De Ongelooflijke Podcast

Hoog tijd om weer eens in te zoomen op Rusland en de oorlog in Oekraïne. Misschien is deze aflevering dan wel één grote reality check, want wij sloegen af en toe redelijk steil achterover van wat we hoorden. Te gast is dit keer Derk Sauer: Ruslandkenner, journalist en uitgever van The Moscow Times. Dat is een onafhankelijke, kritische krant in Rusland die sinds de oorlog vanuit Amsterdam gemaakt wordt. Derk Sauer woonde ruim 30 jaar in Rusland tot ook hij moest vluchten vanwege de oorlog. Hij kent het land, de cultuur en de religie erg goed. Hij kwam graag langs bij De Ongelooflijke omdat de rol van religie in deze oorlog volgens hem onderbelicht is. Hij heeft in Rusland de meest donkere kanten van religie gezien, is anti-katholiek opgevoed maar gaat nu zelf regelmatig naar de katholieke kerk. Wat brengt hem daar? David Boogerd in gesprek met Derk Sauer en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We beschouwen deze turbulente politieke tijden met twee prominente politici van de afgelopen tijd. Allebei staan ze ook bekend als de denkers, ideologen van hun partij: Klaas Dijkhoff van de VVD en Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. Hoewel politici... ze zijn nu vooral podcastmakers. Voor Podimo maken ze de podcast 'Dijkhoff en Segers', waarin ze hoffelijk discussiëren over de laatste politieke ontwikkelingen. In hun vorige politieke leven was Klaas Dijkhoff fractievoorzitter van de VVD en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. Gert-Jan Segers was tot begin dit jaar fractievoorzitter van de ChristenUnie en is in het verleden ook directeur geweest van het wetenschappelijk bureau van de Partij. David Boogerd spreekt ze over de lokroep van politieke verlossers, Dijkhoff die zich liet uitschrijven uit de de katholieke kerk en in hoeverre het liberalisme (van de VVD maar misschien inmiddels wel van ons allemaal) debet is aan het ontheemde, geïndividualiseerde gevoel wat veel mensen hebben in onze samenleving. Ruim een uur echt Ongelooflijke materiaal dus... met uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het is een keerpunt dat de wereld in eeuwen niet heeft gezien en waarschijnlijk in geen eeuwen meer zal meemaken. India heeft China ingehaald als land met het hoogste inwoneraantal ter wereld: ruim 1,4 miljard. Met een enorme beroepsbevolking en een van de snelst groeiende economieën ter wereld is India misschien wel dé supermacht van de toekomst. Daarnaast is het de bakermat van twee wereldreligies - boeddhisme en hindoeïsme - en heeft het een fascinerende, oeroude christelijke geschiedenis. Alle reden dus om eens in te zoomen op dit veelkleurige land. David Boogerd in gesprek met Indiakenner Anil Kumar - zelf ook van Indiase komaf - en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, professor aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

In deze honderdvijftigste (!) aflevering van de Ongelooflijke Podcast een gesprek met iemand die we al vier jaar geleden voor het eerst vroegen. Maar ze zei telkens 'nee'. Want praten over geloof vind ze veel te intiem. En toch is ze nu hier. De persoon in kwestie is Rosanne Hertzberger: microbioloog, schrijver en NRC-columnist. Hertzberger is een wetenschapper die ook bekendstaat om haar uitgesproken en vaak ook tegendraadse opvattingen. Ook over religie, zul je merken in deze aflevering, want ze houdt ons behoorlijk een spiegel voor. Ze is joods maar het voelt voor haar alsof ze in een christelijke wereld leeft, zelfs in het seculiere Nederland. Hertzberger denkt veel na over de rol van wetenschap in deze seculiere tijden. Volgens haar hebben we een verkeerd en te rooskleurig beeld van haar eigen vakgebied. Terwijl diezelfde wetenschap haar ook laat zien dat er ruimte is 'om te zweven', noemt ze het zelf noemt, het geeft ruimte voor spiritualiteit. Het was vier jaar wachten waard, vonden we. Een dynamisch gesprek met microbioloog Rosanne Hertzberger en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas: professor aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het einde van het tijdperk Rutte is aangekondigd, en de ene na de andere politieke hoofdrolspeler verlaat het toneel. Zijn we nu een land in chaos of gloort er juist een nieuw perspectief? Een gesprek zoals je dat hopelijk van de Ongelooflijke gewend bent: net even een spade dieper. Wat is bijvoorbeeld het wereldbeeld dat het tijdperk Rutte kenmerkte en hoe heeft ons dat gevormd? Op welke manier komen we verder in deze chaotische politieke tijden? David Boogerd bespreekt dat met twee denkers: Bas Heijne, schrijver en essayist voor NRC en winnaar van de prestigieuze P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre. En met de huishistoricus van de Ongelooflijke: Beatrice de Graaf, professor aan de Universiteit Utrecht en lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Dit heikele dossier leidde tot de val van het kabinet: de asielcrisis. Arnon Grunberg - volgens vriend en vijand een van de grootste schrijvers van Nederland - verdiepte zich in de asielproblematiek. In zijn boek 'De Vluchteling, de grenswacht en de rijke jood' kijkt hij verder dan de procedures, hij ziet in de asielcrisis een crisis van het humanisme. Hij schrijft: 'Als de secularisatie iets heeft aangetoond, is het dat mensen de retoriek van het Rijk van de Liefde niet meer verdragen'. Een fascinerende diagnose, maar we beginnen het gesprek met zijn andere recente boek: 'God, de grote romanschrijver', waarbij hij zich onderdompelde in de wereld van de SGP. Het is een gesprek zoals we die alleen met Arnon Grunberg hebben. David Boogerd spreekt hem uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het is bijna 500 dagen geleden dat de oorlog in Oekraïne begon. Een oorlog die misschien wel steeds ongrijpbaarder wordt, zeker na de chaos van afgelopen week. Gelukkig spreken we in deze aflevering met generaal buiten dienst en oud-Commandant der Landstrijdkrachten Mart de Kruif, die als geen ander helderheid kan verschaffen: Is Oekraïne aan het winnen? En hoe gaat oorlog voeren eigenlijk samen met religie? Ook vertelt Mart de Kruif welke opmerking van een dominee hem zo boos maakte, dat hij sindsdien de kerk verliet. Live vanuit een tjokvolle zaal in Stadskasteel Oudaen in Utrecht sprak David Boogerd met generaal buiten dienst Mart de Kruif en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Het is de snelst groeiende levensbeschouwing van de 20ste eeuw: atheïsme. Maar het is tijd om er op een andere manier naar te kijken. Dat zegt filosoof Rik Peels, die eerder te gast was in een spraakmakende aflevering van De Ongelooflijke over extremisme. Maar hij is ook al van jongs af aan gefascineerd door atheïsme, promoveerde als filosoof bij 'opperatheïst' Herman Philipse en verdiepte zich in de argumenten én biografieën van atheïsten. Wat drijft hen ten diepste? En wat kunnen we daar allemaal - gelovig of niet - van leren? Want hoewel Rik Peels zelf christelijk is, is hij door dit onderzoek enthousiaster geworden over atheïstische argumenten. Hoe zit dat? Hoe kunnen we deze groeiende stroming beter begrijpen? En is de toekomst dan... atheïstisch? David Boogerd in gesprek met schrijver van het boek 'Life Without God': filosoof Rik Peels van de VU in Amsterdam en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas ook van de VU en de Theologische Universiteit Utrecht.

