De Dag

De versoepeling van de bezoekregeling voor verpleeghuizen deze week is voor veel mensen goed nieuws, maar bewoners en familieleden raken ook gefrustreerd. Ze vinden dat er nog steeds te weinig mogelijk is en wijzen op de mentale en fysieke aftakeling die het gevolg is van het gebrek aan menselijk contact. Maar niet alle ouderen lijden onder de coronamaatregelen, sommige mensen bloeien juist op van de rust in huis nu er minder bezoek komt. 
 
 In De Dag twee totaal verschillende verhalen uit verzorgings- en verpleeghuizen. Het verhaal van de dochter van de 89-jarige Wim, die in quarantaine gezet werd omdat hij buiten was gaan fietsen. En het verhaal van de zoon van een 95-jarige dementerende moeder met wie het juist veel beter gaat sinds er minder bezoek komt.

Reizen binnen Europa kan weer. De meeste EU-lidstaten hebben hun grenzen geopend, nadat die half maart waren gesloten. Ook is het reisadvies voor veel landen versoepeld en zo sluiten we een periode af die tot veel gedoe, ongemak, bizarre situaties en ook serieuze problemen leidde - vooral voor mensen die in grensregio's wonen en werken. Opvallend was het gebrek aan samenwerking tussen landen en op verschillende plekken heeft dat kwaad bloed gezet. Is een open Europa nog wel mogelijk?
 
 In De Dag vertelt burgemeester Jan Frans Mulder van Hulst over de verslechterde relatie tussen Nederland en België. De Belgen overlegden niets en stelden grensregio's voor voldongen feiten die grote gevolgen hadden. Ook was de grensbewaking volgens hem willekeurig en onaangenaam. 
 
 NOS-Europacorrespondent Sander van Hoorn vertelt over de schok in Brussel toen landen in maart één voor één hun grenzen sloten en over de angst dat de mentaliteit van 'ieder land voor zich' ook doorzet nu de grenzen weer open zijn.

In allerlei landen, ook in Nederland, worden in de strijd tegen racisme standbeelden beklad, omver getrokken of uit voorzorg weggehaald. Standbeelden van historische figuren die ooit als helden werden gezien en nu als fout worden beoordeeld. Het gaat vooral hard in Groot-Brittannië, een land met een rijke beeldencultuur en het koloniale verleden van The Great British Empire.
 
 In De Dag een analyse van schrijver, journalist en oud-correspondent in Groot-Brittannië Peter Brusse over waarom juist daar de emoties zo hoog oplopen. Brusse schetst de zoektocht van Britten naar hun identiteit, ook al zichtbaar in het Brexit-debat, en vertelt over hun hang naar dat grootste rijke verleden terwijl tegelijkertijd de woede van de zwarte gemeenschap zich al jaren aan het opbouwen was. Ondertussen staat alles wat tot voor kort heilig was in het Verenigd Koninkrijk ter discussie: van Winston Churchill tot Earl Grey en van de Queen tot Fawlty Towers.

Nieuw-Zeeland is sinds deze week coronavrij en Australië is er bijna. Het leiderschap in de landen verschilt enorm, met in Nieuw-Zeeland de linkse, empathische premier Ardern aan het roer en in Australië de rechts-conservatieve, wat horkerige premier Morrison. Maar hun aanpak komt behoorlijk overeen en ze boeken groot succes, onder meer door de grenzen potdicht te houden. Zijn deze landen nu echt van het virus af en wat is het gevolg van de gesloten grenzen voor de economie? 
 
 In De Dag vertelt de Nederlandse Cynthia Hunefeld hoe Nieuw-Zeeland, waar ze al dertien jaar woont, afgelopen week veranderde van een land met een van de strengste lockdown-maatregelen ter wereld in een land waar nu alles weer mag, zelfs knuffelen. NOS-correspondent Eva Gabeler schetst het leiderschap van premier Morrison die dit jaar eerst geconfronteerd werd met de hevigste bosbranden in decennia en nu met corona.

In Amerika is het al generaties een belangrijk onderdeel van de opvoeding: The Talk. Een les die je op jonge leeftijd leert: wat doe je als zwarte man bijvoorbeeld als je in aanraking komt met de politie? Hoe voorkom je dat een agent onnodig geweld gebruikt? Ook Nederland voeren ouders Het Gesprek. 
 
 In De Dag vertelt Ellen Brudet hoe haar moeder haar op jonge leeftijd al waarschuwde dat ze misschien een Amsterdamse tongval had, maar 'altijd bruin zou blijven'. Pas op latere leeftijd begreep ze wat dat betekende. Inmiddels heeft ze Het Gesprek met haar twee zoons gevoerd. 
 
 Verder vertelt politicoloog en publicist Kiza Magendane over waar we als samenleving wat hem betreft over in gesprek moeten gaan. Nu er in Nederland aanhoudend anti-racismeprotesten zijn, is het volgens hem tijd dat ook in Nederland de 'zwarte pijn' zichtbaar gemaakt wordt. Dát is Het Gesprek dat gevoerd zou moeten worden.

Premier Rutte is van gedachte veranderd over zwarte piet, zei hij afgelopen week in de tweede kamer waar hij naar aanleiding van de anti-racismeprotesten sprak over racisme en discriminatie in Nederland. Onderwerpen die volgens hem - dat is niet veranderd - geen zaak van de politiek zijn, maar van de samenleving zelf. 
 
 Vandaag precies tien jaar geleden won Rutte met zijn VVD de verkiezingen die hem premier maakte. Politiek verslaggever van de NOS Wilma Borgman zet in De Dag uiteen hoe hij als liberale, pragmatische premier het afgelopen decennium omging met de soms felle discussies over morele kwesties. Hoe kijkt Rutte zelf aan tegen moreel leiderschap? Is hij daar - net als zijn standpunt over zwarte piet - ook over van gedachte veranderd?

President Bolsonaro heeft Brazilië in de 1,5 jaar dat hij aan de macht is tot op het bot verdeeld. Terwijl het aantal coronadoden dagelijks met enorme aantallen toeneemt, zwellen de protesten aan. Niet alleen omdat hij het virus bagatelliseert, er wordt ook gedemonstreerd voor democratie en tegen racisme. Voor het tweede weekend op rij gingen duizenden mensen in verschillende steden de straat op, ook al was aangekondigd dat er hard ingegrepen kon worden en stonden de ordetroepen klaar. 
 
