Season 39 · Episode 5
ئیرمیا ٤: ١ - ٦: ٣٠
گەنجینەکانی دانایی · Dr. J. Vernon McGee
April 5, 202523m 36s
Audio is streamed directly from the publisher (podcasts.captivate.fm) as published in their RSS feed. Play Podcasts does not host this file. Rights-holders can request removal through the copyright & takedown page.
Show Notes
ئیرمیا ٤: ١ - ٦: ٣٠
- 1یەزدان دەفەرموێت: «ئەی ئیسرائیل، ئەگەر گەڕایتەوە،
- بگەڕێوە لای من.
- ئەگەر بتە قێزەونەکانت لەبەردەمم لابدەی،
- گومڕا نابیت،
- 2ئەگەر بە ڕاستی و دادپەروەری و ڕاستودروستییەوە
- سوێند بخۆیت: ”بە یەزدانی زیندوو،“
- ئەوسا نەتەوەکان بەو بەرەکەتدار دەبن و
- شانازی بەوەوە دەکەن.»
- 3یەزدان ئەمە بە پیاوەکانی یەهودا و ئۆرشەلیم دەفەرموێت:
- «زەوی بەیارتان بکێڵن و
- لەناو دڕکوداڵدا مەچێنن.
- 4ئەی پیاوانی یەهودا و دانیشتووانی ئۆرشەلیم،
- خۆتان بۆ یەزدان خەتەنە بکەن،
- دڵتان خەتەنە بکەن،
- نەوەک تووڕەییم بجۆشێت و وەک ئاگر بسووتێنێت،
- لەبەر خراپی کردەوەکانتان،
- بسووتێنێت و کەس ناتوانێت بیکوژێنێتەوە.»
- 5«لە یەهودا ڕایبگەیەنن، لە ئۆرشەلیم دەنگتان ببیسترێت، بڵێن:
- ”لە خاکەکە فوو بە کەڕەنادا بکەن!“
- بە دەنگی بەرز بانگەواز بکەن و بڵێن: ”کۆببنەوە!
- با هەڵبێین بۆ شارە قەڵابەندەکان!“
- 6ئاڵا بەرز بکەنەوە بۆ چوونە سییۆن!
- خۆتان بدەنە پەنا! ڕامەوەستن!
- چونکە من لە باکوورەوە بەڵا دەهێنم،
- تێکشکانێکی گەورە.»
- 7شێر لە لانەکەیەوە هاتە دەرەوە،
- تێکشکێنەری نەتەوەکان بەڕێکەوت.
- لە شوێنەکەی خۆی هاتە دەرەوە
- بۆ ئەوەی خاکەکەت وێران بکات.
- شارۆچکەکانت کاول دەبن
- بێ ئاوەدانی دەبن.
- 8لەبەر ئەمە جلوبەرگی گوش لەبەر بکەن،
- لە خۆتان بدەن و واوەیلا بکەن،
- چونکە گڕی تووڕەیی یەزدان
- هێشتا دانەمرکاوەتەوە.
- 9یەزدان دەفەرموێت: «جا ئەوە دەبێت لەو ڕۆژەدا،
- پاشا و پیاوە گەورەکان جەرگبڕاو دەبن،
- کاهینەکان دەحەپەسێن و
- پێغەمبەرەکان واقیان وڕدەمێنێت.»
- 10جا گوتم: «ئای، ئەی یەزدانی باڵادەست، بێگومان ئەم گەلە و ئۆرشەلیمت بە تەواوی فریودا، فەرمووت: ”ئاشتیتان بۆ دەبێت،“ کەچی شمشێر گەیشتە گیانمان.»
- 11لەو کاتەدا بەم گەلە و بە ئۆرشەلیم دەگوترێت: «بای سووتێنەر لە گردۆڵکەکانی چۆڵەوانییەوە بەرەو گەلەکەم هەڵدەکات، نە بۆ شەن و نە بۆ جیاکردنەوە،
- 12بایەکی لەوە بەگوڕترە، لە منەوە دێت. ئێستاش من حوکمی خۆم بەسەریاندا ڕادەگەیەنم.»
- 13تەماشا بکەن! وەک هەورەکان سەردەکەوێت،
- گالیسکەکانی وەک گەردەلوولە،
- ئەسپەکانی لە هەڵۆ تیژڕەوترن.
- قوڕبەسەرمان، وێران کراین!
- 14ئەی ئۆرشەلیم، دڵت لە خراپە بشۆوە بۆ ئەوەی ڕزگارت بێت.
- هەتا کەی بیروڕا خراپەکانت لە ناوەڕاستت دەمێنێتەوە؟
- 15دەنگێک لە دانەوە ڕادەگەیەنێت،
- کارەسات لە شاخەکانی ئەفرایمەوە دەبیسترێت.
- 16«نەتەوەکان ئاگادار بکەنەوە،
- با خەڵکی ئۆرشەلیم بیبیستن:
- ”ئابڵوقەدەران لە خاکێکی دوورەوە دێن،
- بەسەر شارەکانی یەهودا دەنگیان بەرز دەکەنەوە.
- 17لە چواردەوری وەک پاسەوانانی کێڵگەیان لێهاتووە،
- چونکە لە من یاخی بوون.“»
- ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.
- 18«ڕەفتار و کردەوەکانت
- ئەمەیان پێکردیت،
- ئەمە سزاکەتە،
- چەند تاڵە!
- چونکە گەیشتە دڵت.»
- 19ئەی ئازارم، ئەی ئازارم!
- من لەتاو ئێشم دەتوێمەوە.
- دڵم ژان دەکات!
- دڵەکوتێمە، بێدەنگ نابم،
- چونکە گوێم لە دەنگی کەڕەنا و نەعرەتەی جەنگ بوو.
- 20کارەسات لەدوای کارەسات دێت،
- هەموو خاکەکە وێران بوو.
- لەپڕ خێوەتەکانم وێران بوون،
- لە چرکەیەکدا پەناگاکانم.
- 21هەتا کەی ئاڵای جەنگ دەبینم و
- گوێم لە دەنگی کەڕەنا دەبێت؟
- 22«گەلەکەم گێلە و
- من ناناسێت.
- ئەوان کوڕی دەبەنگن،
- ئەوان تێنەگەیشتوون،
- ئەوان دانان بۆ کاری خراپە،
- بەڵام نازانن چۆن چاکە بکەن.»
- 23تەماشای زەویم کرد،
- بێ شێوە و بەتاڵ بوو،
- بەرەو ئاسمانیش،
- ڕووناکییەکەی نەمابوو.
- 24تەماشای چیاکانم کرد دەهەژان،
- هەموو گردەکانیش لەق بوون.
- 25تەماشام کرد، هیچ کەسێک دیار نەبوو،
- باڵندەکانی ئاسمانیش هەموو هەڵاتبوون،
- 26تەماشام کرد، باخەکان چۆڵەوانین و
- هەموو شارۆچکەکانی کاول بوون
- لەبەردەم یەزدان، لە ڕووی گڕی تووڕەییەکەی.
- 27سەبارەت بەمەش یەزدان بەم جۆرە دەفەرموێت:
- «هەموو زەوی وێران دەبێت،
- بەڵام بە تەواوی کۆتایی پێ ناهێنم.
- 28لەبەر ئەمە زەوی شیوەن دەگێڕێت،
- ئاسمانیش لە سەرەوە تاریک دادێت،
- لەبەر ئەوەی من قسەم کرد و پاشگەز نەبوومەوە،
- بڕیارم دا و بڕیارەکەم ناگۆڕم.»
- 29لە دەنگی سوار و تیرهاوێژ
- هەموو شارۆچکەکان ڕایانکرد.
- هەندێک چوونە ناو دارستانەکان،
- هەندێک سەرکەوتنە سەر بەردەکان.
- هەموو شارۆچکەکان بەجێهێڵراون،
- هیچ کەسێک تێیاندا نیشتەجێ نییە.
- 30تۆش ئەی نەتەوە وێرانەکە، چی دەکەیت؟
- بۆچی بەرگی ئاڵ لەبەر دەکەیت و
- خشڵی زێڕ بە خۆتەوە دەکەیت؟
- بۆچی بە کل چاوەکانت ڕەش دەکەیت؟
- بێهوودە خۆت جوان دەکەیت،
- لەبەرچاوی ئەوینداران کەوتووی،
- ئەوان داوای گیانت دەکەن.
