Studio Den Haag | BNR

De EU heeft na jarenlange onderhandelingen en nog twee nachten doorbuffelen de afgelopen dagen, een akkoord bereikt over asiel en migratie. Met dit akkoord hopen de lidstaten illegale migratie naar Europa in te dammen. In Den Haag is er overwegend positief op de deal uit Brussel gereageerd. Want meer grip op migratie staat, zoals we weten, ook hoog op de agenda van de partijen aan de formatietafel. Politiek verslaggever Leendert Beekman haalde de reacties op in Den Haag. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Den Haag zijn de eerste echte formatiegesprekken begonnen, daarmee begint ook de tijd van radiostilte aan. We hoeven dus voorlopig weinig inhoudelijke uitspraken te verwachten van de vier hoofdrolspelers, die vandaag dus met elkaar spraken. Ondertussen ging het in de Tweede Kamer wél ergens over: de nieuwe Kamerleden boog zich vandaag over de Najaarsnota. Er flinke zorgen over de overheidsfinanciën. Met politiek verslaggever Leendert Beekman. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar ze in Den Haag asielopvang steeds als een hete aardappel doorgeven of het liefst uitstellen, wordt in Brussel wel hard gewerkt om tot een migratiepact te komen: een soort spreidingswet , maar dan op Europees niveau: een verdeling van asielzoekers over landen. Met politiek verslaggever Leendert Beekman en Leo Lucassen (hoogleraar arbeids- en migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Martin Bosma is de nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer. Verkozen met een minimale meerderheid, na twee stemrondes. De Kamer vergaderde urenlang over het advies van verkenner Plasterk. Om het daarna ongewijzigd over te nemen. De VVD veroorzaakte commotie met een motie. Is de partij een beetje in de war? En hoe zal het de SP vergaan onder een nieuwe aanvoerder? Vandaag hoor je Martin Bosma (PVV), Frans Timmermans (GL-PvdA), Christine Teunissen (PvdD), Jacqueline van den Hil (VVD) Deze aflevering is gemaakt door Mats Akkerman en Mark Beekhuis. Beterschap Leendert!See omnystudio.com/listener for privacy information.

Drie weken na de verkiezingen, na twee weken verkennen, debatteert de Tweede Kamer over het eindverslag van voormalig verkenner Ronald Plasterk. In dat eindverslag adviseert hij een informatieronde met PVV, VVD, NSC en BBB. Plasterk zelf zal die gesprekken als informateur gaan leiden. Tijdens het debat presenteerde Wilders zich opnieuw als gematigde premierskandidaat 'voor alle Nederlanders'. GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans nam daarentegen Wilders' oude rol als oppositieleider over. Hij geloofde niks van die gematigde toon. Politiek verslaggever Mats Akkerman volgde het debat.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Demissionair premier Rutte debatteert met de nieuwe Tweede Kamer over de EU-top die eind deze week plaatsvindt. Rutte zal in die nieuwe Kamer op zoek moeten naar meerderheden voor bijvoorbeeld steun aan Oekraïne, nu de voormalige coalitiepartijen die meerderheid kwijt zijn. Dit bespreken we met politiek verslaggever Mats Akkerman en Europa-correspondent Stefan de Vries.See omnystudio.com/listener for privacy information.

NSC legt de bal helemaal terug bij de VVD. Als de VVD niet voluit meedoet met een nieuw kabinet, dan ook NSC niet. Dat is het grootste nieuws uit het verslag van verkenner Ronald Plasterk. Verder lijkt het erop dat alle gesprekken nog helemaal moeten beginnen. Vandaag met Jurjen van den Bergh (De Goede Zaak) en Bianca Pander (BKB).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Pieter Omtzigt heeft bewogen. Richting de tafel. Maar verder is er niks verschoven. Dat is waar we staan aan het einde van de eerste verkenning na de Tweede Kamerverkiezing. Mark overweegt een extraparlementair zakenkabinet, met de lijsttrekkers van PVV, VVD, NSC en BBB in de Kamer. Maar Leendert vindt het veel te vroeg om over dat soort zaken te praten. En hij heeft natuurlijk gelijk. Ze moeten eerst maar eens aan tafel, om langs de lijnen van de inhoud tot nadere conclusies te komen. Bestuursneuroten Wilders en Omtzigt hebben ineens héél veel nieuwe collega's in de fractie. En misschien gaan ze zelf wel naar het kabinet. Dus moeten ze allebei razendsnel leren loslaten. En wie wordt de nieuwe Kamervoorzitter? Drie namen doen de ronde, waarvan één zich inmiddels officieel heeft gemeld. In deze aflevering hoor je Geert Wilders (PVV), Pieter Omtzigt (NSC), Mona Keijzer (BBB), Agnes Joseph (NSC), Roelien Kamminga (VVD), Vera Bergkamp (D66). De podcast is deze week gemaakt door Leendert Beekman, Mats Akkerman en Mark Beekhuis.