Geri Dönüyoruz

Anason İşleri'nin katkılarıyla hazırlanan Geri Dönüyoruz'un 40. bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, üzümün kültür tarihini ele alıyor. Üzümün evcilleştirilmesi, antropolojik karşılığı, içki yapımında üzüme yönelmemizin nedenleri ve insanın esrime ihtiyacını tartışan ikili, "içki içme" eyleminin dilde marjinalleşmesini de masaya yatırıyor.

Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Geri Dönüyoruz’un 39. bölümünde özel isimlerin ortaya çıkışını ele alıyor. İnsan neden kendisini adlandırmaya ihtiyaç duydu? Koyduğumuz isimlerle neler yansıtmaya çalışıyoruz? Anlamı olmayan isim olur mu? İsimler zaman içinde nasıl değişti? Bu sorularla insanın kendini tanımlama macerasına ışık tutmaya çalışırken, kültürel açıdan isimlendirme yönelimleri, isim verilirken tercih edilen eğilimleri, isimlendirmenin tarihsel olarak çeşitli uygulamaları ve tarihsel olayların isimlere etkilerini de konuşuluyoruz.

Hayatımızı sürdürmek için ihtiyaç duyduğumuz enerjiyi sağlamanın ötesine geçen yeme içme kültürü tam olarak nerede başlar? Tarım öncesi dönemde böyle bir kültürden bahsedilebilir miydi? Ateşin icadı bu kültürü nasıl şekillendirdi ve yeme içme alışkanlıklarımız evrimimizi nasıl etkiledi? Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Geri Dönüyoruz'un 38. bölümünde insanlığın yeme içme alışkanlıkları üzerine sohbet ediyor.

Geri Dönüyoruz'un 37. bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Arap Kültürü’nü ele alıyor. “Arap nedir” sorusu ile açılan programda, Arapça’nın özellikleri ile tarihsel ve coğrafi açıdan uğradığı değişikliklere değiniliyor. Sohbet, İslamiyet öncesinde ve sonrasında kültürel değişimlerden, Hristiyan Araplara kadar geniş bir yelpazeye uzanıyor.

Geri Dönüyoruz’un yeni bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu suyun medeniyet üzerindeki etkilerini konuşuyor. Nehir kenarlarında başlayan medeniyetin deniz kıyısına taşınması, deniz kıyılarından okyanuslara aktarılması nedendi? Suyun sonunu arayan insan nasıl başka dünyaları keşfetti. Tarımın can damarı olan suyun varlığı ya da yokluğu uygarlık üzerinde ne gibi etkilere yol açtı? Su tarihin en hayati noktalarında nasıl meseleye müdahil oldu ve insanlığın hikayesini ne yönde değiştirdi. Bu bölümün konusu su. Suyun kültürü, tarihi, arkeolojisi ve uygarlık üzerindeki kaçınılmaz etkileri.

İbn Battuta kimdir? Rotası nereleri kapsıyordu? Aynı rota üzerinde başka hangi gezginler vardı? Hangi sınırlara ulaştı ve hangi dilleri öğrendi? Battuta dünyaya ne öğretiyor? Geri Dönüyoruz'un 35. bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, dünya tarihini şekillendirmiş gezginlerden İbn Battuta'yı konuşuyor.

Geri Dönüyoruz'un 34. bölümünde Arabesk kültürünü ele alıyoruz. Arabesk ne demek? Niçin biz bu müziğe arabesk diyoruz? Halk nezdinde neden bu kadar rağbet gördü, nasıl bu kadar yayılabildi? Bugünün telif hakları düzenlemeleri bu müziğin gelişimini nasıl etkilerdi? Arabesk müzik hangi kesimler tarafından benimsendi? Orijinali bu kadar karamsar olmayan şarkılar bizde niye böyle bir "köprüaltı" kültürüne dönüştü? Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu bütün bu soruların yanıtını ararken, arabeskin diğer sanat dallarındaki karşılığına da göz atıyor.

Oryantalizm nedir? İyi oryantalistler ve kötü oryantalistler mi var? Doğu, oryantalistlerin hayal ettiği gibi miskin, değişime kapalı, bağnaz ve şehvet düşkünü mü? Lawrence’dan Hammer’e, Schilemann’dan Pierre Loti’ye oryantalistler ne istiyorlardı, neler yaptılar? Edward Said’in tarif ettiği oryantalizm siyahla beyazın net ayrılabileceği kadar keskin çizgilere mi sahip? Geri Dönüyoruz’un yeni bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu bütün yönleriyle oryantalizmi konuşuyor.

