Follow the Money

In deze aflevering van Follow the Money interviewt spreekt Annette van Soest met Lousewies van der Laan, directeur van Transparency International Nederland. De wereld verkeert in een corruptiecrisis. En die wordt alleen maar erger, want de bestrijding van corruptie stagneert. Daarvoor waarschuwde Transparency International eerder dit jaar. De oorzaak, volgens de anticorruptie-waakhond, is gebrekkig leiderschap. Ook Nederland scoort historisch slecht op de Corruptie Perceptie Index van Transparency International. Ons land bungelt onderaan in de top-tien. De Nederlandse corruptie-aanpak hapert. Wat gaat er mis?

De Limburgse ondernemer Martijn W. haalde voor honderden miljoenen contracten binnen bij Defensie – terwijl zijn bedrijf wordt verdacht van fraude. De selectie van mensen met wie het ministerie zaken doet, is normaal gesproken heel streng. Dieuwertje Kuijpers vertelt hoe deze zaak in elkaar steekt én hoe W. probeerde de publicatie van haar onderzoek tegen te houden.

Afrika-correspondent Sophie van Leeuwen deed wat geen enkele andere westerse journalist deed: naar Sierra Leone om verslag te doen over Bolle Jos. Het kwam haar op arrestatie en een spionageverdenking te staan. Voor Follow The Money tekende ze haar bloedstollende relaas op. In dit audioverhaal, dat haar geschreven reportage combineert met een interview, hoor je alles over haar ervaring in het land van de meest gezochte crimineel van Nederland. In detail vertelt ze hoe haar reis verliep, hoe ze werd opgepakt en hoe ze uiteindelijk vrijkwam.

In deze aflevering van FTM Interviewt spreekt redacteur Harm Ede Botje met Rinke Zonneveld, ceo van Invest-NL. Hij heeft maar liefst 3 miljard aan belastinggeld te besteden om bijvoorbeeld de energietransitie of de vorming van een circulaire economie te versnellen. Waar moeten miljarden aan publiek investeringsgeld volgens hem naartoe, en waar vooral niet?

In deze aflevering van Follow the Money interviewt spreekt Annette van Soest voormalig TomTom-bestuurder Alexander Ribbink. Als founding partner van Keen Venture Partners investeert hij samen met VVD-prominent Ben Verwaayen en diens zoon Robert in Europese startups. Sinds eind vorig jaar richt de Nederlandse durfkapitalist zich via een apart fonds specifiek op de defensie-industrie. Daarvoor haalde Ribbink 150 miljoen euro op. Onder andere pensioenfonds PME, de Europese Investeringsbank (EIB), ABN Amro, ASR en TNO staken er geld in. Maar stroomt al dat geld naar drones en AI die Europa veiliger maken, of naar wilde plannen die niet waargemaakt kunnen worden?

Een private kliniek heeft ernstig zieke postcovidpatiënten gebruikt als proefkonijnen in een geneesmiddelenexperiment. De eigenaren overtraden daarbij de regels voor gedegen onderzoek. ‘Het is beschadigend voor de wetenschap, maar vooral voor de vele patiënten die valse hoop kregen.’

De hersentumor van Wouter Slegt werd bestraald met protonen. Wat hij niet wist, is dat zijn artsen op dat moment al beschikten over onderzoeksresultaten die vragen oproepen over de effectiviteit van de therapie. In dit interview vertellen Wouter en zijn vrouw Oetje hoe zij daarvan op de hoogte zijn gesteld. Deze podcast vormt een tweeluik met het artikel van zaterdag 21 februari.

Remy Koens en Sebastiaan Brommersma deden onderzoek naar het datalek bij Clinical Diagnostics. Dat bedrijf voerde jarenlang het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker uit. Door een datalek zijn in juli gegevens van bijna een miljoen vrouwen buitgemaakt. Uit bronnen binnen het bedrijf bleek dat beveiliging van patiëntgegevens geen prioriteit had. Er lopen meerdere onderzoeken naar hoe het zo mis kon gaan. Wat kunnen we daarvan verwachten?

In deze aflevering van FTM Interviewt spreekt redacteur Harm Ede Botje met Reijer Passchier, hoogleraar Digitalisering en de democratische rechtsstaat aan de Open Universiteit, en daarnaast werkzaam als docent Staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden. Hij is de auteur van het boek De vloek van Big Tech. Europa zit in een noodsituatie, vindt Passchier. Volgens hem is de soevereiniteit van de Europese Unie in het geding door de afhankelijkheid van de big tech-bedrijven als Amazon en Microsoft die zich tot in de haarvaten van onze samenlevingen hebben gevestigd.