 In De Dag zet Kees Koonings, hoogleraar Brazilië-studies aan de Universiteit van Amsterdam, uiteen wat de toenemende woede in Brazilië betekent voor de positie van Bolsonaro. En hoe explosief de situaties is, nu extreemrechtse groeperingen zich door de president gesterkt voelen om ook van zich te laten horen.

Nu premier Rutte heeft aangekondigd dat we vanaf 15 juni op vakantie kunnen naar allerlei Europese landen, gaan vliegmaatschappijen weer meer vliegen. Luchtvaartmaatschappijen laten zich van hun schoonste, meest hygiënische kant zien en proberen twijfelende passagiers gerust te stellen over de risico's op een coronabesmetting. Maar hoe veilig of onveilig is het om te vliegen? En hoe is het om nu te vliegen? 
 
 In De Dag vertellen Joost Margés en Carla Overduin over hoe hun recente vluchten eruit zagen. Joris Melkert van de TU Delft legt uit hoe de luchtverversing in vliegtuigen werkt. En Peter Smit, piloot en vice president flight operations bij Tranavia, vertelt over hoe het nieuwe vliegen er bij die maatschappij uitziet.

Er zijn nog veel vragen over wat er maandag rondom de demonstratie op de Dam in Amsterdam precies gebeurd is, wat er wel en niet bekend was over de grote toeloop, hoe de informatielijnen liepen en wie wanneer welke beslissingen nam. Maar één ding wordt steeds duidelijker: het loopt niet goed tussen Amsterdamse politieagenten en burgemeester Halsema. 
 
 NOS verslaggever Henrik-Willem Hofs vertelt in De Dag dat zijn bronnen binnen de politie al uren voor de demonstratie de bui zagen hangen. Zij zijn boos dat er niet naar hun waarschuwingen is geluisterd. Politiek journalist en presentator Martijn de Greve verwacht zelfs dat dit uitloopt op een machtsstrijd tussen agenten, korpschef Frank Paauw en de burgemeester. Lector Openbare Orde & Gevaarbeheersing aan de Politieacademie Otto Adang zet op een rij wat de bestuurlijke opties voor burgemeesters zijn die met demonstraties te maken krijgen waar opeens veel meer mensen op af komen dan verwacht.

De dood van George Floyd heeft geleid tot de grootste anti-racisme protesten in de VS sinds de moord op Martin Luther King. Verdriet en rouw over de fatale arrestatie sloeg snel om in afschuw, boosheid en frustratie en breedgedragen protesten - over de hele wereld - tegen racistisch politiegeweld. Want de naam van Floyd wordt toegevoegd aan een lange lijst van ongewapende zwarte mannen die door de politie zijn gedood. En dat midden in een pandemie. En dat midden in een verkiezingsjaar. 
 
 NOS-correspondent Marieke de Vries zet in podcast De Dag uiteen hoe de protesten gaandeweg politiseren. Vooral 's nachts monden ze uit in gewelddadige confrontaties, aangewakkerd door extremistische groepen, van links en rechts, die daar belang bij hebben. En ook president Trump en de belangrijkste Democratische presidentskandidaat Joe Biden proberen de onrust voor hun eigen politieke gewin te gebruiken.

De versoepeling van de coronamaatregelen per 1 juni wordt door velen gevoeld als een herwonnen vrijheid. Maar voor handhavers blijkt het lastig de veranderende regels steeds maar weer uit te leggen. 
 
 Richard Gerrits van de vakbond BOA-ACP vertelt in podcast De Dag dat hij met bezorgdheid heeft gekeken naar situaties waar het zo druk werd dat BOA's hun werk niet konden doen. Hij wijst daarbij ook naar de demonstratie op de Dam, waar het een bewuste keuze was om niet in te grijpen, maar waar dat volgens hem wel had gemoeten en ook had gekund zonder dat er geweld bij hoefde te komen kijken. 
 
 Op andere plekken lukte het wel om de drukte in goede banen te leiden, zoals op wat waarschijnlijk het grootste terras van Nederland is: een aaneenschakeling van terrassen van 14 strandpaviljoens in Hoek van Holland. Ondernemer Jacko Roest vertelt hoe de coronamaatregelen daar juist voor meer overzicht en rust zorgden.

Vanaf 1 juni moet iedereen die met het openbaar vervoer reist een mondkapje dragen, maar die mondkapjes 'hoeven geen bescherming te bieden'. Sterker, medische mondkapjes die echt goed beschermen zijn verboden, want die zijn uitsluitend bestemd voor de zorg. Is de verplichting om mondkapjes te dragen in het OV een wassen neus? En hoe handhaaf je het? 
 
 In podcast De Dag hoor je over de zorgen van treinpersoneel, buschauffeurs en BOA's. Zo verwacht Wim Eilert, bestuurder bij de vakbond voor spoorwegpersoneel VVMC, dat er te volle treinen gaan komen, met alle gevolgen van dien. 
 
 En waar ouderen de mondkapjesplicht veelal zinvol vinden, is dat voor jongeren een ander verhaal. Romy Beijersbergen van NOS Stories vertelt met welke vragen zij zitten en legt tussen neus en lippen door ook nog even uit hoe je zo'n mondkapje op een goede manier gebruikt.

De corona-uitbraak is zoals bekend voedingsbodem voor allerlei complottheorieën en er gaan ook veel andere nepberichten over het virus rond op internet. Die informatieruis wordt rondgepompt en gevoed door mensen die ervan profiteren. Anti-vaxers bijvoorbeeld, die nu al voorsorteren op een eventueel corona-vaccin. Maar ook politici, die zich willen profileren als vijanden van de gevestigde orde.
 
 In podcast De Dag vertelt Nico Terpstra, de voorzitter van de vereniging tegen de kwakzalverij, wat hij allemaal voorbij ziet komen. Hij stoort zich aan populistische politici en sommige vakgenoten die vervolgens aan de haal gaan met dit soort berichten. Politicoloog André Krouwel zet uiteen welk belang deze politici daarbij hebben. Ze spinnen er garen bij en je kunt daarom volgens hem stellen dat corona tot meer populisme leidt.

