Studio Erasmus

Zo’n dertig jaar geleden kochten hoogleraar sociologie Liesbet van Zoonen en haar man een baanwachtershuisje in het dorp Le Grand-Pressigny, een gehucht in de Touraine op het Franse platteland. In het boek ‘Ons huis aan het spoor’ (2024) tekent ze de geschiedenis op van het harde plattelandsleven, de effecten van de industrialisatie, de wereldoorlogen en de leegloop van het Franse platteland.

Voor het boek De Laatse Fabrieksarbeider (2024) ging arbeidssocioloog Fabian Dekker op zoek naar een verloren gewaande groep. Hij schetst hoe zij betekenis geven aan hun werk, wat hun zorgen zijn en welk gat er gaapt tussen arbeiders, managers en de gevestigde politiek.

Apple Watch, Fitbit en een slimme deurbel. Negen op de tien Nederlanders heeft ten minste een slim apparaat. Hoe autonoom ben je nog, als je altijd bekeken wordt? Marc Schuilenburg (hoogleraar Digital Surveillance) vertelt over zijn boek Making Surveillance Public (2024). Daarin onderzoekt hij de impact van technologie, algoritmes en kunstmatige intelligentie op ons gevoel van veiligheid.

Met een mooie sportzomer voor de deur is het onderwerp van racisme in de sport enorm actueel. Ondanks dat er al stappen zijn ondernomen zijn subtielere vormen van racisme nog steeds aan de orde van de dag. Onderzoekers Lis Camelia, Carmen Longas Luque en Jacco van Sterkenburg vertellen hoe dit kan en hoe we er vanaf komen.

Vanuit het Erasmus MC is een groot onderzoek gestart naar de voorspelbaarheid van erfelijke ziektes met behulp van een nieuwe Europese DNA-database. André Uitterlinden vertelt over de genetische verschillen binnen Europa en de erfelijkheid van bijvoorbeeld diabetes type II. Ook wordt de vraag gesteld wat de gevolgen hiervan zijn voor de preventieve gezondheidszorg.

Hoe kan het dat kinderen met psychiatrische problemen, die juist de beste begeleiding verdienen, werden opgesloten als criminelen? Professor Jolande uit Beijerse en ervaringsdeskundige Evita vertellen over de misstanden in de gesloten jeugdzorg.

Europa gaat naar de stembus op 6 juni 2024. Een minicollege door dr. Chris Aalberts over hoe de uitkomst van de verkiezingen zich verhouden tot Nederland, mogelijke coalities en het belang van stemmen met grote kwesties als oorlog aan de Europese grenzen en nieuwe stikstofregels.

Femke Ruitenbeek-Bart geeft een minicollege over haar promotieonderzoek naar hoe slachtoffers en veroorzakers een ongeluk ervaren. Kan contact beide partijen helpen in het verwerkingsproces?

Historicus Etienne Augé en natuurkundige Barry Fitzgerald bundelen hun krachten om antwoorden te zoeken op de belangrijkste thema's binnen het grootste filmgenre van dit moment. Wat zijn superhelden? Wat zijn de ethische dilemma's binnen dit genre? En zijn superhelden een weerspiegeling van de maatschappij?De podcast is in het Engels.

Gemiddeld kijken we 5,5 uur per dag naar een scherm. Hoe zorgen we ervoor dat wij daarbij de baas blijven en niet onze werkgever, of erger nog: de techreuzen uit Silicon Valley of China? Daantje Derks, hoogleraar technology facilitated work-life integration, doet onderzoek naar de rol van de smartphone in je werk en privéleven. "Mijn grootste zorg is dat mensen altijd aan staan. Er komt zoveel informatie op je af. Dat kost energie en leidt tot vermoeidheidsklachten."

Hoogleraar Risicobeheer van Pensioenfondsen Onno Steenbeek over het morele kompas van het grote geld. Moet er meer geld naar wapens? Minder naar fossiel? En welke rol hebben institutionele beleggers eigenlijk in het creëren van een betere wereld?

Hebben we in de gezondheidszorg meer goede en open gesprekken nodig tussen patiënt en dokter over ziekte, leven, en de dood? Judith Rietjens (Erasmus MC & TU Delft) werd onlangs benoemd tot hoogleraar Design for Public Health waar ze zich zal focussen op persoonsgerichte zorg en het ontwerpen van dit soort moeilijke gesprekken: “Als mensen kunnen uiten wat ze belangrijk vinden, zullen ze vaker de zorg krijgen die hen past.”

Minicollege door hoogleraar Robert Dur over of er een verband is tussen opgroeien onder lastige economische omstandigheden en de bereidheid om op latere leeftijd mensen te helpen. Maar wat als die mensen uit een ander land komen? Geldt er dan ineens een andere logica? En waarom?