President Poetin betaalt de oorlog tegen Oekraïne voor een groot deel van olie-opbrengsten. Die olie wordt vervoerd met de zogeheten schaduwvloot, een groep van ruim 600 olietankers. Samen met een internationaal team brachten Dimitri Tokmetzis en Jesse Pinster de olietankers in kaart. Wat is het effect van de westerse sancties die aan de schaduwvloot worden opgelegd?

In deze podcast spreekt Follow the Money-journalist Thomas Bollen verschillende gasten naar aanleiding van zijn boek ‘Geld genoeg, maar niet voor jou’. In deze aflevering politicus Paul Tang. Hij zat in het oog van de storm toen in 2008 de kredietcrisis uitbrak. ‘De Nederlandsche Bank had eigenlijk ook geen idee.’

De Finnen zijn permanent klaar voor oorlog, Litouwen heeft ervaring met Sovjet-onderdrukking en Polen spendeert relatief veel geld aan defensie. Wat kan Nederland van deze landen leren? Daniël van Kessel maakte een reis langs het Oostfront en vertelt wat hij daar zag.

In deze aflevering van FTM Interviewt spreekt redacteur Harm Ede Botje met Mark van Baal, oprichter en directeur van Follow This. Deze activistische aandeelhoudersvereniging zette klimaatverandering op de agenda bij grote oliemultinationals als Shell en BP door resoluties in te dienen waarin de oliereuzen werden opgeroepen zich te houden aan het klimaatverdrag van Parijs. Hoe gaat het nu Trump aan de macht is? Wat is zijn nieuwe strategie?

In deze aflevering van FTM Interviewt spreekt redacteur Harm Ede Botje met Nienke Venema, directeur van Stichting Democratie en Media (SDM), die opkomt voor de democratische rechtsstaat en de vrije pers. Venema maakt zich zorgen over de grote en moeilijk te controleren macht van big tech bedrijven als Google, X en Meta. De dominante rol van deze Amerikaanse techreuzen vormt volgens haar een ernstige bedreiging voor de democratie en de informatievoorziening in Nederland.

In een Brabants dorpje belooft een alternatieve genezer uitbehandelde kankerpatiënten beterschap met dure therapieën. Nadat de Inspectie ernstige tekortkomingen vaststelde in zijn vorige kliniek, verhuisde hij zijn praktijk slechts een paar honderd meter verderop. Waarom grijpt niemand in?

In deze podcast spreekt Follow the Money-journalist Thomas Bollen verschillende gasten naar aanleiding van zijn boek ‘Geld genoeg, maar niet voor jou’. In deze aflevering oud-DNB-president Nout Wellink, die Bollens boek drie dagen na publicatie al uit had. ‘Het heeft me aan het denken gezet. Ook over mogelijke gevolgen van de introductie van nieuwe betaalmiddelen.’ Bollen en Wellink discussiëren stevig over de opties om ons geldstelsel anders in te richten. Is het mogelijk om het stelsel veiliger en stabieler te maken met nieuwe betaalmiddelen, zoals stablecoins en de digitale euro?

In Congo moeten bedrijven die daar naar bijzondere aardmetalen delven, een percentage van de omzet afstaan aan het land. Zo kunnen scholen en ziekenhuizen worden gebouwd en ziet de bevolking iets terug van de miljardenwinsten. Recent bleek dat meerdere mijnbouwbedrijven deze regel aan hun laars proberen te lappen. Het lijkt een ver-van-ons-bed-show, maar dat is het niet, want een van die bedrijven is gevestigd in Amsterdam. Lukas Kotkamp vertelt over deze cruciale wereldhandel, waarbij onder meer Nederland, Kazachstan, Hongkong en Congo zijn betrokken. Wie bijzondere aardmetalen komt winnen in Congo, moet een deel van de omzet afstaan aan de Congolese staat. Zo ziet de bevolking iets terug van de miljardenwinsten. Maar meerdere mijnbouwbedrijven proberen deze regel te omzeilen. Een van die bedrijven is gevestigd in Amsterdam. Journalist Lukas Kotkamp legt uit hoe dat zit.

In deze aflevering van FTM Interviewt spreekt redacteur Harm Ede Botje met Sjaak de Ligt, pionier op het gebied van carbon credits en voormalig directeur van de organisatie Trees for All. De Ligt is een van de hoofdpersonen in het boek Wie betaalt, mag vervuilen van Follow the Money-redacteuren Mira Sys en Ties Gijzel, dat deze week is verschenen.