We leven in extreme economische tijden met ontwikkelingen die we decennialang niet gezien hebben. Dat zegt onze gast van vandaag: Paul Schenderling. Hij werd al vaak getipt door onze luisteraars, je snapt zometeen wel waarom. Hij is zo'n boeiende spreker dat het nauwelijks lukte het gesprek binnen anderhalf uur te houden. Paul Schenderling is econoom en schrijver, en heeft zich verdiept in twee grote crises van nu: de economische en ecologische crisis. Beide crises zijn volgens hem onlosmakelijk met elkaar verbonden maar de oorzaak en oplossing van de problemen gaat dieper. Dan kom je op het gebied van religie, en daar voelen we ons als Ongelooflijke wel thuis Het is relevant om het hierover te hebben in deze tijden van inflatie, energieschaarste en koopkrachtverlies. Misschien worden we allemaal daadwerkelijk wel armer de komende tijd, hoe ga je daar goed mee om? Paul had het als econoom goed voor elkaar - een goede baan, een goed inkomen, zelfs politieke invloed - maar besloot een paar jaar geleden zijn leven drastisch om te gooien. Hij bekritiseert het idee dat de economie altijd maar moet groeien, en past dat ook toe in zijn eigen leven. Hij leeft een eenvoudiger en materieel soberder leven, maar juist daarin schuilt een groot geheim voor hem. Een geheim dat hem vreugde geeft. Een manier van leven die hem ook dichter bij God brengt. Juist de focus op groei kan je zicht belemmeren op wat écht belangrijk is in het leven, stelt hij. David Boogerd in gesprek met econoom Paul Schenderling en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht

We moeten tijdelijk stoppen met de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie, oftewel AI. Dat bepleiten honderden deskundigen, waaronder Twitter- en Tesla-eigenaar Elon Musk en Steve Wozniak, de medeoprichter van Apple. Is deze angst terecht? Of hebben we last van technofobie? We vragen het aan theoloog en techliefhebber Maaike Harmsen. Zij promoveert op de grote filosofische en theologische vragen die nieuwe technologie oproept. Ze weet alles over AI maar heeft ook ervaren wat het is om volstrekt zonder technologie te leven in de jungle van Papoea. Ook woonde ze in China en gaf ze zelfs lessen bedrijfsethiek in Noord-Korea! Een boeiend leven dus. Maaike Harmsen is ook de enige Nederlandse theoloog die ooit geciteerd is door de NASA - de beroemde Amerikaanse Ruimtevaartorganisatie - in een paper over de kolonisatie van Mars. We maken van de gelegenheid gebruik om haar te vragen of we al dichter bij de ontdekking van buitenaards leven zijn, want daar houdt ze zich óók mee bezig. David Boogerd in gesprek met Maaike Harmsen - schrijfster van het boek 'Dank God voor techniek'- en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

De staat Israël bestaat 75 jaar en dat leek ons een goede aanleiding om eindelijk eens dit complexe maar o zo belangrijke onderwerp te tackelen. Het conflict tussen de Israëliërs en Palestijnen is vrijwel altijd in het nieuws, maar wat moet je weten om de situatie te begrijpen? We bespreken de turbulente geschiedenis, de situatie van nu en natuurlijk de religieuze dimensie van dit conflict. Want was het allemaal niet allang opgelost als er niet zoiets als religie en de Bijbel bestond? Waar gaat het telkens mis en waar ligt mogelijk de oplossing? We bespreken dat met Jan van Benthem, historicus en buitenlandcommentator bij het Nederlands Dagblad. Ook heeft hij een eigen podcast: 'Blik op Buitenland' en kan je hem wel eens horen in 'Boekestijn en de Wijk'. Hij komt al jarenlang in Israël en de Palestijnse gebieden en onderhoudt goede contacten met beide partijen. Van Benthem is een rasverteller en weet haast meer van Israël dan van zichzelf. Want door een zwaar ongeluk verloor hij bijna al zijn jeugdherinneringen. David Boogerd in gesprek met Jan van Benthem en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

Ze is een van de meest revolutionaire politici die ons land heeft voortgebracht en deze zomer studeert ze af als theoloog: Marianne Thieme. Mede-oprichter en jarenlang leider van de Partij voor de Dieren. Met haar revolutionaire imago was onze verbazing des te groter toen we haar theologische essay lazen in de Groene Amsterdammer met de titel ‘Terug naar de traditie’. En die traditie heeft volgens Thieme te maken met de Bijbel, hoop en God. Wat is er gebeurd? Is Marianne Thieme opeens conservatief geworden of is traditioneel geloof nu juist revolutionair? Een belangrijke rol in het essay van Thieme is weggelegd voor het boek 'Prachtige wereld, waar ben je?' van de Ierse bestsellerauteur Sally Rooney. Een schrijfster die feilloos de leegte van de moderne tijd beschrijft en daarmee duidelijk een snaar raakt bij millennials. In haar werk is een zekere nostalgie naar het christelijke geloof te lezen die breder gedeeld wordt, maar hoe komt het dat Rooney en anderen wel sympathie voelen voor religie maar niet de sprong durven te wagen om zich daadwerkelijk in een geloof te voegen? Live op het Opwekkingsfestival in Biddinghuizen gaat David Boogerd in gesprek met Marianne Thieme en vaste gast theoloog Stefan Paas.

