FD Toegevoegde Waarde

Nu de brandstofprijs aan de pomp gegarandeerd gemopper oplevert, klinkt de roep om ‘hulp uit Den Haag’ steeds luider. Andere landen hebben al wel besloten burgers financieel ‘op weg te helpen’. Maar die steun is niet gratis en kan leiden tot hogere staatsschulden, die wereldwijd al oplopen.  In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma hoe overheden zulke schulden op termijn proberen terug te dringen. Een van de middelen die politici zelden hardop noemen, maar wel toepassen, is financiële repressie. Marijn legt uit wat dat is en hoe het in de praktijk werkt. Hogere brandstofprijzen hebben nog een ander effect: de vraag naar elektrische auto’s neemt toe. Een luisteraar vroeg zich af of dat op termijn niet leidt tot lagere accijnsinkomsten voor de overheid — en of dat gat dan elders wordt gedicht. Anna zocht uit hoeveel maatschappelijke kosten elektrische weggebruikers veroorzaken en of zij daar voldoende aan bijdragen. Het antwoord wint waarschijnlijk geen populariteitsprijs.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde blikken we terug op Liberation Day. Volgende week is het precies een jaar geleden dat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importheffingen aankondigde en daarmee een handelsoorlog ontketende. We zouden het bijna vergeten door die andere 'echte’ oorlog die hij met Iran is begonnen. Kunnen we na dit jaar al zeggen of het Amerika het gewenste resultaat heeft opgeleverd? Of zijn andere landen als winnaars aan te wijzen?  We kijken ook of de handelsoorlog en de Iran-oorlog elkaar versterken. Ja, is het antwoord. Want door een recente uitspraak van het Hooggerechtshof moet Trump voor importheffingen andere wetsartikelen inzetten, die eerst onderzoek vergen en inspraak mogelijk maken. En een mogelijke tijdelijke regeling mag maximaal 10% zijn. Daardoor kan de president nu niet direct dreigen met hogere heffingen tegen landen die niet willen 'helpen’ in de Straat van Hormuz.    En tot slot komen we nog één keer, wel voorlopig voor het laatst wat ons betreft, terug op box 3. Want we kregen er verschillende vragen over en beloofden die deze week te bespreken.   Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De gevolgen van de blokkade in de Straat van Hormuz worden steeds beter zicht- en voelbaar. In deze aflevering vragen Anna Dijkman en Marijn Jongsma zich af: hoe nu verder? Beetje bij beetje lijkt het duidelijk te worden dat Iran de tijd aan zijn zijde heeft en inzet op het destabiliseren van de wereldwijde oliemarkt ter verdediging. Heeft Trump zijn tegenstander simpelweg onderschat? De situatie heeft namelijk steeds meer weg van een asymmetrisch gevecht met kenmerken van een guerrillaoorlog. Amerikaanse raketten van soms meer dan een miljoen dollar per stuk nemen het op tegen Iraanse drones van soms slechts twintigduizend dollar.  Wat gaan wij ervan merken? Behalve de voor de hand liggende hogere prijzen aan de pomp en hoge kosten voor energie zijn er tweede-orde effecten. Hogere kosten voor energie maken productieprocessen duurder, met een hogere prijs voor de consument tot gevolg. Vakbonden zullen roepen om loonstijgingen, zodat de consument niet te veel koopkracht verliest. En zo ligt hoge inflatie op de loer. Wat moet Den Haag doen, of is geen actie juist de beste remedie? See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met private credit. Weet je nog, eind vorig jaar, toen vroeg een van onze luisteraars waar de volgende financiële crisis verstopt zat. We hebben toen in de aflevering van 8 november 2025, Kan onze economie nog groeien? En waar zit de volgende financiële crisis verstopt?, een aantal dingen op een rijtje gezet, zoals de gevaren van een mogelijk AI-bubbel. Maar we hebben het ook gehad over private credit en de waarschuwingen van IMF over schaduwbankieren. We blijken toch enigszins voorspellende gaves te hebben, want de zorgen rond private credit stijgen. Er komen nu allerlei trends samen: stijgende rentes, disruptie door AI, deregulering, geopolitieke chaos. En dan zou Blue Owl, een privatecreditfonds dat nu in zwaar weer verkeert, mogelijk de kanarie in de kolenmijn zijn. Marijn geeft een lesje private credit om te zien of de sector echt in de fik staat.  We gaan het vandaag hebben over de belasting op inkomen uit sparen en beleggen! Ja ja, box 3 houdt de gemoederen altijd bezig en we kregen van drie luisteraars precies dezelfde vraag daarover: waarom is er niet gewoon een vermogensrendementsbelasting zoals we die hadden van 2001 tot 2016? Toen werd er 30% geheven over een forfaitair rendement van 4%. Dat kwam dus in feite neer op 1,2%. Waarom doen we dat niet wéér, dan ben je van alle ingewikkelde administratie, juridische ellende en gedoe af toch? We bellen met econoom Bas Jacobs om te horen waarom we dat toch echt niet zouden moeten willen. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de economische gevolgen van het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran. Iran zegt de Straat van Hormuz te hebben afgesloten, een cruciale route waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gastransporten doorheen gaat. Dreigt daarmee een nieuwe oliecrisis zoals in de jaren zeventig? Marijn zet op een rijtje hoe groot de economische schade kan worden, waarom energieprijzen nu anders doorwerken in de economie dan vroeger, en wie er eigenlijk profiteren van hogere olie- en gasprijzen. Ook kijken we naar een onverwacht neveneffect van het conflict: het internationale luchtverkeer. De Golfstaten zijn een belangrijk knooppunt voor overstappers wereldwijd. Wat gebeurt er met de wereldwijde luchtvaart als reizigers het gebied gaan mijden? En dan een luisteraarsvraag van een oude bekende: voormalig BlackRock-strateeg en oud-FD-columnist Lukas Daalder. Hij vraagt zich af of kunstmatige intelligentie iets kan wat centrale planners vroeger niet konden: een hele economie aansturen. Kan AI de ‘onzichtbare hand’ van de markt zichtbaar maken en misschien zelfs vervangen? Of blijft de economie daarvoor simpelweg te complex? Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma Montage: Jort SiemesSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de wending in het potje heffingenschaak van president Trump. Door de uitspraak van het Hooggerechtshof dat zijn heffingen onwettig zijn, werd hij schaakmat werd gezet. Hoe nu verder en hoe staan de spelers op bord? Marijn zet op een rijtje waarom we wel en waarom we niet beter af zijn met deze uitspraak van ‘Scotus’, Supreme Court of the United States. En een deel van het land is al weken in paniek vanwege de plannen voor Box 3 en de vermogensaanwasbelasting. We zijn niet ineens een fiscale podcast geworden maar we zetten op een rijtje wat nu eigenlijk de voor- en nadelen zijn van de verschillende vormen van vermogensbelasting en wat voor gevolgen ze voor een economie hebben. Maar we beginnen met een reactie op de aflevering van vorige week, over Rusland. Pieter Visser mailde ons, hij komt regelmatig in Rusland en spreekt daar veel mensen. “Uw weergave van de situatie aldaar klopt op bepaalde zaken, maar er is ook een andere waarheid.” Anna belde hem om daar een toelichting op te krijgen.   Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Dinsdag 24 februari is het precies vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. In eerste instantie dachten veel mensen in de westerse wereld dat fikse sancties tegen de Russen hun economie, en daarmee ook hun agressie, zouden kunnen afremmen. Niets van deze verwachtingen lijkt te zijn uitgekomen. Is de Russische economie echt zo weerbarstig als de groeicijfers doen vermoeden? Of zijn deze cijfers niet te vertrouwen? En als het positieve beeld wél klopt, hoe komt het dan dat die economie zo sterk is? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma de Russische economie. De grote vraag achter dit actuele voorbeeld is: werken sancties in het algemeen eigenlijk wel? Hoe oud is deze tussenstap tussen oorlog en vrede? Welke varianten zijn er en welke daarvan zijn het effectiefst? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde nemen we een duik in de geschiedenis, want we gaan het hebben over de godfather van het kapitalisme. Zo wordt hij wel eens genoemd —  al dan niet terecht, maar daar gaan we het over hebben — en dat is niemand minder dan Adam Smith. Marijn ging in Schotland op zoek naar zijn wortels om te kijken wat zijn betekenis nog is en wat we nog van hem kunnen leren.  Verder onderzoeken we de mogelijkheden van een 28e regime binnen de EU. Dat is een plan om het voor start-ups en scale-ups makkelijker te maken in Europa te groeien.  We zoeken uit wat dit regime nou precies is en of we dit wel moeten willen.  In de aflevering verwijzen we naar een oude Toegevoegde Waarde, die kun je hier beluisteren: Waar gaat het mis op de vrije markt? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Loskomen van de Verenigde Staten vanwege de grillen van Donald Trump is een onderwerp dat momenteel veelvuldig de revue passeert. Het voedt het verlangen naar sterke Europese bedrijven die onafhankelijk opereren. Maar hoe kunnen Europa en Nederland zulke ‘nationale kampioenen’ het best faciliteren?  Door bedrijven actief te subsidiëren en soepeler om te gaan met fusies en overnames? Of juist door de vrije markt zo veel mogelijk zijn werk te laten doen, zodat de winnaar vanzelf boven komt drijven? Anna Dijkman en Marijn Jongsma bespreken deze vragen als hoofdonderwerp in deze aflevering van Toegevoegde Waarde.  