Er is meer geld dan ooit, maar de meeste mensen merken daar weinig van. In deze podcast, als verdieping op zijn boek Geld genoeg maar niet voor jou, onderzoekt Thomas Bollen hoe ons geldsysteem ongelijkheid vergroot, huizenprijzen opdrijft en zelf een rol speelt in opkomst van autocraten. In deze aflevering spreekt hij hoogleraar risicomanagement Theo Kocken. Hij vertelt over onzichtbare risico’s bij banken en de noodzaak om te investeren in opkomende economieën.

In de aanloop naar de verkiezingen neemt de stortvloed aan haat en desinformatie op sociale media toe. Evelyn Austin, directeur van Bits of Freedom, ziet hoe bedreigingen aan D66-leider Rob Jetten op TikTok worden versterkt door algoritmes, en roept gebruikers op om verdachte berichten te melden en vast te leggen. In FTM Interviewt vertelt ze over de duistere wereld van haatberichten en desinformatie op sociale media, de strijd om transparantie en een belangrijke rechtszaak tegen techgigant Meta.

Private investeerders kopen in rap tempo zorginstellingen en mkb-bedrijven op, en banken maken dat mogelijk. Zonder hun geldschepping was private equity nooit zo machtig geworden. In deze podcastaflevering onderzoekt Thomas Bollen wat dat betekent voor de kwaliteit van zorg, kinderopvang en concurrentie. Hij spreekt met journalist Mirjam de Rijk, auteur van Gekaapt door het kapitaal, waarin ze beschrijft hoe private equity-partijen en andere kapitaalkrachtige bedrijven steeds meer grip krijgen op onze publieke instellingen.

Palantir wordt wel het meest mysterieuze bedrijf van Silicon Valley genoemd. Zelfs oud-medewerkers kunnen niet altijd uitleggen wat het bedrijf doet. Rosanne Kropman stuitte op informatie waaruit blijkt dat de politie in Nederland gebruikmaakt van software van dit techbedrijf. Samen met Sebastiaan Brommersma ontdekte ze dat defensie óók klant is. Wat doen Nederlandse overheidsinstellingen met de software van Palantir? En wat gebeurt er met de data? Inmiddels zijn er Kamervragen over gesteld.

Het Binnenhof bestormen, vernielingen aanrichten en de ramen van het D66-partijkantoor ingooien. Tijdens de zeer gewelddadige rellen door extreemrechtse activisten in Den Haag ging het vorige week volledig mis. In gesprek met FTM legt Jelle Postma, oud-AIVD’er en oprichter van Justice for Prosperity, uit hoe ultraconservatieve en extreemrechtse groepen angst en verdeeldheid zaaien om onze democratie te ondermijnen. Zijn waarschuwing: ‘Dit is veel dieper geworteld in Nederland, het is niet beperkt tot deze 1200 mensen. Als we hier niets aan doen, groeit die groep.’

Er is meer geld dan ooit, maar de meeste mensen merken daar weinig van. In deze nieuwe podcastreeks, als verdieping op zijn boek Geld genoeg, maar niet voor jou, onderzoekt Thomas Bollen hoe ons geldsysteem ongelijkheid vergroot, huizenprijzen opdrijft en zelfs een rol speelt in de opkomst van autocraten. In deze eerste aflevering spreekt hij Martijn van der Linden, ooit bankier bij ING, nu aanjager van geldhervorming. Hij vertelt hoe de kredietcrisis zijn blik op het financiële systeem voorgoed veranderde, en waarom de macht van banken dringend aan banden moet worden gelegd.

Wat doe je als de bank je overvalt met tientallen vragen, omdat je een risico op terrorismefinanciering zou zijn? Nourdeen Wildeman, die zelf problemen kreeg met zijn bank, en advocaat Samira Sabir, die tientallen moslims juridisch bijstaat, vertellen erover in deze podcast.

Profvoetballer Redouan El Yaakoubi profileert zich als weldoener voor kinderen in achterstandswijken. Maar achter de schermen van zijn stichting Durf te Dromen stroomde al minstens een miljoen euro naar een commerciële bv, blijkt uit onderzoek van BOOS en Follow the Money. Wies de Gruyter en Nikki Brands vertellen erover.

Bijna niemand weet van het bestaan van exclusieve genootschappen in ons land waar de economische, politieke en culturele elite elkaar ontmoet. Tijdens etentjes netwerken ze daar met elkaar ‘onder gelijken’. Bas van Beek en Birte Schohaus spraken met leden van die gezelschappen en deden vijf jaar onderzoek in privé-archieven. Wat ze aantroffen achter de schermen van deze quasi-informele eetclubjes schreven ze op in het boek ‘Onder ons’.

