SURFsounds

In deze derde aflevering kijken we recht vooruit. Geen theorie, geen verre toekomst — maar de vraag die alles bepaalt: wat als het nu écht gebeurt? Wat als quantumcomputing plots volwassen wordt en onze wereld in hoog tempo verandert? Waar quantum computing lange tijd klonk als verre toekomstmuziek, fluistert het nu steeds luider door de gangen van industrie, overheid en wetenschap. De vraag is niet langer of het eraan komt, maar wanneer. En volgens sommigen kan dat moment dichterbij zijn dan we denken. Adriaan Rol, oprichter van Orange Quantum Systems, schetst een toekomst waarin quantumtechnologie een fundamentele rol gaat spelen in sectoren als veiligheid, gezondheidszorg en hightech industrie. De impact op de maatschappij? Potentieel ontwrichtend, maar vooral kansrijk, mits we nu durven doorpakken. Ook Ariane Torres-Knoops, quantumexpert bij SURF, ziet hoe de contouren van een nieuwe wereld zichtbaar worden. Wat gebeurt er als quantumcomputers binnen vijf jaar problemen kunnen oplossen waar klassieke computers vastlopen? Hoe verandert dat onze economie, onze manier van samenwerken en zelfs ons vertrouwen in digitale systemen? In haar verhaal wordt één boodschap glashelder: Er is momentum en als het lukt gaan we grote veranderingen zien. De oproep van beide experts klinkt eensgezind en urgent: nu is het moment. Nederland is een koploper in quantumtechnologie. Laten we die positie benutten. Want wie nu durft, bepaalt straks de spelregels van een quantumwereld die sneller dichterbij komt dan we misschien denken.

Waar voorheen Quantum technologie vooral voorbehouden was aan wetenschappers en nieuwsgierige liefhebbers, beweegt het zich langzaam uit de labs en zolderkamers. Evert van Nieuwenburg, computationele natuurkundige bij de Universiteit Leiden, neemt ons mee op het pad van de huidige staat van quantum computing, welke doorbraken er op stapel staan en wat het belang van spelen is. Ook Nicholas Renaud, quantum computing expert bij SURF, benadrukt de voorwaartse kracht die uitgaat van spelenderwijs ‘klooien’ met de eerste vormen van quantum computers. Hij vertelt over hoe er vandaag gekeken wordt naar quantum computing in onderwijs en onderzoek en hoe dat verschilt met een aantal jaren geleden. Tot slot deelt hij de kijktip met de boodschap ‘Everyone can quantum’. Je vindt de link naar de video hier: Paul Rudd explores the Quantum Realm with Stephen Hawking Wil je zelf meer intuïtie ontwikkelen voor quantum technologie met het spel van Evert Quantum Tic tac toe? Je vindt er hier alles over op deze pagina van Evert.

Quantum computing: if it comes it comes hard and fast… In deze driedelige serie “Quantum computing: Tot hier en verder” gaan we op zoek naar antwoorden op de vragen: Wat hebben de ontwikkelingen in quantum computing ons tot nu toe gebracht? Hoe staan we er vandaag de dag voor en gaat het ooit gebeuren? In de eerste aflevering duiken we de terug in de tijd. Wanneer werd er voor het eerst gesproken over quantum computing? Wat gebeurde er daarna en wie speelden daarin een belangrijke rol? We gaan in gesprek met Ronald de Wolf, hoogleraar Theoretical Computer Science aan de UvA en onderzoeker bij het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI). Met 25 jaar ervaring in onder andere quantumalgoritmes, quantumcomplexiteittheorie, quantum-learning theorie is hij een onmiskenbaar expert op dit gebied. Hij vertelt over het allereerste begin, zijn verwachtingen en teleurstellingen en hoe hij kijkt naar de ontwikkelingen tot nu toe. Benieuwd naar de lezing waar Ronald naar verwijst? Je vindt de link naar de video van de lezing “There’s plenty of room at the bottom” van Richard Feynman hier: [https://www.youtube.com/watch?v=4eRCygdW–c]

In deze driedelige serie gaan we op zoek naar antwoord op de vraag: Hoe maken we de campus klaar voor de toekomst? In deze derde aflevering stellen we misschien wel de meest confronterende vraag: wat als een nieuwe ruimte of innovatie níét wordt gebruikt zoals bedoeld? Je hebt er tijd, geld en energie in gestoken – en dan blijft het stil. Is dat falen, of juist een kans om te leren en bij te sturen? We spreken met onderwijsprofessionals Sem Neijman (Erasmus Universiteit Rotterdam) over de uitdaging van het op elkaar afstemmen van onderwijsbehoeften, faciliteiten en verwachtingen van verschillende stakeholders. En we praten met Meike Kerkhofs-Welkenhuizen (Universiteit Maastricht) over haar ervaringen als projectleider innovatieve learningspaces bij de ontwikkeling van de nieuwe universiteitsbibliotheek — en wat er gebeurt wanneer gebruik en ontwerp niet helemaal samenvallen?

In deze driedelige serie gaan we op zoek naar antwoord op de vraag: Hoe maken we ons en de campus klaar voor de toekomst? In deze tweede aflevering onderzoeken we waarom campusinnovaties niet altijd verlopen zoals gepland — en waarom dat niet erg is. Hoe geef je ruimte aan verandering zonder je doel uit het oog te verliezen? We spreken met Thomas Esman (SURF), die zijn inzichten deelt over het spanningsveld tussen visie en realiteit binnen complexe innovatieprojecten, en met Merel de Boer (Hogeschool Inholland), projectleider van de nieuwe campus in Amsterdam, die vertelt hoe onderwijsvisie, ontwerp en organisatieverandering samenkomen in de praktijk.

