De Dag

Van een enorm leger aan soldaten tot tanks en van vliegtuigen tot inlichtingen. Amerika is een enorme steunpilaar voor de Europese veiligheid. Maar nu de regering Trump de koers wijzigt en militair gezien de peilen richt op eigen land en China, discussieert Europa over de eigen verdediging. Moet er een Europees leger komen? Hoogleraar militair-operationele wetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie Han Bouwmeester legt in Podcast De Dag uit waar het aan schort in Europa. Van soldaten aan een eventueel front tot de aansturing: om tot één verenigd leger te komen zal zeker tien jaar duren. Maar, zegt Bouwmeester, dit is het moment. Reageren? Mail naar [email protected] Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Veel Nederlanders maken zich zorgen over de veiligheid van Europa en Nederland als gevolg van het onvoorspelbare gedrag van president Trump. Uit een representatief onderzoek onder bijna tweeduizend Nederlanders in opdracht van de NOS blijkt dat defensie voor Nederlandse kiezers een veel belangrijker thema is geworden én dat zij over dat thema anders zijn gaan denken. Meer mensen verlangen naar een sterker Europa en naar een Europees leger. In deze podcast vertellen kiezers van de vier coalitiepartijen over hun zorgen omtrent de geopolitieke veranderingen en hoe Nederland daar wat hen betreft op moet reageren. Politiek verslaggever Lars Geerts ziet dat het voor de coalitiepartijen een zoektocht is om zich tot de nieuwe werkelijkheid te verhouden - met name voor de PVV. 'Geert Wilders is fan van Trump, maar zit in een klem op het moment dat Trump de arm om Poetin heen slaat.' Reageren? Mail [email protected] Presentatie & montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies en Judith van de Hulsbeek

Drie liefhebbers van paus Franciscus vertellen wat hij voor hen betekent. Schrijver, zangeres en praktiserend katholiek Aafke Romeijn houdt van de paus, zegt ze in podcast De Dag. Net als miljoenen andere katholieken volgt zij de berichten over zijn ziekenhuisopname op de voet. Ook journalist en Vaticaankenner van KRO-NCRV Stijn Fens en schrijfster Rosita Steenbeek ('buurvrouw' van de paus in Rome) doen dat. 'De updates worden steeds gedetailleerder,' zegt Fens. 'We krijgen nog net niet zijn zuurstofwaardes door.' Alle drie hebben ze een bijzondere band met paus Franciscus. In deze podcast vertellen ze wat die band voor hen zo betekenisvol maakt. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies en Judith van de Hulsbeek

Duitsland heeft gekozen: CDU/CSU van Friedrich Merz is de grootste geworden bij de verkiezingen dit weekend. Op twee AfD en op de derde plek de nu regerende SPD van bondskanselier Olaf Scholz. Wat betekent dit voor de koers van de oosterburen nu Merz hoogstwaarschijnlijk de nieuwe bondskanselier wordt. Politiek journalist bij de ARD Anke Plättner schetst hoe de Duitse politiek ervoor staat na zondag. En schetst een profiel van de man die al z'n hele leven droomt van dit ambt. Hij probeerde het meerdere keren maar nu hij 69 is, mag hij eindelijk het land leiden. Merz trok zijn partij, het CDU, naar rechts en staat bekend als conservatiever dan Merkel. En dat is niet het enige verschil met de oud-bondskanselier. Reageren? Mail naar [email protected] Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

In de Democratische Republiek Congo maakt de rebellengroep M23 een opvallend snelle en zeer bloedige opmars. Correspondent Elles van Gelder reisde er naartoe en sprak onder andere met de politiek leider van de rebellenbeweging, die net als zoveel andere machthebbers in het verleden het oog hebben laten vallen op de kostbare grondstoffen in de regio. En ondertussen dood en verderf zaaien. Maar, benadrukt Elles, er speelt veel meer. En nu de ogen van de wereld gericht zijn op andere oorlogen en geopolitieke conflicten ziet M23, met steun van Rwanda, kans om zijn slag te slaan. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

Door bezuinigingen in het hoger onderwijs dreigen studies te verdwijnen. Het Keltisch of Koreaans, maar ook de studie aardwetenschappen gaan op de schop. Vandaag demonstreren studenten en personeel bij de VU in Amsterdam. In deze aflevering spreken we met Niek van der Hoek, masterstudent aan de VU. Hij vertelt hoe de bezuinigingen de kennis van bijvoorbeeld klimaatonderzoek en energietransitie bedreigen. En Frits van Oostrom, emeritus hoogleraar, schetst een historisch perspectief. Hij vertelt hoe het schrappen van studies blijvende gevolgen heeft gehad voor de maatschappij en betwist de nadruk op een puur kosten/batenanalyse bij onderwijsbeleid. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Jeroen de Jager Redactie: Judith van de Hulsbeek en Rosanne Sies

Voor de podcast selecteerde Belleman drie rechtszaken die de afgelopen 15 jaar het meeste indruk op haar maakte. Ze vertelt hoe ze de rechtsspraak in Nederland zag veranderen en waarom ze grote processen zoals het Marengo-proces eigenlijk niet interessant vindt, en de vele andere zaken die relatief weinig aandacht krijgen juist wel. De bekendste rechtbankverslaggever van Nederland krijgt deze week maar liefst twee prestigieuze prijzen: vandaag de Machiavelliprijs voor opmerkelijke prestaties op het gebied van publieke communicatie en morgen die van Journalist van het jaar 2024, voor haar rechtbankverslag en haar podcast Zij is van mij over femicide in Nederland. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Anouk Kantelberg X-berichten voorgelezen door Catrien Straatman

