Menno en Erwin over de Natuur en Wetenschap

Hoe komt het dat uitvindingen op verschillende plekken op hetzelfde moment lijken te gebeuren? En dat cactussen in Japan en Nederland gelijktijdig bloeien? Die vraag van een luisteraar hint naar de resonantie-ideeën van Rupert Sheldrake. Deze Engelse bioloog heeft voortgeborduurd op aloude gedachten dat er toch meer moet zijn in het leven dan oorzaak en gevolg. Wij zouden zijn omgeven door onbekende velden die het ontstaan van vormen en gedachten zouden ordenen. Vandaar die cactussen, die gelijktijdige gedachten, maar bijvoorbeeld ook het plotseling opkomende gedrag van pimpelmezen in Engeland die de doppen van de melkflessen die ’s ochtends vroeg voor de deur gezet worden overal begonnen open te pikken.Nu ja, het overtuigende bewijs voor deze “morfogenetische velden” moet nog geleverd worden. Daarentegen zijn er voor heel veel gelijktijdige verschijnselen prima verklaringen, toegegeven, het gaat dat altijd heel saai over oorzaak en gevolg. Bijvoorbeeld, die bloeiende cactussen heeft simpelweg te maken met de invloed van daglengte (redelijk gelijk in Japan en Nederland) op biologische kloksystemen. Kennis en wetenschap bouwen in de meeste gevallen op naar aanleiding van voorgaande vindingen. Zo waren er al veel gedachten over evolutie lang voor Darwin, zoals bijvoorbeeld van zijn grootvader. De beroemde “origin of species” kwam uit na een gemeenschappelijke publicatie met Alfred Wallace, ook naar aanleiding van nieuwe geologische theorieën en ideeën van Malthus over bevolkingsexplosies, die beiden beïnvloedden. De evolutie zelf is een voorbeeld van heel veel identieke uitvindingen, soms vrijwel gelijktijdig, in heel verschillende biologische systemen die in overeenkomstige situaties leven. Zoals de spoelvorm in vissen en dolfijnen, de vleugels van vogels en vleermuizen en de vorming van eiwitten in heel verschillende organismen. En die pimpelmezen? Zoals ik uit eigen onderzoek weet, vogels zijn ontzettend goed in het leren van elkaar, waardoor gedrag razendsnel kan worden doorgegeven.Er is helaas veel charlatanerie ontstaan rond de ideeën van Sheldrake. Therapeuten die veel geld verdienen met telepathie, familieopstellingen en de volslagen nonsens van Neuro-Linguistisch Programmeren. Plak een aantal geleerde woorden aan elkaar en kassa. Jammer, want gedegen onderzoek naar gelijktijdigheid levert vaak interessante bevindingen op. Leuk dat je onze podcast volgt en lid geworden bent van onze nieuwsbrief stuur hem rustig door naar je vrienden. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Vasten zit er goed in bij de mens. Veel grote wereldreligies doen er aan, niet eten en of drinken voor een paar dagen, of voor een tijdje. Bezinning door onthouding is het grondidee. Er zijn veel mensen die een bijzonder geloof hechten aan de gezondheidseffecten van vasten door je te beperken tot een één enkele drank of voedingsstof: dat gaat van thee-vasten en sap-vasten tot fruit-vasten en rijst-vasten. En dan is er recent een opleving van trends om intervalvasten (intermittent feeding, 12-16 uur niets eten ) goed te heten: het idee is dat door langer niet te eten we door onze makkelijke suikers (glucose dan wel glycogeen) heen raken en onze vetten beginnen af te breken waarbij relatief gunstige stoffen als ketonen vrij komen. Klinkt goed. Is het ook goed allemaal, vraagt een toehoorder zich af? Tsja. Lange termijn studies van zware regimes van voedselonthouding wijzen in de richting van een toename van hart en vaatziekten. Als een specifiek regime van vasten leidt tot een eenzijdig dieet waarbij essentiële zaken (denk aan de schijf van vijf) ontbreken is dat ook niet zo gunstig. Het weglaten van het ontbijt werkt niet zo goed, beter is het de avondmaaltijd te beperken en daarna je alleen nog water en of thee te drinken. Uiteindelijk gaat het natuurlijk om de balans, wie meer eet dan ie verbrandt komt aan. Intervalvasten helpt vaak wel om minder eten vol te houden. Bewegen is nodig, voor veel redenen, en wie denkt dat afvallen met pillen gaat werken loopt alleen daarom al in de val. Zoals een collega het ooit zij: welk dieet maakt niet uit, als je maar blijft nadenken over hoeveel en wat je eet. Luister en Volg Ons: Website: ⁠⁠⁠⁠https://mennoenerwin.nl/Aanbevolen door Menno en Erwin: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.VInd je het Leuk dan deel het met je vrienden het is gratis!Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin is gratis publicatie, schrijf je nu in zodat je welke week de nieuwe aflevering en tekst in je email krijgt. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Er zijn veel apps die ons helpen de natuur om ons heen beter in de smiezen te krijgen. Een van de allerbeste is de gratis vogelsite Merlin (Engelse naam voor onze kleinste valk de smelleken). De site is in zo’n tien jaar ontwikkeld door de Cornell University in Amerika, is gebaseerd op zo’n 800 miljoen waarnemingen over de hele wereld, en meer dan vijfduizend vrijwilligers zorgen voor perfecte foto’s en geluidsregistraties waarmee je de waarnemingen kan checken. En het werkt even eenvoudig als effectief: je zet je waarneming aan, de app geeft de geluiden in de buurt weer (grafisch, in een geluidskaart of sonogram) en benoemt vervolgens de vogelsoorten in de buurt, met foto’s (Nederlandse namen kan je makkelijk uploaden) . Steeds lichten in het lijstje van zojuist waargenomen