In deze driedelige serie gaan we op zoek naar antwoorden op de vraag: Hoe maken we ons en de campus klaar voor de toekomst? Is campusontwikkeling een onmisbare investering om relevant te blijven en studenten goed voor te bereiden op het werkveld, of een luxe die we ons in tijden van bezuiniging niet kunnen permitteren? Samen met professionals uit het onderwijsveld en experts van SURF gaan we in gesprek over de toekomst van onze leeromgevingen. In deze eerste aflevering spreken we met Christien Bok (SURF) en Huib Langenberg (HAN) over de noodzaak van campusvernieuwing.

Dat Big Tech niet volledig dienend is voor ons onderwijssysteem, dat wordt steeds duidelijker. Maar hoe worden we onafhankelijker en meer soeverein? Welke rol spelen Europese allianties daarin? Wat is het doemscenario? En wat is de droom van internationale samenwerking? In aflevering 3 gaan we in gesprek met Jan Haarhuis (mede-oprichter Charm-EU) en Evelien Renders (voorzitter EUNIS). Christien Bok (innovatiemanager SURF) sluit af met een concrete oproep: welke verantwoordelijkheid moet je nemen als instelling?

Internationale samenwerking kan veel opleveren, maar risico’s zijn er ook. Het is een belangrijke belangenafweging tussen slagkracht en autonomie met als resultaat loslaten of vasthouden van partners en aanbieders. Alexander van den Hil van SURF vertelt over de voordelen en hoe hij blijft zoeken naar verbinding, waarna cyberveiligheidsexpert Bert Hubert de risico’s benadrukt van het te makkelijk in zee gaan met grote commerciële partijen en wat voor effect dat kan hebben op internationale samenwerking.

In deze serie gaan we op zoek naar de balans tussen nationale autonomie en internationale slagkracht. Welke samenwerkingsvoorwaarden gelden er? Wat zijn de risico’s? Hoe maak je daarin bewuste keuzes en hoe zorg je voor wederkerigheid? In deze eerste aflevering leggen we onze huidige samenwerkingspositie onder de loep. Hoe staat Nederland er voor? Waar schuurt het? Waar kunnen we richting geven en waar willen we naartoe? Herman van der Plas van het ministerie van OCW geeft een inkijk in de beleidskant van samenwerking van Nederland met Europa en daarbuiten. Met Karin Wessel van SURF gaan we in gesprek over de praktijk van samenwerking in mondiale context.

In de vorige aflevering werd duidelijk dat we echt zelf aan het stuur kunnen zitten. Daar werken we bij SURF hard aan. Maar er zijn veel meer hoopvolle voorbeelden en initiatieven. En ook al is het soms voortuitgang met één stap terug, twee vooruit, we zijn op weg naar betere balans tussen macht en moraal. In deze aflevering gaan we in gesprek met Jantien Borsboom, directeur van Public Spaces over hoe zij instellingen mobiliseert om het anders te doen en Rens van der Vorst, docent schrijver van verschillende boeken over onze bijzondere relatie met technologie en oprichter van het platform technofilosofie over hoe hij zichzelf en zijn studenten losmaakt van ingesleten ideeën over welke rol technologie voor ons zou moeten spelen. Wil je meer weten over het thema responsible tech? Kijk op https://www.surf.nl/en/themes/artificial-intelligence/responsible-ai [(https://www.surf.nl/themas/publieke-waarden)] (url), https://communities.surf.nl/publieke-waarden en nog veel meer op www.surf.nl. Ben je benieuwd naar Public Spaces? Je vindt de website hier: https://publicspaces.net Wil je eens kijken op het platform van Rens van der Vorst Technofilosofie? Bekijk het hier: https://technofilosofie.com Daar vind je ook zijn vermakelijke boeken over de bijzondere relatie die wij mensen hebben met technologie, zoals ‘Appen is het nieuwe roken’ en ‘Digitale Gremlins’.

In de vorige afleveringen kwam het gevoel dat mensen denken overgeleverd te zijn aan grote technologiebedrijven meermaals naar voren. Dat werd stellig ontkracht, maar in hoeverre kunnen we invloed uitoefenen op de koers van de technologie in ons leven? En hoe pakken we dat aan? In deze aflevering praten we met Marc Steen die zich bezig houdt met ethiek in technologie bij TNO en schrijver van het boek Ethics for people who work in tech en met Wladimir Mufty, adviseur publieke waarden bij SURF om antwoord te geven op de vraag wie stuurt wie? Wil je meer lezen over wat TNO doet? Bekijk het hier https://www.tno.nl/nl/ of lees het boek van Marc; Ethics for people who work in tech! Je vindt het via deze link: https://ethicsforpeoplewhoworkintech.com/ Wil je zelf aan de slag, Marc maakte een handig canvas wat hij gratis ter beschikking stelt: https://marcsteen.nl/docs/RapidEthicalDeliberationCanvas2024NL.pdf Tot slot, het paper waar Marc naar verwijst met ideeën over de krachten van Europa vind je hier https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23299460.2021.1904346 Een klein voorproefje uit het artikel: “Using imagination and hope I can imagine the following online services: a gründlich German search engine that gives reliable information and flags disinformation, an agréable French social network that promotes face to face encounters, instead of online rage and polarization, a duurzame Dutch navigation service that promotes using public transport, bikes and car sharing, an online supermercado diverso with roots in Spain, which pays fair salaries and allows workers to unionize, and a säker Swedish video communication platform that is both safe and easy to use, where safe refers both to mental wellbeing and cybersecurity. These services can be paid-for, possibly a handful of euros per month. Instead of ‘free,’ where you pay by giving away your personal data, your attention and your time.”