Geri Dönüyoruz'un 32. bölümünde konumuz dildeki ve yazıdaki değişim. Konuşma ve yazma dillerinin birbirlerine etkileri ve aralarındaki farklar, Harf İnkılabı ve Dil Devrimi sonrasında değişen yazının toplumun düşünce sistemine yaptığı etki, Osmanlıca-Türkçe geçişinde yaşananlar, eski çağlarda yazının yarattığı toplumsal etkiler, toplumların kullandığı farklı yazıların beraberinde getirdikleri ve çok daha fazlası Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu'nun gündeminde.

Geri Dönüyoruz nihayet geri döndü! Kısa bir aranın ardından Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu yeni serinin ilk bölümüyle karşınızda. Mola dönüşü mikrofon başına geçen Eriş ve Sivrioğlu tercümeyi, tercümenin tarihi değiştiren güçlü etkisi ve çok dilli imparatorlukları konuşuyor. Çeviri uğrunda ölen tercümanlar, çeviri hatası üzerine kurulmuş dini mezhepler, tercümeden huylanıp yayınevine mail atan kıl okurlar ve olmayacak bir çeviri yanlışlığı üzerine ziyan edilen Leonard Cohen kitabı bu bölümün konusu oluyor.

Geri Dönüyoruz'un ilk sezonunun finalinde aile kavramının temellerine uzanıyor, kadın ve ana tanrıça kültürünü ele alıyoruz. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, kültürlerde toprak ve doğurganlık arasındaki ilişkiyi konuştukları bölümde, anne soyunu önemseyen toplumları, Doğu ve Batı'nın aile algısındaki farklılıkları ve avcı-toplayıcı toplumlarda kadının rolünü tartışarak sezon arasına gidiyor.

Geri Dönüyoruz'un 29. bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu yaşamın en büyük bilinmezini ele alıyor, ölüm ve sonrasına dair bir sohbete başlıyor. Hayattaki süresinin sınırlı olduğunun bilincinde olan insanın ölüm karşısındaki çaresizliğinden onu düşünmeden yapamamasına, farklı toplumların cennet ve cehennem anlayışlarından ölümü idrak çabası ve reenkarnasyona kadar her şey bu bölümde.

Geri Dönüyoruz sezon arasına doğru geri sayarken bu yeni bölümünde ortaya ateşi koyuyor, onun etrafında toplanıyor. Ateşin toplumların tarihindeki ve kültürlerdeki yeri, insanı diğer primatlardan ayıran itici güç olarak ateşin değeri konu ediliyor. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Ortadoğu’dan Uzak Asya’ya, Homo Erectus’tan modern insana ateşi elden ele taşıyor, Promoeteus’un insanlığa mirasını konuşuyor.

Geri Dönüyoruz’un 27. bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, göçten ve nüfus aktarımlarından bahsediyor. Dik duran ilk atamızdan diasporaya dağılan komşularımıza, “kendi köyünde peygamber olamayan” kanaat ve inanç önderlerinden fetihlerle taşınan insan topluluklarına göç bu bölümün konusu oluyor. Neolitik yerleşimlerden Mormon peygamberlerine, ada vapurundaki dil değişiminden Sabetay Sevi’ye, Bahaullah’a, Kudüs’e, Petra’ya ve Yeni Dünya’ya kadar her şey Geri Dönüyoruz’un yeni bölümünde.

İlkel toplumdan sınıflı, köleci topluma geçişin ve günümüze kadar uzanan ücretli-ücretsiz köleliğin hikayesi bu haftaki Geri Dönüyoruz’un konusu oluyor. Bu bölümde, Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, tarih öncesi toplumlarda, Roma’da, İslam dünyasında, coğrafi keşiflerin ardından Yeni Dünya’da köleliği konuşuyor, dile yerleşmiş bazı kalıpları masaya yatırıyor, 80’lerin çocuklarının büyük travması Kunta Kinte’nin hikayesine dönüp bakıyor. “Kula kulluk edene yazıklar olsun,” diye başlayan sohbet, laf lafı açtıkça Spartaküs’ü unutarak nihayete eriyor. Geri Dönüyoruz’un bu bölümünde konumuz: Kölelik.