In Saoedi-Arabië beginnen de onderhandelingen tussen Amerika en Rusland over een mogelijk bestand in de Oekraïne-oorlog. Vooralsnog niet aan tafel: president Zelensky. Een troef heeft hij nog wel, namelijk een goudmijn aan kritieke grondstoffen die in de Oekraïense bodem liggen. Zowel de VS, Rusland als de EU willen aanspraak op deze grondstoffen maken. Amrish Ritoe is onafhankelijk adviseur kritieke grondstoffen, onder meer verbonden aan het The Hague Centre for Strategic Studies. Hij buigt zich in deze podcast minutieus over de grondstoffenkaart van Oekraïne en legt uit wat er waar ligt en wat er voor nodig is om het uit de grond te halen zodat de gigantische potentie benaut kan worden. Dit is, zegt hij, een enorme kans voor Oekraïne én voor Europa, want Oekraïne heeft veel kennis, kunde en ervaring in huis die we elders in Europa niet meer hebben. 'Maar het begint bij vrede en veiligheid.' Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

Europa moet zelf voor z'n eigen verdediging zorgen, staat buitenspel bij de onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne en Europa is een gevaar voor zichzelf. Vanuit de VS klinken al een week flinke aanvallen op Europa, met de veiligheidsconferentie in München tot voorlopig toppunt. Europese regeringsleiders reizen direct door van München naar Parijs voor een ingelaste crisistop. Volgens correspondent Kysia Hekster is de Amerikaanse aanval als een bliksem ingeslagen. Terwijl Commissievoorzitter Ursula von der Leyen nog grootse nooit eerder vertoonde plannen aankondigde dit weekend om de Europese defensie flink op te krikken, is de afdronk van de top toch vooral crisis. Europa is bang voor een wereldorde waarin de VS en Rusland onderling de dienst gaan uitmaken. En daarom probeert Europa terug te knokken. Hoe maken ze nog indruk? Aanvulling: de voorzitter van de veiligheidsconferentie in München laat een dag later weten dat hij emotioneel was omdat hij afscheid nam. Reageren: mail naar [email protected] Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: IJsbrand Terpstra

In München reed gisterochtend een 24-jarige Afghaanse man opzettelijk met zijn auto in op een menigte. Het is de vijfde keer in een jaar tijd dat iemand met een migratieachtergrond slachtoffers maakt en dat is iets wat zo kort voor de verkiezingen in Duitsland het debat over migratie en veiligheid verder verhit, vertelt correspondent Charlotte Waaijers in deze podcast. Met name CDU, grootste in de peilingen, en de AfD, die als tweede grootste partij wordt gepeild, strijden om de zwevende kiezer die hardere maatregelen verlangt. Historicus Hanco Jürgens van het Duitsland Instituut zoomt verder in op de AFD en schetst een partij met verschillende gezichten. Reden dat andere partijen nog altijd zeggen dat ze niet met de partij van Alice Weidel willen samenwerken. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies en Judith van de Hulsbeek

Langs de grenzen van Thailand, Cambodja, Laos en Myanmar verrijzen de laatste jaren talloze scamcentra. Zo'n 300.000 mensen zouden vanuit daar over de hele wereld slachtoffers maken. In 5 jaar tijd is minstens 75 miljard dollar verdiend met online oplichting. Ook in Nederland gebeurt dat steeds vaker. Vooral pig-butchering scams zijn populair: iemand wordt net zo lang bewerkt tot hij of zij uiteindelijk heel veel geld stort. In Podcast De Dag het verhaal van één van die slachtoffers, Mark. Hij vertelt anoniem hoe hij dacht met een leuke vrouw te appen, maar op den duur ruim 100.000 euro verloor. Correspondent Mustafa Marghadi reisde naar één van die plekken waar scamcentra staan om het verhaal van de oplichters te vertellen. Zij die slachtoffers maken, blijken ook slachtoffer te zijn van mishandeling en mensenhandel. Wat kan hier aan gedaan worden? Met speciale dank aan Mark voor het vertellen van zijn verhaal. Reageren? Mail naar [email protected] Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Correspondent Chiem Balduk reisde door heel Duitsland om in gesprek te gaan met Duitse kiezers. Aan de hand van vijf kiezersportretten vertelt hij in de podcast welke onderwerpen er spelen, wat de stem van kiezers bepaalt en waarom de verkiezingen van 23 februari zo spannend zijn. Wat opvalt is dat veel Duitsers ontevreden en erg zoekend zijn, vertelt Chiem. 'De behoefte aan verandering is groot, maar dan vooral om te kunnen behouden wat Duitsland heeft.' Mensen willen 'nicht weiter so', maar ook 'keine Experimente'. Dit leidt tot onzekerheid, óók over hoe de uitslag van de verkiezingen er straks uit zal zien. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek Reportages: Chiem Balduk

Elon Musk wil OpenAI kopen, het bedrijf achter tekstgenerator ChatGPT. En de EU gaat 200 miljard euro in kunstmatige intelligentie investeren. De 'AI-race' is in volle gang, maar is die race wel verstandig? In Parijs zijn grote tech-bazen, wetenschappers en een keur aan presidenten en vice-presidenten bij elkaar gekomen voor een AI-top. Drijvende kracht achter de top is de Franse president Macron die vindt dat Europa moet 'investeren, investeren, investeren' om de eigen AI-positie te versterken en niet vermorzeld te worden tussen de AI-supermachten Amerika en China. Maar kán en moet Europa wel mee willen doen in die felle strijd om AI-dominantie? 'AI is een geopolitieke troefkaart geworden,' zegt Cynthia Liem, universitair hoofddocent intelligente systemen aan de TU Delft, in deze podcast. Ze schetst wat in Europa de mogelijkheden en beperkingen zijn van het ontwikkelen van een 'ethische' AI-sector waar ook rekening wordt gehouden met het rechtmatig gebruik van data en bijvoorbeeld de gigantische hoeveelheid energie die nodig is voor de rekenkracht van computers. Saskia Lensink, onderzoeker bij TNO, is op de top in Parijs en werkt aan de ontwikkeling van een soort Nederlandse ChatGPT: GPT-NL. Hoe zou dat als alternatief kunnen dienen voor de Chinese en Amerikaanse diensten? Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Lisa Konings

