Zo simpel is het niet – Stellinga & Schinkel over economie

Nederlanders en de rest van de wereld willen deze zomer weer massaal de grens over. Grootschaliger dan ooit. Maar gooit de Iran-oorlog roet in het eten? En wat te denken van de impact van al dat toerisme op populaire bestemmingen en het klimaat? Maarten en Marike vragen zich af: is massatoerisme goed voor de economie? Of zijn de lasten groter dan de baten? Is toerisme wel in te dammen? En hoe meet je het eigenlijk? Marike legt uit welke maatregelen Amsterdam treft, terwijl Maarten, na het in perspectief plaatsen van het jaarlijkse aantal vliegtuigkilometers, afdwaalt naar de kernfysica.Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: Jennifer PetterssonMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoge olie- gasprijzen, grote staats- en bedrijfsschulden en een zwarte doos die 'privaat krediet' heet. Achter de Iran-oorlog gaat een wereld van geldstromen schuil.Maarten en Marike vragen zich af: kunnen overheden wel een nieuwe crisis aan? Of zit de hele wereld straks met een geldprobleem? Het verleden leert ons dat je pas écht weet hoe de financiële sector werkt, als-ie stuk gaat. Maar er zijn nu al wel wat "crisisachtige voor-vibes" te bespeuren – en de financiële rek lijkt uit de wereld.Shownotes:Het Global Dept Report van de OESOHow much public debt is too much? - The EconomistWhat 300 years of wars reveal about government debt safety - CEPRHeb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: Jan Paul de BondtMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoge gas- en olieprijzen, beleggers die pessimistisch worden en Rusland die van de chaos profiteert. De economische gevolgen van de aanval op Iran zijn groot. Duwt Donald Trump de wereld in een recessie? En wie spint garen bij deze economische veldslag? Maarten en Marike onderzoeken de rimpeleffecten van een onbesuisde actie. Hoe groot is de kans op stagflatie – „een killer-cocktail voor de economie“? Wat heeft Nederland geleerd van de vorige keer dat we met een energieprobleem zaten? En welke reactiemogelijkheden hebben overheden? Kort samengevat: exportcontroles, een deal maken met Iran, rantsoeneren, compenseren, maar vooral ook: vergroenen!Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

(Hoe) kunnen overheden voorkomen dat slechts een kleine groep van de technologische revolutie uit kunstmatige intelligentie profiteert?In een zoektocht naar een antwoord op die vraag, wakkert Maarten zelf bijna een revolutie aan: "Hersenen aller landen verenigt u!" Want werknemers komen onder grote druk te staan, nu AI zo slim wordt dat het banen voor hoogopgeleiden weg dreigt te nemen. En dat terwijl dit kabinet de sociale zekerheid wil versoberen, en het nog altijd niet lijkt te lukken om kapitaal op een fatsoenlijke manier te belasten. Is Zo simpel is het niet socialistisch aan het worden?Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een dystopisch rapport heeft veel beleggers bang gemaakt. Kunstmatige intelligentie zou zo slim worden dat het zelfstandig functioneert en mensen overbodig kan maken. Er wordt al gewaarschuwd voor een wereldwijde „intelligentiecrisis“; voor massaontslagen, een schuldencrisis bij de middenklasse en een groeiende ongelijkheid. Maarten en Marike willen weten: is zo’n apocalyps denkbaar of zwaar overdreven? Daarom duiken ze in deze aflevering de economische geschiedenis in. Hoe hebben mensen en economieën zich in het verleden aan nieuwe technologieën aangepast? Wat verandert er precies met de komst van AI-agenten die zelfstandig opdrachten kunnen vervullen? Zijn deze agents te zien als arbeid of als kapitaal – of zijn AI-agenten binnenkort zelfs rechtspersonen of zelfstandige bedrijven te noemen? En zal zo’n technologische revolutie zorgen voor meer democratisering, of zijn grote techbedrijven de enigen die ervan profiteren?Shownotes: Het viral rapport van Citrini Research: The 2028 Global Intelligence CrisisEzra Klein in gesprek met Jack Clark van Anthropic: How Quickly Will A.I. Agents Rip Through the