In deze vier-delige serie gaan we op zoek naar antwoorden op de vraag hoe herstellen we de verstoorde balans tussen macht en moraal in technologie en hoe zorgen we dat technologische vooruitgang weer ten goede komt aan ons allemaal? Welke taak heeft de overheid? Hoe wordt die ingevuld en waarom is het soms makkelijker dan het lijkt? En hoe zit het met de AI ict die op ons afkomt? We spreken Willy Tadema, lid van de ethische commissie data & technologie bij de Rijksoverheid over de vraag wat de overheid kan en moet doen en Duuk Baten, adviseur responsible ai bij SURF, over waarom de AI act een belangrijke rol zal hebben voor onze onderwijsinstellingen en hoe zij zelf aan het stuur kunnen blijven bij nieuwe technologieën.

In deze vier-delige serie gaan we op zoek naar antwoorden op de vraag hoe herstellen we de verstoorde balans tussen macht en moraal in technologie en hoe zorgen we dat technologische vooruitgang weer ten goede komt aan iedereen? Met in deze eerste aflevering; Wat ging er mis? Want Social media, big tech, ai en nog veel meer, verzamelen zoveel data dat techgiganten je beter kennen dan jijzelf. Meer dan eens voelt het ongemakkelijk. En dat is het eigenlijk ook. Want de voorbeelden van de negatieve effecten zijn niet moeilijk te vinden. Toch brengt technologie ons ook vooruit en zijn er grote successen in bijvoorbeeld onderzoek, geneeskunde en veiligheid. Echter, er ontbreekt vaak een moreel kompas bij de ontwikkeling van nieuwe technologieën, of er wordt te weinig nagedacht over mogelijke toepassingen of uitwerkingen ervan. Omdat technologie zo breed aanwezig is in alle aspecten van de samenleving, zijn de belangen voor de samenleving groot, net als de kansen en de risico’s. Hoe kan het dat het dan toch zo’n ongereguleerd speelveld is? We gaan in gesprek met Marleen Stikker. Marleen stond aan de wieg van het internet in 1993 en met de Digitale Stad ontwikkelde ze de eerste gratis toegangspoort tot een virtuele gemeenschap op het internet. Daarnaast is zij oprichter, directeur en bestuurder van Waag Futurelab, een leidend Europees onderzoeksinstituut voor technologie en maatschappij, met open, eerlijke en inclusieve technologie. Zij neemt ons mee naar de begindagen en haar kijk op wat er nodig is om het internet weer te repareren. Wil je meer weten na het luisteren van deze podcast? Bekijk de website van Waag Futurelab: https://waag.org/nl/ of lees Marleens boek; Het internet is stuk. Een echte aanrader en zowel in lees- als luisterboek verkrijgbaar. Je vindt het hier: https://waag.org/nl/hetinternetisstuk/

Uiteindelijk zijn het de ict-specialisten die onze sector veilig houden. Maar met software as a service en cloud-oplossingen verdwijnt veel van hun werk naar leveranciers en daarmee ook de expertise. Dat is zeer onwenselijk, stellen twee van onze gasten die we eerder hoorden in deze serie Bert Hubert (afl. 1) en Roland van Rijswijk-Deij (afl.2). Dit punt mag niet onbenoemd blijven en komt daarom in deze korte bonusaflevering aan de orde. Welke skills nou zo belangrijk zijn om te behouden in je organisatie met betrekking tot cyberveiligheid vertelt Charlie van Genuchten, cybercrisisoefeningspecialist bij SURF én ze neemt ons mee naar hoe de sector er jaren geleden uitzag.

Hoe kan het dat bestuurders niet altijd met de juiste informatie belangrijke beslissingen nemen op het gebied van cyberveiligheid? Spreken bestuurders en techneuten wel dezelfde taal? Hoe kunnen ze elkaar beter vinden op een plek waar vandaan ze vooruit kunnen? En hoe ga je dan vooruit? Uiteindelijk komt alles neer op het goede gesprek met wederzijds begrip van risico’s en belangen. Een startpunt dat logisch lijkt, maar toch zag Cyberweerbaarheidsspecialist Jeroen Brouwer het vaak mis gaan in de praktijk tussen bestuurders en ciso’s (chief information and security officers). Hij schreef het boek Cybersprookjes om ‘common ground’ te creëren. En hoe ga je dan vanuit die ‘common ground’ vooruit? Risicomanagementspecialist en schrijver van het boek Risicodialoog Martin van Staveren bedacht een nieuwe manier van risicomanagement. Een manier die cyberveiligheid weer terugbrengt in alle lagen en alle gesprekken in de organisatie.

De grootste dreiging komt van je eigen mensen… en dat is heel goed te begrijpen. In deze aflevering duiken we de gedragswetenschappen in en gaan op zoek naar de kracht én valkuilen van awareness. Rosanne Pouw, awareness en training officer bij SURF geeft inzicht in de huidige ontwikkelingen met betrekking tot awareness in onderwijsinstellingen. Tommy van Steen, gedragspsycholoog en Universitair docent Cybersecurity Governance bij het Institute of Security and Global Affairs van de Universiteit Leiden vertelt waarom de stap van weten naar doen zo moeilijk is en tot slot neemt Jan Landsaat, privacy officer bij Hogeschool Rotterdam, je mee naar de praktijk. Om de gestelde doelen te halen, zag hij geen andere mogelijkheid dan het verplichten van awarenesstraining met als doel, gedragsverandering in de organisatie met betrekking tot veilig werken.

