dan ook als dieren? Oftewel: wat is ons oerdieet? Om die vraag te beantwoorden kijken we in deze aflevering naar eeuwenoude poep. Dit is de onderzoeksbron van archeoloog Merit Hondelink. Zij probeert hiermee erachter te komen wat mensen vroeger aten. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]. Colofon Presentatie: Petra Grijzen, redactie, montage & techniek: Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman Recept historische marsepein: Neemt schoon ghemaeckte soete Amandelen, wel cleijne tot Moes ghestooten, een halve ponds, een pot wit Suijckers cleijne ghestooten, Roosewaters soo veel nodich is, mengelt te samen tot een deech, rollet geheel plat, op Ostien soo groot in de ronde als ghij begeert, ende backtse voorts in een heeten Oven. Sommighe nemen tegens een pont Suijckers, vier oncen Amandelen, sommighe meer, sommighe min, naer dat elck blieft. Men macktse oock wel sonder Ostien, op dese maniere. Namelijc als het deech ghemeackt is, soo rollen sij dat plat op een tafel, die met Suijcker bestroijt is, leggen die daer naer op eenen platte steen, daer over stulpen sij, het opperste van een toertpanne, met vijer daer op, de welcke sij daer onder soo lange laten staen backen, tot datse genoech is. Oock werden wel de Marchepeijnen op dese maniere ghemaeckt, namelijk dat sij die op eenen Marmersteen gieten, ghelijck men het Peerle-Suijcker doet, op dese maniere, siedet Suijcker als oft Peerle-Suijcker maecken wilde, daer in smijt de ghestoten Amandelen, mengheltse te samen op, bestroijt den Marmersteen voor eersten, met stof-meel, daer op giet het ghesoden Marchepeijn. Dan de eerste, en de tweerde maniere, is de beschte. Bron: een Secreet Boeck – over parfumeren, konfijten, koken.

Momenteel is een dier in het recht hetzelfde als bijvoorbeeld een tafel, wc-rol of autoradio. Een dier is een 'ding' zonder rechten. En dat terwijl wij mensen verwant zijn aan alle dieren, weten we sinds Darwin's evolutietheorie. Dus als we naast alle dieren staan en weten dat veel diersoorten bewust leven en vreugde en pijn kunnen ervaren: Moeten we die dieren dan ook rechten geven? En hoe zou dat dan gaan? In deze aflevering spreken we verschillende wetenschappers voor een historisch, juridisch en filosofisch perspectief op het dierenrecht en bekijken we wat de impact ervan op ons zou zijn. Heb je vragen of opmerkingen voor de redactie? Mail dan naar [email protected] Colofon Presentatie: Petra Grijzen, verslag en montage: Rick Uilenbroek, techniek: Josta Bosma en Rick Uilenbroek, eindredactie: Gerda Bosman

Surprise, surprise: onze moderne Europese manier van met dieren omgaan is niet de enige. Hoe keek men in Europa pre-Darwin naar de dieren? Hoe zit dat met andere culturen? En wordt het niet eens tijd om vanuit het dier te gaan kijken naar deze kwestie? In deze aflevering rangschikken we perfectie met Aristoteles, maken we een excelsheet van alle soorten met Linnaeus, leren we van de zuid Afrikaanse Khoisan hoe het ook kan, en kijken we door de ogen van koeien naar de geschiedenis. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]. Colofon Presentatie: Petra Grijzen, verslag en montage: Tom Hofland, techniek: Tom Hofland en Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

Katten miauwen anders naar ons dan naar andere katten. En wist je dat guppies persoonlijkheden hebben? Dier-mens wetenschapper Maarten Reesink en gedragsbioloog Lysanne Snijders gaan op het NPO Podcast Event in gesprek met Petra Grijzen over de grenzen tussen mens en dier. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected] Colofon Presentatie: Petra Grijzen, redactie en montage: Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

We zijn verwant met alle levende soorten op aarde, zo stelt Darwin’s evolutietheorie. Ook gaf hij met zijn theorie de aanzet om onszelf revolutionair anders te bekijken. Want hoeveel impact heeft de evolutietheorie op onze maatschappij en sociale omgang? In deze aflevering spreken we verschillende wetenschappers en filosofen om erachter te komen of we Darwin als excuus kunnen gebruiken om onze maatschappij uit te leggen. En wat heeft ABBA hiermee te maken? Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]. Colofon Presentatie: Petra Grijzen, verslag en montage: Rick Uilenbroek, techniek: Rick Uilenbroek en Josta Bosma, eindredactie: Gerda Bosman

We zijn gek op dieren en kunnen er enorm veel liefde voor voelen. Maar ondanks die liefde willen we zo ook africhten, domineren en doden... Waarom voelen wij ons superieur aan het dier? En is dat terecht? Daarover gaat Petra Grijzen in gesprek met filosoof René ten Bos. Wil je live zien hoe wij een podcast maken? Kom dan naar het NPO podcast event op 26 juni in Tivoli Vredenburg. Kijk op podcastevent.npo.nl (https://podcastevent.npo.nl/) Wij zijn benieuwd naar wat je van onze podcast vindt. Zo kunnen we Atlas nog interessanter maken. Help je mee? Vul dan hier onze korte enquête (5 – 10 min) in: https://tinyurl.com/atlasntr Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected].