soorten die namen van vogels op die op dat moment zingen. Een kind kan de was doen. In een rondje met de hond scoort Merlin al gauw een soort of tien tot vijftien, binnen de tien minuten. Nu wonen we ook in een goed vogelgebied. Maar waar je ook bent, er valt altijd wel wat op, al was het maar de fazant in het stoffige bosje even verder. Leuk zijn de eerste binnenkomers, als de tjiftjaf en de fitis in maart-april, de kleine karekiet en de visdief in mei. En genieten van de zeldzame doortrekkers als de waterpieper en de wielewaal met zijn toverachtig gezang. Luister en Volg Ons: Website: ⁠⁠⁠https://mennoenerwin.substack.com⁠⁠⁠/Aanbevolen door Menno en Erwin: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Een betonnen, in plaats van een onverhard fietspad wil de dorpsvereniging van Scharmer aan laten leggen door onze gemeente. Misschien vinden sommigen dat overdreven, maar bij mij leidt dat tot grote droefenis. En ook wel een beetje boosheid. Een van de mooiste onverharde fietspaden in de buurt wordt opgeofferd voor wat precies? Verkeersveiliger wordt het niet, de randen van zo’n betonnen pad leiden alleen maar tot ongelukken bij passanten. Het onderhoud kan altijd beter, maar dat geldt straks ook voor zo’n strak en glad pad dat scooters en motoren uitnodigt er over heen te racen. Wat verloren gaat zijn de randovergangen van het nu leemachtige pad naar de vegetatie, heel veel planten en insecten profiteren daarvan. Zoals de er nestelende grijze zandbij, helaas ook al sterk achter uitgaand. Ook al, want het gaat beroerd met veel planten, vogels en insecten. Er verdwijnen er een boel, in een hoog tempo. Veel collega biologen zijn de wanhoop nabij over de onverschilligheid van zoveel mensen. Snappen we dan niet dat we het niet gaan redden als we ons eigen gemak boven alles stellen? Juist in onze directe leefomgeving kunnen we met zijn allen heel veel doen aan de natuur, in de eigen tuin, maar ook met een wat bedachtzamer omgang met voet- en fietspaden in onze eigen buurt. Want we zijn met heel veel mensen, en met zijn allen kunnen we heus een beetje helpen nog wat over te laten voor volgende generaties.Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin is a reader-supported publication. To receive new posts and support my work, consider becoming a free or paid subscriber. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De kat is het meest geliefde huisdier in Nederland, in drie miljoen huishoudens loopt een kat rond. De zwarte kant van het kattenwezen zit vooral in het aantal zwerfkatten, waarschijnlijk meer dan een miljoen. Al met al zijn onze katten een forse bedreiging voor onze vogelstand. We houden katten al zo’n tienduizend jaar als huisdier. Sinds kort weten we dat dat begonnen is op Cyprus. Nakomelingen van de Afrikaanse wilde kat werden gedomesticeerd, ter bescherming van de opbrengsten van de toen opkomende landbouw. Aan de hand van DNA werd in 2017 vastgesteld dat onze huiskat een echte aparte soort is, Felix catus. Die verschilt ook duidelijk van de wilde Europese kat Felix sylvestris (komt trouwens ook in Azië voor). Katachtigen zijn, met uitzondering van leeuwen, minder sociaal dan hondachtigen, het zijn meestal eenzame jagers. En ook in hun sociale contact met mensen zijn ze best ingewikkeld. Als ze willen en je vertrouwen kan je ze zelfs dingen leren. Een recht opstaande, niet dikke staart is in elk geval een goed teken.Luister en Volg Ons: Website: ⁠⁠https://mennoenerwin.substack.com⁠⁠/Aanbevolen door Menno en Erwin: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin is a reader-supported publication. To receive new posts and support our work, consider becoming a free or paid subscriber. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De leukste kanten van de wetenschap worden beloond met de IG-Nobelprijzen: we zijn er best goed in!Veel wetenschappers zijn creatieve personen, nemen hun bezigheden heel ernstig maar hebben gelukkig ook vaak een goed gevoel voor humor. Dat wordt nu al 33 jaar beloond met de “onwaardige” ignoble prijzen, jaarlijks in tienvoud uitgereikt vlak voor de echte nobelprijzen. De prijzen zijn voor correct onderzoek waarvan het nut niet duidelijk is, waar men eerst om moet lachen, maar die ook aan het denken zetten. Ze worden in een kleurrijk en ietwat bizar ceremonieel in Harvard uitgereikt. De onderwerpen zijn vaak hilarisch. Binnen de Nederlandse universiteiten kunnen we er ook wat van. In totaal zijn bij 19 IG Nobelprijzen Nederlanders betrokken, we scoren daarmee driemaal hoger dan het wereldgemiddelde! Wat dacht u van Nederlandse onderwerpen als de gevaarlijkheid oftewel viesheid van bankbiljetten (Roemenië scoort heel hoog, India is prima!); het aantrekken van malariamuggen (kan net zo goed met Limburgse als met tenenkaas, toegepast in Afrika om muggen effectief weg te vangen); financiële beslissingen worden beter met een volle dan met een lege blaas genomen; mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen gedragen zich heel ander dan we dachten bij de paring (blijkt uit Groningse CT-scans). De latere echte Nobelprijswinnaar Andre Geim (extreme elektriciteit geleiding in zeer dunne grafietlagen) won daarvoor toen hij in Nijmegen werkt een Ignoble prijs voor het laten zweven van een kikker boven een magneet. Hij is tot nu toe de enige die de dubbelslag van een echte Nobel- en een Ignoble prijs gelukt