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We kijken in deze Toegevoegde Waarde naar de 'moeder aller handelsakkoorden’ die de Europese Unie sloot met India. Een boost voor beide partijen, en een teken dat Europa nog lang niet klaar, over en uit is, zoals ons graag door onder andere Trump wordt voorgehouden. Is Europa wakker geschud? Is er sprake van de herrijzenis van Europa? En we gaan het hebben over de Japanse yen, daar is van alles mee aan de hand namelijk. We kregen ook een vraag hierover van luisteraar Marius van den Assem. Hij had ons in december gemaild met een vraag over de yen. Hij woont nu zelf in Tokio als uitwisselingsstudent Business Information Management en merkte dat de yen snel in waarde daalde. Dat is op zich fijn voor hem, want het maakt Japan goedkoop, maar andersom is het een teken dat de yen zwak is en dat maakt alles buiten Japan duur voor de Japanners. Maar wat zit er nou achter? Dat zoeken we uit. Daarvoor verwijzen we ook naar een eerdere aflevering van Toegevoegde Waarde: Is de Japanse schuldenberg een tikkende tijdbom?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Donald Trump uitsprak dat hij geen militaire operatie zou uitvoeren om Groenland bij de Verenigde Staten te trekken, ging in Davos een zucht van verlichting door de zaal. Maar is daarmee ook echt alle kou uit de lucht? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna en Marijn de mogelijke oorzaak van Trumps draai in zijn opstelling in dit conflict en kijken ze vooruit. Wat was nu eigenlijk Trumps intentie om Groenland bij de Verenigde Staten te willen trekken? En hoe kan Europa het beste reageren op de ‘wake-upcall’ die het wederom kreeg vanuit Zwitserland? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met de toch wel ongekende aanval afgelopen week van de regering-Trump op de Fed, en dan specifiek op voorzitter Jerome Powell. De onafhankelijkheid van de centrale bank staat op het spel, en we gaan kijken wat dat voor gevolgen kan hebben. Verder hebben we het deze week over staatsobligaties, want daar kregen we een aantal vragen over binnen. Zoals over waarom particulieren in Nederland niet direct staatsobligaties kunnen kopen, wat bijvoorbeeld wel kan in de Verenigde Staten. En ook bij onze zuiderburen trouwens: ‘staatsbons’ heten ze daar.  We verwijzen naar een tweetal eerdere afleveringen van Toegevoegde Waarde: Wat als Trump aan de renteknop gaat draaien? En maakt het basisinkomen echt gelukkig? (van 6 september) en Weg met de koopkrachtplaatjes! En is de basisbaan een beter idee dan het basisinkomen? (van 20 september). Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

  We beginnen deze aflevering met het land waar ze ooit te maken hadden met 10 miljoen procent inflatie in een jaar, maar dat om heel andere redenen het nieuws beheerste deze week: Venezuela. Trump zei zaterdag in zijn speech dat de VS Maduro gevangen hadden genomen om een einde te maken aan drugstransporten naar de VS en de instroom van criminele migranten. Maar na een minuut of vijf in die speech kwam er een andere aap uit de mouw. Het gaat de Amerikaanse president om olie! Hij wil gewoon geld verdienen! Maar dat zit toch wat ingewikkelder in elkaar dan hij het doet voorkomen, dus we gaan uitpluizen hoe dat nou zit met die olie en de economie van Venezuela.   En daarna gaat het over de inflatie in eigen land. Want die bleek in 2025 te zijn uitgekomen op 3,3%! Is het nou erg dat die al jaren boven de gewenste 2% zit? En wat voor intergenerationeel trauma kan inflatie brengen? Daar gaat Marijn alles over vertellen. Tipje van de sluier: het heeft te maken met kruiwagens vol Duitse marken.  We beloven in de aflevering een linkje naar de allereerste Toegevoegde Waarde omdat die ook over inflatie gaat: Waarom streven we naar 2% inflatie? En het Duitse fragmentje over hyperinflatie komt hier vandaan. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde (uit het eerste seizoen) hoor je alles over de Nederlandse staatsschuld. Al decennia kent Nederland een torenhoge schuldenberg, maar aan wie is de staat dat geld eigenlijk verschuldigd? Hoe komen die leningen tot stand en nog belangrijker: moeten we die schulden niet aflossen? Daar gaan we het over hebben met Karen van der Wiel,  econoom en plaatsvervangend directeur bij het Agentschap bij ministerie van Financiën, het instituut dat zich dagelijks bekommert over onze staatsschuld. Van der Wiel legt uit hoe en waarom staatsobligaties worden uitgegeven en vertelt hoe dat eeuwen geleden ging toen er nog geen snelle computers of dealingrooms waren. Ook spreken we met econoom en ESB-hoofdredacteur Jasper Lukkezen, die bij het Centraal Planbureau jarenlang onderzoek deed naar de staatsschuld. Hij vertelt je meer over de rol van een staatsschuld in de economie én legt uit waarom het zelfs voor heel rijke landen goed kan zijn om een staatsschuld te hebben. Volgende week zijn Anna en Marijn weer terug met een nieuwe aflevering. Presentatie: Anna DijkmanRedactie: Anna de Haas, Paulien Sewuster en Anna DijkmanAudiovormgeving: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week in Toegevoegde Waarde kritiek op het rapport-Wennink én op onze behandeling ervan. Want we vroegen om jullie reacties en kregen die ook! We laten ze allemaal de revue passeren en pakken er ook nog wat reacties op het rapport zelf bij.  