De Raad van State is negatief over de asielwetten van minister Faber. Met die plannen wil het kabinet naar eigen zeggen "het strengste asielbeleid ooit" invoeren. Maar volgens het adviesorgaan is niet duidelijk gemaakt dat die plannen gaan bijdragen aan het beperken van de instroom van asielzoekers. En zijn de gevolgen volgens de adviseurs een extra belasting op de Immigratie-en Naturalisatiedienst en de rechtspraak. Wat staat er precies in de adviezen van deze twee wetsvoorstellen? Viola Bex-Reimert is universitair hoofddocent vreemdelingenrecht aan de Universiteit Utrecht en las het advies direct na publicatie door. In Podcast De Dag neemt ze de hoofdpunten door. Politiek verslaggever Nynke de Zoeten geeft tot slot een korte reactie vanuit Den Haag. De coalitiepartijen willen door met de asielplannen, ondanks de kritiek van de Raad van State. Reageren? Mail naar [email protected]. Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek Met dank aan Casper Meijer voor het inlezen van het advies van de Raad van State.

Voor de tweede keer in korte tijd is er een video opgedoken waarop de meest gezochte drugscrimineel van Nederland, Jos L. alias Bolle Jos, te zien is in de aanwezigheid van de president van Sierra Leone. Misdaadjournalist Yelle Tieleman van het AD onthulde samen met collega's anderhalve week geleden al dat hij ook op nieuwjaarsdag gespot is in de buurt van de president. Sindsdien is er in Sierra Leone een klopjacht gaande. Of niet? In deze podcast loopt in deze podcast de sporen van Bolle Jos na en vertelt wat hij hoort van zijn bronnen. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

De provinciale staten van Gelderland debatteerden gister opnieuw over de wolf. Voor de deur van het provinciehuis een paar honderd boze burgers en boeren: ze eisen meer actie tegen de wolf. Maar de politiek is aan nationale en internationale regels gebonden, terwijl ze in meerderheid voor het afschieten van probleemwolven zijn. In Podcast De Dag richten we de blik op het leven van de wolf in ons land. Hoe verloopt het leven voor die dieren in Nederland? Ecoloog Erwin van Maanen doet al 25 jaar onderzoek naar de wolf in buitenland en inmiddels binnenland. Volgens van Maanen kan de wolf zelf weleens een grotere vijand worden van de roedels, dan het jachtgeweer. Reageren? Mail [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: IJsbrand Terpstra

Een nieuwe dag, een nieuw groot en ontwrichtend plan van de Amerikaanse president Trump. Vandaag zei hij tot ontsteltenis van velen dat er een nieuwe plek buiten Gaza gebouwd moet worden voor Palestijnen en dat hij wil dat de VS eigenaar wordt van de Gazastrook. In twee weken tijd heeft Trump al meer dan 300 decreten, uitvoerende bevelen, andere maatregelen en plannen gelanceerd met gevolgen voor binnen- en buitenland. In eigen land zijn Trump en zijn rechterhand Elon Musk bezig om in een ongekend tempo het Amerikaanse overheidsapparaat af te breken en te hervormen. Met de vele honderden plannen die nu over Amerika en de wereld worden uitgestort, dringt de vraag zich op: wat is hier de bedoeling van? Is er een groter plan, een draaiboek, en zo ja: hoe ziet dat eruit? Critici wijzen erop dat Trump het draaiboek van zijn voormalig strategisch adviseur Steve Bannon lijkt uit te voeren. Hij geloofde in wat hij noemt 'flooding the zone': zoveel nieuws over de media uitstorten dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Maar welk bos zien we dan niet? In deze podcast vertelt jurist en Amerika-deskundige Kenneth Manusama hoe veel van wat er nu gebeurt al te lezen was in het zogeheten 'project 2025', hoe het drastisch verkleinen en hervormen van de overheid Trump zelf meer macht geeft. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

Bart de Wever, de man die streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen en België wil afschaffen, is premier van België. Daar ziet hij zelf ook de ironie van in, zegt hij. Maar wat vinden de Walen? In deze podcast schetsen twee Waalse journalistieke zwaargewichten, Christophe Deborsu en Béatrice Delvaux, hoe werkelijkheid is geworden wat tien jaar geleden nog ondenkbaar was: een Vlaamse nationalist als premier. 'Het is alsof de Franse president een onafhankelijkheidsstrijder zou zijn van Corsicaanse afkomst,' zegt Deborsu. 'Surrealistisch is in België het nieuwe normaal,' aldus Delvaux. Bart de Wever is al 25 jaar een van de invloedrijkste politici van België en sinds 2010 in peilingen ook steevast de populairste. Hij wordt door vriend én vijand geroemd om zijn pragmatisme en humor. Zijn partij is voor Vlaamse onafhankelijkheid en dus voor afsplitsing van Wallonië. Ooit was dat een belangrijk punt voor De Wever, die de Walen ook regelmatig tegen zich in het harnas joeg. Toch is hij nu mede door hún steun premier geworden. Hoe kan dat? Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Anouk Kantelberg