In deze aflevering spreken David en Stefan met Hugo de Jonge, minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Hij werd landelijk bekend als de 'coronaminister' maar zondag kan je hem leren kennen als predikant, want dan geeft Hugo de Jonge de Preek van de Leek in de Nicolaikerk in Utrecht. En wij mochten die preek alvast lezen, en daarin vielen ons wel een aantal dingen op. Bijvoorbeeld over de opvallende inspiratiebronnen die Hugo de Jonge aanhaalt, passen die nog wel bij het CDA van nu? En laat de preek zien dat hij de afgelopen jaren - met de heftige coronapolarisatie waarvan doelwit was - somberder is gaan denken over de mens? David Boogerd in gesprek met met minister Hugo de Jonge en vaste gast theoloog Stefan Paas over mosterdzaadjes, de zondeval van het CDA en de toekomst van de christelijke politiek

De gast van vandaag zaten we al ruim drie jaar achterna, en dat heeft alles te maken met zijn fascinerende promotieonderzoek dat hij onlangs afrondde. Huisarts Dick Kruijthoff raakte in 2007 onder de indruk van een verhaal van Janneke Vlot, een van zijn patiënten die bij een gebedsdienst plotseling genas van posttraumatische dystrofie en haar rolstoel niet meer nodig had. Maar kan dat? Genezen door gebed? Dat wilde Dick Kruijthoff onderzoeken en dat heeft hij de afgelopen twaalf jaar gedaan in opdracht van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij onderzocht - samen met een team van andere artsen - tientallen vermeend wonderbaarlijke genezingen. Wat is er nou echt gebeurd? Is er sprake van een wonder of placebo? Hoe gaat hij om met alle moeilijke vragen die zijn onderzoek oproept? David Boogerd in gesprek met arts Dick Kruijthoff en natuurlijk vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. Promotieonderzoek Dick Kruijthoff: Healing after Prayer, an interdisciplinary case study (https://research.vu.nl/en/publications/healing-after-prayer-an-interdisciplinary-case-study) Artikel Stefan Paas over gebedsgenezing: Geneest God? Empirie en theologie bij gebedsgenezing (https://www.academia.edu/35116009/Geneest_God_19nov2017_pdf)

"Het was een prachtige dag voor iedereen die houdt van idiote sprookjes", aldus Arjen Lubach op Twitter. Was de kroning van Charles inderdaad een idioot sprookje of een fascinerende , historische ceremonie met een ongekende religieuze lading? En waren we eigenlijk wel getuige van een kroning of eerder een vernedering? Het illustere Ongelooflijke duo historicus Beatrice de Graaf en theoloog Stefan Paas lopen over van enthousiasme van wat ze gezien hebben en nemen je mee in de meest betekenisvolle, mysterieuze en bizarre aspecten van deze kroning. Wat moet je met al die religieuze symboliek in een samenleving die steeds minder gelooft in... 'idiote sprookjes'? Deze aflevering is ook een geschiedenis van macht, en hoe dagen als vandaag helpen om de macht en tirannie te temmen. David Boogerd in gesprek met historicus Beatrice de Graaf van de Universiteit Utrecht en theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

In de week van 4 en 5 mei is dit een confronterende gedachte: nergens in West-Europa werden zoveel joden gedeporteerd als in Nederland. 75 procent van de joodse gemeenschap overleefden de oorlog niet, in België was dat 40 procent en in Frankrijk 25 procent. Hoe kan het in Nederland zo hoog zijn? En welke rol speelde religie daarbij? Was de kerk een aanjager van antisemitisme of vooral een bron van verzet? George Harinck is historicus, hoogleraar en Rector Magnificus aan de Theologische Universiteit Utrecht en heeft veel over dit onderwerp geschreven. Hij noemt de rol die de kerk in de oorlog speelde uniek. David Boogerd spreekt hem uiteraard samen met vaste gast, theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen.

Ze wordt door Filosofie Magazine ‘de jongste filosoof van Nederland’ genoemd en is met haar 20 jaar ook de jongste gast in de Ongelooflijke ooit: Dilara Bilgic. Na haar schrijversdebuut werd ze subiet door Mark Rutte uitgenodigd in het Torentje. Kortom, iemand om op te letten. En ook iemand die met een fascinerende religieuze zoektocht bezig is. Dilara heeft een Turkse en islamitische achtergrond maar maakte onlangs de beladen keuze om geen hoofddoek meer te dragen. In de Ongelooflijke praat ze voor het eerst over de geloofstwijfels die ze heeft. Waar komen die vandaan? En is er ruimte voor twijfel binnen de islam? Ook spreken we over de Amersfoortse Bergrede die Dilara onlangs gaf over Jezus' gelijkenis met de splinter en de balk. David Boogerd in gesprek met Dilara BIlgic en natuurlijk vaste gast theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen

Niemand kent Nederland zo goed als onze gast van vandaag: Josse de Voogd. Je kan hem kennen als duider bij de uitslagenavonden van de NOS waar hij elke gemeente van binnen en buiten lijkt te kennen. En dat is ook zo, want Josse heeft elke Nederlandse gemeente bezocht. Als zelfstandig onderzoeker en publicist bekijkt hij de samenleving door de lens van verkiezingsuitslagen. En naar verluidt kan hij raden waarop je stemt aan de hand van je fiets, vensterbank of de planten in je tuin. Dat is leuk natuurlijk, maar Josse kijkt ook op een dieper niveau naar maatschappelijke ontwikkelingen en schuwt religie niet in zijn analyse. Zo is de eeuwenoude protestants-katholieke grens nog altijd een cruciale factor. Ook blikken we terug op het kantelpunt van de Provinciale Statenverkiezingen, Josse noemt de overwinning van BBB een nieuw Fortuyn-moment. David Boogerd in gesprek met onderzoeker, publicst en maker van het tv-programma 'Aangehaakt' Josse de Voogd en uiteraard vaste gast, theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

Hoe zag de wereld eruit als Pasen nooit had plaatsgevonden? Een vraag die nooit helemaal te beantwoorden is, maar we krijgen er in deze aflevering wel beter een beeld bij. En dat doen we door ons te verplaatsen naar de Grieks-Romeinse wereld waar het christendom ontstond. Een wereld die verbluffend anders is dan de onze. En vooral ook ontzettend andere denkbeelden had, over bijvoorbeeld armen, slaven, seks, de dood en vrouwen. Wat is de impact geweest van Pasen - en het ontstaan van het christendom - op onze cultuur en de denkbeelden die wij hebben? David Boogerd gaat in gesprek met Daniel de Waele, docent Nieuwe Testament aan het Hoger Instituut voor Protestantse Godsdienstwetenschappen in Brussel. De Waele werd opgevoed door een anti-religieuze vader maar tegenwoordig schrijft hij het ene na het andere vuistdikke boek over religie. Zijn boek 'Ontluikend Christendom' kreeg 5 sterren in Trouw en gaat over het thema dat wij vandaag bespreken. En dat bespreken geschied uiteraard samen met vaste gast, theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