In Sioux Falls in de VS, in Côtes d'Armor in Frankrijk, in Groenlo in Nederland en vele andere plaatsen wereldwijd zijn opvallend veel besmettingen vastgesteld onder het personeel van vleesverwerkende bedrijven. De exacte oorzaak is nog onbekend en de industrie doet er alles aan om maatregelen te nemen. Maar bovenal legt de crisis de kwetsbaarheden bloot van de vleesverwerkende industrie, die sterk op goedkope arbeidskrachten leunt.
 
 In de podcast De Dag zegt Foodlog-hoofdredacteur Dick Veerman dat de vleesindustrie in de loop der jaren 'veel te efficiënt' is geworden, waardoor volgens hem alles als een kaartenhuis in elkaar zakt als er ergens iets fout gaat. De coronapandemie dwingt ons om fundamenteel anders naar de voedselketen te kijken, zegt hij.
 
 In Duitsland zien ze ook in dat het werken met goedkope arbeidsmigranten uit Oost-Europa niet langer kan, vertelt Nieuwsuur-verslaggever Dieuwke van Ooij. Zij zocht arbeidsmigranten op die vlak over de grens in Duitsland wonen en in Nederland werken. De uitbraken bij slachterijen zorgen daar voor veel spanningen. De Duitse regering werkt al aan plannen om de industrie ingrijpend te veranderen.

NOS-redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink zet in een tweeluik op een rij wat vijf maanden wetenschappelijk onderzoek naar het coronavirus heeft opgeleverd. 
 
 In het eerste deel, gisteren, spraken we over wat we wel en niet weten over de oorsprong van het virus, hoe het zich gedraagt en verspreidt. Vandaag, in deel twee, hoor je alles over wat er bekend is over de ziekteverloop als je besmet bent met covid-19, over de inzichten op het gebied van behandeling en de vorderingen die er gemaakt worden bij de ontwikkelingen van een vaccin.

We weten nu veel meer over het coronavirus dan aan het begin van de uitbraak, maar er zijn ook nog veel vragen. In De Dag een overzicht van wat wetenschappelijke studie en voortschrijdend inzicht ons in vijf maanden gebracht hebben. 
 
 NOS-gezondheidszorg-redacteur Rinke van den Brink zet in een tweeluik op een rij wat de wetenschap inmiddels heeft ontdekt over het virus, dat wereldwijd samenlevingen tot stilstand heeft gebracht. In het eerste deel gaat het over het virus zelf, waar het vandaan komt en hoe het zich verspreidt via mensen, dieren, kinderen, door de lucht, en via oppervlakken. 
 
 Morgen hoor je alles over wat er bekend is over de ziekte die je door het virus krijgt, de inzichten op het gebied van behandeling en de vorderingen die er gemaakt worden bij de ontwikkelingen van een vaccin.

Terwijl de coronamaatregelen overal in Europa versoepeld worden en landen onderling bondjes maken om reisverkeer deze zomer misschien toch mogelijk te maken, is er één iemand die al met zijn auto is vertrokken om het continent te doorkruisen. Journalist Tijn Sadée maakt een rondreis om te kijken tegen welke hindernissen hij onderweg aanloopt en hoe Europa er bij ligt. Hij vertelt erover in podcast De Dag. 
 
 Mogelijk volgen meer Nederlanders zijn route deze zomer. Dat hangt af van wat verschillende landen toelaten. NOS-buitenlandredacteur Eline de Zeeuw zet op een rij welke landen afspraken met elkaar maken, welke reisbubbels er zijn en wat er voor Nederlanders mogelijk is. 
 
 De Belgische Lieke Keulemans hoopt op een bondje tussen Nederland en België. Ze wijst erop dat in de hele discussie over het al dan niet openen van de grenzen voorbij wordt gegaan aan mensen die in de grensregio's wonen en voor andere doeleinden dan toerisme de grens over moeten. Zoals zij zelf.

Met alle verontrustende cijfers over de economie en werkloosheid die voorbijkomen zou je bijna vergeten dat achter al die getallen ook verhalen schuil gaan. In podcast De Dag hoor je vier mensen die door de coronapandemie van de een op de andere dag zonder werk kwamen te zitten.
 
 Rianna Fluttert maakte na bijna 20 jaar bij een zakelijk reisbureau in Driebergen de overstap naar een ander bedrijf. Maar nog voor ze kon beginnen kreeg ze te horen dat het niet doorging. 
 
 Pieter Roberts verdient de kost als drag queen Patty Pam Pam, maar optreden zit er niet meer in. Hij verkoopt nu zelfgemaakte glittermondkapjes, maar dat zet geen zoden aan de dijk.
 
 Ineke de Wilde organiseert al jaren zakelijke evenementen zoals grote congressen en was net aan een nieuw project begonnen, maar door corona was het al in haar proefperiode einde verhaal. 
 
 En ook Frans van den Dop kwam van de een op de andere dag zonder baan te zitten. Hij vond tot zijn grote geluk snel een nieuwe baan. 'Het kan wel!'

Zoals verwacht gaan de aangekondigde versoepelingen per 1 juni door. Dat is volgens premier Rutte verantwoord, gezien de cijfers over de corona-epidemie en het laatste advies van het Outbreak Management Team. Maar was niet versoepelen wel een optie? De druk op het kabinet om de economie weer aan te zwengelen liep de afgelopen weken flink op.
 
 In De Dag bespreekt parlementair verslaggever Remko Theulings van EenVandaag wat er voorafging aan het besluit om de versoepeling door te zetten. De telefoon van de premier stond volgens Theulings de afgelopen weken roodgloeiend en er is gepolderd als nooit te voren.

Het kabinet komt met een data-systeem om de verspreiding van het coronavirus in Nederland sneller tegen te gaan. Dat zogenoemde 'dashboard' gaat alle corona-gegevens verzamelen om vervolgens sneller en preciezer maatregelen te kunnen nemen. In plaats van alleen achteruit te kijken door het aantal doden en besmettingen te tellen en registreren, proberen we ze met data te voorkomen.
 
 Welke rol spelen big data en technologie in de strijd tegen corona? Welke data kunnen helpen om levens te redden? Hoe zorg je ervoor dat je persoonlijke gezondheidsgegevens veilig gebruikt worden?
 