In deze aflevering van FTM Interviewt spreekt redacteur Harm Ede Botje met Martijn Kitzen, hoogleraar krijgswetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie en het Institute of Security and Global Affairs van de Universiteit van Leiden. Aanleiding voor het gesprek is een reeks van vier verhalen van Follow the Money-redacteur Daniel van Kessel, die deze zomer Finland, Litouwen en Polen bezocht om te onderzoeken hoe deze landen aan de oostgrens van de NAVO omgaan met de nabijheid en het wapengekletter van Rusland. In zijn laatste aflevering van afgelopen vrijdag komt Van Kessel aan de hand van uitspraken van experts tot de conclusie dat Nederlandse politici niet alleen geld moeten steken in tanks en marineschepen, maar vooral ook moeten investeren in onderlinge saamhorigheid en werken aan de collectieve wil om het land te verdedigen. Die conclusie is Kitzen uit het hart gegrepen, zeker in een land als Nederland dat vergaand is geïndividualiseerd. ‘Invoering van een vorm van vrijwillige dienstplicht in Nederland kan bijdragen aan het gevoel dat we dreigingen gezamenlijk het hoofd moeten bieden. Op die manier krijg je eenheid in de samenleving en dat vind ik belangrijk.’

Eelke van Ark, een van de journalisten van het eerste uur bij FTM, verlaat de redactie. Voordat ze de deur echt achter zich dicht doet, vertelt ze aan de hand van drie onderzoeken die zij de afgelopen dertien jaar heeft gedaan welke opzienbarende misstanden zij in het licht zette. Voor een van de grotere onderzoeken werd zelfs een nieuw woord bedacht: zorgcowboys.

Artiesten en schrijvers zijn opgeschrikt door onderzoek van Henk Willem Smits en Remy Koens. Wat is er aan de hand: het Amerikaanse private equity-bedrijf KKR heeft zich zonder ruchtbaarheid ingekocht in festivals en uitgeverijen. Hoe is dat gegaan? En is er nog een uitweg?

Zonder er ooit voor te betalen, wist zorginstelling Warande een woonoord voor antroposofische ouderen in bezit te krijgen. Nu staat het te koop en voeren de bewoners een felle strijd om een miljoenendeal te voorkomen. Reconstructie van een succesvolle vastgoedcoup.

De Tweede Kamer besloot deze week tot een debat over de affaire-Arib, wat op instemming kan rekenen van hoogleraar Integriteit Rob van Eijbergen. In gesprek met FTM pleit hij voor een kort, onafhankelijk onderzoek door een commissie van buitenstaanders. Drie jaar geleden adviseerde hij de Kamer al te kiezen voor mediation in plaats van een onderzoek, maar dat advies belandde in een la. Nu blijkt uit onthullingen van FTM en Nieuwsuur dat oud-Kamervoorzitter Vera Bergkamp een grotere rol speelde dan gedacht.

Albert Heijn was te gast in politiek Den Haag, om te verklaren waarom onze boodschappen zo duur zijn. De supermarkt wees erop dat je voor een goed inzicht álle producten met elkaar moet vergelijken. Journalist Vincent Verweij vroeg bij AH een lijst op, maar kreeg die niet en ging daarom zelf aan de slag.

De gemeente Zaanstad treedt in de armste wijken zo hard op tegen ‘ondermijnende criminaliteit’ dat de aanpak ontspoort in een jacht op ‘verdachte’ inwoners. Ambtenaren die vinden dat de gemeente grenzen overschrijdt, worden onder druk gezet. Terwijl de zorgen binnen én buiten het stadhuis toenemen, houdt de burgemeester vast aan zijn koers.

Een week geleden kleurde Den Haag rood: meer dan 100.000 demonstranten eisten dat Nederland stopt met steun aan Israël zolang het land doorgaat met het plegen van oorlogsmisdaden in Gaza. Follow the Money spreekt met Berber van der Woude, voorzitter van The Rights Forum en medeorganisator van de demonstratie. Berber is blij met de massale opkomst, maar vindt dat het kabinet-Schoof ‘schandalig weinig’ heeft laten zien als het gaat om het aanspreken van Israël.