Geri Dönüyoruz’un yeni bölümünün konusu aşk hikayelerinin en efsanevi olanı, doğu edebiyatında aşkın olağanüstülüğü üzerine kaleme alınmış en büyük eserlerden biri olan Leyla ile Mecnun. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu bu bölümde Hüsrev ile Şirin’den, Genceli Nizami’den yola çıkarak Metin Erksan’ın Sevmek Zamanı adlı başyapıtına, Orhan Gencebay ile Gülşen Bubikoğlu’nun unutulmaz Leyla ile Mecnun filmine kadar uzanan esaslı bir yolculuk yapıyor. Leyla ile Mecnun’un kökenlerinden kavuşamayan aşkın doğasına bir çok konu başlığında duraklıyor, konuyu Hindistan semalarında dolaştırıp Bağdat’ta karaya indiriyor. Leyla ile Mecnun yazıldıktan yüzyıllar sonra bile kalplere heyecan vermeye devam ediyor.

Geri Dönüyoruz’un 24. bölümü, Yunan Mitolojisinin bilinen en bütünlüklü metinlerinden, dünya edebiyatının temel taşı İlyada üzerine. Homeros gerçek bir kişi miydi yoksa bir edebi okulun adı mıydı, Troya savaşı neden başladı ve nasıl sonuçlandı, denizler tanrısı Poseidon’un olaydaki dahli ne, insanlığın tarihini değiştiren bu antik kent nasıl bulundu, Truva atı kavramı dilimize nasıl yerleşti… Bu bölümde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu dünya tarihinin en önemli edebi eserlerinden biri olan İlyada’yı, onun yazılış ve bulunuşunu, hem tarih, kültür ve arkeoloji perspektifinden hem de popüler kültür penceresinden etraflıca konuşuyor. Konu Bart Simpson’un babası Homer’a kadar geliyor!

Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Geri Dönüyoruz’un 23. bölümünde iki haftadır sürdürdükleri ülkelerin adlarına bakma uğraşını üçüncü bölümle tamamlıyor. Bu bölümde yakın komşularımızdan yola çıkarak Asya ülkelerinin adları üzerine konuşuyor, bu adların siyasi ve kültürel tarihleri üzerinde duruyorlar. Ülke adları dizisi üçüncü bölümüyle son buluyor.

Geri Dönüyoruz’un 22. bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, geçen haftadan başlayan ve üç bölüme yayılmasını planladıkları ülke adları konusunda konuşmaya devam ediyorlar. Bu yeni bölümde Balkanlar’ı arkalarında bırakıp Avrupa’nın Atlantik kıyısına kadar uzanıyor yol üstünde karşılaştıkları ülkelerin adları üzerine konuşuyorlar.

Geri Dönüyoruz'un 21. bölümünde ülke adlarına ayırdığımız üç bölümlük mini seriye giriş yapıyoruz. İpsala Sınır Kapısı'ndan çıkan Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, yakın komşularımızdan başlayarak Balkan coğrafyası ve Doğu Avrupa'da keyifli bir tura çıkıyor. Endonim ve egzonim isimler nelerdir? Sıkça duyduğumuz Yunan, Rum, Helen, Grek isimleri arasında ne gibi farklar var? Makedonlar ile Yunanlar arasındaki isim anlaşmazlığı neye dayanıyor? Romanların Roma'yla ilgisi var mı? Slav ülkelerinin dilsel bütünlüğü ve birbirleriyle bağlantısı adlarını nasıl etkiliyor? Bütün bu sorulara cevap ararken kendilerini Viyana kapılarında bulan ikilinin sohbetine davetlisiniz.

Geri Dönüyoruz’un 20. bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu çeşitli mecralar üzerinden Geri Dönüyoruz’a iletilen soruları cevaplamaya çalışıyor. Elam yazısından alfabenin tarihine, geleceğin arkeolojisinden ilginç hükümdarların psikoanalitiğine birçok konu başlığı gündeme geliyor, laf lafı açıyor. Brecht’in de dediği gibi: “İşte bir sürü cevap bir sürü soru!”