 In podcast De Dag vertelt Merijn Doggen van het RTL tech-platform Bright over de grote stappen die sommige landen al maken in de manier waarop big data en kunstmatige intelligentie worden gebruikt om uitbraken te voorspellen en in te dammen. Peter-Bram 't Hoen, hoogleraar Bioinformatica aan het Radboudumc, benadrukt dat om big data te laten werken voor gezondheid er één ding heel belangrijk: vertrouwen. Hij werkt daarom aan een groots opgezet nieuw systeem dat complexe datastudies in ziekenhuizen mogelijk maakt, zonder inzicht te krijgen in data op persoonsniveau.

Een deel van de studenten loopt vertraging op door de coronacrisis. Dat kan komen doordat een scriptie-onderwerp niet meer haalbaar is, bijvoorbeeld omdat onderzoek niet mogelijk is. Of een stage kan niet, of later worden gelopen. Ook is het voor sommige studenten niet mogelijk thuis rustig en gestructureerd te studeren.
 
 Daarnaast heeft een deel van de studenten financiële zorgen. Vaak hebben ze een bijbaan in de horeca of andere sectoren die momenteel stilliggen. Langer, en dus meer, lenen is voor de korte termijn een oplossing, maar LSVB-voorzitter Alex Tess Rutten pleit voor een tegemoetkoming voor álle flexwerkers. Ook Lex Bosman, voorzitter van de afdeling Kunst- en Cultuurgeschiedenis van de UvA, pleit voor ruimhartiger steun voor de studenten.

Verschillende Zuid-Amerikaanse leiders bagatelliseerden de corona-uitbraak. Meest zichtbaar was de Braziliaanse president Bolsonaro, maar ook in Mexico en Nicaragua werd de impact van het virus weggewuifd. Inmiddels stijgt het aantal besmettingen snel, en groeit de vrees voor de effecten op lange termijn. 
 
 Zuid-Amerika kenner Edwin Koopman legt uit waarom verschillende landen zo verschillend reageren. En professor Brazilië-studies Kees Koonings vertelt hoe president Bolsonaro door de corona-uitbraak problemen krijgt en intussen probeert zijn politieke toekomst veilig te stellen.

Op 31 mei eindigt het huidige pakket aan steunmaatregelen voor het bedrijfsleven. Een dag later moet het nieuwe pakket van kracht worden. Een overgangspakket, want ook de overheid ziet in dat de coronacrisis niet de korte, V-vormige recessie oplevert waarop gehoopt werd, maar een langdurige realiteit is waarop bedrijven zich moeten aanpassen. En dat betekent: ontslagen. Heel veel ontslagen. 
 
 In De Dag vertellen politiek verslaggever Marleen de Rooy en economie-verslaggever Nik Wouters over hoe politiek, werkgevers en werknemers zich opmaken voor wat komen gaat.

De coronamaatregelen worden soepeler, maar dat is niet voor iedereen goed nieuws. De zogenoemde 'kwetsbare groepen' lopen meer risico op besmetting en moeten zelf maatregelen nemen om beschermd te blijven. Vaak betekent dat meer isolatie dan de afgelopen weken al het geval was. 
 
 Honderdduizenden mensen die normaal prima functioneren in de samenleving staan aan de kant en voelen zich vergeten. Mensen met een chronische ziekte of een verlaagde weerstand bijvoorbeeld en ook al die zeventigplussers die gewoon thuis wonen en zich fit en vitaal voelen. 
 
 In De Dag pleiten ouderenbond Anbo en Iederin, het netwerk voor mensen met een beperking of chronische ziekte, voor een oplossing voor deze groepen. Ze kunnen niet zomaar apart gezet worden, zegt Iederin. De Anbo denkt aan meer testmogelijkheden voor ouderen. Verder vertelt Jennifer Brouwer hoe het is om in deze tijd met MS te leven.

Nu de maatregelen tegen het coronavirus in Europa stap voor stap versoepeld worden neemt het risico op nieuwe uitbraken toe. In Zuid-Korea, China en Japan hebben ze daar al mee te maken en wordt gevreesd voor een mogelijke tweede golf. Wat kunnen we leren van deze landen en hoe voorkomen wij in Europa een tweede golf? 
 
 De Nederlandse Eva Ruis woont in Zuid-Korea en maakte van dichtbij mee hoe dat land sinds eind januari zeer succesvol de corona-uitbraak heeft aangepakt. Maar nu lijkt er toch opeens een brandhaard. Ruis vertelt wat dat voor de bevolking betekent: terug naar strengere maatregelen. 
 
 Ook in China is de angst voor een tweede golf van het coronavirus toegenomen nu in de stad Wuhan nieuwe besmettingen zijn vastgesteld. Correspondent Garrie van Pinxteren zet uiteen hoe de Chinese overheid er alles aan doet om de brandhaarden in te dammen.

Het is een opmerkelijke paradox: nu er door corona meer tijd is om te lezen, en er ook meer gelezen wordt, heeft de boekenbranche het moeilijk. Boekhandels kampen met gigantische omzetdalingen en zien vooral Bol.com profiteren van de leeshonger. Schrijvers zien hun oplages verlaagd worden. En uitgevers zitten met ingewikkelde logistieke dilemma's vanwege de vele uitgestelde titels en de 'tsunami aan coronaboeken' die er aan zit te komen. 
 
 In podcast De Dag vertelt Joost Nijsen van uitgeverij Podium wat dit voor zijn uitgeverij betekent. De situatie zal hem ertoe dwingen selectiever uit te gaan geven, zegt hij.
 
 Van schrijfster Jente Posthuma verschijnt deze maand haar tweede roman. Het zal voor haar de komende maanden lastig worden om iets te verdienen met publieke optredens. Maar, zegt ze, 'Ik ben altijd al blut geweest, er verandert eigenlijk weinig.'
 
 En bij boekverkoper Broese hebben ze ook spannende weken beleefd. Maar bedrijfsleider Grietje Braaksma ziet dat juist nu het belang van de boekverkoper meer zichtbaar wordt.

Nu Europese landen hun coronamaatregelen beginnen te versoepelen valt eens te meer op hoe verschillend de aanpak van corona in ieder land is. Die lappendeken aan verschillende regels en restricties leidt tot veel vragen en praktische problemen. 
 
 Had er geen gezamenlijk plan voor een exitstrategie kunnen zijn? En waarom lijkt de EU aan de zijlijn te staan van de coronacrisis, juist in een tijd dat iedereen steun en coördinatie kan gebruiken? Tegelijk is er wel in razend tempo ongekend veel geld vrijgemaakt voor steunmaatregelen. Klopt het beeld wel dat EU onzichtbaar is? 
 