Een handelsoorlog met China, een echte oorlog met Rusland, onrust op de Rode Zee en een energie transitie. Er gebeurt van alles. Wat is de rol van de Rotterdamse haven in die tumultueuze wereld? Bart Kuipers (Erasmus School of Economics) en Albert Veenstra (Rotterdam School of Management) hebben het over de toekomst van de Rotterdamse haven.

Hoe re-enact je gevoelige geschiedenis? Visueel antropoloog Lise Zurné doet onderzoek naar het naspelen van de Tweede Wereldoorlog en de Indonesische Onafhankelijkheidsstrijd. Wordt er wel of geen hakenkruis gedragen en wie nemen er eigenlijk deel aan dit soort re-enactment evenementen?

Meer dan 800 duizend Nederlanders, onder wie ongeveer 200 duizend kinderen, leven onder de armoedegrens. Zonder extra maatregelen, becijferde de Commissie Sociaal Minimum afgelopen jaar, neemt dat aantal de komende tijd flink toe. Godfried Engbersen, hoogleraar sociologie en voorzitter van de commissie, schetst wat ons te doen staat.

Kunnen we het glazen plafond doorbreken met goede menstruele gezondheid op de werkplek of is menstruatieverlof juist helemaal geen oplossing voor arbeidsongelijkheid? Een (Engelstalig) minicollege door Maria Carmen Punzi.

Wetenschapper Françoise Johansen stelt dat het belangrijk is om onze focus te verleggen van ziektebestrijding naar algehele gezondheid en preventie om de zorg in de toekomst toegankelijk te houden. Maar hoe kunnen we dat doen?

Criminoloog Robby Roks sprak verdachten en veroordeelden om in kaart te brengen hoe zij betrokken raakten bij een liquidatie. Worden daders steeds jonger? En wat is toch de aantrekkingskracht van dit gewelddadige leven?

Rotterdam is voorloper van burgerinitiatieven, maar hoe zorg je ervoor dat niet hiermee niet alleen de elite bediend worden? Socioloog Vivian Visser heeft dit vraagstuk onderzocht en geeft antwoord.

Cardioloog Olivier Manintveld en chirurg Yannick Taverne van het Erasmus MC praten over Heart-in-a-box, een nieuwe techniek om een hart dat bedoeld is voor transplantatie langer in leven te houden.

Het boek De Keien gaat over een studentenclub tijdens de Tweede Wereldoorlog. De groep belandt in het verzet. Ze proberen het gewone leven zo veel mogelijk door te laten gaan. Maar onderling verraad moet een student met de dood bekopen.

Politiek filosoof Jamie van der Klaauw kijkt met een historische bril naar de politieke aardverschuiving in Nederland na de verkiezingen van 22 november 2023.

Rotterdam staat bekend als de minst gelukkige gemeente van Nederland. Waarom? Wetenschapper Martijn Hendriks vertelt in dit minicollege over wat er nodig is om gelukkig te zijn.

De Dordtse chemiebedrijf Chemours weet al decennialang van de gezondheidsrisico's van PFAS. Zelfs na een voorlopig vonnis en het starten van een strafzaak lijkt de vervuiling nog steeds niet te stoppen. Criminoloog Lieselot Bisschop vertelt meer over de strafzaak van de PFAS-vervuiling.

naavsbwnnnaCriminoloog Timo Peeters heeft een indrukwekkend proefschrift geschreven over de onveiligheid in het dagelijks leven in Guatemala. Hij vertelt over zijn ontdekkingen en ervaringen tijdens het onderzoek.

Wetenschapper Janice Odijk onderzoekt hoe je tot de beste kandidaat komt met een gestandaardiseerd werving- en selectieproces. Komt er hierdoor een andere kandidaat uit de bus?

Sinds de introductie van ChatGPT wordt er op de universiteit veel gesproken over kunstmatige intelligentie. Is dit terecht? Michele Murgia, onderwijscoördinator Artificial Intelligence bij Erasmus Universiteit Rotterdam, vertelt meer over het gebruik van kunstmatige intelligentie.

Erasmus MC-wetenschapper Cathérine Dupont doet onderzoek naar het prille leven. Niet in de baarmoeder van proefdieren zoals lang gebruikelijk was, maar in een laboratorium met gekweekte embryo's uit stamcellen.

Cultuursocioloog Dorus Hoebink geeft een ode aan Depot Boijmans Van Beuningen. Hij deelt drie lessen die elk ander kunstmuseum van het Depot zou moeten overnemen.

De meeste muzikanten in Nederland redden het niet. Wat is er nodig om de top te bereiken? Cultuurwetenschapper Rick Everts vertelt meer over de bandcultuur in Nederland.