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkenning verloopt allesbehalve soepel. De partijen zijn elkaar aan het aftasten, in de hoop dat verkenner Ronald Plasterk een kabinetsformatie in gang kan zetten. Begin volgende week moet er een eindverslag liggen. Met journalist Leonard Ornstein, schrijver van het boek "Functie elders" en politiek verlsaggever Leendert Beekman.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De nieuwe Tweede Kamer is vandaag geïnstalleerd. Met 67 kersverse Kamerleden breekt er een nieuw tijdperk aan in politiek Den Haag. Ze hebben vanmiddag allemaal de eed of gelofte afgelegd. Vooral Nieuw Sociaal Contract levert veel nieuwe gezichten, één van hen is voormalig ambassadeur Caspar Veldkamp. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Applaus, mooie woorden en een koninklijke onderscheiding voor een aantal van hen: er is afscheid genomen van de 'Oude' Tweede Kamer. 80 volksvertegenwoordigers maken plaats voor een nieuwe generatie. Wij nemen afscheid van twee van hen: Jasper van Dijk van de SP en Bart van den Brink van het CDA. En politiek verslaggever Leendert Beekman is er ook. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geïrriteerde partijleiders in talkshows, kritiek via X over en weer. En zelfs een paginagrote krantenadvertentie van de VVD, waarin de partij zijn formatiestandpunt toelicht: het lijkt wel campagnetijd, deze verkenning! We maken de balans na één week verkennen op met onze coalitiekijkers: Jurjen van den Bergh, directeur van campagnebureau de Goede Zaak, en Mariken van der Velden, universitair hoofddocent politicologie aan de VU. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ook de 'mildere' Wilders verdeelt de Haagse politiek tot op het bot. Zelf wil hij graag de premier van alle Nederlanders worden. Maar behalve Caroline van der Plas wil niemand met hem. Bovendien is het frame dat Wilders mild geworden zou zijn, op zijn best discutabel. Leendert vraagt zich af wie de schuld zal krijgen van de moeizame formatie. Per traditie neemt Wilders de onderhandelende partijen de maat. Want het duurt te lang. Er worden falende verkenners naar huis gestuurd. En uiteindelijk stemt het nep-parlement in met de keuze voor waardeloze ministers. Maar gaat het heel anders nu Wilders zelf aan het roer staat? Ja, op één punt toch wel. Nu is het van de gekke dat de VVD geen ministers wil leveren voor het nieuwe kabinet. Ondertussen wordt er gezaagd aan de stoelpoten van VVD-leider Yeşilgöz en GL-PvdA-leider Timmermans. De eerste moet een verdeelde achterban bij elkaar zien te houden. Ze doet dat in de stijl van Robot Jetten. Over de tweede ging het gerucht dat hij na de eerste exit poll al wilde opstappen. En hij zou opvallend weinig voorkeursstemmen hebben gekregen. In deze aflevering hoor je een aantal VVD-leden, Dilan Yeşilgöz (VVD), Geert Wilders (PVV), Frans Timmermans (GL-PvdA), Lilian Marijnissen (SP). Deze aflevering is gemaakt door Leendert Beekman, Mats Akkerman en Mark Beekhuis.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkenning is pas twee dagen bezig, maar lijkt nu al behoorlijk vast te zitten. Een uitdaging dus voor de verkenner Ronald Plasterk, die vandaag zes midden tot kleinere partijen ontving. Met politiek verslaggever Mats Akkerman en Anne Bos, onderzoeker bij het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis van de Radboud Universiteit.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verkenner Ronald Plasterk heeft zijn eerste gespreksronde erop zitten. Hij ontving vandaag achtereenvolgens PVV, GroenLinks-PvdA, VVD en NSC. Geert Wilders herhaalde zijn droomcoalitie: PVV, NSC, BBB én VVD. Maar die laatste partij wil een PVV-kabinet alleen gedogen, hoorden we nogmaals van VVD-leider Dilan Yeşilgöz. De achterban is verdeeld over wel of niet samenwerken met de PVV: de partij praat daar vanavond over, op een ingelaste ledenbijeenkomst. Met VVD-lid - en voorstander van een samenwerking de PVV - Paul Slettenhaar en politiek verslaggever Mats Akkerman.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oud-PvdA-minister Ronald Plasterk is officieel benoemd als verkenner. De nieuwe verkenner twijfelde geen moment toen PVV-leider Wilders hem vroeg. Ondanks de vele positieve reacties was niet iedereen het eens met zijn aanstelling. We praten erover met politiek verslaggever Mats Akkerman.See omnystudio.com/listener for privacy information.