Correspondent Daisy Mohr reisde een weeklang door Syrië. Ze zag met eigen ogen hoe het land verandert, nu het regime van Assad is gevallen en HTS de macht over heeft genomen. In podcast De Dag vertelt ze over haar reis. Zo zag Mohr in Idlib hoe HTS-gebied er al jaren uitziet. Glimmende winkelcentra en gesluierde vrouwen. Een groot contrast met de verwoesting in andere delen van Syrië. De Syriërs hebben veel meegemaakt, vertellen ze aan Daisy, maar laten ook enorme veerkracht zien volgens haar. Reageren? Mail naar [email protected]. Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Anouk Kantelberg

Oud-winnaars van De slimste mens Angela de Jong en Astrid Kersseboom vertellen in de podcast over hun deelname aan het programma en hun liefde voor het 'gouden duo' Philip Freriks en Maarten van Rossem. Na 25 seizoenen en 12,5 jaar zit het er bij De slimste mens na de finale van vanavond op voor presentator Philip Freriks en eenmansjury Maarten van Rossem. Onder hun vleugels groeide het programma uit tot een kijkcijferkanon. Wat is hun geheim en hoe zijn ze achter de schermen? Oud-winnaar en tv-criticus Angela de Jong vertelt in de podcast wat De slimste mens volgens haar zo'n sterke formule maakt en waarom juist Philip Freriks en Maarten van Rossem de kennisquiz naar een hoger plan hebben weten te trekken. En wat weet zij eigenlijk van ... De slimste mens? Ook NOS-presentator Astrid Kersseboom won een editie van De slimste mens. 'Maarten van Rossem is achter de schermen dezelfde Maarten van Rossem als op de televisie,' vertelt ze. Duidelijk is dat hij moeilijk te vervangen zal zijn. Maar wat weet zij van ... Maarten van Rossems opvolger? Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies

In de rechtbank in Den Bosch staan drie verdachten terecht in de Eerselse ayahuasca-zaak. Na een healingsessie met ayahuasca-thee komt een Hongaarse man om het leven. Het OM ziet geen direct verband met zijn dood, maar vervolgt de Spanjaard, Mexicaan en Italiaan nu wel voor het bezitten van ayahuasca. Het is opnieuw een incident met de hallucinerende thee die het nieuws haalt. Eerder kwam iemand om het leven na zo'n sessie in het Zeeuwse IJzendijke. DMT, dat in ayahuasca zit, is verboden. En toch worden die ayahuasca-sessies al jaren gehouden en een kleine procent van de Nederlanders heeft weleens aan zo'n sessie meegedaan. Het roept de vraag op: wat gebeurt er tijdens die sessies? Wat doet het met mensen en wat zegt de wetenschap daarover? En wat zijn de risico's en gevaren, wat is daarover bekend? In podcast de Dag beantwoorden sjamaan Joop van der Hagen en neurowetenschapper Michiel van Elk die vragen. Volgens van der Hagen staat volgens zijn deelnemers een ayahuasca-sessie gelijk aan een jaar therapie. Van Elk bevestigt de positieve ervaringen die rondgaan, ook al is er geen hard bewijs voor. Voor mensen met psychische problemen kan ayahuasca geen fijne ervaring zijn, dus het is niet zonder risico's. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Lisa Konings

Een reeks aanvallen en aanslagen versterken in aanloop naar de verkiezingen in Duitsland het gevoel van onveiligheid. Migratie en asiel zijn hét verkiezingsthema geworden. Vandaag kan een cruciale dag in de Duitse politieke geschiedenis worden. Oppositieleider Merz (CDU/CSU) brengt een pakket vergaande asielmaatregelen in de Bondsdag. Om een meerderheid achter zijn plannen te krijgen, heeft Merz het AfD nodig. Tot nu toe werd samenwerking met de radicaal-rechtse partij consequent afgewezen. Deze 'Brandmauer' in de Bondsdag lijkt nu, voor het eerst, afgebroken te worden. Correspondent Chiem Balduk zet in deze podcast uiteen hoe verschillende steekpartijen en aanslagen het afgelopen jaar in Duitsland hebben geleid tot hard debat over migratie en asiel. Merz kiest er nu volgens hem welbewust voor om nog vóór de verkiezingen een omstreden asielpakket naar de Bondsdag te brengen. Daarmee neemt hij volgens critici een groot politiek risico, omdat hij zo 'lucht geeft' aan wat wordt gezien als het smeulende vuur van de AfD. Wat Merz betreft, hoeft de brandmuur niet afgebroken te worden. Daarvoor legt hij de bal bij de SPD en de Groenen: als zij voor stemmen, is de steun van AfD niet nodig. De Groenen spreken van chantage. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

Een eindeloze stoet van honderdduizenden Gazanen is deze dagen op weg naar huis, nu Israël de blokkade naar het Noorden heeft opgeheven. Met karren, vrachtwagens of zwaarbepakte auto's, maar de meesten lopend, rennend, soms zingend. Want de vreugde is groot. Eindelijk kunnen ze terug naar hun huis, of wat daar van over is. Maar hoe kun je blij zijn in de wetenschap dat je vooral puin zal aantreffen? Unicef-hulpverlener Roos Bollen stuurde deze podcast vanuit Gaza de afgelopen tijd audioberichten op en schetst daarin de verwoesting die zij daar om zich heen ziet. Er staat volgens haar in heel Gaza bijna niets meer overeind, naar schatting is 90 tot 95% van de gebouwen verwoest. Dat mensen nu in het puin gaan graven naar bezittingen, of te midden van de puinhopen kamp opslaan is levensgevaarlijk. Landendirecteur van CARE Jolien Veldwijk is het daar mee eens. Zij vertelt wat zij hoort van de 60 lokale hulpverleners die zij in Gaza aanstuurt. Een groot deel van hen kan zelf ook weer voor het eerst naar huis. Deze terugkeer van honderdduizenden mensen naar een totaal verwoest gebied dat 15 maanden zo goed als afgesloten is geweest, brengt grote humanitaire risico's met zich mee, zegt ze. Toch snapt iedereen die daar is dat er geen andere optie is en ook dat ondanks alle zorgen de opluchting groot is. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek en IJsbrand Terpstra