Waarom schreef een grote groep cyberveiligheidwetenschappers vijf jaar geleden een brandbrief aan alle onderwijsinstellingen met de titel: Cloud: bezint eer ge begint? En wat doe je als bestuurder als je op zondagmiddag een telefoontje krijgt dat je bent gehackt? In deze aflevering spreken we met Roland van Rijswijk-Deij, professor aan de faculty of Electrical Engineering, Mathematics and Computer Sciences van Universiteit Twente en lid van ACCSS, Academic Cyber Security Society. Hij is één van de brievenschrijvers en ziet dat het thema steeds nijpender wordt. Dat het risico in de praktijk reëel is, weet onze gast Hans Schutte, bestuurder bij ROC Mondriaan als geen ander. Zijn ROC werd drie jaar geleden gehackt. Wat had hij nou willen weten voordat dit gebeurde? Je hoort het in deze nieuwe aflevering van Cybersturing.

In deze eerste aflevering spreken we Bert Hubert, cybersecurity expert, publicist, ondernemer en softwareontwikkelaar. Bert kent een rijke staat van dienst bij onder meer de AIVD, FOX IT en als oprichter van Power DNS, de leidende software waar bijna het hele Nederlandse internet doorheen loopt. Hij neemt ons mee door de huidige staat van dreiging en de risico’s die hij ziet, nationaal maar vooral ook internationaal. Want hoe zit het eigenlijk met de cloud en de Nederlandse overheid? Is dat nou wel zo slim? Ook Anthony van de Meer, associate advisor bij Instituut Clingendael, onderzoeksjournalist en documentairemaker laat zijn licht schijnen op deze situatie. Anthony traint diplomaten op het gebied van cyberveiligheid en zit bovenop de laatste trends in de cybercriminaliteit. Hij laat zien waar de risico’s vandaan komen en waar we op moeten letten als we niet geheel afhankelijk willen worden van buitenlandse actoren.

Onderwijsgebouwen en klaslokalen zien er eigenlijk al heel lang hetzelfde uit. Maar steeds meer vragen technologische en maatschappelijke ontwikkelingen om een hervorming van de ruimte, zowel online als fysiek in de gebouwen. Los van de vraag wat er kan, hoe sturen we nu op wat we graag willen in de toekomst? Met futuring scenario's worden de oogkleppen afgegooid en kijken belanghebbenden samen vanuit verschillende perspectieven naar hoe de campus van de toekomst eruit zou kunnen zien en wat we nu moeten doen om dat te realiseren. Philip Stein interviewt in deze aflevering Barend Last, onderwijskundige en projectmedewerker Futuring bij SURF en Jasper van Winden, ontwerper van de futuring toolkit om te horen wat deze scenario's zijn en welke uitkomsten het heeft opgeleverd. Kijk voor meer informatie over futuring op SURF.nl of ga naar futurecampus.nl.

Van oudsher is Nederland een belangrijk digitaal knooppunt in Europa. De zeekabels komen in Nederland aan land en maakten van Amsterdam een digitaal knooppunt. Dat had een enorme aantrekkingskracht op partijen die een sterk digitaal netwerk nodig hebben, zoals onderwijs en onderzoek. De koppositie die Nederland al een hele tijd heeft, staat nu onder druk. Hoe komt dat? Waarom is het erg als we die positie verliezen? En wat is er voor nodig om deze belangrijke positie niet te verliezen? In deze nieuwe aflevering van SURF Sounds gaan we in gesprek met Peter van Burgel, CEO van Amsterdam Internet Exchange (Ams-ix) en Alexander van den Hil, international policy en strategy advisor bij SURF.

Er wordt al volop geëxperimenteerd met zogenaamde 'Smart Campus' toepassingen. Maar waar hebben we het dan precies over en waarom zou je hier als bestuurder iets mee willen op je eigen instelling? En zijn de studenten er eigenlijk wel blij mee? Robin van Schijndel, sectorhoofd campusdiensten aan de UvA en Thomas Esman, productmanager Smart Campus bij SURF vertellen vanuit ervaring en expertise hoe zij de Smart Campus zien, nu en in de toekomst. Wil je meer weten over de Smart Campus kijk dan https://www.surf.nl/smart-campus

This podcast is in English (Dutch description below) Developments in computing are moving fast. This presents opportunities, but also creates a huge increase in energy. Just think of ChatGPT where each prompt requires a huge amount of energy. It raises questions and legitimate concerns. What about awareness of energy use and what opportunities does the new technology Neuromorphic computing offer? Listen to Johan Mentink, researcher at Radboud University Nijmegen in the field of Neuromorphic computing and Benjamin Czaja, High Performance Computing advisor at SURF who is working hard for awereness in this field. This podcast is in English. Don't forget to subscribe so you don't miss an episode! And if you want to learn more about sustainable computing, check out SURF.nl ------- De ontwikkelingen in computing gaan hard. Dat biedt kansen, maar zorgt ook voor een enorme toename aan energie. Denk maar aan ChatGPT waarbij elke prompt enorm veel energie vraagt. Het roept vragen en terechte zorgen op. Hoe zit het met bewustzijn van energiegebruik en welke kansen biedt de nieuwe technologie Neuromorphic computing? Luister naar Johan Mentink, onderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen op het gebied van Neuromorphic computing en Benjamin Czaja, High Performance Computing adviseur bij SURF die zich hard maakt voor awereness op dit gebied. Deze podcast is in het Engels. Vergeet je niet te abonneren zodat je geen aflevering mist! En wil je meer weten over sustainable computing, kijk dan op SURF.nl