PVV-Leider Geert Wilders draagt oud-PvdA-minister Ronald Plasterk voor als de nieuwe verkenner. PVV-senator Gom van Strien legde nog vóór het eerste gesprek zijn opdracht neer, na beschuldigingen van fraude. Nou, een gedroomde start van de formatie is dat zeker niet... We praten erover met politiek verslaggever Mats Akkerman en oud-informateur en VVD-prominent Uri Rosenthal.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Leendert Beekman, Mats Akkerman en Mark Beekhuis proberen chocola te maken van de situatie na de verkiezingen. De formatie is nog niet eens echt begonnen, en Dilan Yeşilgöz neemt al een verrassende afslag. Haar VVD, de derde partij van het land, zal niet deelnemen aan de regering. Je kunt ook zeggen dat Yeşilgöz zich netjes aan een verkiezingsbelofte houdt. Zij zou niet dienen in een regering onder premier Wilders. En een kabinet onder zijn leiding ligt wel erg voor de hand, gezien de verkiezingsuitslag. Bovendien wilde de Tweede Kamer deze keer een verkenner die wat verder van de dagelijkse politiek afstaat. Omdat het de vorige keer zo enorm uit de hand liep, met verkenners die meteen al begonnen te formeren. De verkenner die de PVV naar voren schuift is Eerste Kamerlid Gom van Strien. De chocola wordt vast niet zo heet gegeten als hij wordt opgediend.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De PVV van Geert Wilders heeft de verkiezingen gewonnen en vierde dag vandaag uitbundig, in een fractievergadering met twee keer zoveel mensen als de vorige. De partij verdubbelt, naar wat vooralsnog lijkt op 37 zetels. Bij de fractiekamers van GroenLinks-PvdA en de VDD hing een minder gelaten sfeer. Politiek verslaggevers Leendert Beekman en Mats Akkerman haalden de reacties op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kiezer heeft gesproken. Maar wat heeft-ie gezegd? En wat is het antwoord? Een extra aflevering van onze politieke podcast. BNR's politiek verslaggevers duiden de verkiezingsuitslag. Met bijdragen van verslaggevers die bij de uitslagenavonden van de politieke partijen waren. Een enkeling kwam in een feestje terecht. De meesten zagen vooral aangeslagen, en zelfs boze, partijleden. In deze aflevering hoor je BNR-verslaggevers Jari de Jong, Michal van der Toorn, Jigal Krant, Sam van Zuilen en Martijn de Rijk. Deze aflevering is gemaakt door Mats Akkerman, Leendert Beekman en Mark Beekhuis.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De komende maanden gaat politiek Den Haag voor het eerst in 13 jaar proberen een kabinet te vormen zónder Mark Rutte. Met de laatste peilingen, zal ook de samenstelling van de Tweede Kamer drastisch veranderen. Zal dat anders gaan, zonder Rutte? Met -alsnog- een nieuwe bestuurscultuur? Of maakt het vertrek van één poppetje uiteindelijk toch niet zoveel uit? Met voormalig Kamervoorzitter (en PvdA'er) Gerdi Verbeet en debatdeskundige Donatello Piras.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan in gesprek met de laatste kandidaat in onze serie over de nummers twee op de kieslijsten. De hekkensluiter is de nummer twee van de partij die nu nog de grootste is in Den Haag: de VVD. Bij ons is de nummer twee van de partij én huidig fractievoorzitter Sophie Hermans. En ook onze politiek verslaggever Leendert Beekman is aangeschoven.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe moet de bv Nederland verder? Die vraag ligt voor in het BNR Ondernemersdebat, onderverdeeld in vier thema's: arbeidsmarkt, fiscaliteit, duurzaamheid en regeldruk. Daarnaast stellen ceo's van Nederlandse bedrijven een vraag aan de politici. Aan het debat doen mee: Eddy van Hijum (NSC) Eelco Heinen (VVD) Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) Mona Keijzer (BBB) Laurens Dassen (Volt) De BNR Verkiezingsdebatten In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november organiseert BNR acht verkiezingsdebatten, over specifieke thema's. De debatten worden uitgezonden op BNR en zijn daarna te beluisteren op www.bnr.nl en je eigen podcastapp.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zeven op de tien werknemers werkt in het mkb. Reden genoeg om er voorzichtig op te zijn. De belastingen moeten daarom niet omhoog. En de stapeling van duurzaamheidsmaatregelen zijn problematisch, zegt de nummer 2 van de BBB, Mona Keijzer. Het idee van Pieter Omtzigt om een kabinet van vakministers te vormen, vindt Mona Keijzer (BBB) niet zo interessant. Je hebt een toren vol deskundige ambtenaren waar je op kunt leunen. En wat moet je met een jurist op het ministerie van Justitie, als dat een arbeidsmarktjurist is? Of een chirurg op Volksgezondheid, als het om ouderenzorg gaat. Keijzer reageert ook op ander nieuws van vandaag. De Raad van State heeft kritiek op het plan van minister De Jonge om de middenhuur te reguleren. Dat zou de doelgroep nauwelijks helpen, omdat het ertoe leidt dat huiseigenaren geen brood meer zien in de verhuur en hun panden zullen verkopen. BBB deelt deze kritiek.