Erasmusschutter Fouad L. noemt het vermoorden van z'n buurvrouw, haar dochter van 14 en zijn docent "het uitvoeren van een recept". Op 23 september 2023 pleegt L. die drie moorden, hij sticht brand in het Erasmus MC en zorgt voor paniek in Rotterdam. De inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen hem ging vandaag van start. Al voor het zo gruwelijk misging, waren er signalen dat het met L. niet goed ging. Hij mishandelde bijvoorbeeld dieren, vertelt verslaggever Mattijs van der Wiel in podcast de Dag. Al die signalen leidden ertoe dat het OM de Erasmus universiteit opriep L. geen diploma te geven. Dat blijkt voor L. de druppel, laat hij vandaag in de rechtszaal weten. Hoe worden die risico's ingeschat door hulpverleners? Bauke Koekkoek is crisisdienstverpleegkundige, lector aan de politieacademie en lector onbegrepen gedrag aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen en weet wat de variabelen zijn waaraan mensen worden getoetst. Reageren? Mail naar [email protected]. Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het is zover. Trump is beëdigd als 47e president van de Verenigde Staten. Daarom een extra lange, laatste, aflevering. Want het voelt alsof er al 4 jaar verstreken zijn in een week. Rudy zit in Colorado om verslag te doen van de eerste contouren van het Trump-beleid. Marieke zit tussen de dozen, want heeft haar laatste werkweek erop zitten in het land. Het gouden tijdperk zoals Trump heeft beloofd gaat zij dus niet meer meemaken. Sjoerd, Rudy en Ryan gelukkig wel. Presentatie: Sjoerd den Daas en Ryan Hermelijn Redactie en Montage: Anna van Poucke en Jesse Nijmeijer Eindredactie: Lars Hulshof

De strijd tussen Rusland en het Westen op zee intensiveert op de Noordzee en de Oostzee. Wat voeren de Russen uit? De alarmbellen gingen deze week af toen voor de tweede keer in korte tijd een Russisch spionageschip door de Noordzee voer. Het schip, de Yantar, bevond zich in de zogenoemde exclusieve economische zone waar de bodem vol ligt met kritieke infrastructuur, zoals 10.000 kilometer aan stroom- en datakabels en pijpleidingen. Na verschillende sabotage-acties in de Oostzee is iedereen extra alert. Wat zoeken de Russen daar? Marine-journalist Jaime Karremann volgt al jaren op de voet wat er allemaal in de Noordzee voorbij komt varen en schrijft daarover op zijn website marineschepen.nl. Hij vertelt in de podcast hoe hij de Yantar al eerder op de radar had en wat hij nog meer merkt van Russische activiteiten in onze wateren. De activiteiten van de Yantar worden gezien als een voorbeeld van de groeiende Russische agressie op zee. Op de Oostzee is deze week daarom een Navo-operatie van start gegaan waarbij meer gepatrouilleerd wordt en de confrontatie met Russische schepen wordt aan gegaan. En zo ontwikkelt de Oostzee zich volgens deskundigen tot een frontlinie. Ben Bekkering is viceadmiraal buiten dienst bij de Koninklijke Marine en patrouilleerde in het verleden zelf ook op de Oostzee en de Noordzee. Tegenwoordig is hij als deskundige verbonden aan Instituut Clingendael. Hij legt uit wat nou juist de zee voor Rusland zo geschikt maakt om in het grijze gebied tussen oorlog en vrede te opereren. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: IJsbrand Terpstra

Mexico zet zich schrap voor de komende vier jaar. Nu Donald Trump president van buurland de VS is, komt er heel wat op het land af. Trump doet beloftes als deportaties van illegale migranten richting Mexico en invoerheffingen op spullen uit Mexico. Hoe bereidt het buurland zich daarop voor? Correspondent Boris van der Spek reisde naar de grens met de VS om te kijken hoe het nu is met immigranten die hun Amerikaanse droom willen verwezenlijken. Ze kunnen per direct de grens niet meer over. De immigratie terugdringen is de nummer 1 prioriteit van Trump. En als dat lukt, verandert Mexico van doorreisland naar eindbestemming. Met nieuwe uitdagingen voor de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum. Maar zij houdt het hoofd koel, zegt ze. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Toen Marie leed aan een eetstoornis, zocht ze vooral online naar informatie. Soms ging ze op zoek naar informatie die haar aanzette om meer af te vallen, en soms zocht ze juist naar informatie om van haar ziekte af te komen. Op Tiktok en andere platforms zijn zogenoemde recovery video's populair. In die video's proberen ervaringsdeskundigen anderen te helpen in hun herstel van een eetstoornis. Marie maakt dit soort video's, nu ze zelf beter is, ook. Maar zeggen deskundigen in een onderzoek van NOS Stories: deze video's doen meer kwaad dan goed. Annemarie van Bellegem is één van die deskundigen. Zij is kinderarts van het Amsterdam UMC en gespecialiseerd in eetstoornissen. In de podcast legt ze uit hoe verraderlijk 'triggerende content' kan zijn en wat de gevolgen zijn. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: IJsbrand Terpstra