AI biedt prachtige kansen voor onderwijs en onderzoek, maar er zijn ook risico’s en gevaren die met deze technologie gepaard gaan zoals discriminatie en mogelijk verlies van controle als AI slimmer wordt dan wijzelf. Invloedrijke experts, hoogleraren en techbazen waarschuwden onlangs voor de snelle opmars van AI en pleitten zelfs voor een tijdelijke ontwikkelstop. Is een ontwikkelstop ook in onze sector van toepassing? Welke risico’s en uitdagingen zien we in het onderwijs en onderzoek in het doorontwikkelen en gebruiken van AI? En hoe kunnen onderwijs- en onderzoeksinstellingen zorgen voor verantwoordelijk gebruik van AI? We gaan erover in gesprek met Peter-Paul Verbeek, rector magnificus van de Universiteit van Amsterdam en Duuk Baten, adviseur responsible AI bij SURF. Wil je meer weten over techniekfilosofie in het algemeen? Volg dan de tip van Duuk en lees het boek 'What things do" (in het Nederlands 'De daadkracht der dingen') van Peter-Paul Verbeek of volg de tip van Peter-Paul voor meer inzicht in AI en verantwoord gebruik wereldwijd via: https://www.unesco.org/en/artificial-intelligence/recommendation-ethics.

Hoe bereiden we ons voor op de toekomst en hoe zorgen we dat we aan het roer zitten in plaats van dat het ons overkomt? En kunnen we überhaupt wel regie pakken of is dat iets voor de volgende generaties? In deze aflevering van SURFsounds praten Gül Akcaova, lead futurist bij SURF en Mike Klaassen, programmamanager onderwijs bij Breda University of Applied Sciences over de discipline Futuring en wat dat voor het onderwijs kan doen in tijden van snel veranderende technologieën die hun weg (moeten) vinden in de Nederlandse onderwijsinstellingen.

Wat is de impact van digitalisering op het toets- en beoordelingsproces in het onderwijs? Digitalisering biedt veel mogelijkheden voor het begeleiden en ondersteunen van een student door inzet van technologie bijvoorbeeld bij het geven van korte feedback loops. Tegelijkertijd roept de inzet van technologie ook vragen op rondom professionalisering en zeggenschap van de docent. Wie neemt uiteindelijk het besluit over de beoordeling: de software of de docent? Wat vraagt dit van docenten en opleidingen? Sharon Klinkenberg (projectleider werkgroep Toetsen op afstand en universitair hoofddocent bij communicatiewetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam) en Dominique Sluijsmans (lector integrale curriculumontwikkeling Hogeschool Rotterdam en werkzaam binnen de coöperatie toetsrevolutie) gaan hier met elkaar over in gesprek. Onder andere de Visietool en het Toekomstperspectief op (digitaal) toetsen en beoordelen komen aan bod.

Het managen van innovatie in het onderwijs is vaak complex. Wat kunnen we leren van de veranderkunde? Welke tips en tricks kennen we hiervoor? En valt innovatie überhaupt wel te managen? In deze aflevering gaan we in gesprek met Mario Kieft, hoofddocent organisatieverandering aan de Open Universiteit en partner bij Zindering.nu. Bereid je voor op een wereld van sleurhutgedrag, workshoptoerisme en de cultuur van de stilte.

When is quantum technology going to impact our education? How will XR technology change the way we teach today? Find out what to expect from these technologies and how we can benefit from them. John Walker (SURF), Ariana Torres (SURF) and Andy Clark discussed quantum and XR technology during SURF Education Days.

Virtual Reality (VR) en Artificial Intelligence (AI) bieden veel kansen en mogelijkheden in het onderwijs. Hoe zetten we deze technologie effectief in voor het verrijken van de leerervaring van studenten? Wat vraagt dit van de docent en hoe ondersteun je die daarin? In aflevering zes gaan we hierover in gesprek met Kim Schildkamp (hoogleraar data geïnformeerd werken aan de TU Twente en aanvoerder van de zone Docentprofessionalisering) en Stan van Ginkel (hoofddocent aan de Hogeschool Utrecht en verbonden aan het lectoraat betekenisvol digitaal innoveren).

Instellingen willen energie-neutraal worden in 2030, maar verrassend genoeg wordt de CO2-voetafdruk van de AV-IT apparatuur en het meubilair zelf niet meegenomen. Piet van der Zanden (TU Delft) en Remco Rutten (SURF) gingen tijdens de SURF Onderwijsdagen in gesprek over hetenorm ‘machinepark’ aan audiovisuele apparatuur en meubilair in onderwijszalen.

Wat vinden studenten van de inzet van intelligente technologie in het onderwijs? Zien zij kansen, risico’s, of allebei, en wat weegt het zwaarst? In deze podcast, een co-productie van SURF en Kennisnet, spreken we behalve met de Onderwijsraad ook met twee leden van de JongerenOnderwijsraad, een groep leerlingen en studenten die regelmatig door de Onderwijsraad wordt geraadpleegd. Deel 2 De Onderwijsraad heeft in oktober 2022 een verkenning op intelligente technologie in het onderwijs gepubliceerd, getiteld: Inzet van intelligente technologie. In twee podcasts staan we daarbij stil. In december 2021 protesteerden Leidse studenten tegen surveillance-technologie op de universiteit. Dat was een opvallend geluid. De impact van technologie op het leven en werk van leerlingen en studenten is dus al enorm. Hoe vinden zij dat de digitale wereld eruit moet zien? Waar liggen kansen, wat moet beter worden georganiseerd? Met Israa Aly en Koen Tuin, beiden student en lid JongerenOnderwijsraad, over het perspectief van jongeren.