is. https://improbable.com/Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin Subscribe for free to receive new posts and support our work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Het is geen koorts en heeft niets met hooi van doen, dusnoemen we het Hooikoorts. Maar waar in Nederland wel degelijk heel veel mensen last van hebben is van pollen, de mannelijke sporen van planten die we beter kennen als stuifmeel. Vooral licht stuifmeel waait met de wind mee, zoals van grassen, bomen als de els berk en eik en voor sommige kruidachtige planten als zuring en smalle weegbree. Bij meer dan 20% van de mensen zetten de pollen het eigen afweersysteem in alarmtoestand, met als gevolg de afgifte van histamine, en dat leidt tot een veelheid van vervelende zaken als ontstoken ogen en neuzen of nog erger. Kinderen hebben er al vaak last van, en de klachten duren vaak tot op hogere leeftijd voort. Er is wel medicatie, tot aan bijnierschorshormoon aan toe. Ook is het mogelijk het afweersysteem te “desensibiliseren”, het afweersysteem te wennen via lage doses van pollen, maar dat is een proces van jaren. We hebben veel aan ons afweersysteem te danken, maar soms loopt het dus behoorlijk fout, en dat vaak van de late winter tot aan de zomer toe. Waarom sommigen van ons zich in de luren laten leggen door zo iets simpels als het stuifmeel van raaigras of een berk? Goede vraag, het maakt hooikoorts tot een redelijk onbegrijpelijk fenomeen.Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin! Subscribe for free to receive new posts and support our work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

In mei leggen alle..Mooi niet. Er zijn heel veel vogels die al eerder, of pas later een ei leggen. En de koekoek en de griet (die we beter kennen als de grutto) kunnen wel degelijk een ei in mei leggen. Dus een twijfelachtig kinderversje, maar het duidt wel op een fenomeen dat vogels heel goed hun broedseizoen plannen, voor zover mogelijk. Als het goed is precies passend voor het voer dat hun jongen nodig hebben, veelal rupsjes en andere insectenlarven. Tussen de beslissing te gaan broeden en het eerste uit het ei kruipende jong zitten gemiddeld een dag of twintig, dus dat is al moeilijk afstemmen als door een warmer voorjaar de voervoorraad al eerder op zijn top zit. En hoe moet het dan met de fitis? Dit voorjaar kwam de fitis uit het midden van Afrika weer precies op dezelfde dag naar dezelfde boom in Scharmer gevlogen als een jaar eerder, en zijn buren precies zo de drie dagen daarvoor. Dan moeten ze maar hopen dat de eiken en de andere bomen in de buurt niet te vroeg uit zijn gelopen, de rupsen die het van verse bladeren moeten hebben ook niet eerder aan de maaltijd zijn begonnen en daarmee de fitissen toch misschien te laat gekomen zijn. Oftewel, klimaatverandering maakt het leven van de migrerende vogel er niet eenvoudiger op. Zouden daarom verschillende vogelsoorten hun migratiepatronen veranderen, of zelfs proberen het hele jaar in ons land te blijven? Dat betekent met succesvolle nesten natuurlijk.Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin Subscribe for free to receive new posts and support our work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Door de covid pandemie zijn we zijn ons er weer goed bewust van geworden hoe belangrijk de mitochondriën voor ons zijn, zo heten die energiefabriekjes in onze cellen. Want vooral de klachten van long covid lijken te komen door niet meer goed functionerende mitochondriën. En we hebben een heleboel van die energiecentrales, de schattingen lopen van 15000 tot 60000 biljoen, oftewel zo’n 500 tot 2000 per lichaamscel. De belangrijkste functie is het omzetten van opgenomen energie in de vorm van suikers naar een soort van universele celbrandstof genaamd ATP. Ooit waren de mitochondriën bacteriën die opgenomen zijn in de eerste ingewikkelder cellen op aarde, met een celkern en nog veel meer kleine structuren. Uit die cellen zijn later alle schimmels, planten en dieren ontstaan. Mitochondriën hebben hun eigen erfelijk materiaal (DNA), informatie die alleen via de vrouwelijke eicel aan de volgende generatie wordt doorgegeven. Er is veel te vertellen over deze mini-energiecentrales en zij kunnen ons veel vertellen over ons verleden.Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin nieuwsbrief! Subscribe for free to receive new posts and support my work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Grillige paarden: het begon in Engeland, ging goed verder in Amerika, maar zonder Europese paarden hadden de Indianen nooit op een paard kunnen zittenPaarden illustreren de grillige ontwikkeling van het leven op aarde. Vijftig miljoen jaar geleden liep er in Engeland een heel klein 50 centimeter hoog paardje rond. Nu ja, het leek op een paard, maar had wel vier tenen aan de voorvoeten. Ons moderne paard ontwikkelde zich zo’n 5 miljoen jaar geleden op de grassteppes van Noord Amerika. Vandaar verspreiden ze zich over Azië en Europa, en dat was maar goed ook want zo’n 10000 jaar geleden was er geen enkel paard meer over in Amerika, misschien door de komst van mensen, maar het zal vooral het gevolg van een klimaatverandering geweest zijn. De Spanjaarden brachten ze weer over de oceaan. Paarden waren altijd heel belangrijk voor de mens. Naast alle gefokte rassen is er nog een wild paard over, het Przewalski paard dat nu dankzij dierentuinen over de hele wereld weer rondloopt in Mongolië, het land van oorsprong.Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin nieuwsbrief! Subscribe for free to receive new posts and support my work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Het waait heel hard hoog boven ons. Op zo’n 10 kilometer hoogte heersen windsnelheden van 100 kilometer per uur en meer. Straalstromen zijn duizenden kilometers lang, een paar honderd kilometer breed en maar enkele kilometers hoog. Ze bewegen van west naar oost, en halen de draaiende aarde met hun hoge snelheid ruimschoots in. Temperatuurverschillen, vooral die tussen poolgebieden en de evenaar, zijn de drijvende kracht. De straalstromen veroorzaken bij ons in Europa de aanvoer van koude lucht, maar ook van depressies, regen en wind en ook soms warmtefronten. De straalstromen worden zwakker door de opwarming van de polen, ze spitsen in tweeën, en de gevolgen zijn steeds meer aanhoudende hittegolven in de zomer, terwijl poolwervelingen in de winter plotselinge kou periodes in Noord-Europa kunnen veroorzaken. Het is zaak de ontwikkelingen hoog boven ons hoofd goed in de gaten te houden.Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin nieuwsbrief! Subscribe for free to receive new posts and support my work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Beschrijving: Ja, we kunnen zeker niet opboksen tegen jachtluipaarden , leeuwen of hazewindhonden. Maar dan hebben we het over de topsnelheid, die Usain Bolt met veel inspanning op 44 km heeft weten te krijgen. Het is heel wat anders als we het over de duurloop hebben, van zeg een marathon. Dan zijn er maar een paar concurrenten, zoals de Amerikaanse gaffelbok, of de wilde honden van Afrika. En dan nog, kunnen (heel goed getrainde) mensen verrassend ver komen, zelfs of juist in de hitte, dankzij ons vermogen om te zweten. Maar de mensheid als geheel moet het hebben van onze hersenkronkels, om “onze” Max met één voet op het pedaal te laten winnen. Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren. Productie: Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin nieuwsbrief! Subscribe for free to receive new posts and support my work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Kort geleden is een van de beroemdste mensapenonderzoekers, de Nederlandse Amerikaan Frans de Waal overleden. Hij heeft onze kijk op dieren, op apen in het bijzonder maar ook op onze eigen soort behoorlijk veranderd. Hij heeft ons laten zien dat ook chimpansees politiek bedrijven, coalities maken. Dat kapucijnapen een uitgesproken rechtvaardigheidsgevoel en jalousie hebben. Dat olifanten kunnen samen werken en elkaar daarbij ook kunnen bedotten. Kortom, daarmee heeft hij laten zien dat mensen in heel veel opzichten veel minder van dieren verschillen dan we dachten. Dat heeft hij verteld in een groot aantal excellente wetenschappelijke artikelen, maar ook in een groot aantal publieksboeken die geestig, glashelder en vaak ontroerend zijn.Abonneer je nu op onze podcast op Spotify of Apple Podcasts en duik elke woensdag om half 7 's ochtends mee in de wonderen van natuur en wetenschap met Menno en Erwin. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Kort geleden is een van de beroemdste mensapenonderzoekers, de Nederlandse Amerikaan Frans de Waal overleden. Hij heeft onze kijk op dieren, op apen in het bijzonder maar ook op onze eigen soort behoorlijk veranderd. Hij heeft ons laten zien dat ook chimpansees politiek bedrijven, coalities maken. Dat kapucijnapen een uitgesproken rechtvaardigheidsgevoel en jalousie hebben. Dat olifanten kunnen samen werken en elkaar daarbij ook kunnen bedotten. Kortom, daarmee heeft hij laten zien dat mensen in heel veel opzichten veel minder van dieren verschillen dan we dachten. Dat heeft hij verteld in een groot aantal excellente wetenschappelijke artikelen, maar ook in een groot aantal publieksboeken die geestig, glashelder en vaak ontroerend zijn.Abonneer je nu op onze podcast op Spotify of Apple Podcasts en duik elke woensdag om half 7 's ochtends mee in de wonderen van natuur en wetenschap met Menno en Erwin.Thanks for reading Natuur en Wetenschap door Menno en Erwin nieuwsbrief! Subscribe for free to receive new posts and support my work. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Beschrijving:Aflevering 108 van "Menno en Erwin Natuur en Wetenschap" belicht een groeiende beweging die de manier waarop we denken over voedsel en landbouw transformeert: Crowdfarming. Prof. Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema onderzoeken hoe deze innovatieve aanpak boeren ondersteunt om duurzaam en biologisch te produceren door een directe band met consumenten te creëren. Oorspronkelijk gestart in Spanje met sinaasappels en olijfolie, breidt crowdfarming zich nu uit over heel Europa. Ondanks dat Nederland achterloopt in de adoptie van biologische producten en crowdfarming, biedt het internet ons de mogelijkheid om rechtstreeks van de boer te kopen, van avocado's tot amandelen en zelfs Darjeeling-thee.Deze aflevering duikt in de voordelen van crowdfarming, niet alleen voor de boer maar ook voor de consument en het milieu. We verkennen hoe dit model helpt om een goed inkomen voor boeren te garanderen, consumenten toegang geeft tot verse, kwalitatief hoogwaardige producten, en bijdraagt aan een duurzamere toekomst.In deze aflevering ontdek je: Hoe crowdfarming een win-win creëert voor zowel boeren als consumenten. Voorbeelden van succesvolle crowdfarming projecten in Europa. Manieren waarop jij kunt deelnemen aan de crowdfarming beweging.Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Telegram: t.me/mennoenerwin voor discussies en meer inzichten.Aanbevolen door Menno: Bezoek Naranjas del Carmen en CrowdFarming.com voor directe aankopen van boeren. Ontdek lokale boerderijwinkels en initiatieven zoals Smaakvol Slochteren en Herenboeren.Productie:Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Beschrijving:In aflevering 107 van "Menno en Erwin Natuur en Wetenschap" stellen Prof. Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema een prangende vraag: Kan de huismus, onze vogel van het jaar, nog altijd op de mens vertrouwen als bondgenoot? Eeuwenlang profiteerden mussen van menselijke activiteiten, van landbouw tot de gewoonte van het uitschudden van tafelkleden. Echter, met de opkomst van efficiëntere landbouwmethoden, het verminderen van deze kleine dagelijkse gebaren, en vooral het gebruik van pesticiden, is de relatie tussen mens en mus onder druk komen te staan.Deze aflevering duikt in de geschiedenis van onze samenleving met de huismus, onderzoekt de impact van onze moderne levensstijl op hun populaties, en bespreekt wat wij kunnen doen om ze te helpen. Van het planten van struiken en heggen tot het bieden van voedsel en onderdak, er zijn manieren waarop we de balans kunnen herstellen in deze langdurige relatie. In ruil daarvoor blijven mussen vervelende insecten eten en verrijken ze ons leven met hun vrolijke gekwetter.Aanbeveling:Lees "De Huismus" door Minouk van der Plas Haarsma, een verhelderend boekje dat inzicht biedt in het leven van deze boeiende vogel en onze interactie met hen door de jaren heen.Luister en Volg Ons:* Website: www.mennoenerwin.nl* Telegram: t.me/mennoenerwin voor levendige discussies en updates.Aanbevolen door Menno:* Ontdek de natuur met "De Natuur van Duurswold" en andere aanbevolen lectuur en films voor natuurliefhebbers.Productie:Deze podcast wordt geproduceerd door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert.Ontdek ook "De Mooiste Natuurfilm van 2023" op allthatbreathes.com.--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Beschrijving:Duik met ons mee in de diepten van de menselijke geschiedenis in aflevering 106 van "Menno en Erwin Natuur en Wetenschap". Prof. Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema onthullen de verborgen wereld van onze prehistorische verwanten. Nog geen vijftigduizend jaar geleden deelden we de aarde met vijf verschillende menssoorten. Ontdek de hobbit-achtige wezens van Flores en de Filipijnen, de intellectueel ontwikkelde Neanderthalers met hun rijke genetische erfenis in ons DNA, en de mysterieuze Denisova-mens, wiens nalatenschap voortleeft in Azië.Deze aflevering verkent de co-existentie, interactie, en het uiteindelijke verdwijnen van deze soorten naast Homo sapiens. Wat vertellen deze relaties ons over menselijke evolutie, diversiteit, en dominantie? Zijn we terecht "de verstandige mens" genoemd, en hoe heeft onze soort het landschap van menselijke soorten gevormd en veranderd?Hoogtepunten: De vijf menssoorten die naast Homo sapiens bestonden. De bijdrage van Neanderthalers en Denisovans aan ons genoom. Reflecties op menselijke evolutie, diversiteit, en dominantie.Luister en Volg Ons: Website: www.mennoenerwin.nl Telegram: t.me/mennoenerwin voor discussies en meer inzichten.Aanbevolen door Menno: "De Natuur van Duurswold": Verken Midden-Groningen. "In de S**t" door Thomas Oudman en "De Mooie Voedselmachine" van Giulia Enders: Duik in de wetenschap achter natuurlijke processen. "The Origin of Species" door Charles Darwin: Een klassieker die de basis legde voor onze kennis van evolutie. Ontdek "De Mooiste Natuurfilm van 2023" op allthatbreathes.com.Productie:Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door Bano Online Services, met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als expert in natuur en wetenschap.--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

In deze boeiende aflevering duiken Prof. Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema diep in de fascinerende wereld van de puberteit, een periode die alles verandert. Ontdek hoe het lichaam, de hersenen, en de geslachtsdelen onder invloed van hormonen drastisch transformeren. Interessant is dat bij zowel jongens als meisjes grotendeels dezelfde hormonen een rol spelen, zij het in verschillende verhoudingen.Wist je dat de menselijke puberteit opmerkelijk lang duurt, van 10 tot wel 24 jaar, veel langer dan bij de meeste dieren? We bespreken ook de rol van puberteit en metamorfose in het dierenrijk, en hoe dit ons begrip van de menselijke ontwikkeling beïnvloedt. **Website:** Bezoek [www.mennoenerwin.nl](https://www.mennoenerwin.nl) voor meer informatie over onze podcast over Natuur en Wetenschap, en om elke week een nieuwe aflevering te volgen.**Interactie:** Sluit je aan bij onze Telegram-groep [t.me/mennoenerwin](https://t.me/mennoenerwin) om mee te praten over de afleveringen en jouw vragen of opmerkingen te delen.**Aanbevelingen van Menno:**- **Boeken:** - "De Natuur van Duurswold" - Ontdek wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen. - "In de S**t" door Thomas Oudman. - "The Origin of Species" door Charles Darwin. - "Schelpengids Nederland" voor de schelpenliefhebbers. - "De Klok met de Duizend Wijzers" - Een must-read. - "De Mooie Voedselmachine" van Giulia Enders - Een verkenning van ons spijsverteringssysteem.