De stikstofcrisis is terug van eigenlijk nooit weggeweest. Aanleiding zijn twee uitspraken van de Raad van State in december en morgen dreigt een grote rechtszaak van Greenpeace tegen de Staat de problemen van het kabinet zo mogelijk nóg groter te maken. Het kabinet werd daags voor het kerstreces geconfronteerd met twee uitspraken van de Raad van State die verstrekkende gevolgen hebben voor het stikstofdossier. Kort gezegd is er nog minder mogelijk dan al werd gedacht en krijgt eigenlijk iedereen met de gevolgen te maken. Mogelijk komt daar morgen zelfs nog een schep bovenop als de rechter uitspraak doet in een zaak die Greenpeace heeft aangespannen tegen de Staat. In de podcast legt politiek verslaggever Lars Geerts uit wat er aan de hand is en waarom premier Schoof hier wakker van ligt. Het leidt tot hernieuwde frictie in het kabinet op het landbouwdossier en zo langzamerhand dreigt het stikstofprobleem zodanig vast te lopen dat harder ingrijpen ten koste van met name boeren dichterbij komt. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Anouk Kantelberg en IJsbrand Terpstra

In een ijskoud Washington wordt Donald Trump vandaag beëdigd als 47ste president van de Verenigde Staten. Tienduizenden aanhangers zijn vanuit het hele land naar de hoofdstad gereisd om daar bij te zijn. Ze noemen wat nu komen gaat een ‘gouden tijd’. De eerste werkdag van Trump in het Witte Huis is de laatste werkdag van Marieke de Vries als NOS-correspondent in Washington. Zes jaar lang zag ze hoe het land verder verdeeld raakte, hoe de trauma’s van corona bleven doorwerken, en hoe Trump alles beheerste. Ook toen Biden president was. Mattijs van de Wiel spreekt met haar bij het Capitool in Washington. Samen zoeken ze de Trumpfans op, en de demonstranten, die óók naar de hoofdstad zijn gekomen.

Het aftellen naar maandag is begonnen. De officiële beëdiging van Donald Trump als de 47e president van de Verenigde Staten. De steigers staan tegen het Capitool aan voor de ceremonie, maar ook het land staat in de steigers. Het Witte Huis gaat verbouwd worden en daarmee ook het beleid. Daarom probeerde Joe Biden deze week in een afscheidstoespraak nog even een paar successen te claimen. 'De zaadjes zijn geplant', zei Biden, maar Trump zal die zaadjes graag willen omschoffelen. Wil je reageren of heb je een vraag? [email protected] Presentatie: Rudy Bouma en Sjoerd den Daas Redactie en Montage: Jesse Nijmeijer Eindredactie: Lars Hulshof

Joe Biden heeft zijn laatste toespraak als president van Amerika gehouden. Maandag draagt hij de macht over aan zijn opvolger en komt er een einde aan een politieke carrière die ruim een halve eeuw omvat. Welke stempel heeft Joe Biden in al die jaren op de VS gedrukt en waar zal hij vooral om herinnerd worden? Journalist en Amerikadeskundige Carol Rock neemt in deze podcast alvast een voorschot op de geschiedschrijvers die vanaf maandag hun pen in de inkt kunnen steken. Ze blikt terug op Bidens jaren als president en de vele jaren dat hij senator was. Biden was volgens haar méér dan de president die ingeklemd zat tussen het rumoer van twee termijnen president Trump. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Anouk Kantelberg

Israël en Hamas zijn tot een akkoord gekomen voor een staakt het vuren in de Gazastrook. In ruil voor het vrijlaten van gegijzelden, zal Israël zich in fases terugtrekken uit Gaza. Zondag gaat het akkoord in en tot die tijd blijft het onrustig is de verwachting van Arabist Leo Kwarten en oud-Israël correspondent Inez Polak. Beiden laten hun licht schijnen op de afspraken: waar zitten de moeilijkheden en wat gebruiken Hamas en Israël om de deal tot een overwinning te claimen? En wat betekent dit akkoord voor de toekomst van de Gazastrook? Volgens beiden groeit de internationale druk op Israël om een Palestijnse staat toe te staan. En die druk neemt toe ondermeer door de druk van de nieuwe president van de VS: Donald Trump. Reageren? Mail [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Rosanne Sies

1 op de 12 vrouwen boven de vijftig jaar heeft dicht borstklierweefsel. Zij hebben een veel grotere kans op borstkanker, terwijl juist bij hen tumoren slechter zichtbaar zijn. Waarom weten zij dat zelf niet? Yael Norder doet, zoals vele vrouwen, sinds haar vijftigste mee aan het bevolkingsonderzoek. Haar borsten worden om de twee jaar gecontroleerd. Afgelopen zomer kreeg ze na haar derde onderzoek opnieuw te horen dat er niets aan de hand was. In de podcast vertelt ze hoe dat twee maanden later niet bleek te kloppen en ze de schrik van haar leven kreeg. NOS-redacteur Merel Stikkelorum vertelt hoe de druk op dit dossier de afgelopen tijd is opgevoerd en hoe het UMC Utrecht een nieuw onderzoek is begonnen om borstkanker eerder op te sporen bij vrouwen met dicht borstklierweefsel. Toch is er vooralsnog niets veranderd. Vrouwen krijgen na hun mammografie niet te horen of ze tot de risicogroep behoren en er wordt ook geen aanvullende MRI-scan aangeboden. 'In Amerika is het voor artsen al wel verplicht om te melden of vrouwen dicht borstklierweefsel hebben.' Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