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nog twee dagen te gaan tot de verkiezingen. Dus worden de laatste sprintjes ingezet door partijen. Waar staan we nu? Dat bespreken we met onze Campagnekijkers: twee mensen met verstand van campagne voeren. Die ons vertellen wat ze zien gebeuren, en wat dat betekent. En dat zijn: Jurjen van den Bergh van De Goede Zaak, en Bianca Pander van BKB!See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is autorijden straks nog wel betaalbaar? Gaan we rekeningrijden? Moet de asfaltmachine weer aan en gaan we nog terug naar 130 km/h overdag? Het zijn vragen waar vier politieke partijen antwoord op moeten geven in Het Nationale Autodebat in Bunnik bij de Bovag onder leiding van Meindert Schut en Wouter Karssen. Aan het debat doen mee: Habtamu de Hoop (GroenLinks-PvdA) Aukje de Vries (VVD) Tjebbe van Oostenbruggen (NSC) Faissal Boulakjar (D66) De BNR Verkiezingsdebatten In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november organiseert BNR acht verkiezingsdebatten, over specifieke thema's. De debatten worden uitgezonden op BNR en zijn daarna te beluisteren op www.bnr.nl en je eigen podcastapp. Overzicht debatten en uitzenddatums: Het Nationale Arbeidsmarktdebat, 31-10-2023 om 19.00 Het BNR Woondebat, 02-11-2023 om 19.00 Het BNR Financedebat, 09-11-2023 om 19.00 Het BNR Energiedebat, 14-11-2023 om 19.00 Het BNR Bedrijvendebat, 15-11-2023 om 19.00 Het BNR Buitenlanddebat, 16-11-2023 om 15.00 Het Nationale Autodebat, 17-11-2023 om 15.00 Het BNR Ondernemersdebat, 21-11-2023 om 09.00 See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verkiezingen zijn een ideeënstrijd. Normaal gesproken wel, toch. Partijen moeten antwoord geven op de vraag hoe zij de samenleving willen inrichten. Maar met de komst van NSC werd alles anders, ziet Leendert. Pieter Omtzigt stuurt aan op een zo veel mogelijk gedepolitiseerde politiek.Daarmee zit hij dicht bij de VVD, die ook vooral wil praten over de praktische problemen waar de mensen nú mee zitten, in plaats van over vergezichten en stippen op de horizon. Verder proberen Mats, Leendert en Mark alvast te kwartetten om een coalitie te vormen. Maar zullen vier partijen wel genoeg zijn voor de vorming van een regering? In deze aflevering hoor je Laurens Dassen (Volt), Eddy van Hijum (NSC), Pieter Omtzigt (NSC) en Dilan Yeşilgöz (VVD). Deze aflevering is gemaakt door Leendert Beekman, Mats Akkerman en Mark Beekhuis. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nog een kleine week tot de verkiezingen en partijen zetten alles op alles voor de laatste zetels. Zo ook D66 die in de laatste peilingen een bescheiden stijgende lijn laten zien. Toch levert de partij ten opzichte van de vorige verkiezingen nog steeds flink in. Lijsttrekker Rob Jetten hoopt op centrumlinkse samenwerking, want een uiterst rechts kabinet wil hij voorkomen. Ook met politiek verslaggever Mats Akkerman.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Moet Nederland Israël steunen op de huidige manier zodat Hamas verslagen kan worden? Hoe zorgen we ervoor dat Poetin niet wint in Oekraïne? En welke hervormingen zijn er nodig binnen de Europese Unie? Allemaal vragen die aan bod komen in het BNR Buitenlanddebat 2023 vanaf de Campus Den Haag van de Universiteit Leiden. Het debat staat onder leiding van Bernard Hammelburg met Geert Jan Hahn als gangmaker. Aan het debat doen mee: Ruben Brekelmans (VVD) Kati Piri (GL-PvdA) Caspar Veldkamp (NSC) Gijs Tuinman (BBB) Jan Paternotte (D66) De BNR Verkiezingsdebatten In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november organiseert BNR acht verkiezingsdebatten, over specifieke thema's. De debatten worden uitgezonden op BNR en zijn daarna te beluisteren op www.bnr.nl en je eigen podcastapp. Overzicht debatten en uitzenddatums: Het Nationale Arbeidsmarktdebat, 31-10-2023 om 19.00 Het BNR Woondebat, 02-11-2023 om 19.00 Het BNR Financedebat, 09-11-2023 om 19.00 Het BNR Energiedebat, 14-11-2023 om 19.00 Het BNR Bedrijvendebat, 15-11-2023 om 19.00 Het BNR Buitenlanddebat, 16-11-2023 om 15.00 Het Nationale Autodebat, 17-11-2023 om 15.00 Het BNR Ondernemersdebat, 21-11-2023 om 09.00 See omnystudio.com/listener for privacy information.

Welke waarde hecht Nederland nou écht aan zijn bedrijven? Zijn ze slechts noodzakelijke onderdelen van de economie, of een essentiële factor voor het succes van ons land? En wat moet de overheid dus wel of juist niet voor ze doen? Over die vragen debatteren 5 politieke partijen, onder leiding van Liesbeth Staats. Zo'n 60 procent van de ondernemers vindt het vestigingsklimaat voor ondernemers verslechterd. Dat stelt Ingrid Thijssen van VNO-NCW in het BNR Bedrijvendebat. Alle deelnemende partijen zijn het erover eens: er moet meer duidelijkheid komen voor bedrijven, onder meer rondom duurzaamheidsregels. De vijf partijen debatteren verder over of, en zo ja: hoe, Nederland iets moet doen aan het verbeteren van het vestigingsklimaat. Dat ondernemers dat vestigingsklimaat ervaren als verslechterd, heeft volgens Tom van der Lee, kandidaat-Kamerlid voor GroenLinks-PvdA, 'weinig met fiscaliteit' te maken. Hoewel zijn partij grote vervuilers en bedrijven die veel winst maken zwaarder wil belasten, is GroenLinks-PvdA volgens hem ook 'kampioen lastenverlichting'. Hij doelt hiermee op het verlagen van de lasten op arbeid en inkomen. Over het belang van het bieden van meer duidelijkheid zijn alle politici in het BNR Bedrijvendebat het eens. Maar het helpt daarbij niet als ambities steeds worden bijgesteld, stelt kandidaat-Kamerlid voor NSC Eddy van Hijum, doelend op de duurzaamheidsplannen van GroenLinks-PvdA. 