Wat vinden studenten van de inzet van intelligente technologie in het onderwijs? Zien zij kansen, risico’s, of allebei, en wat weegt het zwaarst? In deze podcast, een co-productie van SURF en Kennisnet, spreken we behalve met de Onderwijsraad ook met twee leden van de JongerenOnderwijsraad, een groep leerlingen en studenten die regelmatig door de Onderwijsraad wordt geraadpleegd. Deel 1 De Onderwijsraad heeft in oktober 2022 een verkenning op intelligente technologie in het onderwijs gepubliceerd, getiteld: Inzet van intelligente technologie. In twee podcasts staan we daarbij stil. Intelligente technologie (artificial intelligence) heeft een toegevoegde waarde voor het onderwijs, maar alleen als de technologie slim en verantwoord wordt ingezet. Dat vraagt een actieve rol van iedereen in het onderwijs – leraren, schoolleiders en bestuurders. Ook de overheid heeft hierin een belangrijke rol te vervullen. Wat bedoelt de Onderwijsraad met intelligente technologie en hoe ziet de raad die actieve rol precies? De inzet van intelligente technologie is complex. Welke complexiteit ziet de Onderwijsraad en hoe kan het onderwijs daarmee omgaan? Met raadsadviseur Hein Broekkamp en raadslid Susan te Pas, twee opstellers van het rapport

Deze podcast gaat over nut en noodzaak van een nationale kennisinfrastructuur om de onderwijsinnovatie in Nederland een boost te geven. Het is een van de kernelementen van de digitaliseringsimpuls. Wat is dat eigenlijk, een landelijke kennisinfrastructuur? Hoe krijgen we die werkend voor mbo, hbo én wo? Wat zijn valkuilen om te omzeilen en kansen om in te koppen? Luister mee met experts van het eerste uur en vorm je eigen mening. Met Marit Monsanto (Practoraat Mediawijsheid, Aanvoerder themateam docentondersteuning Doorpakken op Digitalisering), Nico Boot (Aanvoerder versnellingszone Evidence-informed onderwijsinnovatie met ICT, adviseur digitalisering Hogeschool Leiden) en Nynke Kruiderink (Senior Adviseur Onderwijsinnovatie en mede-Coordinator Coordinatieteam Kennisinfrastructuur, SURF) onder leiding van Marcel Brosens.

De digitale leeromgeving (DLO) is nooit af en vraagt om continu doorontwikkeling. Vanuit onderwijskundig, informatiekundig en technisch perspectief hebben ontwikkelingen zoals flexibilisering, learning analytics, digitaal assessment, sourcing in de cloud & het IoT invloed op de vormgeving, inrichting en beheer van de DLO. Hoe geven we sturing op deze ontwikkelingen? Welke bedreigingen komen er op ons af? Welke dilemma’s zijn er? Hierover gaan we in gesprek met Nico Juist, bedenker van het burchtmodel en opsteller van de publicatie ‘Herijking van de visie op de DLO’.

Er zijn veel innovatieve en goede ideeën om technologie in te zetten in het hoger onderwijs (EdTech). Ideeën van docenten en studenten maar ook van innovatieve bedrijven waaronder startups. Hoe zorg je ervoor dat deze ideeën daadwerkelijk ontwikkeld en toegepast worden? En hoe organiseer je de samenwerking tussen een instelling en innovatief bedrijf of startup? In deze aflevering gaan we in gesprek met Ewoud de Kok (oprichter van FeedbackFruits), Rens van der Vorst (technofilosoof, docent en onderzoeker bij Fontys) en Jelle Kok (projectleider van de werkgroep EdTech voor onderwijsinnovatie) over het vereenvoudigen van het innovatieproces en het uiteindelijke gebruik van nieuwe tools binnen instellingen.

Landelijke innovatieprogramma's in het onderwijs zijn bedoeld om innovatie aan te jagen, momentum te creëren en handvatten aan te reiken. En dan? Wat gebeurt er daarna? En wie heeft daar invloed op? Samen met Johanna de Groot, programmamanager van het Versnellingsplan, en Manon Geven programmamanager Doorpakken op Digitalisering kijken we naar de theorie én de praktijk van verandering in het onderwijs. In een podcast die live op het podium wordt opgenomen worden scherpe vragen gesteld over de meerwaarde van landelijke programma's, hoe omgegaan wordt met de veelheid aan instellingen met eigen wensen en wegen, over voorstanders en hakken-in-het-zanders, en de ervaringen uit de praktijk. Want waarom lukt het eigenlijk nooit gewoon allemaal in één keer? Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde, toch?

Hoe ga je binnen je instelling verantwoord om met studiedata? Een belangrijk onderwerp op de agenda in het hoger onderwijs. Studiedata bieden steeds meer mogelijkheden en kansen in het onderwijs, denk aan gepersonaliseerd leren. Maar het gebruik roept ook vragen op over de risico’s en dilemma’s die het met zich mee brengt. Het Referentiekader privacy en ethiek (https://www.versnellingsplan.nl/Kennisbank/referentiekader-privacy-en-ethiek-voor-studiedata/) met het bijbehorende Dilemmaspel van het Versnellingspland en de Waardenwijzer van SURF (https://www.surf.nl/files/2021-09/waardenwijzer_def.pdf) zijn belangrijke hulpmiddelen voor het gesprek over het veilig en betrouwbaar gebruik van studiedata. Bram Enning, aanvoerder van de zone Veilig en betrouwbaar studiedata benutten, en Bart Karstens, senior onderzoeker digitalisering van het onderwijs aan het Rathenau Instituut, gaan dieper op dit onderwerp in tijdens aflevering vier.