Mond-en-klauwzeer bestaat in Nederland al heel lang. En een vaccin ertegen ook. Toch blijven er uitbraken ontstaan, met desastreuze gevolgen voor dieren én boeren. 'Uiteindelijk is het geld dat bepaalt.' Dit weekend werd het zeer besmettelijke mond-en-klauwzeer vastgesteld bij waterbuffels in Duitsland, in een gebied waar ook veel Nederlandse boeren zitten. In Nederland zelf worden nu ook maatregelen genomen. Maar vaccins worden niet gebruikt. Boer Jan Jelmer Dijkstra woont vlakbij de plek in Duitsland waar waterbuffels met MKZ zijn aangetroffen. Hij vertelt in de podcast hoe hij en ook andere Nederlandse boeren in de omgeving de adem inhouden. Allen hebben de crisis van 2001 vers in het geheugen. Toen werden honderdduizenden gezonde dieren uit voorzorg geruimd. 'Dat had toen niet gehoeven,' zegt vee-arts Peter Egberink die destijds in Friesland de eerste gevallen van MKZ in Friesland constateerde en verschillende boeren bijstond die hun bedrijf moesten ruimen. Hij is kritisch op het vaccinatie-beleid en legt uit welke financiële afwegingen daarbij meespelen. Aanvulling: Het ministerie van landbouw laat in een reactie op de podcast weten dat er inmiddels wel een vaccin is waarmee achteraf te onderscheiden is of dieren zijn ingeënt tegen MKZ of dat ze de ziekte zelf hebben doorgemaakt. Meer informatie daarover is hier te vinden: https://www.woah.org/fileadmin/Home/eng/Media_Center/docs/pdf/Disease_cards/Q_A-FMD-EN.pdf Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies

Terwijl de luchtalarmen nog steeds klinken en de doden vallen, wordt op het wereldtoneel gesproken over vrede in Oekraïne. Als het aan de aankomend president van de VS ligt, Donald Trump, moet 2025 het jaar worden van die vrede. Maar vrede is nog ver weg, vertelt Arno Klijbroek in podcast de Dag. Hij helpt soldaten door spullen in te zamelen en te brengen aan het front. Er komt veel te weinig binnen, de strijd is zwaarder dan ooit en toch denken de mensen die hij spreekt niet aan stoppen met vechten. Opgeven is volgens hem geen optie. Journalist Michiel Driebergen reist heel regelmatig door Oekraïne en hoort de worsteling in het land. Drones die niet meer overvliegen en een pauze in het vechten voelt voor veel mensen aanlokkelijk. Maar het geloof dat een vredesdeal langdurige rust brengt is klein. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Anouk Kantelberg

Amerika nam defintief afscheid van president Jimmy Carter. Marieke en Sjoerd stonden in de vrieskou buiten de kerk, maar op de eerste rij zaten vijf (voormalig) presidenten. Eén van hen trok de aandacht deze week flink naar zich toe: Donald Trump. Hij liet namelijk zijn expansiedrift richting de wereld zien. Groenland, Panama, Canada. Een van die drie zou als 51e staat niet misstaan. Wil je reageren of heb je een vraag? [email protected] Presentatie: Marieke de Vries en Sjoerd den Daas Redactie en Montage: Jesse Nijmeijer Eindredactie Lars Hulshof

Vorige week kwamen de namen en dossiernummers online van 425 duizend mensen, die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op collaboratie met de Duitsers. Er kwam meteen een stormloop op de website het archief. Iedere dag gaan zo'n 70 duizend mensen er op zoek naar de verhalen over hun voorouders. De antwoorden vinden ze er niet. Want de archiefstukken zélf staan - anders dan gepland- niet online. Wie ze wil bekijken moet zelf naar het archief in Den Haag. De wachttijd voor een afspraak is nu 45 dagen. Er kwamen de afgelopen week ook fouten aan het licht: er bleken 25 duizend namen in te staan van mensen waarvan er toch geen dossier is - die zijn geschrapt. In het register staan ook namen van slachtoffers en van verzetsmensen, zoals de vader van Peter Baas. In de podcast vertelt hij zijn verhaal. Bert de Vries, voorzitter van de Koninklijke Vereniging Archiefsector Nederland, kijkt terug op de eerste week van de openstelling van dit oorlogsarchief. Dat ging niet zoals gepland, en er kwam veel pijn naar boven. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel Redactie: Judith van de Hulsbeek

Dit jaar komen de levensverhalen van Robbie Williams, Bob Dylan, Michael Jackson, Bruce Springsteen en de Beatles in de bioscoop. Biopics - biografische films - zijn populair, zeker als ze over popsterren gaan. Dit soort films zijn vaak kaskrakers, ze zijn goed voor veel prijzen en commercieel interessant. Maar je krijgt niet altijd het hele verhaal over je idool te zien, vertelt filmjournalist Floortje Smit. De rechthebbenden – de artiest of de nabestaanden – oefenen vaak invloed uit op de inhoud. Martijn Fischer speelde André Hazes in de Nederlandse film Bloed, zweet & tranen, over het leven van André Hazes. Hij vertelt wat het van een acteur vergt om in de huid van een beroemde artiest te stappen. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel Redactie: Judith van de Hulsbeek

Elon Musk zegt dat hij zich zorgen maakt over Europa en hij bemoeit zich ook steeds intensiever met de Europese politiek. Het leidt tot de omgekeerde vraag: moet Europa zich zorgen maken over Elon Musk? Met posts op sociale media wekt hij de ergernis van de Franse president Macron en de Duitse premier Scholz. De Britse premier Starmer vindt dat hij "leugens en desinformatie verspreidt" en, vertelt Europa-correspondent Kysia Hekster in deze podcast, ook in de Europese Commissie zijn er grote zorgen over de invloed van Elon Musk op het Europese politieke debat en de verspreiding van anti-democratisch en anti-Europees gedachtengoed. Musk richt zich met name op het politieke debat in het VK en in Duitsland, waar volgende maand verkiezingen zijn. Morgen gaat hij tijdens een livestream op X in gesprek met de voorzitster van de extreemrechtse Duitse partij AfD Alice Weidel. In Duitsland wordt gevreesd voor beïnvloeding van de verkiezingen. Volgens Tom Theuns, universitair docent Europese politiek aan de universiteit Leiden, legt de invloed van Musk vooral de kwetsbaarheid van de Europese democratie bloot. Hij doet onderzoek naar democratieën in Europa en betoogt dat die in ongekend fragiele staat verkeren, waardoor dit soort invloeden van buitenaf een 'dystopie kunnen waarmaken'. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: IJsbrand Terpstra