En het is de laatste aflevering van dit jaar dus we gaan ook terugblikken. Het was toch wel ‘the year of the tariffs’, ja sorry in het Engels, maar dat klinkt toch beter dan het Jaar van de Importheffingen. Maar de vraag is: wat was nou het effect op de economie? Want die is nog niet ingestort vooralsnog... Daar gaan we op in en we pakken er ook wat geschiedenisboeken bij. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week stond in het teken van het rapport van Peter Wennink. De oud-topman van ASML is door het kabinet gevraagd advies te geven over de Nederlandse economie en hoe we ons verdienvermogen kunnen vergroten. Al maanden wachten we hierop en vrijdag was het dan eindelijk zover, het rapport: De route naar toekomstige welvaart kwam uit, met de ondertitel: Een sterk Nederland in een relevant Europa. We gaan in op de zorgen van Wennink en kijken naar de oplossingen die hij biedt. We hebben lof, maar moeten zeker ook wat kritische kanttekeningen plaatsen.  In zijn rapport oppert Wennink ook een Nationale Investeringsbank. Daar hebben wij het eerder over gehad in Toegevoegde Waarde, zoals beloofd een link naar die aflevering.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel keiharde cijfers nog op zich laten wachten, lijken middelen zoals Ozempic en Wegovy een forse invloed te hebben op het aantal mensen met overgewicht. Wel zien we al concrete veranderingen in het gedrag van consumenten, voornamelijk in de VS. Restaurants passen het formaat van hun porties aan, kledingfabrikanten merken dat grotere maten minder hard over de toonbank gaan, en ook de verkoop van alcohol en tabak daalt. Anna legt uit welke invloed deze afslankspuitjes hebben op de economie. De enorme investeringen in AI gaan zelfs de cashflows van de grote Amerikaanse techbedrijven te boven. Grote spelers zoeken daarom naar allerlei vormen van financiering om de AI-race bij te benen. Een van de opvallendste vormen zijn zogeheten GPU’s ABS. Dit zijn obligaties (asset-backed securities) waarin chips (Graphic Processing Units) het onderpand zijn. Marijn vraagt zich echter af hoe stabiel deze financieringsvorm is in een markt waar de innovatie zo snel gaat, en waar dus een grote kans is op veroudering van het onderpand. De vragen van de week gaan over een eerdere aflevering over Argentinië. Meerdere luisteraars kwamen met aanvullingen en vragen. Toevalligerwijs sprak Marijn deze week Federico Sturzenegger in Den Haag, de Argentijnse minister van deregulering en staatshervorming.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan het in deze aflevering hebben over de WTO, de Wereldhandelsorganisatie, want daar is Marijn deze week. We kijken of de WTO nog leeft, wat het voor organisatie is, en wat er nog kan nu de Amerikanen de aanstelling van rechters voor het hoger beroep van de Wereldhandelsorganisatie blokkeren.  En op de arbeidsmarkt regent het ontslagen. Bij grote bedrijven in Amerika bijvoorbeeld, maar ook dichter bij huis kondigde deze week ABN Amro aan duizenden banen te schrappen. Is er sprake van een jobpocalypse, verdwijnen de banen? En hoe komt dat? Is het de economie? Is het AI??   Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een pizza hawaï klinkt misschien niet als de meest voor de hand liggende redder van de Nederlandse economie. Maar wanneer Marijn Jongsma hem in deze aflevering van Toegevoegde Waarde inzet als voorbeeld van hoe creatieve innovatie economische groei kan stimuleren, wordt het ineens een stuk aannemelijker. Innovatie leidt vaak tot de neergang van bestaande processen. Zo maakte de opkomst van de stoommachine veel vormen van handarbeid overbodig. Deze dynamiek — creative destruction, zoals econoom Joseph Schumpeter het noemde — vormt een motor van economische groei. Hoe staat het daarmee in de Nederlandse economie? De hypotheekrenteaftrek was bij de Tweede Kamerverkiezingen — net als eerder in het politieke debat — opnieuw een omstreden onderwerp. Wat gebeurt er precies als Nederland deze regeling afschaft? Leiden lagere belastingvoordelen tot dalende huizenprijzen, zoals partijen links van het politieke midden beweren? Of raken juist huiseigenaren in de problemen omdat zij het fiscale voordeel niet kunnen missen, zoals VVD-leider Dylan Yesilgöz stelt? Anna Dijkman zocht het uit. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde draait het om CO₂-certificaten. We onderzoeken hoe deze ‘carbon credits’ werken en of het systeem ook werkt. Zijn ze effectief? Een luisteraar suggereerde dat het interessant zou zijn daar eens wat meer over te horen en met de klimaattop in Brazilië leek dit ons een mooi moment. Verder gaan we het over de gevolgen van de brexit hebben, want de economische schade blijkt nog groter dan eerder verwacht. Bij de Post zat een paper getiteld The Economic Impact of Brexit, van economen bij onder meer Stanford, Bank of England en de Deutsche Bundesbank. De onderzoekers concluderen dat niet alleen de teruggelopen handel met de EU zorgde voor minder groei, maar dat vooral de onzekerheid een grote rol speelde.