Zijn mensen dieren? Op die vraag proberen we in de nieuwe reeks van Atlas het antwoord te vinden. In de eerste aflevering gaan we de verschillen en overeenkomsten tussen mens en dier observeren in de dierentuin. Harald Schmidt, hoofd Dier en Plant van Diergaarde Blijdorp neemt ons mee langs de olifanten en gieren. Met hoogleraar cognitieve psychologie Mariska Kret brengen we een bezoek aan onze naaste familie: de chimpansees in Burgers Zoo. Daar blijkt de dickpic evolutionair verklaarbaar. Wij zijn benieuwd naar wat je van onze podcast vindt. Zo kunnen we Atlas nog interessanter maken. Help je mee? Vul dan hier onze korte enquête (5 – 10 min) in: https://tinyurl.com/atlasntr (https://tinyurl.com/atlasntr) Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected].

In de kerkbanken krijgt hij zijn beste inzichten. Theoreticus Carlo Beenakker ziet zijn natuurkundige ideeën als een geschenk van god. In gesprek met Petra Grijzen vertelt hij over de theorie achter de elementaire deeltjes. Wij zijn benieuwd naar wat je van onze podcast vindt. Zo kunnen we Atlas nog interessanter maken. Help je mee? Vul dan hier (https://tinyurl.com/atlasntr) onze korte enquête (5 – 10 min) in: https://tinyurl.com/atlasntr (https://tinyurl.com/atlasntr) Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected].

Leo Kouwenhoven haalde het wereldnieuws in 2012 met zijn onderzoek. Hij vond aanwijzingen voor het bestaan van het majorana-deeltje. En in 2018 kwam na jaren onderzoek eindelijk de bevestiging: het deeltje is écht gevonden. Maar twee jaar later moest hij zijn veelbelovende artikel terugtrekken, vanwege fouten in het onderzoek. Zijn universiteit, de TU Delft, startte een onderzoek: was dit een fout die kan gebeuren? Of was er meer aan de hand? Dat onderzoek duurt inmiddels al twee jaar en al die tijd hield de hoofdrolspeler zijn mond. In deze aflevering doorbreekt Leo Kouwenhoven na twee jaar zijn zwijgen. Presentatie: Petra Grijzen, techniek: Steven Smit In Vrij Nederland verscheen ook een artikel met het verhaal van Leo Kouwenhoven, zie link (https://www.vn.nl/kouwenhoven-kwantumonderzoek/). Het geanonimiseerde rapport van het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI) is op 9 juni 2022 gepubliceerd en hier (https://lowi.nl/advies-2022-03-en-04/)te lezen. Op de website van de TU Delft is een nieuwsbericht gepubliceerd over het oordeel van het College van Bestuur naar aanleiding van het LOWI-rapport. Deze is hier (https://www.tudelft.nl/2022/tu-delft/onzorgvuldigheid-bij-nature-artikel-quantized-majorana-conductance)te lezen. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected].

Een deeltje dat kan helpen om een kwantumcomputer te bouwen is het majorana-deeltje. In deze aflevering duiken we in de zoektocht naar dit mysterieuze deeltje. Aan de TU Delft werd onder leiding van Leo Kouwenhoven de afgelopen tien jaar stappen gezet naar het vinden van majorana’s. Er werd zelfs over een Nobelprijs gesproken. Totdat het twee jaar geleden mis ging. Deze reconstructie is gemaakt door Gerda Bosman en Josta Bosma en is tot stand gekomen mede door gesprekken met Carlo Beenakker, Piet Brouwer, Gerard Janssen, Leo Kouwenhoven, Vincent Mourik en Stan van Pelt. Presentatie: Tom Hofland, techniek: Steven Smit en Josta Bosma. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected].

Een computer die zo snel kan rekenen, dat het ziektes uit de wereld kan helpen? De kwantumcomputer belooft het te doen. Op dit moment werken grote bedrijven als Google, Microsoft en IBM als een gek om als eerste een zo stabiel mogelijke kwantumcomputer te bouwen. Maar wat is kwantum eigenlijk? Hoe kun je daar computers mee bouwen? En waarom moeten we dat willen? En, hoe zat het nou met die verdwenen Italiaanse natuurkundige, Ettore Majorana? Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected].