10 jaar na de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo en in de week dat een prominente cartoonist van The Washington Post ontslag nam, in de podcast de vraag: hoe gaat het met de spotprent? De roep om de vrijheid van meningsuiting met hand en tand te verdedigen was luid toen moslimextremisten tien jaar geleden een brute aanslag pleegden op de redactie van het Franse satirische blad Charlie Hebdo. Je suis Charlie, klonk het. Maar wat is daar nog van over in een tijd dat naast de dreiging uit religieuze hoek, ook politieke censuur én zelfcensuur in de media om zich heen lijken te grijpen? Tjeerd Royaards is cartoonist voor Trouw en hoofdredacteur van Cartoon Movement, een wereldwijd platform voor spotprenten en stripjournalistiek. In deze podcast schetst hij hoe zijn vak de afgelopen tien jaar volgens hem in toenemende mate bedreigd wordt vanuit verschillende hoeken. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies

Het is zes januari: exact vier jaar nadat aanhangers van Donald Trump het Capitool bestormden in een poging hem in het Witte Huis te houden én exact twee weken voordat diezelfde Donald Trump het Witte Huis weer intrekt, omdat hij ditmaal wel de verkiezingen won. Trump zegt dat hij de Capitoolbestormers op zijn eerste dag als president gratie zal verlenen en hij zweert ook wraak op al zijn politieke tegenstanders. In deze podcast zet Amerika-deskundige en jurist Kenneth Manusama uiteen welke gevolgen dat kan hebben voor Trump-aanhangers, voor zijn politieke tegenstanders, voor kritische media en voor de democratische cultuur in Amerika. Regaeren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

Rudy was nog maar net terug uit Europa of het nieuws vloog hem al om de oren. Met twee treurige gebeurtenissen van beide een totaal andere orde. De Verenigde Staten neemt afscheid van president Jimmy Carter, hij werd 100 jaar. Verder begon het nieuwe jaar vreselijk voor de mensen in New Orleans. Daar reed op nieuwsjaarsnacht een truck in op een menigte waarbij zeker 15 mensen om het leven kwamen. Tot slot kijken Sjoerd en Rudy vooruit naar 6 januari. De dag van de Capitoolbestorming in 2021. Veel Trump-aanhangers zitten nu nog vast, maar hopen dat hun nieuwe president amnestie zal verlenen aan de mensen die zelf vinden dat ze niks verkeerd hebben gedaan. Wil je reageren of heb je een vraag? [email protected] Presentatie: Rudy Bouma en Sjoerd den Daas Redactie en Montage: Jesse Nijmeijer Eindredactie: Lars Hulshof

De eerste 25 jaar van dit millennium zitten erop en om dat moment te markeren kiezen in de podcast deze week vijf prominente Nederlanders vijf voor hen betekenisvolle momenten uit die de geschiedenisboeken in moeten. Vijf keer vijf. Vandaag Erwin van der Zande over een kwarteeuw tech. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek en Marco Geijtenbeek

De eerste 25 jaar van dit millennium zitten erop en om dat moment te markeren kiezen in de podcast deze week vijf prominente Nederlanders vijf voor hen betekenisvolle momenten uit die de geschiedenisboeken in moeten. Vijf keer vijf. Vandaag Geert Mak over een kwarteeuw Europa. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

De eerste 25 jaar van dit millennium zitten erop en om dat moment te markeren kiezen in de podcast deze week vijf prominente Nederlanders vijf voor hen betekenisvolle momenten uit die de geschiedenisboeken in moeten. Vijf keer vijf. Vandaag Sunny Bergman over een kwarteeuw protest. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek en Marco Geijtenbeek

De eerste 25 jaar van dit millennium zitten erop en om dat moment te markeren kiezen in de podcast deze week vijf prominente Nederlanders vijf voor hen betekenisvolle momenten uit die de geschiedenisboeken in moeten. Vijf keer vijf. Vandaag Sef over een kwarteeuw muziek. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

De eerste 25 jaar van dit millennium zitten erop en om dat moment te markeren kiezen in de podcast deze week vijf prominente Nederlanders vijf voor hen betekenisvolle momenten uit die de geschiedenisboeken in moeten. Vijf keer vijf. Vandaag trapt af: Rob Trip over een kwarteeuw nieuws. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek en Marco Geijtenbeek

Het einde van het jaar nadert en het team van De Dag ligt onder de kerstboom op adem te komen van opnieuw een ongelooflijk intensief nieuwsjaar. Maar de onvolprezen redacteuren van de podcast hebben ieder één aflevering uitgekozen om opnieuw te beluisteren. Een aflevering die indruk maakte of waar ze met voldoening op terugkijken. Vandaag hoor je de keuze van Lieke Loman: Ontreddering in Valencia, oorspronkelijk gepubliceerd op 05-11-2024 Presentatie: Elisabeth Steinz

Het einde van het jaar nadert en het team van De Dag ligt onder de kerstboom op adem te komen van opnieuw een ongelooflijk intensief nieuwsjaar. Maar de onvolprezen redacteuren van de podcast hebben ieder één aflevering uitgekozen om opnieuw te beluisteren. Een aflevering die indruk maakte of waar ze met voldoening op terugkijken. Vandaag hoor je de keuze van Judith van de Hulsbeek: De pijn van het integratiedebat, oorspronkelijk gepubliceerd op 14-11-2024 Presentatie: Marco Geijtenbeek