Een Leven Lang Ontwikkelen (LLO): hoe zorgen we voor flexibele en gemakkelijke bij- en omscholing voor werkend Nederland? En wat vraagt dit van hoger onderwijsinstellingen? In aflevering drie gaan we hierover in gesprek met Annemieke van Barneveld-Biesma (projectleider Leven Lang Ontwikkelen bij Universiteiten van Nederland) en Ronald Kleijn (initiator en aanjager van Make IT Work aan de Hogeschool van Amsterdam). Aan de hand van twee voorbeelden – De LLO Katalysator van het Nationaal Groeifonds en Make IT Work – laten we zien hoe het Leven Lang Ontwikkelen thema een impuls krijgt.

In deze aflevering bespreken we de nationale aanpak Regie op leermaterialen. Hoe komen we tot een groter aanbod en gebruik van open toegankelijk digitaal leermateriaal? Wat vraagt dit van de instellingen & de docenten? Welke afspraken en randvoorwaarden zijn nodig op het vlak van auteursrechten, data en inkoop? Huib de Jong (kwartiermaker open digitale leermaterialen en samensteller van de nationale aanpak) en Robert Schuwer (lector Open Educational Resources aan de Fontys Hogeschool en aanvoerder zone naar digitale (open) leermaterialen) gaan hier dieper op in.

In de eerste aflevering van de nieuwe podcastserie van het Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT staat de transitieagenda Leren Digitaliseren centraal (https://www.versnellingsplan.nl/Kennisbank/transitieagenda/). Wat houdt de gewenste transitie in? Waarom is dit nodig? En hoe moeten we daar mee aan de slag? Dit bespreken we met Marian Kat-de Jong, onderwijsvernieuwer en beleidsmanager bij het Leer- en Innovatiecentrum van Avans Hogeschool en Ilja Boor senior curriculumvernieuwer voor interdisciplinaire en transitiegericht onderwijs bij de Universiteit van Amsterdam.

Hoe kunnen we vanuit publieke waarden invulling geven aan technologie in het onderwijs, in plaats van dat de technologie (of beter gezegd: de bedrijven achter deze technologie) de waarden dicteren, waar het onderwijs dienstbaar aan is? Hoe blijft het onderwijs autonoom? Dat is een groot vraagstuk, abstract ook, waar Kennisnet en SURF samen de tanden in zetten. Remco Pijpers van Kennisnet en Christien Bok van SURF gaan erover in gesprek met Miriam Rasch. Rasch is filosoof en auteur van onder meer ‘Autonomie. Een zelfhulpgids’. In haar boek gaat Rasch in op autonomie aan de hand van paradoxen. Die paradoxen vormen ook de leidraad voor de podcast. Bij elke paradox bespreken we hun betekenis voor digitalisering in het onderwijs. Paradox 1: De techbedrijven ondergraven je autonomie, keuzevrijheid en handelingsvrijheid én prijzen die in één en dezelfde beweging Paradox 2: Dat wat eerst de essentie van menselijkheid was, is nu de essentie van de techniek Paradox 3: persoonlijke autonomie vraagt om collectieve actie Verwijzingen: De WaardenWijzer: https://www.kennisnet.nl/artikel/12352/waardenwijzer-in-gesprek-over-onderwijswaarden-en-digitalisering/ ‘Autonomie. Een zelfhulpgids’ van Miriam Rasch https://www.miriamrasch.nl/filosofie/nieuw-boek-autonomie-een-zelfhulpgids/

Duurzaamheid van open leermaterialen: is er leven na de projectsubsidie? Over deze vraag buigen Ben Janssen (OpenEd Consult), Jan-Bart de Vreede (Kennisnet) en Robert Schuwer (Fontys hogescholen) zich in deze podcast. Gedrieën vormen zij Zone 42, een niet officiële zone van het Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT. In deze zone zoeken ze naar ultieme antwoorden op vragen over het leven, universum en open leermaterialen.

De Tjipcast was te gast bij de SURF onderwijsdagen voor mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs. Tijdens deze dagen ging het over ICT-vernieuwing. Het thema van het congres was van groei naar bloei. Veel van de gesprekken gingen dus over ICT-voorzieningen, hybride leren, onderwijsinnovatie, flexibilisering en bijvoorbeeld slim data gebruik. In deze podcast gaat Tjip dieper in op studie data en learning analytics. Hoe gebruik je data om je onderwijs vorm te geven? Wat doet het eigenlijk met studenten als ‘alles gemeten wordt’? En zijn docenten hier wel klaar voor? De podcast werd live gestreamd tijdens het congres. Tijdens de podcast stelt het publiek vragen aan de hand van stellingen. Gasten aan tafel: Jaap Jan Vroom, senior adviseur onderwijsinnovatie en technologie ondersteund leren, Deltion. En aanvoerder data ondersteund onderwijs bij het programma doorpakken op digitalisering in het MBO. Prince Illis, student economie aan de Erasmus Universiteit. Justian Knobbout, expert learning analytics en docent aan de Hogeschool Utrecht. Het bericht Hoe gebruik je data (learning analytics) om je onderwijs vorm te geven? Te gast bij de SURF Onderwijsdagen! verscheen eerst op Tjipcast.