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voormalig ASML-topman Peter Wennink riep alle partijleiders in de politiek op met spoed in actie te komen tegen een dreigende stilstand van de economie. In deze aflevering van Toegevoegde Waarde kijken Anna Dijkman en Marijn Jongsma of die noodkreet terecht is. Deze week kwam Rabobank namelijk met de prognose dat de arbeidsproductiviteit de aankomende jaren weer harder zal groeien. Maar zal het genoeg zijn om andere landen in de wereld te kunnen bijhouden?  Naar aanleiding van een luistervraag bespreken we wat mogelijk de volgende crisis in het financiële systeem zou kunnen veroorzaken. Een mogelijke AI-bubbel of het omvallen van schaduwbanken zijn volgens het tweetal ontwikkelingen die tot zo’n penibele situatie kunnen leiden. Ze vergelijken de mate waarin huishoudens momenteel in AI investeren met de vertegenwoordiging van internetbedrijven in beleggingsportefeuilles tijdens de jaren van de dotcombubbel. De uitkomst van die vergelijking is opvallend. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Twee jaar geleden werd Javier Milei gekozen tot president van Argentinië. Nu hij afgelopen week ook verrassend de tussentijdse verkiezingen won, analyseren Anna en Marijn zijn economische koers. Zijn de forse bezuinigingen op overheidsuitgaven de juiste remedie voor de Argentijnse economie, of slaat Milei door in zijn radicale aanpak? Verder bespreken we de rol van de Verenigde Staten in de economische oorlogsvoering. Marijn las het boek Chokepoints van Edward Fishman en sprak de auteur kort voor deze aflevering. Elk land heeft zijn eigen sterke punten, maar sommige zijn echt uniek. In een tijd waarin machtspolitiek aan betekenis wint, kunnen juist die unieke troeven – zoals de status van een wereldmunt of de technologische dominantie van een chipmachinebouwer – worden ingezet als drukmiddel op het wereldtoneel. De vraag is alleen: hoe verstandig is dat? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de vierde en tevens laatste verkiezingsspecial van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma het verkiezingsthema fiscaliteit. Voor deze aflevering schuift Martine Wolzak aan, FD-verslaggever in Den Haag. Zij heeft alle verkiezingsplannen doorgenomen om te vertellen wat de plannen zijn van partijen met het belastingstelsel.  In het gesprek gaan de drie in op hoe haalbaar de belastingplannen van partijen zijn en waar ze elkaar vinden. In de verkiezingsprogramma’s gaat het vaker over een simpeler en eerlijker belastingstelsel. Maar gaan die twee wel samen? En over dat laatste, wat is eerlijk, verschilt de mening per partij behoorlijk.  Wel zijn er wat algemene tendensen. Veel partijen willen arbeid minder, of in ieder geval niet extra, belasten. Alternatieven zijn het draaien aan de knoppen van het belasten van vermogen, winsten en consumptie. Waar kiezen de partijen voor? En hoe moet het verder met box 3? Het komt allemaal aan bod in deze aflevering. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Special guest: Martine Wolzak  Redactie en montage: Lisa van der Velde Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van de Toegevoegde Waarde-podcast duikt columnist Anna Dijkman, samen met parlementaire verslaggevers Martine Wolzak en Cor de Horde, in de nieuwste CPB-doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s 2025. Hoe belangrijk zijn deze analyses voor de kiezer? En welke politieke partij komt het beste uit de bus? Terwijl Marijn Jongsma afwezig is vanwege een bezoek aan het IMF in de Verenigde Staten, nemen Anna en haar gasten een duik in de cijfers van het Centraal Planbureau en bespreken ze wat de plannen écht betekenen. Cor blijkt groot fan van de doorrekeningen omdat het partijen verplicht concreet te worden over maatregelen. Dit maakt niet alleen duidelijker wat partijen nu precies willen maar het is ook goed voor het onderlinge debat. Martine plaatst wel een aantal kanttekeningen bij de mate waarin de plannen exactheid suggereren. De praktijk is volgens haar vaak weerbarstiger.  Presentatie: Anna Dijkman  Special guests: Martine Wolzak en Cor de Horde Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week duiken we in de verkiezingsprogramma’s op zoek naar alles over het vestigingsklimaat. De hele maand oktober staat Toegevoegde Waarde in het teken van de verkiezingen. We bespreken alle mooie plannen voor de Nederlandse economie en uiteraard ook het prijskaartje dat daaraan hangt. Vorige week ging het over de woningbouw en nu dus over het vestigingsklimaat. Of moeten we ondernemingsklimaat zeggen? Of ondernemersklimaat?  Hoe het ook zij, er zijn natuurlijk zorgen op specifieke onderwerpen en die gaan we bespreken in vijf blokjes: financiering, regeldruk, arbeidsmigratie, stikstof en het stroomnet, met een speciale gast. Deze week is dat Cor de Horde, “onze man in Den Haag”. Deze week ook een experiment, want met een kookwekker leggen we onszelf aan banden: vijf minuten per blok. De eerdere Toegevoegde Waarde over de nationale investeringsbank vind je hier. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Special guest: Cor de Horde Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de eerste van vier verkiezingsspecials van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma een van de grootste verkiezingsthema’s: de woningmarkt. Voor deze aflevering schuift Bauke Schram aan, FD-verslaggever in Den Haag. Zij heeft alle verkiezingsplannen doorgenomen om te vertellen hoe partijen het woningtekort willen aanpakken.   In het gesprek proberen de drie het probleem terug te brengen tot een kwestie van vraag en aanbod. In hoeverre spelen bijvoorbeeld fiscale maatregelen, zoals de hypotheekrenteaftrek en het zwaarder belasten van vastgoedinvesteerders, een rol bij de komende verkiezingen? Aan de aanbodkant gaat het onder meer om de vraag waarom bouwen in de praktijk zo moeizaam verloopt. Gaan partijen iets doen aan de verlieslatende bouwopgaven voor woningcorporaties? Of sleutelen ze aan de winst op grond via een planbatenheffing? Het komt allemaal aan bod in deze aflevering. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma   Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nobelprijswinnaar en econoom Paul Krugman bezocht deze week de redactie van het FD. Een mooie gelegenheid voor Marijn Jongsma en Anna Dijkman om te spreken over zijn zienswijze op Nederland, Europa en de wereldhandel. Hoewel Krugman zich bescheiden opstelde over zijn kennis van de Nederlandse economie, had hij een duidelijke boodschap voor de toekomst van Europa. De grote groei, zo stelde hij, komt uit het afbreken van handelsbarrières binnen Europa. Een politiek niet onomstreden verhaal – en nog veel meer over Krugman – in deze aflevering. De vraag van de week gaat over elektrische auto’s: hoe kan het dat de prijs van deze voertuigen minder hard daalt dan de prijs van accu’s? De vraag sloot overigens goed aan bij een opvallende brief die Anna ontving van de gemeente. Zij mag haar benzineautootje laten slopen en ontvangt daarvoor duizend euro. In hoeverre zijn dit soort stimuleringsmaatregelen daadwerkelijk goed voor het milieu, vragen de twee zich af. Marijn analyseert daarnaast nogmaals het basisinkomen, naar aanleiding van het grote aantal reacties op de afgelopen twee afleveringen. De aflevering van vorige week kun je luisteren via deze link See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde ploegen we de miljoenennota door. Had die vorig jaar nog als motto: Solide begroten voor welvaart en stabiliteit, dit jaar was het bij gebrek aan in elk geval politieke stabiliteit: Verantwoord begroten voor een sterke economie. Wat staat erin over koopkracht, middeninkomens en staatsschuld?  De Vraag van de Week gaat over baangarantie. De vragensteller vond de aflevering over het basisinkomen erg interessant en vraagt zich af of baangarantie een alternatief zou kunnen zijn voor het basisinkomen. Zou het effectiever zijn? Voordeel is, schrijft hij, ‘dat mensen zowel verzekerd zijn van inkomen als dat zij een actieve bijdrage leveren aan de samenleving’. We zoeken het uit.  Luister hier de eerdere Toegevoegde Waarde (van 17 februari 2024) over de middenklasse  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma  Redactie en montage: Nelleke van der Heiden  Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen met Frankrijk, dat er steeds meer uitziet als de zieke man van Europa. Het land móét hervormen, maar hoe? En dreigt er een nieuwe eurocrisis? Frankrijk krijgt de financiën maar niet op orde. Het begrotingstekort bedroeg vorig jaar 5,8%, bijna twee keer zo hoog als de toegestane 3% en staatsschuld is bijna 114% van het bbp. Het is ongelooflijk ingewikkeld om te hervormen, want de politiek is volledig verdeeld. Daardoor is het vrijwel onmogelijk om parlementaire meerderheden te vinden. Hoe komen impopulaire, maar noodzakelijke maatregelen er toch doorheen? Bij de post zat een boek. In een envelop zat een handzaam werk over bubbels op financiële markten, getiteld Windhandel. Ooggetuigen van 500 jaar speculatie, euforie en verlies op de internationale beurzen. Auteur Maarten Biermans, econoom en filosoof, waarschuwt voor ‘een van de hardnekkigste misverstanden’, namelijk het geloof dat dit keer alles anders is. Er komen veel bekende crises langs, zoals de dotcomcrisis en de kredietcrisis, maar het leuke van het boek Windhandel is dat er ook zeepbellen in worden behandeld die wat minder bekend zijn. Marijn pikt er drie bubbels van 1720 uit.  De Vraag van de Week draait om Hongarije. We kregen de vraag of het economisch gezien misschien wel slim is van premier Viktor Orbán om vrienden te worden met Rusland en China. Orbán is natuurlijk een dwarsligger in Europa, waardoor Hongarije ook EU-geld misloopt. Dat zou de economie enorm veel pijn moeten doen. Tegelijkertijd haalt Orbán miljardeninvesteringen binnen uit China en Rusland. Dus, luidt de vraag: is dit een politieke meesterzet?