 In podcast De Dag vertelt Sander van Hoorn, Europacorrespondent voor de NOS, hoe Europese instellingen worstelen met de vraag welke rol zij kunnen en moeten spelen in de coronacrisis. En waagt hij zich aan een analyse over de vraag of Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen te kleurloos en onzichtbaar is.

De versoepeling van de coronamaatregelen gaan alleen door als het kán. Een belangrijke voorwaarde is dat we veel meer gaan testen en contactonderzoeken uitvoeren. Dat zeiden premier Rutte en minister De Jonge gisteren tijdens de persconferentie waar zij het tijdspad voor de komende tijd presenteerden. 
 
 Volgens critici loopt Nederland achter de feiten aan: andere landen begonnen al veel eerder met op grote schaal testen. Welke tests zijn er, wat vertellen die ons, waarom kunnen we er nu opeens wel veel meer van uitvoeren en hoe helpen ze corona in te dammen? En dan dat contactonderzoek: hoe gaat dat in zn werk, en waarom gaat daar nu zoveel aandacht naar uit?
 
 In De Dag praat arts en journalist Sophie Broersen van het vakblad Medisch Contact ons bij over alles rondom testen. En Putri Hintaran van de GGD Regio Utrecht vertelt hoe contactonderzoeken werken en of de GGD'en klaar zijn voor de stroom aan onderzoeken die er komende tijd aan zitten te komen.

Hoewel 'blijf thuis' al weken het credo is en op vakantie gaan door alle reisbeperkingen en coronamaatregelen een moeilijk verhaal lijkt te worden, zijn Nederlanders massaal vakantieplannen voor de zomer aan het maken. De vraag naar vakantiehuisjes en andere accommodaties in Nederland is enorm, blijkt uit een belronde van De Dag. En nu verschillende landen hun maatregelen versoepelen en ook afspraken over toerisme beginnen te maken, hopen mensen toch nog naar het buitenland te kunnen. 
 
 Wat zijn de opties als je deze zomer wil proberen om er even tussenuit te gaan? Frank Oostdam, voorzitter van de koepel van reisorganisaties ANVR, zet op een rij wat de mogelijkheden voor reizen binnen Europa zijn. En Geert Dijks, directeur van Hiswa Recron, de belangenorganisatie van watersport- en recreatiebedrijven in Nederland, schetst de opties in Nederland.

Het aantal bedden op intensive care-afdelingen in Nederland moet structureel omhoog. Hoewel het aantal patiënten dat met een corona-infectie wordt opgenomen op de IC afneemt, blijven er ook op langere termijn meer bedden nodig. Dat zegt het hoofd van de intensive care-afdeling van het Amphia Ziekenhuis in Breda, Merijn Kant, in De Dag. Er is volgens hem een serieuze investering in de zorg nodig en er moet zo snel mogelijk meer IC-personeel opgeleid worden.
 
 De verwachting is dat er de komende jaren nog coronapatiënten moeten worden behandeld op IC's. Veel IC-medewerkers hoopten dat na deze extreem drukke periode het aantal IC-bedden weer geleidelijk teruggeschroefd kon worden tot het niveau van voor de coronauitbraak. Maar dat gaat niet gebeuren, zegt Kant bij wie overigens gisteren is vastgesteld dat hij zelf besmet is met het coronavirus. Hij spreekt van een nieuwe groep patiënten die ook op langere termijn IC-zorg nodig zal hebben en met de huidige capaciteit van IC-personeel is dat niet te bemannen.

Spanje en Italië, de twee landen in Europa die vanwege corona het diepst hebben ingegrepen in het leven van hun burgers, laten de teugels eindelijk ietsje vieren. In Spanje mag iedereen sinds dit weekend onder voorwaarden weer even naar buiten en Italië gaat vanaf vandaag wat van het slot. Hoe ziet dat sprankje hoop eruit? 
 
 Correspondent Rop Zoutberg vertelt in podcast De Dag over de spanning en verdeeldheid die nu in Spanje voelbaar zijn. Het was voor de regering volgens hem makkelijker om de Spanjaarden in huis op te sluiten dan dat het nu is om het slot er weer af te halen. Mensen zijn angstig, zijn verdeeld over de maatregelen en hebben minder vertrouwen in de regering en in elkaar. 
 
 In Italië heerst ook nog veel angst, vertelt Isaac van Aggelen, die samen met zijn Italiaanse vrouw en twee kinderen in Cerveteri woont, even ten noordwesten van Rome. Ook in Italië zijn er nog veel regels en hoopt iedereen dat de herwonnen vrijheid tot excessen leidt. Isaac zelf heeft vandaag in ieder geval een topdag: hij heeft voor het eerst weer kunnen hardlopen en wordt hopelijk vanavond door zijn schoonmoeder getrakteerd op gamba's.

Wat moet je als potentiële huiskoper, nu het land in de coronacrisis zit? Is het een goed moment om te kopen, nu de hypotheekrente nog laag is? Of kun je beter even wachten, in de hoop op dalende prijzen? Huizenmarkt-econoom bij de Rabobank Carola de Groot vertelt erover in de podcast De Dag.
 
 En hopelijk-ooit-huiseigenaar Marrit vertelt in de podcast waarom zij staat te popelen om een huis te kopen - maar in de huidige markt toch nog maar even wacht.

De diagnose 'kanker' wordt in normale tijden wekelijks zo'n 3500 keer gesteld. Toen de coronacrisis uitbrak liep het aantal diagnoses snel terug, tot minder dan 2000 per week. Inmiddels durven mensen weer naar de dokter en loopt het aantal vastgestelde gevallen van kanker weer op. Belangrijk, want hoe eerder de ziekte opgespoord wordt, des te hoger de kans op een succesvolle behandeling.
 
 In de podcast vertellen een arts en een patiënt hoe zij de coronacrisis beleven. Welke impact hebben de maatregelen om besmettingen met het coronavirus te voorkomen op de zorg voor patiënten met kanker? En hoe moet het als een tweede golf corona-zieken zich aandient?

Eind dit jaar moet de CO2-uitstoot aanzienlijk lager zijn. De corona-crisis zorgt voor een tijdelijke dip in de uitstoot, maar of die winst verzilverd kan worden is nog niet zeker. In de podcast De Dag vertelt Pieter Boot van het Planbureau voor de Leefomgeving wat er tot nu toe bekend is over de klimaat- en milieueffecten van de coronacrisis, en welke factoren van invloed zijn op het al dan niet halen van de klimaatdoelen dit jaar.
 
 Sanne Akerboom is als onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht. Zij vertelt in de podcast wat er nodig is om de tijdelijke winst te verzilveren en van doelstelling naar beleid te komen, en van beleid tot wet- en regelgeving.

Tijdens de ramadan wordt gevast vanaf het moment dat het licht begint te worden totdat de zon ondergaat. Dat betekent dat in alle vroegte wordt ontbeten en zodra de zon verdwenen is, mag de vasten worden gebroken met de iftar. Normaal een moment om met vrienden en familie samen te eten, maar buiten de huiselijke kring kan dat nu eigenlijk niet. Ook de moskee, normaal een belangrijke ontmoetingsplek, is dicht door de corona-crisis.

De koning heeft in de coronacrisis een verbindende rol. Daarmee geeft hij invulling aan de taak die hij als de zijne ziet, het verbinden van de samenleving. Koninklijk Huis-verslaggever Jozephine Trehy van de NOS vertelt over de momenten dat de koning zichtbaar was tijdens de coronacrisis, én wat er achter de schermen gebeurt.
 
 Journalist Jutta Chorus schreef een boek over de regeerperiode van prinses Beatrix. Zij vertelt in de podcast over de momenten in haar regeerperiode waar zij de samenleving troost en verbinding probeerde te bieden. Ook gaat Chorus in op de publieke rol van Wilhelmina en Juliana in respectievelijk de oorlogsjaren en de watersnoodramp.

Vijf maanden na de uitbraak van het nieuwe coronavirus in China weten we nog steeds niet precies wat de oorsprong is. Maar wetenschappers nemen aan dat het virus oorspronkelijk op een vleermuis zat en waarschijnlijk op een voedselmarkt in Wuhan naar een mens is overgesprongen, mogelijk via een schubdier. Wetenschappers waarschuwen al jaren voor de risico's van dit soort virussen én ook van die zogenoemde 'wet markets' in vooral Zuidoost-Azië. De roep om die permanent te verbieden wordt dan ook steeds luider. 
 
 In De Dag spreekt viroloog Raoul de Groot, corona-onderzoeker en docent aan de Universiteit Utrecht, over de 'wolk aan virussen' die zich in met name vleermuizen verzamelen. We hebben de afgelopen jaren al meerdere uitbraken gezien en volgens hem is de frequentie waarmee alleen al coronavirussen overspringen dermate hoog dat je kunt voorspellen dat het in de toekomst opnieuw fout zal gaan.

Hoe langer de intelligente lockdown duurt, hoe zwaarder ondernemers het krijgen én, zo vertelt kapster Angela Hermus uit Almere in De Dag, hoe meer van hen clandestien werk verrichten. Ze ziet hoe kappers de coronamaatregelen naast zich neer leggen en bij mensen thuis gaan knippen, met alle gezondheidsgrisico's van dien. 
 
 Nu het kabinet besloten heeft om de meeste coronamaatregelen tot 20 mei te verlengen komen meer ondernemers financieel in de problemen. De roep om versoepeling van de maatregelen wordt luider en de vraag die steeds vaker hardop gesteld wordt is of het kabinet wel voldoende oog heeft voor de economische gevolgen van de maatregelen. 
 Voorzitter Jacco Vonhof van MKB Nederland vindt dat de economie niet voldoende wordt meegewogen en legt uit hoe de maatregelen wat hem betreft nu al versoepeld kunnen worden. Hij denkt onder meer aan het isoleren van kwetsbare groepen, zodat andere groepen meer ruimte kunnen krijgen. Ook pleit Vonhoff in De Dag voor een aparte commissie van economen en ondernemers die naast de virologen van het Outbreak Management Team het kabinet kunnen adviseren.

Hoewel veel mensen opgelucht zijn dat de basisscholen na de meivakantie weer gedeeltelijk opengaan, blijven er veel vragen over kinderen en corona. Hoe zit het met de besmettelijkheid van kinderen, wat weten we wel en wat weten we niet en de vraag na gisteravond is: wat weten we nu méér dan een paar weken geleden?
 
 In De Dag loopt redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink de onderzoeken langs die bekend zijn en die ook niet zo gedetailleerd aan bod kwamen tijdens de persconferentie van premier Rutte en Jaap van Dissel van het RIVM. 
 
 Ouders van kinderen zijn van meet af aan zeer verdeeld over de vraag of het verstandig is om scholen te openen. Volgens Lobke Vlaming van het informatiepunt Ouders en Onderwijs, dat de belangen van ouders met schoolgaande kinderen behartigt, zijn ouders dat ook nog steeds. Met name mensen die zelf een kwetsbare gezondheid hebben of kinderen hebben met een zwakkere gezondheid hebben veel vragen. 'Bijvoorbeeld of zij gedwongen kunnen worden om straks hun kinderen naar school te brengen,' aldus Vlaming.

De wereldgezondheidsorganisatie is de laatste tijd onder vuur komen te liggen. Volgens de Amerikaanse president Trump houdt de VN-organisatie China de hand boven het hoofd, terwijl dat land de risico's van corona aanvankelijk wegmoffelde. En Trump is niet de enige met kritiek: ook Japan vindt dat de WHO de oren te veel laat hangen naar de Chinese overheid en Australië heeft om een onafhankelijk onderzoek gevraagd.
 
 In deze aflevering De Dag vertelt NOS-redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink waar die kritiek vandaan komt. Er zijn volgens hem strategische overwegingen om de lijnen met China open te houden, maar er is ook wel een en ander aan te merken op WHO-chef Tedros. Verder verklaart de kritiek op de WHO na virusuitbraken in het verleden mogelijk waarom er gehandeld wordt zoals nu gebeurt.

Het IMF voorspelt dat de coronacrisis zal leiden tot de grootste economische krimp sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. De jaren van de Grote Depressie dus, die vooraf gingen aan de tweede wereldoorlog. De vergelijking met de jaren rondom de oorlog hoor je vaker. Politici schuwen de oorlogsmetaforen in hun coronatoespraken niet, maar ook economen en commentatoren wijzen in economisch opzicht op historische parallellen.
 