De Tjipcast was te gast bij de SURF onderwijsdagen voor mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs. Tijdens deze dagen ging het over ICT-vernieuwing. Het thema van het congres was van groei naar bloei. Veel van de gesprekken gingen dus over ICT-voorzieningen, hybride leren, onderwijsinnovatie, flexibilisering en bijvoorbeeld slim data gebruik. Ook ging het over microcredentials; een soort ‘open badges’ of digitale insignes die laten zien dat iemand bepaalde kennis of vaardigheden beheerst. Wat kan je hiermee en voor wie is dit een uitkomst? In deze podcast gaat Tjip dieper in op deze invulling van flexibilisering van het hoger onderwijs. De podcast werd live gestreamd tijdens het congres. Tijdens de podcast stelt het publiek vragen aan de hand van stellingen. Gasten aan tafel: Ulrike Wild, directeur onderwijsvernieuwing Wagen University & Research en aanvoerder zone Flexibilisering Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT Bart Lamboo, projectleider pilot microcredentials Wilfred Rubens, zelfstandig adviseur, projectleider, blogger (www.te-learning.nl) en docent Technology Enhanced-learning aan de open universiteit. Het bericht Hoe kunnen microcredentials een leven lang leren aanjagen? Te gast bij de SURF Onderwijsdagen! Verscheen eerst op Tjipcast.

Hoe zorg je voor een goede verbinding tussen onderwijs en werkveld? In deze podcast gaat Ronald Scheer in gesprek met Mieke Nauta, Rianne Hooiveld en Alex van Ginneken over hybride leeromgevingen bij de Hanzehogeschool Groningen. In de minor Online marketing in de praktijk werken online ondernemers samen met het onderwijs om de digitale skills van studenten te versterken.

Wat is er nodig om studenten en professionals op te leiden tot digitaal vaardige professionals? In deze podcastserie van het Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT gaat de Versnellingszone Human capital in op het belang van digitale vaardigheden en het ontwikkelen ervan in het hoger onderwijs. In de eerste aflevering gaat Ronald Scheer in gesprek met Amber Kornet (lid zone Human capital en onderzoeker bij Hogeschool Saxion) en Stephan Corporaal (Lector Human Capital bij Hogeschool Saxion). Meer informatie: https://www.versnellingsplan.nl/human-capital/

Wat komt er allemaal kijken bij het installeren van een nieuwe supercomputer? Als eerste moet er 'geloodgieterd' worden. Maar corona en Brexit gooiden bijna roet in het eten. In deze SURF Sound maakt Sanne Koenen maakt met Huub Stoffers en Walter Lioen een reis door de tijd: van de allereerste Cyber 205 tot de gloednieuwe Snellius, die na de zomer in gebruik wordt genomen. Huub is systeembeheerder van de nationale supercomputer bij SURF en projectleider voor de installatie van Snellius. Walter is gebruiker van het eerste uur: hij rekende al op de eerste nationale supercomputer van Nederland. Nu is hij verantwoordelijk voor de nationale supercomputer bij SURF, in de functie van manager Research Services. Een supercomputer is meer dan een optelsom van 2000 laptops, zo blijkt. Maar wat is de overeenkomst tussen een supercomputer en Asterix en Obelix? Alles wat je altijd al wilde weten over supercomputers maar nooit durfde te vragen, hoor je in deze podcast.

We have learned a lot about AI and Machine Learning throughout this series. But how do machine learning models work? And what if AI is your daily work? What does an AI-specialist do? Andres, Duuk and Thomas interviewed Giulio Soro (Amazon Web Services)to find out.

Nieuwe technologieën vinden hun weg steeds vaker naar het klaslokaal en maken steeds vaker onderdeel uit van wetenschappelijk onderwijs. In dit tweede deel van deze podcast gaat het gesprek met Paul Melis, adviseur visualisatie bij SURF, en Donna Schipper, creative developer bij Centre for Innovation, verder over de ethische kant van de nieuwe technologie XR en de toepasbaarheid ervan in onderwijs en onderzoek. Wil je meer lezen of in contact komen met Paul? Bekijk: www.surf.nl/innovatieproject-exploring-vr-ar-en-mr Wil je meer weten over het project van Centre for Innovation XR era of in contact komen met Donna? Bekijk: xrera.eu/ NB: Deze podcast is opgenomen op 8 december 2020 voor de huidige lockdown. Wil je het eerste deel van deze serie (nogmaals) beluisteren: https://soundcloud.com/surfnl/xr-in-onderwijs-en-onderzoek-deel-1

Nieuwe technologieën vinden hun weg naar het klaslokaal en maken steeds vaker onderdeel uit van wetenschappelijk onderzoek. In deze podcast praten we met Paul Melis, adviseur visualisatie bij SURF, en Donna Schipper, creative developer bij Centre for Innovation, over de technologie XR in onderwijs en onderzoek. Wat dat precies is en hoe het ingezet kan worden in de klas en in onderzoek wordt besproken in het eerste deel van deze tweedelige serie. Wil je meer lezen of in contact komen met Paul? Bekijk: https://www.surf.nl/innovatieproject-exploring-vr-ar-en-mr Wil je meer weten over het project van Centre for Innovation XR era of in contact komen met Donna? Bekijk: https://xrera.eu/ NB: Deze podcast is opgenomen op 8 december 2020 voor de huidige lockdown.

Hoe komt in een data-gestuurde wereld ethiek in de knel? En wat betekent dit voor het onderwijs? Germaine Poot, projectleider Learning Analytics interviewt hierover Miriam Rasch, filosofe en auteur van het boek 'Frictie, Ethiek in tijden van dataïsme' van uitgeverij De Bezige Bij.