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week bespreken we de nieuwste ontwikkelingen in de aanhoudende strijd tussen Donald Trump en de Federal Reserve. Afgelopen week liet de president via Truth Social weten dat hij bestuurder Lisa Cook wil ontslaan vanwege vermeende hypotheekfraude. Trump dringt al langer aan op renteverlagingen door de Fed, en tegenstanders zien deze stap dan ook als een poging om druk uit te oefenen op de centrale bank — wat de onafhankelijkheid van het instituut in gevaar zou kunnen brengen. Als het daadwerkelijk tot een ontslag komt, zou dat een unicum zijn in het 112-jarige bestaan van de Federal Reserve.   Bij de post zit deze week een onderzoek over het basisinkomen. Na publicatie van NRC bespreken Anna en Marijn of het idee van het invoeren van een basisinkomen nu definitief van de baan is. En als dat niet de oplossing is, hoe pak je armoede dan wél effectief aan?  De vraag van de week gaat over stablecoins: hoe kun je controleren of deze gedekt zijn, en zou het creëren van nieuwe coins tot inflatie kunnen leiden?  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma  Redactie en Montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

We verdiepen ons deze week in dumping. En wel van Chinese goederen in de Europese Unie. In augustus werd bekend dat Europa bijna 17% meer invoert uit China dan een jaar geleden, dus wordt er gevreesd voor dumping. Maar kun je daar eigenlijk van spreken, en belangrijker, wat is ertegen doen? Bij de post zit deze keer een interessante podcast van Bloomberg, Odd Lots, waarin werd besproken hoe Chinese fabrikanten reageren op Trumps heffingen en de handelsoorlog. Te gast in de podcast was Cameron Johnson, een supplychain specialist in Shanghai. En die had heel interessante dingen te vertellen.  De vraag van de week komt van onszelf. Want Marijn ergerde zich groen en geel aan alle privéstranden in Noord-Italië, terwijl Anna hetzelfde merkte in het zuiden van Italië. Waarom heeft dat land zoveel privéstrand? En mag dat wel? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en Montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wees eens eerlijk: voelt het als winst als je iets retourneert in een winkel en je geld terugkrijgt? Dat ‘gevoel’ is geen toeval, maar een psychologisch fenomeen dat mental accounting heet. Op social media wordt het ook wel girl math genoemd, een grappige term die suggereert dat alleen vrouwen zo denken, maar in het hoofd van een man werkt het precies hetzelfde. In deze aflevering praten we met hoogleraar consumentenethiek Marijke Leliveld (Rijksuniversiteit Groningen) over de slimme, maar soms ook misleidende rekensommen in ons hoofd, en wat dat zegt over ons allemaal en ons gedrag met geld.   Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker naar iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op ‘Universiteit van Nederland’ in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Politici en legercommandanten laten het woord oorlogseconomie vaker vallen. Wat is een oorlogseconomie? Hoe ziet je leven er dan uit? De kans dat Nederland in een echte oorlogseconomie terechtkomt is niet heel groot, denkt macro-econoom Jasper Lukkezen van de Universiteit Utrecht. Toch vindt hij het belangrijk dat we wel over die vraag nadenken, want er is wetgeving in de maak die een kwaadwillende regeringsleider kan gebruiken om Nederland te veranderen in een oorlogseconomie.  Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

We denken vaak: wie veel geld heeft, kan ook veel geven. Maar klopt dat wel? Waarom lijken mensen met weinig soms juist méér te geven in geld, zorg of tijd? Socioloog Arjen de Wit van de Vrije Universiteit onderzoekt waarom we geven en waarom rijk zijn je daar niet per se vrijgeviger van maakt. Word je misschien juist gieriger als het beter met je gaat?  Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat als AI straks exact weet welke aandelen gaan stijgen en welke gaan kelderen? AI speelt nu al een grote rol op de beurs, maar wat gebeurt er als het echt alles kan voorspellen?  Wie profiteert, wie verliest en blijft er nog iets over voor de gewone belegger? Patrick Verwijmeren, financieel-econoom van de Erasmus Universiteit Rotterdam neemt ons mee in een toekomst waarin algoritmes mogelijk de dienst gaan uitmaken op de beurs. Laat jij straks je aandelenportefeuille door AI beheren?  Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe kan het dat miljardairs een minder groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan belasting dan jij en ik? Ze maken slim gebruik van regels die voor gewone mensen nauwelijks te begrijpen zijn. Denk aan belastingboxen, spaar-bv’s en doorschuifconstructies. In deze aflevering legt hoogleraar belastingrecht Sigrid Hemels van de Erasmus Universiteit uit hoe het systeem werkt en waarom het zelden wordt aangepakt. Je ontdekt waarom box 2 zó aantrekkelijk is voor de allerrijksten, terwijl jij in box 1 gewoon loonbelasting betaalt.   Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Succes is je eigen verdienste, of niet? Veel succesvolle mensen schrijven het succes dat ze hebben vaak toe aan henzelf, maar dat is niet helemaal terecht, meent socioloog Thijs Bol van de Universiteit van Amsterdam. Het feit dat je succesvol bent, is vooral een kwestie van in wat voor gezin je geboren bent, de juiste vrienden en heel veel geluk. Heb je dan echt helemaal geen invloed op je eigen succes? Dat hoor je in deze aflevering. Deze podcastaflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcastapp.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vormen aligners een bedreiging voor de orthodontist? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde vragen Anna Dijkman en Marijn Jongsma zich af of de opkomst van aligners, transparante, uitneembare beugels, gevolgen heeft voor de orthodontiepraktijk. Deze beugels winnen snel aan populariteit vanwege hun subtiele uiterlijk en het relatief eenvoudige plaatsingsproces. In tegenstelling tot traditionele beugels worden aligners doorgaans geplaatst door een tandarts, en niet door een orthodontist. Wat merkt de beroepsgroep hiervan?   Economische vooruitzichten: een papieren strijd. De rubriek ‘bij de post’ bracht deze week een stroom aan halfjaarlijkse economische vooruitzichten. Hoe staat de wereldeconomie ervoor? Marijn dook in maar liefst zeventien rapporten, terwijl Anna de hulp van ChatGPT inschakelde. Samen proberen ze te doorgronden waarom de beurs zo gelaten reageert, terwijl er wereldwijd van alles gaande is.   En de vraag van de week gaat over: vakantie. Wat levert toerisme Nederland eigenlijk op? En misschien nog interessanter: wat heeft een bedrijf eraan als werknemers met vakantie gaan? Voor een huwelijk blijken de zomermaanden overigens riskant. De meeste scheidingen vinden jaarlijks plaats in de maand september.  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma  Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aanstaande woensdag verloopt de pauze die de Amerikaanse president Donald Trump inlaste om handelsafspraken te maken. De op 2 april aangekondigde importheffing van 20% voor de EU maakte plaats voor 10%. Blijft dat zo, en waar zit een eventueel compromis? En los van de tarieven: wat betekent de Amerikaanse opstelling voor de wereldhandelsregels? Wordt het tijd dat Brussel intensiever gaat samenwerken met China om die in stand te houden? Daar duiken we in. Bij de Post behandelen we verschillende reacties die de mailbox binnenrolden, op onze aflevering over economische groeiparel die Spanje zou zijn. Waren we té positief? De Vraag van de Week komt van een luisteraar die wil weten of de VS met hun torenhoge staatsschuld technisch niet failliet zijn en of de oorlogen niet allemaal afleidingsmanoeuvres zijn voor hun eigen problemen. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze week met Spanje. De economie daar groeit al jaren stevig door. Spanje lijkt het economische groeiwonder van Europa. Is dat inderdaad zo? En waarom heeft het land dan zo veel problemen met de Navo-norm van 5% en wil het niet zo veel uitgaven aan defensie? Bij de post zit deze week een eigen interview met Klaas Knot, van Marijn samen met collega Arend Clahsen. We halen herinneringen op aan de beginperiode van Knot als president van DNB en kijken hoe hij Nederland monetair door de coronacrisis leidde en wat er daarna misging in de strijd tegen de torenhoge inflatie. De Vraag van de Week komt van een luisteraar. Hij las over zogeheten swap lines en vraagt zich af: wat zijn dit precies, wat betekenen zij voor de financiële stabiliteit en wat gebeurt er als de Amerikaanse centrale bank die niet meer mag inzetten, bijvoorbeeld omdat president Trump dat verbiedt? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen met de NAVO-top die volgende week plaatsvindt. Spannend natuurlijk, omdat we serieus meer geld moeten uitgeven en die verdediging moeten versterken. Wat doet het met je economie als je zoveel meer gaat uitgeven aan Defensie? Daar gaan we eens induiken. Navo-baas Mark Rutte heeft het over 5% maar dat mag ook 3,5% defensie zijn en 1,5% naar dingen waar de krijgsmacht van meeprofiteert, zoals cyberveiligheid en infrastructuur, dus betere wegen en bruggen. Bij de post zat deze week een artikel van ESB, over productiviteit, ofwel de motor achter onze economische groei.  Belangrijk, want bijna alle groei van onze welvaart komt van productiviteitsgroei, dus van slimmer, sneller, efficiënter werken. Maar wat nou als we productiviteit verkeerd meten?  Daar doken twee economen in. In de Vraag van de Week gaan we in op de vraag van een luisteraar naar aanleiding van de aflevering over de grote schuldenberg van Japan. Hij noemt de Japanse arbeidsmarkt ‘een paradox’: er is een groot tekort aan arbeidskrachten, maar tegelijkertijd blijft de productiviteit laag en zie je overal mensen die ogenschijnlijk nutteloos werk doen zoals koffers van de bagageband halen bij een vliegveld. Hoe kan het dat er ondanks een krappe arbeidsmarkt koopkrachtdaling is, de digitalisering achterblijft en er zoveel van die ogenschijnlijk nutteloze baantjes zijn? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.