Her zaman duyageldiğimiz “Dünyanın Yedi Harikası” aslında nedir? Bu Yedi Harika’nın gerçekten de harika olduğuna ve yedi tane olduklarına kim, nasıl karar vermiş? Bugün bu harikaların hangisi ayakta, yitip gidenler neden yok oldular? Çağdaş insanın yaptığı yapılar dünyanın harikalarını gölgede bırakabilir mi? Elinize bir sihirli değnek verilse neyi Dünyanın Sekizinci Harikası ilan ederdiniz? Geri Dönüyoruz’un yeni bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, bu soruların cevaplarını düşünüyor, Dünyanın o meşhur Yedi Harikası’na bir bakış atıyor; gülüyor, eğleniyor.

Avrupa’nın birdenbire yeni diyarlara ihtiyaç duymasının ardındaki sebep neydi? Yeni dünyaları keşfe giden kaşifler aslında kimlerdi ve oralara neler götürüp oralardan neler getirdiler? Amerika’yı Vikingler, Çinliler ya da Müslümanlar, Kristof Kolomb’dan çok önce keşfetmiş olabilir mi? Bu kadar harita bilgisi olan bir denizci nasıl Hindistan diye Amerika kıtasına çıkar? Geri Dönüyoruz’un bilgi ve neşeyle dolu bu yeni bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu insanlığın tarihini değiştiren coğrafi keşifleri ve bu konu hakkındaki gerçekleri, mitleri konuşuyor.

Önceki haftadan başlayan İran sohbeti bu hafta da sürüyor. İran’ın İslamiyet’le tanışmasından sonraki tarih, Geri Dönüyoruz’un yeni bölümünün konusu oluyor. İran’ın Şiiliği seçmesinden Osmanlılar ile olan savaş ve barışlarına, Türkmen boylarının dengeleri değiştiren etkilerinden Fars dünyasının kültür ve edebiyat uzantılarına, İran coğrafyasının stratejik meselelerine bu hafta Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu “Tarih-i Kadim der Keşver-i İran” konuşuyor.

Geri Dönüyoruz’da bu haftanın konusu antik İran: Dünyanın ilk ve en uzun ömürlü büyük imparatorluğu olan Perslerden yola çıkarak kapı komşumuz İran’ın tarihi, bu tarihin Ortadoğu’nun ve dünyanın tarihine olan etkileri. Yahudileri Babil sürgününden azat eden Pers İmparatorlarından, Eski Yunan mimarisinin öğelerinden Karyatid’lere, inanç özgürlüğü temelli fetihçilikten İskender’in İran tarihinde açtığı gediğe kadar Fars aleminin tarihsel dönüm noktaları Töre Sivrioğlu ve Mahir Ünsal Eriş’in bu haftaki tartışma alanı oluyor. Söz ne yapıp edip Şirinler’e de geliyor.

Yeni bölümünde Geri Dönüyoruz insanlık tarihini muğlak sınırlarla birbirinden eşitsiz iki parçaya bölen doğu ve batı kavramlarına bakıyor. Doğu derken nereyi Batı derken nereyi kastediyoruz? Doğululuk, batılılık tam olarak ne tür siyasi ve tarihi bir kimliklendirmeyi işaret ediyor? Japonlar Barış Manço’yu neden bu kadar çok seviyor? Batılılık doğudan mı yükselir? “Doğulu” adlandırması ne zamandır bir had bildirme ifadesi olarak kullanılıyor? Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu’yla Geri Dönüyoruz bu kez doğuya ve batıya bakıyor.

Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Geri Dönüyoruz’un yeni bölümünü kahramanlara ayırıyor. Tarih mi kahramanları yaratıyor yoksa kahramanlar mı tarihi yapıyor? Kahramanın sonsuz yolculuğu nerede başlayıp nereye varıyor? Ölümsüzlük kahraman olmakla mı mümkün? İnsan türü neden hep devlerle çarpıştı? Kahraman anlatısı insanlığın ortak belleğinin bir ürünü mü? Bu bölümde Geri Dönüyoruz, kahramanlığı ve büyük kahramanları konuşuyor, tarihe kahramanlar penceresinden bakarken yine de Çavuşesku’ya selam göndermeyi ihmal etmiyor.