Economy? Matt Shumers essay heet ‘Something big is happening in AI’Anna Salomon’s werk over banen: ‘Racing With or Against the Machine?’Paul Krugmans substack (o.a. over ‘the lump of labour fallacy’)Robbert Dijkgraaf in NRC over de Jevons Paradox.Marike's boek vol post-its: 'Power and Progress' door Nobelprijswinnaars Daron Acemoglu en Simon JohnsonMaartens favoriete science fictieboek heet ‘Accelerando’ door Charles Stross. Het boek van Daniel Suskind dat Marike aanhaalt heet ‘Growth: A History and a Reckoning’De podcasttip van Jeanne over AI-agents: Shell Game (seizoen 2)Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Sinds een jaar of tien nemen de vaardigheden van Europese leerlingen hard af. Wat is er aan de hand? Hoe groot is de invloed van sociale media en kunstmatige intelligentie op het onderwijs? En wat betekent deze sterke daling voor de toekomstige economie? Voor deze aflevering reisden we af naar een bijzondere plek in Parijs om te spreken met internationaal onderwijsonderzoeker Andreas Schleicher. Hij drukte ons met de neus op de feiten: het Nederlandse onderwijs, dat ooit excellent was, laat een van de grootste kwaliteitsdalingen zien. Eenderde van de vijftienjarigen liep in 2022 het risico laaggeletterd het onderwijs te verlaten. En wereldwijd weet de helft van de leerlingen feiten en meningen niet uit elkaar te halen. Hoe zal de nieuwe generatie straks het werkveld betreden? En: waar liggen de oplossingen voor dit probleem? Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wij zijn er even tussenuit, maar werken aan een speciale aflevering. Die hoor je binnenkort! Voor nu een aflevering uit oktober over de gevaren van stablecoins. Op dit moment zijn we getuige van een ontwikkeling die de geldwereld kan veranderen. Crypto komt namelijk in het gewone geldsysteem terecht, in de vorm van 'stablecoins': cryptomunten die evenveel waard zijn, en blijven, als een dollar. Hoe werken deze tokens, wat kun je ermee en gaan er binnenkort ook dollars in de Europese economie circuleren? Hoe helpen stablecoins Donald Trump bij zijn wens om de dollar dominant te houden – en de Centrale Bank buitenspel te plaatsen? In Europa beginnen beleidsmakers zich zorgen te maken. Verliezen we onze grip op het geld?Shownotes:Het artikel van Barry Eichengreen in The New York TimesDe aflevering waar we in deze aflevering aan refereerden heet 'Zit er dan toch een plan achter Trumps chaos?'Presentatie: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie, productie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Heeft vooral de VVD de onderhandelingen gewonnen? Of is dat een te gemakkelijke conclusie? Maarten en Marike lazen het coalitieakkoord en wegen de plannen van het nieuwe kabinet. Houdt dit aanstaande kabinet wél rekening met de krapte op de arbeidsmarkt? Lost het de grote problemen op, zoals stikstof, wonen, infrastructuur en het stroomnet? Hoe stevig zijn de aangekondigde de bezuinigingen? En hoe worden deze over de samenleving verdeeld?Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

"Als rationele belegger in Amerikaanse staatsschuld zou je je op dit moment moeten afvragen hoe betrouwbaar jouw belegging nog is."De Amerikaanse staatsschuld is enorm, de politieke risico’s nemen toe en het respect voor eigendom in de Verenigde Staten neemt af. Hoe veilig is het geld nog dat onder meer Nederlandse pensioenfondsen in de VS beleggen? En zou het vanuit Europa gezamenlijk lozen van Amerikaans schuldpapier de VS in de problemen kunnen brengen?Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: De aflevering die we maakten over het essay van Steven Miran heet ‘Zit er dan toch een plan achter Trumps chaos?’.Onze aflevering over stablecoins kun je hier luisteren.Marike schreef eerder over euro-obligaties.Presentatie: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