In een tunnel van 27 kilometer lang, diep onder de grond in Zwitserland, wordt gejaagd op de allerkleinste deeltjes. Een van die jagers is deeltjesfysicus Ivo van Vulpen. Hij was onderdeel van het team dat tien jaar geleden een nieuw elementair deeltje ontdekte: het higgsdeeltje. Van Vulpen vertelt over hoe hij, met hulp van de deeltjesversneller van CERN, naar de bouwstenen van ons heelal speurt. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]

Kernenergie is terug van weggeweest, maar de angst voor een kernbom ook. En dat laat zien dat de jacht op de allerkleinste deeltjes niet enkel mooie kennis oplevert, maar ook onbedoelde gevolgen kent. Een aflevering over de donkere kant van kennisuitbreiding, naast de hoop die het biedt op een betere toekomst. Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]. Wil je abonneren op de nieuwsbrief van NTR wetenschap? Meld je dan hier aan

Ze vliegen met miljarden tegelijk overal doorheen. Ze worden daarom ook wel de 'spookdeeltjes' genoemd: neutrino's. Het zijn een van de bouwstenen van ons bestaan, een van de elementaire deeltjes. Petra Grijzen gaat in gesprek met deeltjesfysicus Rasa Muller. Zij is op jacht naar neutrino's en probeert ze te vangen. Rasa Muller neemt ons mee in die wereld van het allerkleinste. Wat komen we tegen als we inzoomen vanuit onze wereld, naar de wereld van de spookdeeltjes? Heb je vragen of wil je reageren op de aflevering? Mail dan naar: [email protected]. Wil je abonneren op de nieuwsbrief van NTR wetenschap? Meld je dan hier aan (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972).

Stel: je pakt een stuk kaas en hakt deze keer op keer doormidden. Hoe vaak kan je die kaas doormidden hakken, tot er echt niets meer overblijft? Het klinkt als een raadsel voor in de kroeg, maar het antwoord op deze vraag behelst het raadsel van het universum. Wat zijn de allerkleinste deeltjes waar onze werkelijkheid uit is opgebouwd? We stappen samen de lift in en dalen in deze eerste aflevering af tot atoom niveau. Wil je reageren? Mail dan naar: [email protected]

Droom je wel eens dat je opeens nog een examen moet halen? Of dat je mond vol met kauwgom zit en je het er niet meer uit krijgt? Psycho-analyticus Tinka Prast denkt dat wat we dromen, een betekenis heeft. In deze aflevering ontrafelen we de dromen die luisteraars met ons deelden. En slaaponderzoeker Jaap Lancee komt nog een keer langs om vragen van luisteraars te beantwoorden.

Vliegen als een vogel, ademen onder water en telepathisch communiceren. Verslaggever Steven Smit gaat op zoek naar de echte meesters van de dromen. Mensen die tijdens hun dromen bewust zijn van het feit dat ze dromen; de lucide dromers. Droomreizigers die de mooiste werelden kunnen oproepen met hun eigen verbeeldingskracht. Maar kunnen lucide dromen ook helpen om van je onzekerheden af te komen, je sportprestaties te verbeteren of je grootste angsten te overwinnen? Shownotes Graag de gebruikte wetenschappelijke bronnen zelf lezen? https://journals.sagepub.com/doi/10.2466/pms.1980.51.3f.1039 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2737577/ https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0191886999000781 https://psycnet.apa.org/record/2010-26425-004

Ligt het antwoord op waarom we dromen verstopt in het brein van de slapeloze, de mensen die geen dromen hebben? Petra Grijzen spreekt hierover met hersenonderzoeker Eus van Someren. Hij wil slapeloosheid oplossen. Want goed kunnen slapen en dromen kan helend zijn voor mentale problemen. Shownotes Wil je meedoen aan het onderzoek van Eus van Someren, ga dan naar: slaapregister.nl/beter En heb jij nog vragen over dromen die wij hebben gemist? Stel ze alsnog! Ook kan je je eigen dromen met ons delen. Als je bijvoorbeeld wil weten wat ze betekenen, of als ze heel bijzonder voor je zijn. Vragen en dromen kun je mailen naar: [email protected].

Eén op de drie Nederlanders heeft moeite met slapen. En wie niet slaapt, droomt niet. Wat doet dat met ons lichaam en onze geest? Verslaggever Tom Hofland gaat op onderzoek uit en spreekt o.a. met slaaponderzoeker Jaap Lancee, die tips geeft over hoe je beter kunt slapen, en postdoctoraal wetenschapper Rick Wassing, die het brein tijdens de slaap probeert te hacken. Shownotes Heb je problemen met slapen, en beïnvloedt het je leven overdag? Het beste kun je met je klachten langs de huisarts gaan. Die kan je doorverwijzen naar een specialist. Kijk voor meer informatie op deze websites: https://wijzijnmind.nl/psychische-klachten/psychipedia/slapeloosheid https://www.hersenstichting.nl/hersenaandoeningen/slaapstoornissen/