Geri Dönüyoruz yeni bölümünde dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli içkinin, bira ve şarabın kültür tarihine bakıyor. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Sümer metinlerinden Antik Yunan ve Roma’ya, Divan edebiyatından Attila İlhan’a, nesiller boyu bu iki içkiye duyulan fiziksel ihtiyaç ve bunun kültürel yansımaları üzerine konuşuyor. Bu iki önemli içkinin dünya tarihinde insan topluluklarına eşlik edişi, onların kültürel ve sınıfsal kimlikleri, tüketim alışkanlıkları eğlenceli bir sohbetin konusu oluyor.

Önceki haftadan mizah sohbetine doyamayan Töre Sivrioğlu ve Mahir Ünsal Eriş bu hafta konuyu daha da açarak Türk mizah geleneğinden girip, Karagözler, Nasreddin Hocalardan geçerek Aziz Nesin’e, Rıfat Ilgaz’a, Muzaffer İzgü’ye saygı duruşunda bulunuyor. Mizah politik olmak zorunda mıdır, Çavuşesku mizaha nasıl bakıyordu, İslamcı karikatür dergileri neden komik olamıyor, karikatür dergilerini Gezi mizahı mı bitirdi, sorularına cevaplar aranıyor. Töre Hoca, ayıplı Nasreddin Hoca fıkralarını anlatmaktan kaçınıyor, İtalyan filmleri övülüyor, Levent Kırca’nın Özal anıları hatırlanıyor. Mizah, Geri Dönüyoruz’un masasına boylu boyunca yatıyor.

Geri Dönüyoruz’un bu bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu bu kez dürbünü yakına tutuyor, etkisi günümüzde de devam eden yakın geçmişin en olağanüstü zenginliklerinden birini konuşuyor: Çizgi romanlar ve karikatür dergileri. Oğuz Aral’ın Gırgır’ından 90’ların Leman’ına, Altan Erbulak’tan Halit Kıvanç’ın Asteriks çevirilerine, Türkiye'nin ilk yerel mizah dergisi Orkinos’tan mizah dünyasına kümelenen Bandırmalılara, çakma Tenten’lerden Töre Sivrioğlu’nun 14 yaşındayken yazıp çizdiği Drakula hikayesine mizah dergilerinin ve çizgi roman dünyasının hemen her köşesi konu ediliyor. Kızılmaske mi döver yoksa Barbar Conan mı?

Geri Dönüyoruz’un 10. bölümünde önceki hafta başlayan dil sohbeti sürüyor. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, önceki bölümde teknik açılardan ele aldığı dil konusunu bu kez gündelik hayatta değerlendiriyor. Dili nasıl kullanıyoruz, sokaktaki dil saraydaki dilden neden bu kadar farklı, dil nasıl doğup nasıl ölüyor gibi soruların cevapları aranıyor. Osmanlıca kursları eleştiri oklarının hedefi oluyor, Mahir Ünsal Eriş bülbül sesiyle Amr Diab şarkıları söylüyor, Nikolay Çavuşesku gündemdeki yerini alıyor…

Geri Dönüyoruz bu hafta dopdolu bir bölümle geliyor. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu dilden ve insanın konuşma, anlaşma macerasından bahsediyor. Noam Chomsky’den İbn Tufeyl’e, Rosetta Taşı’ndan, dillerin akrabalık bağlarına kadar dile dair akla gelmeyecek ayrıntılar bu bölümün konusu oluyor. Ölü dilleri nasıl okuduk, Arapçada bir köpeğe “hoşt” demek için gramer bilmek gerekir mi, dilbilgisel cinsiyet cinsiyetçiliğe çanak mı tutuyor? Eriş ve Sivroğlu bu sorulara cevap arayan harika bir sohbet gerçekleştiriyor.

Tarih ve kültür muhaveresi Geri Dönüyoruz, sekizinci bölümünde oldukça keyifli ve merak uyandırıcı bir konunun kapısını aralıyor: şehir adları. Anadolu’nun görkemli geçmişinin izlerini bugüne taşıyan yerleşim yeri adları, anlamları ve hikayeleriyle bir bir ortaya çıkıyor. Tirebolu’dan Trablusgarp’a, Napoli’den Nevşehir’e köprüler atılıyor. Derken konu kişiselleşiyor, Töre Sivrioğlu, Mahir Ünsal Eriş’in önemli bir sırrını faş ediyor.