 In podcast De Dag bekijken we op welke manier die vergelijking klopt en ook waar hij mank loopt. Hoogleraar sociale en economische geschiedenis Bas van Bavel vertelt met welke economische rampen uit het verleden deze tijd (beter) vergelijkbaar is en welke lessen uit de geschiedenis ons zouden kunnen helpen. Hoofdeconoom van de Rabobank Menno Middeldorp bespreekt de actuele situatie en hoe de 'wederopbouw' eruit zou kunnen zien.

Veel mensen zien de komst van een vaccin tegen corona als dé oplossing voor de crisis die de pandemie wereldwijd veroorzaakt. Aan zo'n vaccin, dat besmettingen moet voorkomen, wordt dan ook met man en macht gewerkt: volgens de Wereldgezondheidsorganisatie worden er momenteel ongeveer 70 coronavaccins ontwikkeld, waarvan er acht veelbelovend uitzien. Daarnaast zijn er talloze onderzoeken naar bestaande geneesmiddelen die mogelijk kunnen helpen om tegen het virus te vechten als iemand besmet is geraakt.In De Dag een update van hoe ver de wetenschap inmiddels gevorderd is. 
 
 Viroloog Hanneke Schuitemaker van farmaceutisch bedrijf Janssen Vaccines uit Leiden weet alles over de ontwikkeling van de vaccins. Zij leidt het team van één van die acht veelbelovende onderzoeken en houdt ondertussen zo goed mogelijk in de gaten welke vorderingen er elders in de wereld worden gemaakt. 
 
 Mark de Boer, internist-infectioloog in het Leids Universitair Medisch Centrum, onderzoekt sinds februari samen met een grote groep deskundigen de ontwikkelingen op het gebied van geneesmiddelen die mogelijk kunnen helpen bij de bestrijding van corona. Naast het veelbesproken malariamiddel hydroxycholoroquine, waar president Trump vol op inzet, zijn er volgens hem meer middelen interessant om te bestuderen.

De coronapandemie betekent de grootste crisis in de geschiedenis van de luchtvaart. Zonder steun van overheden gaan zo goed als alle vliegmaatschappijen failliet. Achter de schermen wordt daarom nu druk gesproken over welke carriers gered moeten worden, op welke manier en tegen welke prijs. 
 
 In De Dag zet NOS-verslaggever Wessel de Jong uiteen wat er voor nodig is om Air France-KLM en Schiphol overeind te houden en waarom dat door de Nederlandse regering zo belangrijk wordt gevonden. Economisch onderzoeker Rogier Lieshout spreekt over de gevolgen van de crisis voor de uitbreiding van Schiphol. En luchtvaarteconoom Floris de Haan kijkt over de grenzen heen. Voor de gezondheid van de vliegbranche zou het misschien beter zijn om sommige nationale maatschappijen te laten fuseren maar daar lijkt geen draagvlak voor, zegt hij. Het gevolg is volgens hem dat maatschappijen kleiner worden, vliegtickets duurder en dat we misschien wel teruggaan naar de tijd dat vliegen duur was en bijzonder en niet voor iedereen weggelegd.

Met alle schrijnende berichten die er de laatste tijd uit verpleeghuizen komen, vragen veel familieleden of naasten van verpleeghuispatiënten zich af of het niet beter is om hen mee naar huis te nemen. Er zijn al mensen die dat hebben gedaan. In De Dag vertellen twee van hen hoe ze dat hebben aangepakt en wat er bij komt kijken. 
 
 Ellen Verbeek woont samen met haar man Derk Sauer in Moskou, maar is tijdelijk terug naar Nederland gekomen om voor haar 88-jarige moeder te zorgen. Zij woonde sinds november in een kleinschalig verzorgingshuis in Enschede. Verbeek wilde het haar niet aandoen om mogelijk een halfjaar lang geen familie te kunnen zien en ze maakte zich ook zorgen over het besmettingsgevaar. 
 
 De moeder van Greet Scholte is 86 en woonde al tien jaar in een verzorgingshuis. Maar voor haar vier dochters was het zo klaar als een klontje dat ze daar niet kon blijven zonder dat haar familie haar kon bezoeken. Twee dochters hebben een achtergrond in de verpleging en kunnen daardoor de verzorging op zich nemen. 
 
 Scholte en Verbeek vinden allebei dat de maatregel van het kabinet om de deuren van verpleeghuizen voor bezoek gesloten te houden teruggedraaid moet worden. De besmettingen zijn volgens hen vooral een gevolg van een gebrek aan beschermingsmiddelen van het verzorgend personeel en de impact die het heeft op ouderen en hun families is veel te groot.

De Amerikaanse president Trump hoopte dat de coronacrisis met pasen voorbij zou zijn, maar juist afgelopen weekend werd de VS officieel het land met de meeste coronadoden ter wereld. Meer dan 22.000 mensen zijn er door het virus overleden en meer dan een half miljoen mensen raakten besmet. Trump trok tijdens zijn laatste persconferentie alles uit de kast om het beeld recht te zetten dat hij de coronacrisis niet goed heeft aangepakt. Hij botste hard met journalisten, haalde uit naar de democraten en liet een video zien met fragmenten uit de media van de afgelopen tijd waaruit zou blijken dat hij het van meet af aan bij het rechte eind had, en dat de media daar verkeerd over hebben bericht.
 
 Hoe doet Trump het: toont hij het leiderschap dat nodig is om zijn land door deze crisis te leiden en is het voor hem persoonlijk genoeg om herkozen te worden als president? En hoe kan het dat het zorgsysteem van de grootste economie ter wereld volledig vastloopt en dat juist het financiële hart van Amerika, New York, zo hard getroffen wordt?
 
 In De Dag praten we erover met de Nederlandse intensive care-arts in New York Jan Bakker en met Amerikadeskundige en journalist bij EenVandaag Simone Tukker.

Hoe vinden mensen hun weg in het woud van informatie en nieuws over de coronacrisis? Uit onderzoek blijkt dat de behoefte aan nieuws enorm is en dat Nederlanders zich vooral tot 'traditionele' media als kranten, radio en televisie wenden. Kijk- en luistercijfers schieten omhoog en nieuwsorganisaties bedienen hun publiek ook rijkelijk. 
 