'Daardoor raakt het 'investeringspad' van bedrijven volgens hem 'verstoord'. D66'er Hans Vijlbrief ziet heil in een akkoord met het bedrijfsleven, over de grote transities 'waar we met z'n allen door moeten.' Hoewel demissionair VVD-minister Van der Wal naar eigen zeggen 'niet zo' van de akkoorden is, denkt ze dat een ondernemersakkoord op gebied van deze thema's, zoals duurzaamheid, wel kan zorgen voor langdurige zekerheid. Een heikel punt is daarnaast dat we er volgens Van Hijum meester in zijn om 'onder Europese regelgeving, nationale koppen te zetten.' Zo benadrukt hij dat er op gebied van klimaatbeleid een 'strak Europees schema' is afgesproken, waarin duidelijke doelstellingen staan, ook met betrekking tot de verantwoordelijkheid van bedrijven hierin. Kandidaat-Kamerlid voor de BBB Mona Keijzer is het daar helemaal mee eens. Ze voegt toe dat veel regelgeving voortkomt uit wantrouwen in de ondernemer, waarbij ze de rapportageverplichting aanhaalt. En dat terwijl ondernemingen 'het beste' voor hun personeel en omgeving willen, benadrukt ze. Volgens Van der Wal is voor het herstellen van vertrouwen vooral ook belangrijk om dat vertrouwen ook uit te spreken in ondernemers. 'Dat is de afgelopen jaren onvoldoende gebeurd', zegt zij. Haar partij was de afgelopen dertien jaar de grootste, maar Van der Wal benadrukt dat de VVD dertien jaar lang heeft samengewerkt met 'heel veel andere partijen.' Ook Keijzer zegt: 'Wat meer liefde voor de ondernemer, dat is wat heel erg nodig is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zijn op stoom met onze reeks in The Daily Move waarin we nummers 2 van de partijen te gast hebben. De nummer 2 van vandaag is maakte zich hard voor de gedupeerden van de aardbevingsschade in Groningen: Sandra Beckerman van de SP.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Energiezekerheid is niet meer vanzelfsprekend. De oorlog in Oekraïne drukt ons hard met de neus op dat feit. Tegelijkertijd vraagt de energietransitie heel veel van ons. We gaan van het gas af, maar waar halen we het vandaan zolang we het nog nodig hebben? En welke rol kan de Noordzee spelen in onze toekomstige energievoorziening? Wat moet de politiek doen om die kwesties te stroomlijnen? Daarover debatteren 5 politieke partijen, onder leiding van Liesbeth Staats. Om iedereen mee te krijgen in de energietransitie zijn er 'heel veel knoppen waar we aan moeten draaien', stelt CDA-Kamerlid Derk Boswijk tijdens het Energiedebat, waaraan vijf kandidaat-Kamerleden meedoen. Een van deze knoppen is wat hem betreft het afbouwen van de salderingsregeling. Dat is een regeling waarbij mensen met zonnepanelen de energieoverschotten kunnen leveren aan het net, en de energie voor een voordelige prijs weer teruggeleverd krijgen wanneer dat nodig is. Die regeling heeft de afgelopen jaren goed gewerkt, stelt Boswijk, maar 'inmiddels zijn we op een punt gekomen dat we ten onder gaan aan ons eigen succes.' Ook de andere kandidaat-Kamerleden benadrukken dat het belangrijk is dat iedereen mee kan komen in de energietransitie, waaronder kandidaat-Kamerlid voor Nieuw Sociaal Contract (NSC) Wytske Postma. Een maatregel die zij hiervoor wil treffen is het goedkoper maken van de eerste duizend kuub gas voor huishoudens. Ook wil ze isolatie voor huurwoningen gaan betalen. Over waar het geld vandaan moet komen verschillen de partijen van mening. Zo wil GroenLinks-PvdA vooral dat vermogende mensen meer belasting gaan betalen. 'We doen een verschuiving in lasten om in de sociale kant van de energietransitie veel meer te kunnen investeren.' De Noordzee wordt de komende jaren de energiecentrale van Nederland, stelt Talitha Koek, chef duurzaamheid bij denktank de Argumentenfabriek, die bij het Energiedebat optreedt als expert. Maar waar Nieuw Sociaal Contract (NSC) stelt dat de bouw van windmolens op de Noordzee ‘natuurversterkend’ kan werken, daar vindt de BBB de geplande toename van het aantal windmolens ‘onverantwoord’. En daar komt het veiligheidsvraagstuk nog bij, benadrukte het CDA. Alle partijen zijn het erover eens dat het overvolle stroomnet een probleem is dat moet worden aangepakt. Zelfs over de oplossingen is veel eensgezindheid. Twee uitzonderingen: de rol van de overheid, en, hoe kan het ook anders: kernenergie. De BBB pleit voor nationale regie op dit gebied. Een zogenoemde 'rijkscoördinator' moet volgens kandidaat-Kamerlid Cor Pierik uitkomst bieden. 