Seriemoordenaars, ontvoeringen en mysterieuze verdwijningszaken. We kunnen er geen genoeg van krijgen. Want zowel de streamingsdiensten als de podcastlijstjes worden gedomineerd door geweld en misdaad. Waar komt die fascinatie vandaan? En wat zegt het dat true crime populairder is dan ooit, gruwelijker is dan ooit maar we tegelijkertijd geloven dat de meeste mensen deugen? Historicus Beatrice de Graaf is een groot fan van detectiveverhalen, een genre dat al teruggaat tot de klassieke oudheid. Detectives en 'true crime' zijn een ideale lens op de samenleving, omdat het laat zien hoe een cultuur aankijkt tegen geweld, het kwaad en de goedheid van de mens. Theoloog Stefan Paas ziet ook detectiveverhalen in de Bijbel en vertelt hoe onze omgang met het kwaad ook religieuze motieven kent. Live vanuit Stadkasteel Oudaen gaat David Boogerd in gesprek met het illustere Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf van de Universiteit Utrecht en theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen.

'De filosoof die in het hoofd kruipt van fundamentalisten', zo werd Rik Peels genoemd door Trouw. Peels is als filosoof en theoloog gespecialiseerd in extreme overtuigingen. Van jihadisme tot complottheorieën, nationalisme, extreemrechts en extreemlinks. Het is overal, maar is het nog te stoppen? En hoe dan? We leven in een land dat steeds extremer lijkt te worden en waar de Provinciale Statenverkiezingen van vorige week nog nadreunen. Is de BoerBurgerBeweging - net als de vorige grote winnaar Forum voor Democratie - extreem te noemen of juist niet? En is de extremist en complotdenker een bepaald type mens of kan het iedereen overkomen? Wat is de link met religie en is religie zelf niet een soort complottheorie? Grote, actuele vragen maar de aflevering eindigt ook met hoopgevend nieuws. David Boogerd in gesprek met filosoof Rik Peels van de de Vrije Universiteit Amsterdam en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas, eveneens van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

Hij wordt geclaimd door protestanten, katholieken en atheïsten: Erasmus. Zonder twijfel een van de grote denkers van de geschiedenis en een van Nederlands meest bekende schrijvers. Desiderius Erasmus was humanist, priester, filosoof, theoloog. pedagoog en raadsheer van kardinalen, koningen en keizers. Maar hij heeft ook iets ongrijpbaars. Was hij revolutionair of juist laf? Was hij vooral een criticus van religie of een diepgelovig man? En wat kunnen we vandaag van hem leren? Heel veel, zegt onze gast Ronald van Raak. Hij was 15 jaar Tweede Kamerlid van de SP en is tegenwoordig hoogleraar Erasmiaanse waarden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daar vertaalt hij het gedachtegoed van Erasmus naar actuele thema's van vandaag, bijvoorbeeld over vrijheid, satire en cancelcultuur. Van Raak is een erg enthousiaste en bevlogen verteller, dat ga je horen, in gesprek met David Boogerd en natuurlijk vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

Hoe kan je onze tijd beter begrijpen? Door de tijdgeest te doorgronden. Dat stelt Rik Torfs, een van de beste, grappigste en meest scherpzinnige sprekers die we ooit in de Ongelooflijke hebben mogen verwelkomen. En daarom is hij weer terug, voor de derde keer! We bespreken zijn nieuwe boek 'Tijdgeest', waarin Torfs de grote thema's van deze tijd doordenkt, waaronder ook geloof. Hoe kunnen we deze tijd en haar dilemma's beter begrijpen? Rik Torfs is een fenomeen in Vlaanderen, waar hij bekend werd als senator, columnist en jurylid bij de 'Slimste Mens België'. Maar in het dagelijks leven is hij vooral hoogleraar kerkelijk recht aan de Katholieke Universiteit Leuven. David Boogerd in gesprek met Rik Torfs en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

"Op geen andere plek voel ik me zo dicht bij God als na een arrestatie", dat zegt Rozemarijn van 't Einde: predikant, crimonoloog en klimaatactivist voor Extinction Rebellion en Christian Climate Action. Ze is al 20 keer gearresteerd en komende zaterdag zou zo maar de 21ste keer kunnen worden. Extinction Rebellion is wederom van plan de A12 te blokkeren, iets wat in januari leidde tot de arrestatie van honderden demonstranten waaronder Rozemarijn. 'Blokkeerchristen' wordt ze dan ook genoemd, maar haar activisme neemt ze niet lichtvaardig. "Ik demonstreer mezelf kapot", schrijft Rozemarijn in haar boek 'Rebelleren voor het leven'. Hoe ver is ze bereid te gaan? En hoe verhoudt haar burgerlijke ongehoorzaamheid zich tot haar geloof? Van de politiciel, tot aan het Ministerie van Klimaat waar ze op de koffie komt bij minister Rob Jetten. Een confronterend en urgent gesprek van David Boogerd met Rozemarijn van 't Einde en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

In deze aflevering maken we een uitstapje naar de toekomst. Wouter van Noort heeft misschien wel de mooiste baan bij NRC: hij mag schrijven over de nieuwste wetenschappelijke ontdekkingen én zingeving. Twee uitersten zou je denken, maar niet voor Wouter. Juist die nieuwe ontwikkelingen in de wetenschap zetten hem op een spoor richting spiritualiteit. Hoe kan dat? Laat de wetenschap dan zien dat er meer is tussen hemel en aarde? En wat doet dat met het atheïsme waarmee hij is grootgebracht? Wouter is journalist bij NRC en maakt furore met twee populaire nieuwsbrieven met tienduizenden abonnees: 'Future Affairs' over de toekomst en 'Transcend' over zingeving. In deze aflevering hoor je hoe hij die twee ogenschijnlijk uiteenlopende dingen verbindt. David Boogerd spreekt Wouter van Noort uiteraard samen met vaste gast van De Ongelooflijke: Stefan Paas, theoloog, professor aan de VU in Amsterdam en Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