- **Film:** - Bekijk "De Mooiste Natuurfilm van 2023" op [allthatbreathes.com](https://www.allthatbreathes.com/).**Productie:** Deze podcast wordt met passie geproduceerd door Bano Online Services. Met Erwin Balkema als host en Prof. Menno Gerkema als onze gewaardeerde expert.--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De meeste mensen weten wel dat de blauwe vinvis het grootste dier dat ooit op aarde geleefd heeft.s. Maar dat het met onze walvissen, die groep van 89 supergespecialiseerde zeezoogdieren, ooit begonen is met een klein aziatische hertje dat af en toe het water inging is minder bekend. Het is een wondere wereld, die van de tand- en baleinwalvissen.Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin Boeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Beschrijving:Ontdek de echte impact van gemaksvoedsel versus de voordelen van een gebalanceerd dieet in aflevering #101. Menno en Erwin ontrafelen de mythes rondom kant-en-klaar eten en herontdekken de tijdloze wijsheid van de schijf van vijf. Deze aflevering duikt in hoe 'lekker' en 'gezond' hand in hand kunnen gaan met aandacht voor traditionele voedingsadviezen en een kritische blik op de Nutri-Score. Sluit je bij ons aan voor een smaakvolle reis naar beter eten.Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin Boeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Het Zuidlaardermeer (soms Wolfsbargemeer[1]) is een 540 ha groot meer met daarnaast nog 120 ha aan oeverlanden, ten noorden van Zuidlaren en ten zuidwesten van Hoogezand.Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin Boeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Al een kleine 200 jaar bestaat de artisbibliotheek. Inmiddels onder beheer van de universiteit van Amsterdam bevat deze verzameling een indrukwekkende collectie boeken en illustraties van planten, dieren, ontdekkingsreizigers en geleerden als Darwin en Linnaeus. Sommige boeken uit de zestiende en zeventiende eeuw gaan over merkwaardige dieren als eenhoorns en draken. In de 18e eeuw is men al een stuk verder en overwint de kritische zin en het gezonde verstand. Voor onderzoek, zoals Menno deed naar oude beschrijvingen van de veldmuis, maar ook voor een bezichtiging is een aanvraag genoeg om binnen te komen in deze wondere wereld van de natuurlijke historie. De Bibliotheek van Artis in AmsterdamMenno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin Boeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

We kunnen het niet laten. Interessant is dat wij andere voornemens hebben dan onze oosterburen. Er is blijkbaar een optimale aanpak voor voornemens, maar we onthullen hier ook wat de succeskans is. En of dieren voornemens hebben? Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin Boeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Het beste van de wetenschap in 2023Een greep uit een enorm aanbod, dat de wereld weer gaat veranderen:-Driehonderduizend jaar oude voetafdrukken van Homo heidelbergensis in Nedrsaksen gevonden-Het Frans-Nederlandse Jues Verne consortium gaat een supercomputer bouwen die een triljoen (tien tot de 18e) berekeningen per seconde kan maken-Er is een effectief en goedkoop vaccin tegen Malaria gemaaktMan man man wat een jaar!Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinBoeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Het beste van de natuur Kennen we maar voor een heel klein deel. Steeds meer geheimzinnig wezens worden bijvoorbeeld ontdekt in de diepzee, zoals wonderlijke vissen met een lantarentje en reuzen inktvissen. In het diepste van de oceanen zien mensen ook weer gewin kansen. Dus het is maar de vraag of die wonderwereld, die wel eens heel belangrijk voor ons voortbestaan zou kunnen zijn, wel intactt blijft.zie David Attenboroughhttp://ts2.space/nl/ontdekkkingen-van-diepzeewezens-in-2023/#gsc.tab=0 Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.⁠Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinBoeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De beste film over wetenschap 2023 OppenheimerHet leven van een bij tijden bezeten teamleider maar dan ook weer zeer nadenkelijke wetenschapper: OppenheimerMenno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinBoeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Het beste van 2023, De beste natuurfilm komt uit DehliAll that breathes, een verbijsterend verhaal over het redden van zwarte wouwen in een ongelofelijke wereld van prachtige natuur in een van de meest vieze steden van de wereld, HBO max https://www.allthatbreathes.com/ Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinBoeken en films die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooiste Natuurfilm van 2023 https://www.allthatbreathes.com/⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De wetenschappelijke toppers van 2023Van zwarte gaten , Alzheimer en AI als beste weersvoorspeller tot aan oeroude voetstappen, een super Jules Verne computer en een echte malaria-remedie aan toe.