Takvime neden ihtiyacımız var? Tarlalarımızdan en yüksek verimi almak için mi yoksa vergi ödeyebilmek için mi? Takvim nerede başlar? Ay adları, gün adları nereden gelir ve bize neyi anlatır? Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, Geri Dönüyoruz’un yedinci bölümünde insanlığın yarattığı en güçlü hafıza araçlarından birini, takvimi konuşuyorlar. Zaman kısımlara bölünüyor, su gibi akıp geçiyor.

Tarihin Sümer’de başladığı düşüncesinin aslı astarı nedir? Tapınak Sosyalizmi terimiyle kastedilen Tapınak Stalinizm’i olabilir mi? Çivi yazısı neden gözden düştü? Mezopotamya bir bölge mi yoksa bir kültürel alanı mı kastediyor? Sümerler Türk mü? Şemsiye sözcüğü Sümerce mi Akadça mı? Geri Dönüyoruz’un bu bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, yalnızca bir coğrafi bölge değil bir kavram olarak da Mezopotamya’yı konuşuyor.

Din nedir? Yalnızca ölümden sonraki yaşama bakan uhrevi bir inanç sistemi mi yoksa gündelik hayatı da düzenleyen bir kurallar bütünü mü? Dinler neden hep aynı mitosların etrafında yükseliyor? Bu bölümde Töre Sivrioğlu ve Mahir Ünsal Eriş hassas konulara hassas dokunuşlara cüret ediyor, dinden ve onun kültürel, sosyal hayata etkilerinden bahsediyor. Hayatımızda bu kadar büyük etkileri olan bir kurum ve kavramlar yığınına bilimsel bir mesafeden bakıyor.

Geri Dönüyoruz'un dördüncü bölümünde Töre Sivrioğlu ve Mahir Ünsal Eriş, insanlığın hafıza kaydı tutmak için bulduğu en büyüleyici araçlardan biri üzerine muhavere ediyor: Yazı! Bu bölümde, şimdiye kadar adet edindiklerinin aksine Töre Hoca soruyor, Mahir Ünsal Eriş anlatıyor. Çivi yazılarından sanal gerçeklik gözlüklerine uzanan bir sohbet böylece dallanıp budaklanıyor.

Geri Dönüyoruz, üçüncü bölümünde “Nereden gelip nereye gidiyoruz?” meselesine odaklanıyor. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, yeni bölümde uygarlık kavramının etimolojisinden yola çıkıyor, Asimov’un cazibesine kapılıyor, Zagor övüyor, uygarlık tarihine dönüp bakan kitaplar öneriyor. İnsanın insan olma macerasındaki en önemli başarı ya da başarısızlıklardan biri olan uygarlık masaya yatırılıyor.

Geri Dönüyoruz'un ikinci bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu çok gerilere, Taş Devirlerine dönüyor. Paleolitik kültürlerden Fred Çakmaktaş'a, Taş Devri insanının doğası, endüstri ve toplumsal uzmanlaşmanın gelişimi, dinlerin ve kültlerin bilinen en primitif anlamda ortaya çıkışları masaya yatırılıyor. Amerikan Yerlileri ile İnüit Yerlilerinin gönlü alınıyor, Homo Sapiens'den çok satan Sapiens'e cilalı ve cilasız taş devirleri günün konusu oluyor.

Geri Dönüyoruz’un ilk bölümünde Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, en temel kavram ve kaynaklarından insanın dünyayı mitoslar yaratarak açıklama ihtiyacına, mitleşen çağdaş şehir efsanelerinden (Dünyayı beş aile yönetiyor olabilir mi? Salgın mı Bill Gates mi yaptı?) tanrı ve tanrıçaların magazin hayatına mitolojiyi enine boyuna konuşuyor. Mitos, masaldan burada ayrılıyor.

Geri Dönüyoruz, “Sıfırıncı Bölümü” ile merhaba diyor. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu, tarihe, kültüre, sanata dair bir yol haritası çıkarıyor, gelecek bölümlerin konuları hakkında ipuçları veriyor. Homeros’tan Zagor’a uzanan bir yolculuk, Geri Dönüyoruz’un yeni bölümleri için de soru işaretleriyle süslü fikirler veriyor.