Mannen en vaders hebben een probleem. Hun kracht is sinds te tijd van de stoommachine overbodig en op traditionele vaderlijke waarden zit niemand meer te wachten. De man is zoekend en wordt aan alle kanten voorbij gestreefd door de vrouw. Dat beschrijft emeritus hoogleraar psychiatrie Frank Koerselman. Hij wordt ook wel eens de Nederlandse Jordan Peterson genoemd, want net als de bekende en controversiële Canadees roept hij mannen en vaders op hun verantwoordelijkheid te nemen. In zijn boek 'Ontvadering' beschrijft Koerselman hoe we op weg zijn naar een vaderloze samenleving met alle - ook religieuze - gevolgen van dien. Hij ziet met de traditionele vader ook God steeds meer uit beeld verdwijnen. David Boogerd in gesprek met voormalig psychiater en emeritus hoogleraar psychiatrie Frank Koerselman en vaste gast theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

In deze Maand van de Bijbel (want dat is het) zoomen we in op het meest gelezen boek ooit. Want of je nou gelovig bent of niet, de invloed van de Bijbel op onze taal, cultuur, politiek en hoe wij onszelf zien is immens. Hoe is dat eigenlijk zo gekomen? In deze podcast traceren we de invloed van de Bijbel en duiken we ook de geschiedenis in, want die zou wel eens anders kunnen zijn dan je denkt. Nog nooit sneuvelden er zoveel mythes in één aflevering als in deze, en dat komt vooral door onze gast van vandaag: Renske Hoff. Zij is Bijbelonderzoeker en universitair docent Middelnederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. En natuurlijk is vaste gast Stefan Paas van de partij, hij is van oudsher ook Bijbelwetenschapper maar nu vooral theoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

In deze aflevering een gesprek met journalist, presentator, columnist, ondernemer en podcastmaker Sander Schimmelpenninck. Een veelzijdig man dus, maar als je hem tegenwoordig ziet in de media is hij vaak bezig met één ding: de kloof. Niet iedereen in Nederland krijgt dezelfde kansen, stelt Sander, en de ongelijkheid groeit. Daarom schreef hij voor De Correspondent het pamflet 'Sander en de Brug', met daarin vijf voorstellen om die ongelijkheid tegen te gaan. Maar is de economie hier wel het grootste probleem, of ligt de oorzaak dieper? En waarop fundeert Sander zijn moreel kader, waar vindt hij inspiratie? Hoe ziet hij als niet-gelovige de rol van religie in onze samenleving? David Boogerd in gesprek met Sander Schimmelpenninck en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen-Utrecht.

Het was een zeer ongemakkelijk interview, vijf jaar geleden op NPO Radio 1. Cabaretier Jan Beuving weigerde in een interview bij het programma Kunststof te praten over zijn geloof. Maar in zijn nieuwe voorstelling - Restante - staat zijn christelijke geloof juist centraal. Wat is er gebeurd? Cabaretier en christelijk, dat klinkt misschien als een moeizame combinatie, maar dan is Beuving ook nog een man van de wiskunde en de wetenschap. Hoe gaat dat allemaal samen in één hoofd? Beuvings voorstelling 'Restante' kreeg vijf sterren in Trouw en vier in De Telegraaf en NRC. Eerder won hij al de cabaretprijs Neerlands Hoop en de Annie M.G. Schmidtprijs. Ook is hij bekend voor zijn vele bijdrages aan het NPO Radio 1-programma De Taalstaat. In dit eerste Ongelooflijke Café, live in Café Carèl in Utrecht, gaat David Boogerd in gesprek met cabaretier, wiskundige en taalvirtuoos Jan Beuving en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas. En er wordt niet allleen gepraat, Jan Beuving zingt ook nog twee liederen onder begeleiding van zijn geweldige pianist Tom Dicke.

Je wist het misschien nog niet maar er is een revolutie gaande. De revolutie van de zeecontainer. Het staat symbool voor een nieuwe manier van denken of zelfs een nieuwe religie, zegt onze gast van vandaag. Arjen van Veelen is journalist voor NRC en De Correspondent en schrijver van het boek 'Rotterdam, een ode aan ineffeciëntie'. Van Veelen groeide op in een christelijk gezin, nam afstand van de kerk maar kreeg daar naar eigen zeggen een strengere religie voor terug. Een religie die volgens hem onze samenleving helemaal doordrenkt. Als je het eenmaal ziet, zie je het overal. David Boogerd in gesprek met schrijver Arjen van Veelen en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas over vierkanten zien, het uitbannen van religie en een droom over een waddeneiland.

Wat doet het met je mensbeeld als je dagelijks optrekt met zware criminelen? Natacha Harlequin is een bekende strafrechtadvocaat met als specialiteit geweld- en levensdelicten. Ook was ze betrokken bij de zaken rondom Volkert van der Graaf en De Hofstadgroep. Dit werk maakt haar naar eigen zeggen 'niet helemaal normaal', ze steekt ook voor niemand haar hand in het vuur. Ook niet voor haarzelf? Het valt Harlequin op dat de samenleving verhardt en steeds meer snakt naar vergelding en strengere straffen in plaats van vergeving. Wat zegt dat? Zit daar ook een link met religie en hoe speelt haar geloof een rol in het werk wat ze doet? Een gesprek over deugende mensen, rotte appels en heling. Met advocaat Natacha Harlequin en natuurlijk vaste gast theoloog Stefan Paas.

'God is dood, en wij hebben hem vermoord', schreef Friedrich Nietzsche zo'n 140 jaar geleden. Woorden die insloegen als een bom. En de gedachte erachter is misschien wel relevanter dan ooit. Denker des Vaderlands Paul van Tongeren was dertig jaar hoogleraar wijsbegeerte en ethiek en wordt gezien als dé kenner van Nietzsche. Als katholiek filosoof ziet hij ook een belangrijke rol wegglegd voor religie. En vindt de Denker des Vaderlands dat er in Nederland een beetje goed wordt nagedacht? David Boogerd spreekt Paul van Tongeren - en vaste gast theoloog Stefan Paas - over geloof, Nietzsche's dood van God en het wonder van betekenis.

Een extra ingelaste Ongelooflijke Podcast in verband met het overlijden van emeritus paus Benedictus XVI. Als theoloog en intellectueel was Benedictus XVI volgens vriend een vijand briljant. Maar als paus en kerkleider, leek hij minder op zijn plek. Al heeft hij één ding gedaan wat het pausschap voorgoed heeft veranderd. David Boogerd gaat erover in gesprek met hoogleraar kerkgeschiedenis en Vaticaankenner Paul van Geest - die Benedictus ook meerdere keren heeft ontmoet - en uiteraard met vaste gast theoloog Stefan Paas. Wat is de betekenis geweest van deze emeritus paus Benedictus XVI? Een terugblik op zijn leven en werk, van zijn periode bij de Hitlerjugend tot zijn laatste dagen als afgetreden paus.

De eerste aflevering van het nieuwe jaar, en dat gelijk op 1 januari! Wat kan je op deze dag beter doen dan vooruitkijken? Dat doen we met het illustere Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf en theoloog Stefan Paas. Zij omschrijven 2023 als 'het jaar van de omkeer'. Omkeer, of misschien wel: bekering. In deze aflevering bespreken we de grote thema's van afgelopen én komend jaar, en dat met een flinke scheut religie en geschiedenis. Over Julius Caesar en Vladimir Poetin, oorlog en vrede, klimaat, hoop en een bekering van Mark Rutte. En David stelt de vraag: waar komt het vieren van nieuwjaar eigenlijk vandaan? Beatrice de Graaf is hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en Stefan Paas aan de Vrije Universiteit Amsterdam en Theologische Universiteit Kampen Utrecht. En David Boogerd is goed met champagne.

De laatste aflevering van dit jaar, en met Kerst in aantocht maken we er altijd iets bijzonders van. We hebben onze stamgast Anton de Wit uitgenodigd om te komen praten over wat Kerst te maken heeft met mythes en sprookjes. En we doen dat door de lens van twee grote schrijvers en intellectuelen: J.R.R Tolkien, bekend van Lord of the Rings (toch wel een van de grote mythen van de 20ste eeuw), en zijn vriend C.S. Lewis, onder meer bekend van Narnia. Wees gerust, ook al ben je niet bekend met hun werk dan nog is deze aflevering zeer relevant. Alles wat je moet weten wordt uitgelegd en het werpt een nieuw licht op de verhouding tussen het Kerstverhaal en de mythen waar Lewis en Tolkien zo van hielden. David Boogerd gaat in gesprek met Anton de Wit, hoofdredacteur van het Katholiek Nieuwsblad en zelf ook schrijver van sprookjes, en natuurlijk vaste gast theoloog Stefan Paas, die een vurig voorstander blijkt van mythen.

19 december 2022 moet een historische dag in de Nederlandse geschiedenis worden: excuses van het Nederlandse kabinet voor zijn rol in het slavernijverleden. Maar de aankondiging leidde tot veel commotie. Wie wil begrijpen waarom dit zo’n gevoelig en gewichtig besluit is, moet diep de geschiedenis induiken, en religie speelt hierbij een immense rol. In deze aflevering kijken we naar slavernij in de klassieke oudheid en wat er gebeurde toen het christendom zijn intrede deed. Uiteraard richten we ons ook op de trans-Atlantische slavenhandel waar de regering nu haar excuses voor wil aanbieden. Wat is de rol geweest van de Bijbel bij het verdedigen en uiteindelijk ook afschaffen van slavernij? David Boogerd gaat in gesprek met Martijn Stoutjesdijk, hij verdiept zich als historicus en religiewetenschapper al jaren in de relatie tussen religie en slavernij en onderzoekt momenteel aan de Protestantse Theologische Universiteit de rol van de kerk in de Nederlandse slavernijgeschiedenis. En uiteraard met vaste gast, theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit in Amsterdam en Theologische Universiteit Kampen Utrecht.

Nu de rol van religie in Nederland af lijkt te nemen, zoeken mensen zingeving steeds meer op hun werk. Maar kan werk religie vervangen? Met een zoektocht naar de ideale baan in plaats van naar God? Die vraag onderzoekt bijzonder hoogleraar arbeid en zingeving Maroesjka Versantvoort namens het Sociaal Cultureel Planbureau aan de Protestantse Theologische Universiteit. In haar onderzoek stuit ze op een aantal fascinerende paradoxen die te maken hebben met geloof en werk, maar ook met burnout, vrijheid en welvaart. Wat is een goede, gezonde en zingevende manier om naar werk te kijken? David Boogerd in gesprek met Maroesjka Versantvoort en uiteraard vaste gast, theoloog Stefan Paas.

Hij is misschien wel de meest bekende priester van Nederland: Antoine Bodar. Al zijn media-optredens hebben één ding gemeen: ze zijn nooit saai. Bodar viert dit jaar zijn 30-jarig jubileum als priester. En dat is een tumulteuze periode geweest, voor hem persoonlijk en hij heeft de kerk en samenleving in die tijd ontzettend zien veranderen. Het 'mysterie van het geloof' wordt steeds meer te grabbel gegooid, zegt Bodar, maar wat betekent dat voor hem: het mysterie Gods? En welke kant moet het volgens hem op? Een prikkelend gesprek, met Antoine Bodar en uiteraard vaste gast, theoloog Stefan Paas.

In de Ongelooflijke Podcast spreken we over religies: christendom, islam, jodendom... maar vandaag staan we stil bij een andere wereldreligie: voetbal. Nu de WK-koorts haar hoogtepunt bereikt blijkt maar weer eens dat het de belangrijkste bijzaak in de wereld is: voetbal. Of is het misschien wel meer dan dat? Is voetbal niet een religie op zichzelf? Ook als je helemaal niks met voetbal hebt, is dit thema het overdenken waard. En dat doen we in twee delen. Het grootste gedeelte van het gesprek is met filosoof en voormalig Denker des Vaderlands: René ten Bos. Hij is hoogleraar aan de Radboud Universiteit en co-auter van het boek 'Hooghouden, denken over voetbal.' Daarna een gesprek met journalist en voetbalgek Sander de Kramer. Hij maakte meerdere programma's over geloof & voetbal en kent veel van onze Nederlandse topvoetballers persoonlijk. Hij zit boordevol verhalen. Beide gesprekken waren uiteraard ook samen met theoloog én Feyenoordsupporter Stefan Paas.