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠⁠Boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Daar hoort zeker ook die geheimzinnige wereld van de diepe oceanen bij, met lichtgevende vissen en reuze inktvissen. We vinden steeds meer verbijsterende exemplarenProf Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠⁠Boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Kerst: Een kort lontje. Zelfs het gezelligste samenzijn kan soms mislopen, tot aan regelrechte agressie aan toe. Waar komt dat toch vandaan. En is het altijd verkeerd? Soms is er zelfs misschien helemaal niets mis mee...Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinBoeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Eten met Kerst: AchteromkijkenNiet vergeten, bruin is de goede kleur, grijs, zwart of rood is niet ok, naar de dokter? Behalve als er rode bietjes op het menu stonden.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠⁠Boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Eten met Kerst: De gezellige drukte van de dikke darmWat een drukte is het hier, honderdduizenden aan bacteriën en ander klein volk zorgt er voor dat we nog al het mogelijke uit de kerstmaaltijd halen, we niet te veel water verliezen en nog veel meerProf Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠⁠Boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Eten met de kerst: Echt lol van het Kerst eten hebben we pas in de dunne darm, daar zorgen duizenden en duizenden darmvlokken voor afvoer van nuttige zaken als glucose, amino en vetzuren, voor afweer tegen slechte gasten en een grondige schoonmaak tussen door...Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Eten met de kerst: in de maag gebeurt zo veel. Een stukje kalkoen houdt het er wel zes uur uit, een kerstkransje heeft het in een uur wel gezien. En dat allemaal onder invloed van een wereld aan chemisch en mechanisch geweld.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠Meer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Eten met de kerst: door de slokdarmDuizend keer slikken we per dag, en haast altijd gaat o s eten de goede kant op dankzij knap werk van meer dan 20 spieren...Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠⁠Boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Eten met kerst: door de mond.Tachtig kilo is de kracht van ons gebit, in ons speeksel zitten opiaten en enzymen, en achter op de tong hebben we een geheim afweersysteem...Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinBoeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Ooit was ie de beroemste geleerde en ontdekker van de wereld. Beschreef als eerste klimaatzones en de samenhang van het leven op aarde. Ontdekte het berglandschap van Zuid-Amerika, bestudeerde vulkanen en aardbevingen, en nu haast vergeten...Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinBoeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠⁠De mooie Voedselmachine van Giulia Enders--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Vorig weekend bestond Nemo, het wetenschapsmuseum voor vooral jong maar ook voor oud, in Amsterdam 100 jaar. Een groot, bijzonder levendig museum, gebouwd op de IJtunnel, en voor de gelegenheid bomvol met kinderen en grootouders. Daar mocht Menno driemaal optreden in de vraag maar raak show, een wedstrijd waarin kinderen acht vragen stellen en vijf wetenschappers die binnen 20 minuten goed moeten beantwoorden. Hoe het afgelopen is hoort u in de podcast.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠⁠Meer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Een luisteraar vroeg waarom de natuur vaak zo vol kleuren is. Goede vraag, met veel antwoorden. Dat is vaak om je mooi te maken, aantrekkelijk voor je vogelvrouw. Of onweerstaanbaar voor hommels en talloze andere insecten om stuifmeel te verspreiden. Maar kleur wordt juist ook vaak gebruikt om je te verstoppen, groene grasrupsen, van kleur verschietende inktvissen. Zelfs de fel gekleurde koraalvissen gebruiken hun kleur om zich te verstoppen, in die bonte onderwaterwereld. Omgekeerd worden kleuren ingezet om te waarschuwen, het lieveheersbeestje dat zegt dat het heel vies is. En zeeslakken en de bauw gevlekte elektrische torpedo-rog waarschuwen dat ze heel giftig en gevaarlijk zijn. Natuurlijk zijn er weer profiteurs, die bijvoorbeeld doen of ze een vervaarlijke wesp zijn, maar in werkelijkheid een heel onschuldige zweefvlieg.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠⁠Meer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Onmisbaar grasVan alle plantenfamilies op aarde is die van de grassen wel de allerbelangrijkste. In elk geval voor de mens, en voor heel veel andere dieren. Van tarwe tot mais en rijst, van helm en riet tot bamboe, we zouden niet meer zonder kunnen. Koeien eten ook graag gras, maar wat meer variatie in hun grasmenu zou ze erg goed doen.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-Groningen⁠Meer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠In de s**t⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠De Klok met de duizend wijzers⁠ --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Minstens een derde van ons leven weten we niet wat we doen, als we slapen. Toch gebeurt er dan heel veel, hersengolven spoelen onze hersenen schoon tijdens de diepe slaap. Zonder snelle oogbeweging slaap overleven we niet (en zouden we niet dromen). Bij slaaptekort functioneren onze hersenen slecht, we kunnen eenvoudige opgaven nauwelijks aan, nemen verkeerde beslissingen, maken auto-ongelukken. Een koele, donkere en prikkelvrije omgeving zijn nodig voor een goede slaap. De timing van slaap wordt geregeld wordt door slaapdruk die wordt opgebouwd als we wakker zijn, samen met aansturing door de biologische klok. Dat proces staat onderdruk tijdens jetlag en nachtdiensten.