- 31هاوارێکم بیست وەک هاواری ژنێکی ژانگرتوو بوو،
- لە ناخۆشیدا وەک یەکەم منداڵی بێت.
- دەنگی سییۆنی کچ هەنسک دەدات،
- دەست پان دەکاتەوە، دەڵێت:
- «وەی لە من! دەبوورێمەوە،
- گیانم لەبەر بکوژان دەردەچێت!»
ئیرمیا ٥
- 1«بەناو شەقامەکانی ئۆرشەلیمدا هاتوچۆ بکەن،
- ئێستا تەماشا بکەن و بزانن،
- لەناو گۆڕەپانەکانی بگەڕێن.
- ئەگەر یەکێکتان بینییەوە
- دادپەروەر بێت و بەدوای ڕاستیدا بگەڕێت،
- ئەوا من لەم شارە خۆشدەبم.
- 2هەرچەندە دەڵێن: ”بە یەزدانی زیندوو،“
- هێشتا بە درۆ سوێند دەخۆن.»
- 3ئەی یەزدان، ئایا چاوت بەدوای ڕاستیدا ناگەڕێت؟
- لێت دان بەڵام ئازاریان پێ نەگەیشت،
- تێکت شکاندن بەڵام ڕەتیانکردەوە تەمبێ بکرێن.
- ڕووی خۆیان لە بەرد ڕەقتر کرد،
- تۆبەکردنیان ڕەتکردەوە.
- 4بەڵام من گوتم: «ئەوانە هەژارن،
- نەزان بوون،
- چونکە ڕێگای یەزدان ناناسن و
- نازانن خودا داوای چییان لێ دەکات.
- 5کەواتە دەچمە لای گەورە پیاوان و
- قسەیان لەگەڵ دەکەم،
- بێگومان ئەوان ڕێگای یەزدان دەناسن و
- دەزانن خودا داوای چییان لێ دەکات.»
- بەڵام ئەوان پێکەوە نیریان شکاند،
- بەندیان پساند.
- 6لەبەر ئەوە لە دارستان شێر هێرشیان دەکاتە سەر،
- گورگی بیابان دەیانفەوتێنێت،
- پڵنگ لە دەوری شارۆچکەکانیان خۆی مات دەدات،
- تاکو ئەوەی لێی بێتە دەرەوە پارچەپارچەی بکات،
- چونکە یاخیبوونەکانیان زۆربوون،
- هەڵگەڕانەوەکانیان گەورە بوون.
- 7«بۆچی دەبێت لێت خۆشبم؟
- کوڕەکانت وازیان لێ هێنام و
- سوێند بەوە دەخۆن کە خودا نییە.
- کە تێرم کردن، داوێنپیسییان کرد،
- پاڵەپەستۆیانە بۆ ماڵی لەشفرۆش.
- 8بوون بە ئەسپی خورت و بە عیتە،
- هەریەکە بەسەر ژنی برادەرەکەیدا دەحیلێنێت.
- 9ئایا لەسەر ئەمە سزایان نەدەم؟
- ئایا من تۆڵە لە نەتەوەیەکی وەک ئەمە نەستێنمەوە؟»
- ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.
- 10«سەربکەونە سەر پەرژینی ڕەزەمێوەکان و تێکیان بدەن،
- بەڵام بە تەواوی مەیفەوتێنن.
- لقەکانی لێ بکەنەوە،
- چونکە هی یەزدان نین.
- 11بنەماڵەی ئیسرائیل و بنەماڵەی یەهودا
- بە تەواوی ناپاکییان لێکردم.»
- ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.
- 12درۆیان بە دەمی یەزدانەوە کرد،
- گوتیان، «ئەو هیچ ناکات!
- بەڵامان بەسەرنایەت،
- شمشێر و قاتوقڕی نابینین.
- 13پێغەمبەرەکان بوون بە هاژەی با،
- وشەکە لەواندا نییە،
- ئەوەی گوتیان بەسەریان دەهێنرێت.»
- 14لەبەر ئەوە یەزدانی پەروەردگاری سوپاسالار، ئەمە دەفەرموێت:
- «لەبەر ئەوەی ئەم گەلە ئەو قسانەیان کرد،
- ئەوەتا من وتەکانم لە دەمی تۆدا دەکەمە ئاگر،
- ئەم گەلەش دەکەم بە دار و دەیانخوات.»