'We willen meer regie op de energiemarkt, en vooral op de distributie van die energie. Een rijkscoördinator zou dat kunnen gaan stroomlijnen. Pierik stelt dat er een soort stroomschema moet komen, als het gaat om de prioritering van de energiedistributie. 'Een soort spoorboekje.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zijn op stoom met onze reeks in The Daily Move waarin we nummers 2 van de partijen te gast hebben. De nummer 2 van vandaag is mede-oprichter van de partij en op dit moment nog de fractievoorzitter in de Eerste Kamer: Annabel Nanninga van JA21.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De komende weken, tot aan de verkiezingen, hoor je elke maandag de Campagnekijkers. Twee mensen met verstand van campagne voeren, vertellen ons wat ze zien gebeuren. En wat het betekent. En dat zijn Jurjen van den Bergh van De Goede Zaak en Bianca Pander van BKB.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De campagne is eindelijk écht begonnen. Nadat er in het begin vooral gezocht werd naar overeenstemming, zien we nu ook confrontaties. Daarbij wordt ook de eerder bijna onaantastbare Pieter Omtzigt niet langer ontzien. En zien we bij GroenLinks-PvdA zelfs een nieuwe strategie. En we spreken de mensen achter de stemhulp van BNR en de stichting Open Politiek. Die vind je op bnr.nl/openverkiezingen. We testen hem met de stelling: Flevoland moet weer onder water gezet worden. Vandaag hoor je Dilan Yeşilgöz (VVD), Mona Keijzer (BBB), Nicolien van Vroonhove (NSC), Jullian Verbeek (BNR), Floris Hoogenboom (stichting Open Politiek) Deze aflevering is gemaakt door Mats Akkerman, Leendert Beekman en Mark BeekhuisSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De financiële sector ligt in Nederland onder een vergrootglas en wordt nogal eens gezien als een probleem. Is dat terecht, of moet de sector juist veel meer worden beschouwd als belangrijk onderdeel van de oplossing voor uitdagingen waar we mee geconfronteerd worden? Daarover debatteren vijf politieke partijen, onder leiding Diana Matroos. Volgens Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) moet durfkapitaal - venture capital - een grotere rol spelen bij het aanzwengelen van de duurzame transitie, en daarbij moet het midden- en kleinbedrijf (mkb) niet worden vergeten. Dat stelt hij in het BNR Financedebat. De financiële sector heeft sinds de financiële crisis van 2008/2009 te maken met veel nieuwe regelgeving, bijvoorbeeld de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. De aanpak hiervan zou onvoldoende effectief zijn, maar kost wel veel geld en mankracht. 'De balans is zoek', stelt Van Hijum (NSC). Het Nederlandse vestigingsklimaat is de afgelopen jaren flink veranderd nadat verschillende grote bedrijven besloten hun hoofdkantoor in het buitenland te vestigen. 'We moeten stoppen met vingerwijzen'. Tom van der Lee van GroenLinks-PvdA kan zich niet vinden in de woorden van zijn collega. 'Ik erger me er altijd aan als een VVD’er zegt dat er dingen kapotgaan. Als we kijken naar de toeslagenaffaire of de bevingsschade in Groningen dan zijn dat zaken waar de VVD primair verantwoordelijk voor is', bepleit hij. Maar volgens Inge van Dijk (CDA) hebben banken wel een hele belangrijke rol spelen als het gaat om het financieel weerbaar maken van mensen. 'Banken hebben een geweldige expertise om mensen te helpen.' Eddy van Hijum (NSC) ziet een rol weggelegd voor de pensioensector als het gaat het financieren van de nieuwe woningvoorraad. Hijum in het BNR Financedebat. 'Vaak kijken we naar financieel rendement, maar we zouden ook naar het maatschappelijk rendement kunnen kijken. Dat we de woonzekerheid van de oudere generatie ook als een belangrijke opdracht zien', stelt hij in BNR Financedebat. Volgens Inge van Dijk (CDA) kunnen banken wel een hele belangrijke rol spelen als het gaat om het financieel weerbaar maken van mensen. 'Banken hebben een geweldige expertise om mensen te helpen.' Het draait ook volgens Van Dijk niet alleen maar om die bijdrage van banken, het gaat om een samenwerking met de politiek. 'Als een bank een hypotheek versterkt moet iemand voldoen aan allerlei voorwaarden en wordt gekeken naar het inkomen. Maar zodra iemand geen hypotheek krijgt, kan die persoon voor veel meer geld per maand wel een huis huren. En daar kijkt niemand naar', stelt Van Dijk. 'Daar kan de bank niks aan doen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze laatste weken voor de verkiezingen spreken we met de nummers 2 van de kieslijsten. De nummer 2 van vandaag sluit aan in een rijtje van vertrekkende nummers 2: eerder vertrokken Pieter Omtzigt en Mona Keijzer bij het CDA. De nieuwe nummer 2 van de partij, Eline Vedder, is dat niet van plan, vertelt ze vandaag in de podcast. Ook met politiek verslaggever Mats Akkerman. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze laatste weken voor de verkiezingen spreken we met de nummers 2 van de kieslijsten. De nummer 2 van vandaag heeft er al een drukke dagje opzitten: als financiële man van de ChristenUnie kreeg hij vanmorgen de doorrekening van het CPB terug. Met vandaag Pieter Grinwis (ChristenUnie) en politiek verslaggever Leendert Beekman.