Wokół pośnika – rozmowa z mistrzynią Janiną Dyjach [Roztocze Zachodnie]

Pośnik, czyli wigilia. I wszystko, co wokół niego – mały wszechświat zwyczajów, przygotowań, kolęd, pastorałek, wyjątkowych potraw, życzeń, jednocześnie uniwersalnych i unikalnych dla każdej wsi, a nawet każdej rodziny. Zależnych od czasu i miejsca. Janina Dyjach, śpiewaczka ze Zdzisławic w gminie Dzwola, w towarzystwie swojego sąsiada Aleksandra Bielaka, wspomina okres świąteczny z czasów swojego dzieciństwa zaraz po wojnie.

Wiele tradycji Kocudzy, Zdzisławic i całej gminy Dzwola żyje i jest przekazywanych do dziś, ale część trwa już tylko we wspomnieniach starszych mieszkańców. Pani Janina przechowuje wiele takich skarbów pamięci. W rozmowie wspomina okres adwentu i jego wyjątkowe przygotowania, pośnik i wigilijne wróżby, Święta Bożego Narodzenia i mnóstwo różnych grup kolędniczych. To opowieści ze świata, gdzie wymiar obrzędów był pełniejszy i bliższy ludziom.

Rozmowę ze śpiewaczką Janiną Dyjach przeprowadziła Inez Girek. W rozmowie uczestniczył także Aleksander Bielak.

Janina Dyjach – (ur. 1942) śpiewaczka i depozytariuszka tradycji ze Zdzisławic w gminie Dzwola, od ponad 20 lat członkini zespołu „Jarzębina” z Kocudzy. Do zespołu wniosła piękny głos, dawne pieśni w unikalnych wariantach melodycznych oraz pamięć o dawnych tradycjach.

Aleksander Bielak – (ur. 1935) śpiewak, doskonały tancerz i plecionkarz-koszykarz ze Zdzisławic w gminie Dzwola. Członek zespołu obrzędowego „Janowiacy”, wielokrotnie współpracował także z zespołem Jarzębina i innymi okolicznymi formacjami.

Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji muzycznych Roztocza; w szczególności wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezes Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca.

Pieśni w audycji: – „Swarzyłem się z pastuszkiem”, wyk. Janina Dyjach, nagr. Inez Girek, 2025. – „Boże wieczny, Boże żywy”, wyk. Janina Dyjach nagr. Inez Girek, 2025. – „Z tamtej strony dwora”, wyk. Zespół Jarzębina z Kocudzy, nagr. Inez Girek, Filip Majerowski, 2025. – „Oj woły, moje woły”, wyk. Zespół Jarzębina z Kocudzy, nagr. Inez Girek, Filip Majerowski, 2025. – „Ubiraj się, nadobna Marysiu”, wyk. Zespół Jarzębina z Kocudzy, nagr. Inez Girek, Filip Majerowski, 2025.

Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.