 Hoofdredacteur Marcel Gelauff vertelt in De Dag wat dit voor de NOS als nieuwsorganisatie betekent. Er staat meer druk op redacteuren, verslaggevers en presentatoren en hijzelf voelt als hoofdredacteur ook nog meer dan anders een maatschappelijke verantwoordelijkheid. 
 
 Journalistiek staat in Nederland op de lijst van vitale beroepen, maar dat is niet vanzelfsprekend. In veel landen is het voor de pers juist nog moeilijker geworden om hun werk te doen. Leon Willems, directeur van Free Press Unlimited, vertelt over de impact van het virus op de persvrijheid wereldwijd. Maar ook de berichtgeving in eigen land vindt hij beter kunnen. De media hier zijn volgens hem teveel op zichzelf gericht en missen daardoor het grotere verhaal over het virus.

Er zitten nog altijd veel Nederlanders in het buitenland die door de coronacrisis niet naar huis kunnen. Er hebben zich in totaal 23 duizend mensen aangemeld voor een speciale reisregeling voor gestrande reizigers. Die regeling is nu gesloten, aanmelden bij het speciale meldpunt Bijzondere Bijstand Buitenland kan dus niet meer. Dat zegt Richard Weurding van het Verbond voor Verzekeraars in podcast De Dag.
 
 We praten ook met Dirk Royaards die samen met zijn vriendin als enige Nederlanders vastzitten in Botswana en met Bibi Boele die dolgraag weg wil uit Australië.

Zo staat een zieke maar doorwerkende premier nog op de stoep van Downingstreet te applaudisseren voor het Britse zorgpersoneel en zo ligt hij op de intensive care. Het land, de wereld wil weten: hoe gaat het met Boris Johnson? Maar ook: wat betekent zijn corona-besmetting voor Groot-Brittannië?
 
 De gezondheidstoestand van Boris Johnson roept de vraag op hoe het met die andere patiënt gaat: het land zelf. De indruk is niet bepaald dat de toestand stabiel is. Groot-Brittannië was politiek al tot op het bot verdeeld door de Brexit en daar komt nu een gezondheidscrisis bovenop. Lukt het Boris Johnson met zijn aanpak van de coronacrisis om de Britten achter zich te verenigen? Internationaal klinkt er veel kritiek op zijn aanvankelijk laconieke houding. En ondertussen worden oude wonden over het toch al krakende en piepende nationale zorgsysteem, de NHS, opengehaald.
 
 NOS-correspondent Tim de Wit vertelt in De Dag dat Boris Johnson niet alleen zijn eigen coronabesmetting onderschat heeft, maar dat zijn regering ook te laat voor het land in actie is gekomen. Verder zet hij uiteen wat de gevolgen nu zijn van de ziekte van de premier, en een deel van zijn kabinet, op de verdere aanpak van de coronacrisis. "Het hart van de Britse operatie om deze crisis te bestrijden is keihard geraakt, letterlijk door het coronavirus."
 
 Debbie Kenyon-Jackson vertelt over haar schoonmoeder van 94 die in Engeland woont. Onlangs moest zij drie uur wachten op een ambulance toen ze gewond was geraakt - volgens haar een direct gevolg van de jarenlange bezuinigingen op de gezondheidszorg. Ze heeft ook familie en vrienden die in de zorg werken en zien hoe er een totale uitputtingsslag gaande is.

In Italië worden de gevolgen op de economie van de coronacrisis en de wekenlange lockdown steeds meer zichtbaar. Ondernemers vallen om, winkels moeten gesloten blijven, mensen zijn door hun spaargeld heen en lijden honger. Met name in het zuiden van Italië leidt dit tot sociale onrust. Er worden supermarkten bestormd, in filmpjes roepen wanhopige burgers op tot een revolutie en de geheime diensten houden rekening met opstanden, spontaan of georganiseerd. Burgemeesters waarschuwen voor 'een sociale bom die op het punt staat te ontploffen'. De angst is dat de onrust mogelijk een nog een grotere dreiging voor het zuiden is dan het coronavirus zelf. 
 
 De maffia zou de onrust en het geweld opstoken, want dit is precies het klimaat waarin de georganiseerde misdaad z'n invloed kan vergroten. Maffiabazen steken graag de helpende hand toe in een tijd dat mensen hun geld niet op een normale manier kunnen verdienen. Ze lenen geld uit, in ruil voor woekerrentes, of invloed en witwasmogelijkheden in de toekomst.
 
 NOS-correspondent Mustafa Marghadi zet uiteen hoe na de financiële crisis van 12 jaar geleden en de migratiecrisis van de afgelopen jaren het land wordt geconfronteerd met een nieuwe crisis, waarvan gevreesd wordt dat die de democratische structuren onder druk kan zetten.

Het is ieder voor zich momenteel op de wereldwijde markt voor beademingsmachines, mondkapjes, beschermingsbrillen, schorten en medicijnen die nodig zijn voor de behandeling van coronapatiënten. 
 Inkoop is alles. Maar hoe is dat in Nederland geregeld? 
 
 Tot iets meer dan een week geleden was ieder ziekenhuis zelf verantwoordelijk voor de inkoop van medische beschermende middelen. In De Dag hoor je de inkoper van de Gelre ziekenhuizen, Aletta Manders, die al begin februari zag aankomen dat er grote tekorten zouden ontstaan. Aan haar de stressvolle taak om genoeg voorraad voor haar ziekenhuis veilig te stellen terwijl de rest van de wereld op precies diezelfde materialen aast.
 
 Terwijl de aandacht nu vooral uitgaat naar mondkapjes en beschermende kleding, ziet Manders ook nieuwe tekorten ontstaan waar we nog niet eerder over gehoord hebben, zoals de speciale voeding die op de intensive care wordt gebruikt. 
 
 Nederland, en ook de rest van de wereld, is voor een groot deel afhankelijk van China in de aanvoer van medische hulpmiddelen en medicijnen die nodig zijn voor de behandeling van coronapatiënten. De VS heeft al gezegd eraan te gaan werken om meer op eigen benen te kunnen staan en ook in Europa gaan stemmen op om de productie toch weer meer terug naar hier te halen. China-correspondent Sjoerd den Daas vertelt hoe daar in China met bezorgdheid naar gekeken wordt en hoe het land juist nu wil laten zien dat de rest van de wereld kan rekenen op een betrouwbare toevoer.