- 15یەزدان دەفەرموێت: «ئەی بنەماڵەی ئیسرائیل،
- ئەوەتا من نەتەوەیەک لە دوورەوە دەهێنمە سەرتان،
- نەتەوەیەکی پتەو و دێرینە،
- نەتەوەیەکە زمانەکەیان نازانن،
- لە قسەکردنیان تێناگەن.
- 16تیردانەکەی وەک گۆڕی دەم کراوەیە،
- هەموو پاڵەوانن.
- 17دروێنە و نانت دەخوات،
- کوڕ و کچت دەخوات،
- مەڕ و مانگات دەخوات،
- مێو و هەنجیرت دەخوات.
- شارە قەڵابەندەکانت کە تۆ پشتت پێ بەستوون،
- بە شمشێر دەفەوتێنێت.»
- 18یەزدان دەفەرموێت: «هەروەها لەو ڕۆژانەدا، کۆتاییتان پێ ناهێنم.
- 19جا کە دەڵێن: ”لەبەر چی یەزدانی پەروەردگارمان هەموو ئەمەی پێکردین؟“ پێیان دەڵێیت: ”لەبەر ئەوەی وازتان لێ هێنام و لە خاکەکەتان خوداوەندە بێگانەکانتان پەرست، ئاوا دەبێت بێگانە پەرستی بکەن لە خاکێک کە هی ئێوە نییە.“
- 20«ئەمە بە بنەماڵەی یاقوب ڕابگەیەنن و
- با لەناو یەهودا ببیسترێت، بڵێن:
- 21ئەی گەلی گێل و بێ مێشک، ئێستا گوێ لەمە بگرن،
- ئەی ئەوانەی چاوتان هەیە و نابینن،
- گوێتان هەیە و نابیستن:
- 22ئایا لە من ناترسن؟»
- هەروەها یەزدان دەفەرموێت:
- «ئایا لەبەردەمی من نالەرزن؟
- من کە لمم بۆ دەریا کرد بە سنوور،
- بەربەستێکی هەتاهەتاییە و لێی تێناپەڕێت.
- شەپۆل خۆی پێدا دەدات و سەرکەوتوو نابێت،
- هاژەی دێت و تێناپەڕێت.
- 23بەڵام ئەم گەلە دڵێکی منجڕ و یاخی هەیە،
- لەڕێ لایاندا و ڕۆیشتن.
- 24لە دڵی خۆیاندا ناڵێن،
- ”ئێستا با لە یەزدانی پەروەردگارمان بترسین،
- ئەوەی باران دەبارێنێت، یەکەم باران و دوا باران لە وەرزی خۆی،
- لە هەفتە دیاریکراوەکانی دروێنە دڵنیامان دەکاتەوە.“
- 25تاوانەکانتان ڕێگرییان لەم بەرەکەتانە کرد،
- گوناهەکانتان لە چاکە بێبەشی کردن.
- 26«بەدکاران لەنێو گەلەکەمدا دەبینرێنەوە،
- وەک ڕاوچی خۆیان ماتداوە و چاو دەگێڕن،
- تەڵە دەنێنەوە و مرۆڤ دەگرن.
- 27وەک قەفەزی پڕ لە باڵدار،
- ماڵەکانیان پڕە لە فێڵ،
- لەبەر ئەمە گەورە و دەوڵەمەند بوون،
- 28قەڵەو و تێر بوون.
- هەروەها لە خراپەکاریدا بێ سنوورن،
- پارێزەرایەتییان بۆ سکاڵای هەتیو نەکرد هەتا سەرکەوتوو بن،
- بەرگرییان لە مافی هەژاران نەکرد.
- 29ئایا لەسەر ئەمە سزایان نەدەم؟
- ئایا من تۆڵە لە نەتەوەیەکی وەک ئەمە نەستێنمەوە؟»
- ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.
- 30«تۆقین و سەرسوڕماویێک
- لە خاکەکەدا ڕوویدا:
- 31پێغەمبەرەکان بە درۆ پێشبینی دەکەن،
- کاهینەکانیش بە ویستی خۆیان فەرمانڕەوایەتی دەکەن،
- گەلەکەشم حەزیان لەم دۆخەیە.