Hoe hangt de vlag erbij in Nederland? Die vraag werpt journalist Karel Smouter op in zijn boek Blauw Wit Rood, de boerenopstand als spiegel voor Nederland. In de beleving van boeren en hun aanhangers staat niets minder dan een manier van leven op het spel. Zoals Smouter het beschrijft: ‘Het vanzelfsprekende verbond tussen God, het CDA en de boerderij is opgegeven.‘ De boerenopstand gaat dus over meer dan stikstof, het werpt een interessant licht op de cultuur en ook religie in Nederland. Smouter beschrijft niet alleen de brandhaarden, hij komt ook met bluswater, oplossingen dus. David Boogerd in gesprek met NRC-journalist Karel Smouter en vaste gast, theoloog Stefan Paas.

Wie wil nou niet vrij zijn? Het is een van de belangrijkste waarden in onze cultuur, en als je goed kijkt is het ook één van de oerprincipes die achter vrijwel elk publiek debat schuilgaat. 'We moeten vrij zijn om te doen, te laten en te zeggen wat we willen', zo klinkt het vaak. Er is alleen één probleem: onze moderne, populaire definitie van vrijheid klopt niet. Zeker niet als je kijkt naar de geschiedenis en de theologische traditie. En dat is niet zonder consequenties, het zorgt voor problemen in onze samenleving en misschien ook wel in onze eigen levens. Deze podcast verkent de vrijheid van de klassieke oudheid, de Bijbel, de Verlichting, Jean-Paul Sartre, de Koude Oorlog en de Disney Film 'Frozen'. Kortom, we gaan weer de diepte in, met het illustere Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf van de Universiteit Utrecht en theoloog Stefan Paas van de Vrije Universiteit Amsterdam en Theologische Universiteit Kampen. De boeken die genoemd werden in deze aflevering: - Vrijheid van Annelien De Dijn - Fabelhafte Rebellen, Die frühen Romantiker und die Erfindung des Ich van Andrea Wulf - The Malaise of Modernity van Charles Taylor - Four Essays on Liberty van Isaiah Berlin

Dit is weer eentje in onze rubriek: mensen die je moet kennen, over de invloedrijke personen die onze geschiedenis - en ook onze religieuze geschiedenis - bepaald hebben. Er zijn in Nederland maar weinig mensen invloedrijker geweest dan Willem van Oranje: de Vader des Vaderlands. Een charismatische en briljante diplomaat die de basis legt voor het Nederland zoals we het nu graag omschrijven een vrij, verdraagzaam en calvinistisch landje. Willem van Oranje is ook de reden dat we in het Oranje voetballen en het Wilhelmus zingen, wiens rare verzen je na deze podcast ineens veel beter begrijpt. Te gast in deze podcast is iemand die alles weet van Willem van Oranje, hij heeft naar verluidt 24 dozen met boeken alleen maar over de prins. Hij is historicus, theoloog maar vooral bekend als CDA-bestuurder en burgemeester van Haarlem: Jos Wienen. Een aantal jaar geleden kwam hij in het nieuws omdat hij een half jaar in een safehouse moest wonen vanwege zware bedreigingen vanuit het criminele circuit. Wat moeten we weten van Willem van Oranje? Hoe heeft hij ons land en onze religie gevormd? En kan hij ons nog steeds inspireren? David Boogerd spreekt Jos Wienen uiteraard samen met vaste gast, theoloog Stefan Paas. Eerdere afleveringen in onze rubriek 'mensen die je moet kennen': #41 - De zeven levens van Abraham Kuyper #63 - Waarom de moderne mens Henri Nouwen nodig heeft #102 - Misschien wel de machtigste Nederlander ooit: paus Adrianus VI #104 - De religieuze betekenis van Queen Elizabeth II

'We zijn in een volstrekt nieuwe fase van de geschiedenis terechtgekomen. De groep is weggevallen en het individu staat moederziel alleen.' Dit schrijft psychiater Esther van Fenema in haar nieuwe boek 'Het Verlaten individu'. Een gitzwart, dystopisch boek, noemt ze het zelf, over de zorgwekkende staat waarin onze samenleving zich volgens haar bevindt. Dit baseert ze mede op haar werk als psychiater. Esther van Fenema beschrijft onze tijd aan de hand van de 7 hoofdzonden. En ze voegt daar zelf nog een achtste hoofdzonde aan toe: leegte. Haar verhaal is doordesemd met citaten uit de Bijbel, en dat is niet zo gek gezien haar achtergrond. Van Fenema is van joodse komaf maar haar ouders voedden haar christelijk op. Moeten we ook in die richting zoeken voor de oplossing voor het verlaten individu? Een donderpreek, zo noemt vaste gast en theoloog Stefan Paas het betoog van Esther van Fenema. Moet het toewerken naar een oplossing of is zo'n donderpreek an sich gewoon keihard nodig? David Boogerd in gesprek met psychiater Esther van Fenema en theoloog Stefan Paas.

Er is een wereld voor en een wereld na 9/11. Ruim twintig jaar later blijkt die ene dag nog altijd bepalend. Want het publieke debat over de islam, religie in het algemeen en de multiculturele samenleving zou nooit meer hetzelfde zijn. Daarom in deze aflevering een gesprek met Lotfi El Hamidi: historicus, journalist bij NRC en schrijver van het boek Generatie 9/11. Als Nederlands-Marokkaanse jongen die opgroeide in een Rotterdamse achterstandswijk heeft hij een uniek perspectief op de afgelopen 20 jaar. Over hoe het voelt om opeens 'de ander' te zijn, over wat Pim Fortuyn volgens Lotfi scherp zag, over de alsmaar bediscussieerde vraag of de islam wel samen kan gaan met een Westerse samenleving en waarom Geert Wilders meer jongeren de moskee in krijgt dan de meeste imams. David Boogerd spreekt Lotfi El Hamidi uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas.

Wat als je zo depressief bent dat het leven zinloos lijkt? Of sterker: wat als het niet alleen zinloos líjkt, maar het leven ook echt zinloos is? Eens in de zoveel tijd overvalt de zinloosheid muzikant, schrijver en journalist Aafke Romeijn. Ze wordt dan depressief en slaapt soms twintig uur op een dag. In de Ongelooflijke Podcast vertelt ze op een originele, inzichtgevende en soms zelfs humoristische manier over depressie en hoe ze daarmee omgaat. De depressies gaven haar ook verrassende onzichten over religie en zelfs secularisatie. Dat religie een rol speelt voor Aafke is niet vanzelfsprekend geweest omdat ze afkomstig is uit een 'atheïstisch nest' en het grootste gedeelte van haar leven in een 'atheistische bubbel' verkeerde. Wat vindt zij dan toch in die christelijke traditie? En wat heeft depressie haar geleerd over onze cultuur? David Boogerd en vaste gast theoloog Stefan Paas in gesprek met Aafke Romeijn.