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De komende weken spreken we met de nummers twee van kieslijsten. Deze dinsdag is het de beurt aan de runner-up van D66, Jan Paternotte. We spreken hem én onze politiek verslaggever Leendert Beekman.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tot aan de verkiezingen op 22 november hoor je hier elke maandag onze rubriek Campagnekijkers. Twee mensen met verstand van campagne voeren vertellen ons wat ze zien gebeuren en hoe dat de publieke opinie beïnvloedt. Met Jurjen van den Bergh van De Goede Zaak en Bianca Pander van BKB | Het Campagnebureau. See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zien de partijleiders nog nauwelijks canvassen en flyeren. Maar in de media is de campagne losgebarsten. Met goede gesprekken, interessante debatten en stevige interviews. Hoe staan de partijen er voor, aan het einde van deze eerste campagneweek? Zoek je meer politieke podcasts, in de aanloop naar de verkiezingen? Gesprekken met de lijsttrekkers hoor je in BNR's Big Five Doorrekeningen van de verkiezingsprogramma's hoor je in …én gratis bier voor iedereen En de acht verkiezingsdebatten van BNR hoor je via BNR Verkiezingsdebatten Vandaag hoor je Dilan Yeşilgöz (VVD) en Reinier van Lanschot (VOLT) Deze aflevering is gemaakt door Leendert Beekman, Mats Akkerman en Mark BeekhuisSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland heeft dit jaar een tekort van 400.000 woningen. Welke kant moeten we op met de woningmarkt? Daarover debatteren 5 politieke partijen, onder leiding van Liesbeth Staats. Om wonen weer voor iedereen betaalbaar te maken is het onder meer belangrijk om de huurprijsbescherming verder uit te breiden. Daarvoor pleiten Pieter Grinwis van de ChristenUnie, Nicolien van Vroonhoven van NSC, Julian Bushoff van GroenLinks-PvdA en D66-Kamerlid Jan Paternotte in het BNR Woondebat. Volgens Paternotte staan investeerders bovendien helemaal niet vijandig tegen het verder beperken van de huren in de vrije sector, maar hebben zij vooral behoefte aan duidelijkheid. VVD-Kamerlid Peter de Groot is het er stellig mee oneens. 'Het feit is dat alleen al door de aankondiging van deze regulering investeerders liever in het buitenland investeren. Door de aankondiging zijn er gewoon heel veel huurwoningen die nu al van de markt verdwijnen doordat ze verkocht worden.' 'Tochtkorting' en arbeidsmigratie Om meer druk op particuliere verhuurders te zetten om hun woningen te verduurzamen pleit Bushoff van GroenLinks-PvdA in het Woondebat voor 'dwingendere maatregelen' in de vorm van een zogeheten 'tochtkorting'. Het oplossen van de wooncrisis moet volgens Bushoff niet worden overaten gelaten aan de markt, maar de overheid moet een grotere rol pakken bij het realiseren van meer woningen. Maar ook in het beperken van de arbeidsmigratie ligt een belangrijke oplossing, denkt Nicolien van Vroonhoven van Nieuw Sociaal Contract (NSC). 'Dat betekent dat je moet sleutelen aan de studiemigratie en de arbeidsmigratie.' Leefbaarheid Woningbouwcorporaties moeten meer ruimte krijgen om de leefbaarheid in kwetsbare wijken te verbeteren, zegt Pieter Grinwis van de ChristenUnie. 'En als het woningaanbod eenzijdig is, als het goedkoop is, moet je daar meer duurdere woningen toevoegen.' Volgens D66-Kamerlid Jan Paternotte is ook een grote rol weggelegd voor de voorzieningen in wijken, buurten en dorpen. Sportclubs, bibliotheken en goede scholen zijn volgens hem cruciaal voor de leefbaarheid, 'en die voorzieningen staan op dit moment enorm onder druk.' Met een 'vitaliteitsfonds' moeten gemeenten voldoende middelen krijgen om die voorzieningen overeind te houden, en dat zou volgens de D66'er 'best wel een paar honderd miljoen' mogen kosten. De BNR Verkiezingsdebatten In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november organiseert BNR acht verkiezingsdebatten, over specifieke thema's. De debatten worden uitgezonden op BNR en zijn daarna te beluisteren op www.bnr.nl en je eigen podcastapp. Overzicht debatten en uitzenddatums: Het Nationale Arbeidsmarktdebat, 31-10-2023 om 19.00 Het BNR Woondebat, 02-11-2023 om 19.00 Het BNR Financedebat, 09-11-2023 om 19.00 Het BNR Energiedebat, 14-11-2023 om 19.00 Het BNR Bedrijvendebat, 15-11-2023 om 19.00 Het BNR Buitenlanddebat, 16-11-2023 om 15.00 Het Nationale Autodebat, 17-11-2023 om 15.00 Het BNR Ondernemersdebat, 21-11-2023 om 09.00 See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze weken spreken we met de nummers twee van de kieslijsten. Wat drijft hen en waarvoor gaan ze zich na de verkiezingen inzetten? Met vandaag: Ines Kostić (PvdD)See omnystudio.com/listener for privacy information.

De komende weken spreken we met de nummers twee van de kieslijsten. Wat drijft hen en waarvoor gaan ze zich na de verkiezingen inzetten? Met vandaag: PVV-Kamerlid Fleur Agema See omnystudio.com/listener for privacy information.