Als individu proberen we veel bij te dragen aan de huidige energietransitie. De vraag is: wat doen alle grote bedrijven en Rotterdam? Prof.dr. Harry Geerlings vertelt meer over hoe het gaat met de energietransitie in de Rotterdamse haven.

Dr. Michelle Broekhuizen (Erasmus MC) onderzocht voor haar promotie honderden placenta’s in het Placentalab op stofjes die ziektes in moeder én kind kunnen voorspellen: "We hebben al meer dan 650 placenta's bekeken."

Bekend als een van de succesvolste filosofen die uit Rotterdam is voortgekomen, won grote prijzen en was zowel bij internationale instituten als bij Erasmus Universiteit Rotterdam werkzaam. Helaas neemt Jos de Mul nu afscheid van onze universiteit.

Op veel plekken in Rotterdam komt een nieuwe snelheidslimiet van 30 km/uur. Dr. Inge Merkelbach onderzoekt wat ervoor nodig is om Rotterdamse automobilisten minder hard te laten rijden.

Onderzoek toont aan dat nachtwerk ongezond is voor lichaam en welzijn. De kans is groter dat je huwelijk op de klippen loopt en dat je hart- en bloeddrukproblemen krijgt. En toch kiezen 1,3 miljoen mensen, 14 procent van de beroepsbevolking, uit eigen beweging voor nachtwerk. Waarom? Arbeidssocioloog Fabian Dekker zocht het uit.

Zonder speeksel verteren we ons eten niet en zonder sperma krijgen we geen kinderen. Maar waarom vinden we alles wat we aan vocht uitscheiden met ons lichaam zo vies? Vroeger was dat heel anders. Medisch historicus Ruben Verwaal schreef daarover een boek: Bloed, zweet en tranen.

Gynaecoloog (EMC) Heleen van Beekhuizen, van Taskforce Nederland HPV-kanker vrij, vertelt over het belang van de HPV-vaccinatie. "Ik word er heel verdrietig van als ik jonge vrouwen zie die niet meer behandelbaar zijn en doodgaan aan HPV-gerelateerd kanker. Als we ons allemaal laten vaccineren is het probleem opgelost."

Kwetsbare Rotterdammers dreigen massaal buiten de boot te vallen als gevolg van nieuwe aanbestedingsregels in de zorg- en welzijnssector in Rotterdam. In Studio Erasmus vertelt prof.dr. Martijn van der Steen (Erasmus School of Social and Behavioural Sciences) hoe het zover gekomen is en hoe Rotterdam hieruit kan komen. "We moeten weer terug naar de vermaatschappelijking en het marktmodel opzijzetten."

Met een grootschalige studie vonden Erasmus MC-wetenschappers Robert Kraaij en André Uitterlinden een verband tussen 14 groepen darmbacteriën en depressieve gevoelens. Het onderzoek leverde een publicatie op in het hoog aangeschreven Nature Communications. Moet depressie voortaan met antibiotica of probiotica behandeld worden?

Kinderen en jongeren die elkaar beledigen, kwetsen of pesten zijn van alle tijden, maar tegenwoordig vindt dit gedrag steeds vaker online plaats. Volgens onderzoeker Chiara de Jong is de rol van omstanders in het tegengaan dit gedrag online erg belangrijk, net als in offline situaties: "Door voor elkaar op te komen online, kun je de sociale norm verleggen."

Onzekerheid, lage lonen en lange werkdagen. Arbeidsmigranten hebben het vaak zwaar in de Nederlandse land- en tuinbouw. Econoom Karin Astrid Siegmann vertelt waardoor dat komt en geeft aan wat de rol van supermarkten is.

Gluten, lactose, ei, pinda, pollen: steeds meer mensen lijken een allergie te hebben. Maar ís dat ook echt een allergie? En hoe kom je ervan af? Kinderarts en allergoloog Laura Sonneveld legt uit.

Over deze vraag schreef Rick Bosman zijn proefschrift. De onderzoeker is een van de initiatiefnemers achter ABP fossielvrij. En hij weet als geen ander wat je als land, bedrijf of universiteit kan doen om los te komen van de fossiele industrie. “Er gaat meer geld naar marketing dan naar duurzame energie bij Shell”, vertelt Rick Bosman bij Studio Erasmus.Meer podcast en video's of naar een talkshow van Studio Erasmus? https://www.eur.nl/onderzoek/studio-erasmus

Het boek 'De echte Rotterdammer komt van buiten' is geschreven voor Paul van de Laar (hoogleraar stadsgeschiedenis) en Peter Scholten (hoogleraar migratie- en diversiteitsbeleid). Ze kwamen erachter dat Rotterdammers overal en nergens vandaan komen. Dat besef zou moeten leiden tot een radicaal andere blik op de stad, haar problemen en het rammelende integratiebeleid.Meer podcast en video's of naar een talkshow van Studio Erasmus? https://www.eur.nl/onderzoek/studio-erasmus