D66, VVD en CDA willen snijden in de zorguitgaven om defensie te kunnen financieren. Maar welke partij wil de minderheidscoalitie daarin steunen? Zal Jetten struikelen over het geld?In deze aflevering bespreken we de financieringsmogelijkheden van het aanstaande kabinet. Want naast defensie zijn er nog zoveel andere ambities: meer woningen, een zwaarder elektriciteitsnet, een sterkere economie, betere wegen. Hoe willen D66, VVD en CDA dat allemaal betalen? En welke partij zal ze daarbij helpen? Waar ligt de financiële ruimte? Kan Nederland zijn ultralage staatsschuld niet gewoon verhogen om defensie mee te financieren? En zo ja: hoe voorkom je dan dat de begroting structureel uit de hand loopt?  Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tol, blokkades, invoerheffingen, accijnzen en afpersing. De geschiedenis ligt vol met handelsbeperkingen, ziet NRC’s huishistoricus Bart Funnekotter. Vandaag bespreken Maarten en Bart handelsoorlogen door de eeuwen heen: van kleitabletten over zilverdiefstal uit Assyrië tot het Franse colbertisme, het Britse mercantilisme en de Amerikaanse Tariff Act.Is – of was – de groeiende vrijhandel sinds de Tweede Wereldoorlog de uitzondering op de regel? Is het mercantilisme, het gebruiken van handel als wapen, terug van weggeweest? En kan mondiale vrijhandel eigenlijk wel bestaan zonder een supermacht?Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]: Maarten Schinkel & Bart FunnekotterRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoeveel geopolitieke schokken zijn er nog nodig voor de economie krimpt? Terwijl de onrust in de wereld toeneemt blijft de wereldeconomie maar groeien. Is de economie weerbaarder dan we denken? Of zijn we té goed geworden in het bestrijden of vermijden van recessies?  Vandaag bespreken we waarom recessies steeds zeldzamer zijn. En wat er gebeurt als er straks wél een recessie aankomt. Staan we dan in ons blootje, met een hoge staatsschuld en een gebrek aan instrumenten? Of blijken we flexibel en innovatief? Kunnen regeringen zich in deze turbulente politieke tijden eigenlijk nog wel een recessie veroorloven? En kan een recessie ook nuttig zijn?Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected]:Het artikel van The Economist: 'Recessions have become ultra-rare. That is storing up trouble.'Het onderzoek van het CPB over creatieve destructie.Presentatie: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Deze aflevering werd oorspronkelijk in maart 2025 gepubliceerd. In de financiële wereld praat iedereen erover: Donald Trumps dreiging en intimidatie richting bondgenoten zouden onderdeel zijn van een groots en riskant plan.Er circuleert namelijk een essay, geschreven door het nieuwe hoofd van de Council of Economic Advisers van Trump, dat in detail voor lijkt te schrijven wat Trumps grote strategie zou moeten worden. Maarten en Marike hebben het enorme document braaf doorgeploegd en ontdekten een ingrijpend en potentieel gevaarlijk stappenplan dat de positie van de dollar als reservemunt van de wereld op het spel zet en in het extreemste geval zelfs een financiële crisis zou kunnen ontketenen. Een strategie die berust op intimidatie en chantage van andere landen. Maar ook een inkijkje in hoe de mensen rondom Trump naar de verhoudingen in de wereld kijken.Een vraag over economie? Mail ons op: [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie, productie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Deze aflevering heeft de eerste NVD Applied Demography Award gewonnen!Over de vergrijzing hoor je vooral doemverhalen. Maar kloppen die wel? Maarten en Marike richten zich op de cijfers en worden positief verrast. Nederland is, in vergelijking met andere Europese landen, opvallend goed voorbereid op de vergrijzingsgolf. De zeventigjarige van nu is cognitief vergelijkbaar met een 53-jarige van een kwart eeuw terug. En als meer mensen langer doorwerken, ziet de toekomst er heel snel een stuk beter uit.Een vraag over economie? Mail ons op: [email protected]: Marike Stellinga & Maarten SchinkelRedactie, productie & montage: Jeanne GeerkenMixage: AudiochefMuziek: Rufus van BaardwijkFotografie: Folkert KoelewijnArtwork: Yannick MortierHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.