- بەڵام لە کۆتاییەکەیدا ئێوە چی دەکەن؟
ئیرمیا ٦
- 1«ئەی نەوەی بنیامین،
- لە ئۆرشەلیم هەڵبێن!
- لە تەقۆعە فوو بە کەڕەنادا بکەن!
- لەسەر بێتهاکارەم ئاگر وەک نیشانە هەڵبکەن!
- چونکە بەڵا و شکستێکی گەورە
- لە باکوورەوە دەرکەوتووە.
- 2من سییۆنی کچ لەناو دەبەم،
- کچە جوان و نازدارەکە.
- 3شوانەکان بە مێگەلەکانیانەوە بۆ لای ئەو دێن،
- ڕەشماڵەکان لە دەوری هەڵدەدەن و
- هەرکەسە لە بەشی خۆی دەلەوەڕێنێ.»
- 4«جەنگێک لە دژی سییۆن ئامادە بکەن!
- هەستن بە نیوەڕۆ هێرش ببەین!
- بەڵام بە داخەوە، ڕۆژ ئاوا بوو،
- سێبەرەکانی ئێوارە درێژبوونەوە.
- 5کەواتە هەستن بە شەو هێرش ببەین،
- قەڵاکانی وێران بکەین!»
- 6یەزدانی سوپاسالار ئەمە دەفەرموێت:
- «دار ببڕنەوە و
- مەتەرێز لە دەوری ئۆرشەلیمەوە دابڕێژن.
- دەبێت ئەو شارە سزا بدرێت،
- چونکە سەراپای پڕ ستەمە.
- 7وەک کانییەک ئاوەکەی هەڵبقوڵێت،
- ئاوا خراپییەکەی هەڵدەقوڵێت.
- توندوتیژی و ڕفاندنی تێدا دەبیسترێت،
- هەمیشە لەبەردەمم نەخۆشی و برینداری هەیە.
- 8ئەی ئۆرشەلیم، ئاگاداربە،
- نەوەک پشتم لە تۆ بکەم،
- نەوەک بتکەمە خاکێکی وێران،
- ئیتر کەسی تێدا نیشتەجێ نەبێ.»
- 9یەزدانی سوپاسالار ئەمە دەفەرموێت:
- «با پاشماوەی ئیسرائیل بە تەواوی بچنرێنەوە،
- بە تەواوی وەک ڕەزەمێو،
- با دەستت بەسەر لقەکاندا بگێڕیت،
- وەک کەسێک ترێ دەچنێتەوە.»
- 10بۆ کێ قسە بکەم؟ کێ ئاگادار بکەمەوە؟
- کێ گوێم لێ دەگرێت؟
- ئەوەتا گوێیان داخراوە
- بۆ ئەوەی نەتوانن گوێ شل بکەن.
- فەرمایشتی یەزدان بۆیان بووە بە ڕیسوایی،
- دڵیان پێی خۆش نییە.
- 11لەبەر ئەوە پڕبووم لە تووڕەیی یەزدان،
- بێزاربووم لە دەستپێوەگرتنی.
- ئینجا یەزدان پێی فەرمووم:
- «تووڕەییەکەم بەسەر منداڵانی کۆڵاندا هەڵبڕێژە
- بەسەر تێکڕای کۆڕی گەنجان،
- ژن لەگەڵ مێرد دەبردرێت،
- پیر لەگەڵ بەساڵاچووان.
- 12ماڵەکانیان بۆ خەڵکی دیکە دەبن،
- کێڵگە و ژنەکانیان پێکەوە،
- چونکە دەستم بۆ سەر دانیشتووانی خاکەکە
- درێژ دەکەم.»
- ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.
- 13«لە بچووکیان هەتا گەورەیان،
- هەموویان پەرۆشی قازانجن،
- لە پێغەمبەرەوە هەتا کاهین،
- هەموو ساختە دەکەن.
- 14برینی گەلەکەم بە سووکیەوە چاک دەکەنەوە و
- دەڵێن: ”ئاشتی، ئاشتی!“
- بەڵام ئاشتی نییە.
- 15ئایا شەرمەزار بوون کاتێک کاری قێزەونیان کرد؟
- نەخێر! شەرمەزار نەبوون،
- هەروەها نەیانزانی شەرمەزاری چییە.