“Door zo’n crisis wordt duidelijk waar we vanaf moeten op korte termijn: luchtvervuiling, intensieve veehouderij, economische kwetsbaarheid.” Derk Loorbach is hoogleraar transitiekunde en directeur van onderzoeksinstituut DRIFT. Hij praat in deze podcast van Studio Erasmus over de vraag of en hoe de coronacrisis de wereld blijvend gaat veranderen. “Al heel lang werken we samen met de gemeente Rotterdam aan initiatieven rondom duurzame mobiliteit. Eén van de experimenten was het ombouwen van parkeerplaatsen om meer publieke ruimte te krijgen voor voetgangers en fietsers. Op parkeervlonders konden ondernemers vrijwillig een terrasje of plantenbak neerzetten. Toen kwam corona, niemand kon dat voorspellen, binnen no-time kon het project opgeschaald worden, omdat er al mee was geoefend.”

“Van wie is de data, van de grote bedrijven of van de patiënten?” Hoogleraar Antoinette de Bont onderzoekt hoe technologische innovaties de zorg verbeteren, maar soms nieuwe problemen oproepen. Hoe organiseer je zorg zo, dat iedereen de beste hulp krijgt? Hoe maken we de innovaties ook werkbaar in de praktijk van alledag? “Mijn vader was directeur van een ziekenhuis. Ik herinner het me nog als kind: het ziekenhuis was eigenlijk een soort fabriek. Daar stonden de MRI’s en de grote computers. Daar werd de kennis verzameld. Maar die technieken zijn steeds kleiner geworden. De MRI is nog steeds wel groot maar de rest van de techniek wordt steeds kleiner, en ook goedkoper. Dus die kan naar huis. En dat is een heel interessante ontwikkeling. Wat betekent het als zorg steeds meer thuis kan worden verleend?”

“De vakantie invullen als reizen, is iets behoorlijk Nederlands.” Hoogleraar filosofie Ruud Welten schreef het boek ‘Het ware leven is elders’ over reizen en toerisme, en deelt zijn kritische blik op onze wens om te reizen, zelfs in coronatijd. We hebben de afgelopen jaren meer gereisd dan ooit. De vraag in deze aflevering: wat hopen we toch te vinden tijdens die authentieke trektocht door dat onontdekte gebied? Waarom hebben we dit zo nodig? Of denken we alleen dat we het nodig hebben? “Toerisme is voor de meeste mensen een beetje een negatief woord. De helft van de mensen zegt: ik ben geen toerist, ik ben meer een reiziger. Dat zet ik altijd meteen opzij, want het is typisch wat alle toeristen vandaag zeggen, dus dát zijn toeristen. En dat is ook meteen het probleem van het toerisme.”

“Het huidige recht is ontoereikend in een tijd waarin de ontwikkeling van technologie zo’n vlucht neemt als de afgelopen jaren.” Klaus Heine, één van de belangrijkste experts op het gebied van digital governance in Europa, gaat in gesprek met historicus en journalist Marianne Klerk en presentator Geert Maarse over de vraag of een robot een eigen rechtspersoonlijkheid moet krijgen. En dan hebben we het nog niet eens over de issues die sinds de uitbraak van het coronavirus spelen rond big data, kunstmatige intelligentie en privacy. “Enkele dagen geleden speelde een interessant octrooi-vraagstuk in de VS. Kan een robot octrooi verkrijgen en de eigenaar worden als het bepaalde uitvindingen doet of chemische processen ontwikkelt? De ambtenaren in de VS zeiden: nee, dat kan alleen een natuurlijk persoon. Maar de vraag is: wie heeft het uitgevonden? En als de robot het heeft uitgevonden, heeft de maatschappij dan het recht om in contact te komen met deze robot, en ook te profiteren van de uitvinding?”

“De maatregelen waren draconisch." Hoogleraar psychologie Michaéla Schippers en klinisch ethicus Erwin Kompanje leggen in deze podcast uit waarom de coronamaatregelen veel erger zijn dan de kwaal. “Ik denk dat de maatregelen zo snel mogelijk moeten worden afgebouwd. We weten allang wat werkt: rigoureus aan je immuunsysteem werken.” RSM-hoogleraar Schippers en universitair docent Erwin Kompanje publiceerden samen een artikel waarin ze kritisch kijken naar de maatregelen. “Als je zegt het is schandalig dat er 15 mensen zijn doodgegaan in Nederland aan corona in de leeftijdscategorie tot 40 jaar: realiseer je dat er elk jaar 2.700 mensen in dezelfde leeftijdscategorie doodgaan aan verkeersongevallen, aan kanker, aan weet ik wat allemaal. Daar zijn die 15 niet veel van. We moeten accepteren dat de dood bij het leven hoort, en dat niet alles maakbaar is.”