Landbouwminister Femke Wiersma heeft een plan: in een zone van 250 meter rondom de Veluwe moet de uitstoot van stikstof drastisch omlaag. Dat heeft gevolgen voor 219 boerenbedrijven, maar dat gaat bij lange na niet genoeg zijn. Om de stikstofdoelen voor het natuurgebied te behalen, moeten minstens 2600 bedrijven hun uitstoot met liefst 85 procent terugbrengen. Hoe liep het stikstofprobleem op de Veluwe zo uit de hand? Dit is een speciale audioproductie van Follow the Money. We zijn benieuwd wat je hiervan vond. Laat het ons weten via [email protected].

Lise Witteman van Follow the Money’s Bureau Brussel deed eigenlijk onderzoek naar allerlei andere zaken, toen ze wel erg vaak de naam David Sainsbury tegenkwam. Ze ontdekte dat deze Britse baron, erfgenaam van de supermarktketen Sainsbury's, jarenlang genetisch gemanipuleerde voeding promootte. Wat was precies de agenda van deze geheimzinnige miljardair?

De overheid verzamelt, analyseert en deelt meer data van haar burgers dan ooit. In deze aflevering van FTM interviewt spreekt Annette van Soest met Aleid Wolfsen van de Autoriteit Persoonsgegevens. De voorzitter van de privacywaakhond vertelt over de datahonger van de overheid en de risico’s die daaraan kleven.

Wanneer er in de Europese Unie grote bouwprojecten van de grond moeten komen, vinden commerciële banken die vaak te riskant. Daarom is de Europese Investeringsbank opgezet, die miljarden aan ziekenhuizen, waterleidingbedrijven en andere essentiële instanties leent. De man die er twaalf jaar lang de leiding had, staat nu onder verdenking van corruptie. Medewerkers deden bij Simon Van Dorpe een boekje open over de man en zijn bank.

In 'Follow the Money interviewt' spreken journalisten Annette van Soest en Harm Ede Botje met sleutelfiguren uit verschillende FTM-dossiers. Van toezichthouders en wetenschappers tot politici en juristen. Of het nu gaat om fraude en witwassen, de toekomst van ons landbouwbeleid of onze rechtsstaat: Follow the Money interviewt.

Misinformatie verspreidt zich als een virus in ons brein, zegt Sander van der Linden, auteur van ‘Foolproof: Why Misinformation Infects Our Minds and How to Build Immunity’. Maar waarom geloven we onwaarheden zo makkelijk, en wat maakt ons vatbaar voor complottheorieën? Volgens Van der Linden is voorkomen beter dan genezen. In gesprek met Annette van Soest deelt hij welke tactieken we kunnen inzetten om onszelf te beschermen tegen desinformatie.

In 'Follow the Money interviewt' spreken journalisten Annette van Soest en Harm Ede Botje met sleutelfiguren uit verschillende FTM-dossiers. Van toezichthouders en wetenschappers tot politici en juristen. Of het nu gaat om fraude en witwassen, de toekomst van ons landbouwbeleid of onze rechtsstaat: Follow the Money interviewt.

Voedingsbedrijven als Nestlé en Unilever spelen handig in op de hype rond het afslankmiddel Ozempic. Deze bedrijven bieden ‘speciale’, bewerkte producten die goed zouden passen in een dieet. Mathilde de Jeu en Irene van den Berg van The Investigative Desk wilden hier meer over weten. Ze lazen verslagen van aandeelhoudersvergaderingen en hoorden jubelende topmensen.

Steeds vaker stappen omwonenden van leliebollenvelden naar de rechter om ‘spuitvrije zones’ rond hun huizen af te dwingen. Er zijn aanwijzingen voor een verband tussen pesticidengebruik en ziektes zoals Parkinson en Alzheimer. Annette van Soest interviewt advocaten Stef Nuijen en Marijn Kingma die deze omwonenden bijstaan.

Voorzitter van de Raad voor de rechtspraak Henk Naves wil een einde aan de invloed van de minister van Justitie op rechterlijke benoemingen. Op die manier moet de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht worden verstevigd. ‘Door de onrust in Polen hebben we onszelf de vraag gesteld: hoe is het eigenlijk in Nederland georganiseerd?’

In uniform en met een wapen op de foto op Tinder. Enigszins begrijpelijk als trotse militair, maar niet handig als je bedenkt dat via die app gemakkelijk je identiteit, functie en reisbewegingen te volgen zijn. Datajournalist Martijn Reuvers onderzocht Tinder en kwam erachter dat een slimme programmeur militairen makkelijk kan volgen. Samen met chef datateam Dimitri Tokmetzis en cyberredacteur Sebastiaan Brommersma volgde hij militairen van alle afdelingen van het leger in binnen en buitenland. Hoe ze dat deden vertellen ze in deze aflevering.