- لەبەر ئەوە دەکەونە ناو کوژراوان،
- لە کاتی سزادانیان تێکدەشکێن.»
- ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.
- 16یەزدان ئەمە دەفەرموێت:
- «لەسەر ڕێگاکان بوەستن و تەماشا بکەن،
- پرسیاری ڕێچکە کۆنەکان بکەن،
- ڕێگا چاکەکە لەکوێیە، پێیدا بڕۆن،
- حەسانەوە بۆ دەروونتان دەدۆزنەوە.
- بەڵام گوتتان: ”پێیدا ناڕۆین.“
- 17چاودێرم بەسەرتانەوە دانا، گوتم:
- ”گوێ بۆ دەنگی کەڕەنا شل بکەن!“
- بەڵام گوتتان: ”گوێ شل ناکەین.“
- 18لەبەر ئەوە ئەی نەتەوەکان، گوێ بگرن،
- ئەی شایەتەکان، بزانن چییان بەسەردێت.
- 19ئەی زەوی، گوێ بگرە:
- ئەوەتا من بەڵا بەسەر ئەم گەلەدا دەهێنم،
- بەروبوومی بیرکردنەوەکانیانە،
- چونکە گوێیان بۆ وشەکانم شل نەکرد و
- فێرکردنی منیان ڕەتکردەوە.
- 20بەلامەوە گرنگ نییە، بخوور لە شەباوە بێت و
- قامیشی بۆنخۆش لە خاکێکی دوورەوە؟
- قوربانی سووتاندنەکانتان قبوڵ نین و
- قوربانییە سەربڕدراوەکانتان لەلای من خۆش نین.»
- 21لەبەر ئەوە یەزدان ئەمە دەفەرموێت:
- «من کۆسپ بۆ ئەم گەلە دادەنێم،
- باوکان و کوڕان پێکەوە ساتمەی لێ دەکەن،
- دراوسێ و هاوڕێ لەناودەچن.»
- 22یەزدان ئەمە دەفەرموێت:
- «ئەوەتا! سوپایەک لە خاکی باکوورەوە دێت،
- نەتەوەیەکی مەزن لەوپەڕی زەوییەوە هەڵدەستێنرێت.
- 23کەوان و ڕمیان بە دەستەوەیە،
- دڵڕەقن و بەزەییان نییە،
- دەنگیان وەک دەریا هاژەی دێت و
- سواری ئەسپ دەبن،
- وەک یەک پیاو ڕیز دەبەستن
- بۆ هێرشکردنە سەر تۆ، ئەی سییۆنی کچ.»
- 24هەواڵی ئەوانمان بیست،
- ورەمان ڕووخا،
- تووشی تەنگانە بووین،
- تووشی ئازار بووین وەک ئازاری ژنی ژانگرتوو.
- 25دەرمەچن بۆ کێڵگە!
- بە ڕێگادا مەڕۆن!
- چونکە دوژمن شمشێری پێیە،
- لە هەموو لایەکەوە ترس و تۆقین هەیە.
- 26ئەی گەلەکەم، جلوبەرگی گوش بپۆشە،
- خۆت لە خۆڵەمێش بگەوزێنە،
- شینی تاقانەیەک بۆ خۆت بگێڕە، بە لاوانەوەیەکی تاڵ،
- چونکە لەناکاو تێکدەر بەسەرماندا دەدات.
- 27«ئەی یەرمیا، تۆم لەنێو گەلەکەم دانا،
- وەک تاقیکەرەوە و سەنگی مەحەک،
- بۆ ئەوەی ڕەفتاریان بزانیت و
- تاقییان بکەیتەوە.
- 28هەموو یاخی و کەللەڕەقن،
- بە پەلەن بۆ بوختانکردن،
- ئەوان بڕۆنز و ئاسنن،
- هەموو تێکدەرن.
- 29مووشەی دێت مووشەدەمە
- بۆ ئەوەی بە ئاگر قورقوشم بفەوتێنێت،
- بەڵام بێهوودە زێڕنگەر بێگەردی دەکات،
- بەدکاران بێگەرد نابن.
- 30پێیان دەگوترێت زیوی ناپەسەند،
- چونکە یەزدان پەسەندی نەکردوون.»