Hij is de jongste gast in de Ongelooflijke Podcast tot nu toe, Simon van Teutem is pas 24 jaar maar maakt nu al indruk als denker. Hij studeert politicologie in Oxford, schrijft voor De Correspondent en maak een podcasts voor NRC met Bas Heijne. Oxford was de eerste plek waar hij echt in aanraking kwam met religie want zijn opvoeding was volstrekt seculier, zonder God en geloof. Toch twijfelt hij aan zijn eigen agnosticisme. Waar komen die twijfels vandaan? En is zo'n seculiere opvoeding beter dan een religieuze opvoeding? Een aflevering met mooie discussies, maar het gaat dieper dan dat, zeker in de laatste 20 minuten. David Boogerd in gesprek met Simon van Teutem en uiteraard vaste gast theoloog Stefan Paas.

Met de bekende operazangeres Francis van Broekhuizen duiken we in de wereld van klassieke muziek en gaan daarin op zoek naar muziek die zo mooi is dat de hemel bijna het aardse raakt. En passant vertelt Francis over de context en de geschiedenis van de klassieke muziek die je hoort. Er komt van alles langs: Bach, Mozart, Verdi, Strauss en meer. De liefhebber van klassiek komt aan z'n trekken deze aflevering, maar ook als je niets weet van klassieke muziek is dit een ideale ontdekkingstocht. David Boogerd spreekt met Francis van Broekhuizen en vaste gast theoloog Stefan Paas over geloof, een goddelijke vonk, genialiteit en de kunst van het scheppen. De liederen die langskwamen in deze aflevering staan hieronder en zijn te beluisteren via deze Spotify-playlist (https://open.spotify.com/playlist/2tZuNoDXSpw0WC4xpXQCPF?si=90a2c5778a52454b). 5 Lieder, Op. 39, TrV 189: No. 4. Befreit (version for soprano and orchestra) Uitgevoerd door: Berlin Rundfunkorchester, Marek Janowski, Soile Isokoski Geschreven door: Richard Strauss Ave Regina Uitgevoerd door: Netherlands Chamber Choir, Paul Van Nevel Geschreven door: Guillaume Dufay Matthäus-Passion, BWV 244, Erster Teil: 27a. Aria a doi Cori (Sopran, Alt) "So ist mein Jesus nun gefangen" - 27b. Chorus I & II "Sind Blitze, sind Donner in Wolken verschwunden" Uitgevoerd door: Andreas Scholl, Collegium Vocale Gent, Philippe Herreweghe, Sibylla Rubens Geschreven door: Johann Sebastian Bach Requiem in D Minor, K.626: III. Sequentia: f. Lacrimosa Uitgevoerd door: Herbert von Karajan, Berliner Philharmoniker, Wiener Singverein Geschreven door: Wolfgang Amadeus Mozart Messa di Requiem, Dies irae: Dies irae Uitgevoerd door: Angela Gheorghiu, Berliner Philharmoniker, Claudio Abbado Geschreven door: Giuseppe Verdi Verdi: Messa da Requiem - Libera me: VIId. Libera me, Domine Uitgevoerd door: Angela Gheorghiu, Berliner Philharmoniker, Claudio Abbado Geschreven door: Giuseppe Verdi Fratres (Version for Strings & Percussion) Uitgevoerd door: Arvo Pärt, I Fiamminghi (The Orchestra of Flanders), Rudolf Werthen Geschreven door: Arvo Párt Suite No. 3 in D Major, BWV 1068: II. Air Uitgevoerd door: Berliner Philharmoniker, David Bell, Herbert von Karajan Geschreven door: Johann Sebastian Bach

In deze aflevering proberen we de vinger te krijgen achter wat er nu allemaal gebeurt. De crises buitelen over elkaar heen: de oorlog in Oekraïne, inflatie, gascrisis, asielcrisis, klimaatcrisis, stikstofcrisis, wooncrisis, en zelfs een frikandellencrisis. Wat is er aan de hand? En wat is een goede manier om naar de crises te kijken? Historicus Beatrice de Graaf dompelde zich onder in rampsoed uit het verleden en schreef voor de Maand van de Geschiedenis' het essay 'Crisis!'. Deze geschiedenis werpt een heel andere blik op de deze tijd. Misschien is het grootste verschil wel de rol van God en geloof, en juist daar valt wellicht ook wat te leren. In deze aflevering spreekt David Boogerd met het vertrouwde Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf en theoloog Stefan Paas. En ze leveren weer als vanouds!

Hij is kunstenaar, activist en 'theoloog in het wild': Rikko Voorberg. Zonder twijfel een van de meest opvallende theologen van Nederland en iemand die de grenzen letterlijk en figuurlijk opzoekt. Voorberg voelt zich het meest pastor in een vluchtelingenkamp, maar daar zijn brengt hem ook veel schaamte. Het is een urgent thema want er zijn wereldwijd nog nooit zoveel vluchtelingen geweest als nu, en ook in Nederland is een asielcrisis. Er hangt veel van dit vraagstuk af, want hoe kijk je naar de mens en mensenrechten? Is ieder mens heilig en intrinsiek van waarde of is dat idee steeds meer aan het afbrokkelen? 'Wat we zien is secularisatie van de politiek', zegt theoloog en vaste gast van deze podcast Stefan Paas. En de gevolgen zijn misschien wel groter dan we denken. David Boogerd gaat in gesprek met Rikko Voorberg en Stefan Paas.

Deze extra aflevering staat in het teken van het overlijden van de Britse Queen Elizabeth II, de op een na langste regerende monarch in de geschiedenis. Daarnaast is ze een vrouw met een grote religieuze betekenis, want als Supreme Governor van de Church of England en 'Defender of the Faith' was haar rol als staatshoofd altijd verweven met het religieuze. En haar eigen leven was dat ook, in deze aflevering hoor je hoe dat grote invloed had op de manier waarop ze het koningschap invulde. Ook bespreken we de religieuze beleving van de Britten en de opmerkelijke ontstaangsgeschiedenis van de anglicaanse kerk. David Boogerd gaat in gesprek met Joost Röselaers, hij was predikant van een Nederlandse kerk in Londen en daarmee ook hofpredikant van The Queen, en vaste gast, theoloog en anglofiel, Stefan Paas. Maar eerst spreekt David kort met historicus Beatrice de Graaf, want zij is op dit moment in Londen.