De krapte op de arbeidsmarkt dreigt de Nederlandse economie lam te leggen. Hoe voorkomen we dat? Wat is de juiste balans tussen 'vast' en 'flex' en hoe zorgen we dat werken meer gaat lonen? En is arbeidsmigratie een probleem, of een belangrijk deel van de oplossing? Daarover debatteren vijf politieke partijen, onder leiding van Liesbeth Staats, in Het Nationale Arbeidsmarktdebat. Krapte Hoe groot de gevolgen van de krapte op de arbeidsmarkt ook zijn, nieuw zijn ze allerminst. 'We kenden de gevolgen al en de belangrijkste oorzaak is toch écht de vergrijzing die pas in 2050 de piek zal bereiken. Daarna zal hij geleidelijk afnemen', voorspelt hoogleraar Arbeidsmarkt Ton Wilthagen, die bij het debat optrad als expert die de onderwerpen inleidt. Volgens Wilthagen gaat die vergrijzing ook gepaard met ontgroening, wat betekent dat groepen jongeren de komende tijd kleiner zullen worden. Daardoor wordt de druk op de arbeidsmarkt de komende tijd alleen maar groter. En niet alleen de arbeidsmarkt komt verder onder druk te staan, Wilthagen vreest dat de druk op alle maatschappelijke domeinen zal worden vergroot. 'Dat betekent dat we meer mensen nodig hebben op de arbeidsmarkt en bijvoorbeeld moeten kijken of we onze arbeidstijd kunnen uitbreiden.' Meer werken is de oplossing voor de krapte, daarover zijn partijen als de VVD, GroenLinks-PvdA en D66 het grotendeels eens, blijkt uit het debat. Maar over de manier waarop dat kan worden verwezenlijkt, denken de partijen zeer verschillend. Loon naar werken Als het aan de ChristenUnie ligt, wordt het minimumloon verhoogd naar 18 euro per uur. 'Dat gaat dan wel gepaard met een compleet nieuw belastingstelsel', legt CU-Kamerlid Don Ceder uit tijdens het debat. 'We schrappen alle toeslagen en regelingen en zorgen dat we een veel eenvoudiger, simpeler belastingstelsel hebben dat rechtvaardiger is.' De meeste andere partijen reageren kritisch op het plan. Tjebbe van Oostenbruggen van Nieuw Sociaal Contract (NSC): 'Je kan de toeslagen niet afschaffen en tegelijkertijd het loon verschrikkelijk omhoog gooien. Dan leg je het allemaal bij de werkgevers neer en dat moeten we niet doen'. Maar Van Oostenbruggen stelt ook dat niet andersom kan, door de arbeidskorting enorm op te plussen. 'Dat zijn allemaal dingen die onbetaalbaar zijn en die door slimme mensen moeten worden uitgedacht.' Arbeidsmigratie Van Oostenbruggen maakt tijdens het debat duidelijk dat het aantal arbeidsmigranten dat jaarlijks naar Nederland komt volgens NSC 'veel te hoog' is. De partij van lijsttrekker Pieter Omtzigt wil daarom een 'cap' invoeren, die ervoor moet zorgen dat per jaar nog maar maximaal vijftigduizend arbeidsmigranten worden toegelaten. Anne-Marijke Podt van D66 noemt dat getal tij 'nergens op gebaseerd'. De BNR Verkiezingsdebatten In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november organiseert BNR acht verkiezingsdebatten, over specifieke thema's. De debatten worden uitgezonden op BNR en zijn daarna te beluisteren op www.bnr.nl en je eigen podcastapp. Overzicht debatten en uitzenddatums: Het Nationale Arbeidsmarktdebat, 31-10-2023 om 19.00 Het BNR Woondebat, 02-11-2023 om 19.00 Het BNR Financedebat, 09-11-2023 om 19.00 Het BNR Energiedebat, 14-11-2023 om 19.00 Het BNR Bedrijvendebat, 15-11-2023 om 19.00 Het BNR Buitenlanddebat, 16-11-2023 om 15.00 Het Nationale Autodebat, 17-11-2023 om 15.00 Het BNR Ondernemersdebat, 21-11-2023 om 09.00 See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het integriteitsonderzoek naar oud-Kamervoorzitter Khadija Arib is afgerond. De Tweede Kamer heeft dinsdagmiddag een samenvatting van het rapport gekregen. Conclusie: 16 van de 17 klachten over een onveilige werkomgeving worden ondersteund. We bespreken het met politiek verslaggever Leendert Beekman en Rob van Eijbergen, hoogleraar Integriteit aan de VU.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tot aan de verkiezingen op 22 november hoor je hier elke maandag onze nieuwe rubriek: campagnekijkers. Twee mensen met verstand van campagne voeren, vertellen ons wat ze zien gebeuren en hoe dat de publieke opinie beïnvloedt. Met Jurjen van den Bergh van De Goede Zaak en Bianca Pander van BKB | Het Campagnebureau. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Leendert ergert zich een beetje. Als je meedoet in de Champions League van de Nederlandse politiek, dan moet je je daar ook naar gedragen. Dan kun je niet steeds komen aanzetten met het verhaal dat je partij nog maar net is opgericht. En moet je kritische vragen van journalisten verwachten. Dus geen smoesjes of jij-bakken meer. Onder de nieuwe partijleider, Stephan van Baarle, lijkt DENK terug te gaan naar de felle toon van de begindagen. De vorige partijleider, Farid Azarkan, die zijn partij wat kalmeerde, lijkt daar niet onverdeeld gelukkig mee. Er zijn idioot veel verkiezingsdebatten, signaleert Mark. Als je ze allemaal wilt volgen, heb je daar een dagtaak aan. Op de laatste dag voor het verkiezingsreces voerden Salima Belhaj en Ruben Brekelmans een emotioneel en zeer fel debat over de evacuatie uit Afghanistan. Als toegift hoor je Pieter Omtzigt over de grondwetsherziening van 1848. Een minicollege van tien minuten. Over een Leidse hoogleraar, zegt Leendert. Afkomstig uit Zwolle, vult Omtzigt aan. Vandaag hoor je Salima Belhaj (D66), Ruben Brekelmans (VVD), Eddy van Hijum (NSC), Farid Azarkan (DENK), Pieter Omtzigt (NSC) Deze aflevering is gemaakt door Leendert Beekman, Mats Akkerman en Mark Beekhuis See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het wordt nachtwerk in de Tweede Kamer, want het is de laatste vergaderdag voor het verkiezingsreces. Een dag die in het teken staat van rondrennende Kamerleden, korte debatten en heel veel stemmen.Politiek verslaggever Mats Akkerman volgt deze laatste vergaderdag en sprak met Kamerleden die na de verkiezingen niet meer terugkeren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet was in coronatijd teveel bezig met de kortetermijnstrategie en had te weinig oog voor het grotere overzicht. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid in het derde en laatste omvangrijke rapport naar de coronacrisis. Politiek verslaggever Mats Akkerman sprak met OVV-voorzitter Chris van Dam en PVV-Kamerlid Fleur Agema reageert op het rapport. See omnystudio.com/listener for privacy information.