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week.www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠De natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-GroningenMeer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠In de s**t⁠ Door Thomas Oudman⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠Schelpengids Nederland⁠De Klok met de duizend wijzers --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠Meer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠De klok met duizend wijzers⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Waar neem je buitenlands bezoek mee naar toe? We bespreken een top tien van deze zomer.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/messageMeer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠⁠⁠De klok met duizend wijzers⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Menno en Erwin in gesprek met de auther Anneloes Opperhuizen van het boek De Klok met de Duizend wijzers. Door ‘op onze biologische klok te kijken’ kunnen we beter presteren, zullen we ons beter gaan voelen, beter gaan slapen en op lange termijn gezonder blijven. Je biologische klok bepaalt of je een ochtend- of avondmens bent, en daarmee wanneer slapen voor jou het meest natuurlijk is en wanneer je het beste presteert. Maar er is meer, want de biologische klok heeft ook een mening over het beste tijdstip om te eten. Zowel wanneer je je hongerig voelt, als wanneer je lichaam eten het beste kan verwerken, wordt sterk beïnvloed door je biologische klok. Het boek legt uit waar de ‘basisklok’ vandaan komt, hoe de gezonde situatie er uit ziet en wat en hoe deze wordt verstoord. Met diverse thema’s vertellen de auteurs hoe de klok deze gedragingen beïnvloedt, en geven ze voorbeelden en tips voor de lezer voor een gezonder leven.https://amzn.to/47sqUXWProf Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/messageMeer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠⁠In de s**t⁠⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠⁠De klok met duizend wijzers--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De mol, een verbazingwekkende tuinvriend.Wie mollen in de tuin heeft moet heel blij zijn, goed voor de grond, goed voor de grasmat. Het zijn verbazingwekkende kunstenaars, en zelfs molshopen zijn goed te gebruiken.Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/messageMeer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠⁠In de s**t⁠⁠ Door Thomas Oudman⁠⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠⁠⁠Schelpengids Nederland⁠⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Van reuzenherten tot holenberen, wij zijn veel onze megafauna kwijt geraakt. Er heeft wat rondgelopen op aarde, een neushoornachtige reus van 7,4 meter lang, een terreurkraanvogel van 3 meter hoog. Maar de grootste dieren leven nog, in zee, zoals de reuzenpijlinktvis van dertien meter lang, en natuurlijk de huidige kampioen, de blauwe vinvis van 33 meter en 170 ton zwaar.Podcast van Menno en Erwin van Bano Online ServicesMeer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠In de s**t⁠ Door Thomas Oudman⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠Schelpengids Nederland⁠--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De inktvissen, slakken en tweekleppige schelpdieren spelen samen al 500 miljoen jaar een grote rol op aarde, op het land en in zee. Er zijn nu zo’n honderdduizend soorten die enorm verschillen in, grootte, van een paar millimeter tot 13 meter (de reuzeninktvis) en hun vaak grote rol, van roofdier, grazer tot afvalverwerker. Er zijn ruim 500 Nederlandse soorten. Veel van de weekdieren worden beschermd door een kalkschelp. Die schelpen zijn allemaal terug te vinden in het kleine maar mooie schelpenmuseum op Schiermonnikoog, waar in totaal 1500 soorten zijn te vinden, vrijwel allemaal gevonden door de enthousiaste eigenaar en rondleider van het museum, Thijs de Boer (zie de website http://www.schelpenmuseum.nl).Weekdieren schiermonikoog schelpen museumschelpen gids nederlandProf Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠.Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwinDe natuur van Duurswold: Wandel- en fietsroutes door Midden-GroningenMeer boeken die door Menno worden aangeprezen:⁠In de s**t⁠ Door Thomas Oudman⁠The Origin of Speces bij Charles Darwin⁠⁠Schelpengids Nederland⁠De Klok met de duizend wijzers --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Mooie en heel nuttige insecten, die ten onrechte een slechte reputatie hebben. Maar dan moet je ze niet in het nauw drijven, laat staan er naar slaan. Maar niet zo best zijn de Aziatische hoornaren, indringers die het op onze bijen voorzien hebben. Deze invasieve soort hoort in de diepvries. Prof Menno Gerkema en Ir. Erwin Balkema gaan in discussie over dit nieuwe onderwerp. Volg onze podcast over Natuur en Wetenschap elke week. www.mennoenerwin.nl Deze podcast wordt gemaakt door Bano online services met als Host Erwin Balkema en als Prof Menno Gerkema ⁠⁠https://www.mennoenerwin.nl⁠⁠. Volg en praat mee op telegram https://t.me/mennoenerwin --- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message--- Send in a voice message: https://podcasters.spotify.com/pod/show/menno-en-erwin/message Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe