فکت‌نامه | Factnameh

در ابتدای قسمت ۱۸۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه به بررسی منشاء یک شیء نورانی که هفته قبل در آسمان چند شهر ایران مشاهده شده بود پرداختیم و در ادامه به خبر نادرستی که درباره آمادگی ایران برای حمله به اسرائیل منتشر شده بود اشاره کردیم. همزمان با انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، دو ادعا درباره دونالد ترامپ و یک ادعا به اسم ایلان ماسک مطرح شده بود که هر سه را رد کردیم. اخیرا اظهارنظری از علی خامنه‌ای منتشر شد که مدعی بود «جومونگ» یک شخصیت خیالی است؛ ادعایی که برای اولین نیست که مطرح می‌کند. ما درباره رد این ادعا نیز در این قسمت صحبت کردیم. پس از آن به بخشی از وصیت‌نامه روح‌الله خمینی پرداختیم که گفته می‌شد اعترافات او به درباره وضعیت جمهوری اسلامی است، اما ماجرا چیز دیگری بود. ویدیوی که به نماز جماعت در خیابان‌های پاریس منتسب شده بود و یک آپدیت کوتاه درباره تعرفه واردات آی‌فون به ایران، دو سوژه بعدی این اپیزود هستند. وضعیت نرخ باروری در کشور و تناقض‌هایی در ارائه «آمار ساخت مسکن» دو موضوع این قسمت هستند که عدد و رقم‌های مختلفی را در آنها بررسی کردیم. ادعای نادرست درباره زیان‌های استفاده از ظروف آلومینیومی در آشپزی سوژه بعدی فکت‌چک‌های این هفته است. در پایان این قسمت، به عکس‌های جدید ترانه علیدوستی اشاره کردیم و توضیح دادیم که ادعای جعلی بودن آنها، ادعای نادرستی است. 00:01:56 مقدمه 00:03:40 بررسی منشاء شیء نورانی در آسمان تهران و رشت و باکو 00:08:54 خبر نادرست درباره آمادگی ایران برای حمله به اسرائیل 00:13:00 ترجمه نادرست از کتاب آمریکای زمین‌گیر ترامپ 00:16:53 ادعا و عکس نادرست درباره حضور دونالد ترامپ در ایران 00:21:09 ادعای نادرست درباره اظهارنظر ایلان ماسک درباره ایرپادها 00:25:10 شخصیت جومونگ خیالی نیست 00:34:35 ادعای اعتراف خمینی به ظلم و جنایت‌های حکومت 00:38:29 ویدیو نادرست منتسب به نماز جماعت در خیابان‌های پاریس 00:41:09 آیا تعرفه واردات آی‌فون تغییر کرده‌است؟ 00:44:07 آمار نادرست درباره افزایش نرخ باروری در کشور 00:50:35 تناقض‌های «آمار ساخت مسکن» در ایران 00:55:02 استفاده از ظرف و فویل آلومینیوم در آشپزی خطرناک نیست 01:00:03 تصاویر ترانه علیدوستی جعلی نیستند 01:02:47 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را این هفته رضا و رزا اجرا می‌کنند که به ترتیب دبیر و عضو تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه بررسی منشاء شیء نورانی در آسمان تهران و رشت و باکو خبر نادرست درباره آمادگی ایران برای حمله به اسرائیل ترجمه نادرست از کتاب آمریکای زمین‌گیر ترامپ ادعا و عکس نادرست درباره حضور دونالد ترامپ در ایران ادعای نادرست درباره اظهارنظر ایلان ماسک درباره ایرپادها شخصیت جومونگ خیالی نیست ادعای اعتراف خمینی به ظلم و جنایت‌های حکومت ویدیو نادرست منتسب به نماز جماعت در خیابان‌های پاریس آیا تعرفه واردات آی‌فون تغییر کرده‌است؟ آمار نادرست درباره افزایش نرخ باروری در کشور تناقض‌های «آمار ساخت مسکن» در ایران استفاده از ظرف و فویل آلومینیوم در آشپزی خطرناک نیست تصاویر ترانه علیدوستی جعلی نیستند کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

پادکست و مجموعه‌مقالات «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به کلیدواژه‌هایی می‌پردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بی‌مبنای خود استفاده می‌شود. این کلیدواژه‌ها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانه‌های دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جدایی‌ناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شده‌اند. در نتیجه این کلیدواژه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشته‌اند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه به‌طور غیرمستقیم بر ادبیات منتقدان و مخالفان نیز تأثیر گذاشته است. موضوع هفتمین قسمت از سری‌پادکست‌های «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی»، تلاش مقامات جمهوری اسلامی برای القای این تصویر است که نیروهای انقلابی در حال پشت سر گذاشتن غرب هستند. موارد و مثال‌های زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد مسئولان رده بالای حکومت ایران سال‌هاست مدعی اختراع یا کشف جدیدی از سوی دانشمندان جوان و انقلابی می‌شوند؛ یک روز کشف انرژی هسته‌ای در یک خانه و یک روز هم اختراع دستگاه کرونایاب «مستعان ۱۱۰» با حضور فرماندهان سپاه. رهبر جمهوری اسلامی بارها از این ادعاهایی که مورد تایید مجامع علمی معتبر نیستند، استقبال کرده است. پادکست «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به همراه مقاله مرتبط با آن، هر دو هفته یک‌بار چهارشنبه‌ها در پادگیرها و سایت فکت‌نامه منتشر خواهد شد. لینک مقاله در وبسایت فکت‌نامه

در ابتدای قسمت ۱۸۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه درباره جزئیات حمله اخیر اسرائیل به ایران صحبت کردیم. در مقاله‌ای به طور مفصل به شواهد و مستندات مربوط به این عملیات اشاره کرده بودیم که در این اپیزود، درباره آن توضیح داده‌ایم. در ادامه، به چند فکت‌چکی اشاره کردیم که به طور مستقیم و غیرمستقیم به درگیری‌های اخیر جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل ارتباط دارد. یکی از آنها خبر نادرستی است که به نقل از CNN درباره آمادگی موشکی ایران برای حمله‌ای تازه منتشر شده بود. در خبری که به طور گسترده منتشر و دست به دست شد، ادعا شده بود پزشکی قانونی اسرائیل اعلام کرده یحیی سنوار در روزهای آخر عمرش دسترسی به غذا نداشت. درباره این ادعا در این قسمت توضیح داده‌ایم. ادعای ردیابی حسن نصرالله به دست اسرائیل از طریق واکسن کرونا، جدیدترین کار صداوسیمای جمهوری اسلامی در مخالفت با واکسیناسیون است. درباره این ادعا نیز صحبت کرده‌ایم. در یکی از برنامه‌های صداوسیما درباره وضعیت اقتصادی و قیمت مواد غذایی در غزه ادعاهایی شده بود که ما آن را بررسی کردیم و در این اپیزود به آن پرداخته‌ایم. رفع ممنوعیت واردات گوشی‌های آیفون در ایران و همچنین تعرفه‌ای که برای آن مطرح شده بود، به یکی از بحث‌های داغ رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایران تبدیل شد. توضیح داده‌ایم که درباره این موضوع چه می‌دانیم. در پایان این قسمت پادکست، به ادعای ساخت «جت جنگی بشقاب پرنده» ایلان ماسک اشاره کردیم؛ ادعایی که مطابق انتظار، شاخ‌دار بود. 00:01:33 مقدمه 00:03:08 از حمله اسرائیل به ایران چه می‌دانیم؟ 00:11:45 خبر نادرست به نقل از CNN درباره آمادگی ایران برای حمله به اسرائیل 00:13:59 گزارش پزشکی قانونی اسرائیل و غذا نخوردن سنوار در روزهای آخر 00:18:17 ادعای ردیابی نصرالله به دست اسرائیل از طریق واکسن کرونا 00:26:59 آمار ضد و نقیض از قیمت مواد غذایی در غزه 00:31:49 از رفع ممنوعیت واردات آیفون و تعرفه آن چه می‌دانیم؟ 00:39:08 ادعای شاخ‌دار در مورد جت جنگی بشقاب پرنده ایلان ماسک 00:44:08 کامنت‌ها پادکست این هفته فکت‌نامه را رضا اجرا کرده که دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه است. این پادکست، بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه از حمله اسرائیل به ایران چه می‌دانیم؟ خبر نادرست به نقل از CNN درباره آمادگی ایران برای حمله به اسرائیل گزارش پزشکی قانونی اسرائیل و غذا نخوردن سنوار در روزهای آخر ادعای ردیابی نصرالله به دست اسرائیل از طریق واکسن کرونا آمار ضد و نقیض از قیمت مواد غذایی در غزه از رفع ممنوعیت واردات آیفون و تعرفه آن چه می‌دانیم؟ ادعای شاخ‌دار در مورد جت جنگی بشقاب پرنده ایلان ماسک مستند «خامنه‌ای و توطئه کرونا» لینک وبسایت globes کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

اخیرا مسعود پزشکیان لایحه بودجه ۱۴۰۴ را تحویل مجلس داد؛ لایحه‌ای که هم از نظر فرم و هم از نظر محتوا، تفاوت زیادی با بودجه‌های سال‌های قبل دارد. در یازدهمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، درباره لایحه بودجه ۱۴۰۴، نحوه مواجهه مجلس با بودجه، درآمدهای نفتی و افزایش چند برابری سهم نیروهای مسلح از نفت صحبت کرده‌ایم. هزارداستان بودجه کار مشترکی از فکت‌نامه و رادیو فردا. هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه بخش اول لایحه بودجه ۱۴۰۴ لایحه بودجه ۱۴۰۰ قانون بودجه ۱۴۰۰

در قسمت ۱۸۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه اغلب فکت‌چک‌ها با درگیری‌های اخیر اسرائیل، ایران، حماس و حزب‌الله ارتباط دارد. پس از دو فکت‌چک درباره یحیی سنوار یعنی وصیت‌نامه منتسب به او و ادعای حضور او در جنگ عراق علیه ایران، سراغ تصاویر نادرستی رفتیم که به حمله اخیر اسرائیل به ایران نسبت داده شده بود. چند عکس قدیمی و عکس‌ها و ویدیوهایی از بیروت، از جمله تصاویری بود که به جای تصاویر واقعی حمله اسرائیل استفاده شده بود. ویدیویی که به یکی از سربازان جان‌باخته در حمله اسرائیل نسبت داده شده بود، ادعای حضور یک خلبان زن ایرانی در ارتش اسرائیل، دو ویدیوی متفاوت از دو کودکی که گفته شده بود از آوارگان فلسطین و غزه هستند و ادعای بی‌اساسِ اهدای چشم زن لبنانی به همسرش، سوژه‌هایی هستند که در ارتباط با درگیری‌های اخیر منطقه، بررسی کرده‌ایم. چند روز قبل که موضوع جزایر سه‌گانه باز هم بر سر زبان‌ها افتاده بود، ادعایی درباره نام واقعی جزیره ابوموسی مطرح شد. در مقاله‌ای توضیح دادیم که درباره نام‌های این جزیره چه می‌دانیم. یک اسکناس نمادین در دستان پوتین، سوژه چند روز رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی را فراهم کرده بود. در این قسمت درباره این اسکناس و ادعاهای نادرستی که درباره آن مطرح شده بود، صحبت کرده‌ایم. آخرین فکت‌چک این قسمت، ادعای شاخ‌داری است که درباره غول‌های کشف‌شده در جنگل‌های آمازون بیان شده بود. 00:01:26 مقدمه 00:05:44 آنچه به عنوان وصیت‌نامه سنوار منتشر شده واقعی نیست 00:09:10 سنوار در جنگ ایران و عراق حضور نداشته است 00:14:12 تصاویر نادرست منتسب به حمله اسرائیل به ایران 00:20:02 ویدیوی نادرست منتسب به سرباز جان‌باخته در حمله اسرائیل 00:23:37 ادعای شاخ‌دار درباره یک خلبان زن ایرانی در ارتش اسرائیل 00:25:10 ویدیو نادرست منتسب به کودک غزه‌ای که زیر آوار مانده 00:29:16 کودک اهل غزه که خواهرش را روی شانه‌هایش حمل می‌کند 00:32:15 ادعای نادرست اهدای چشم زن لبنانی به همسرش 00:35:38 درباره تاریخچه نام‌های جزیره «ابوموسی» چه می‌دانیم؟ 00:43:44 از ارز واحد بریکس چه می‌دانیم؟ 00:51:28 ادعای شاخ‌دار کشف اسکلت غول در آمازون با گردن دراز 00:56:22 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه آنچه به عنوان وصیت‌نامه سنوار منتشر شده واقعی نیست سنوار در جنگ ایران و عراق حضور نداشته است تصاویر نادرست منتسب به حمله اسرائیل به ایران ویدیوی نادرست منتسب به سرباز جان‌باخته در حمله اسرائیل ادعای شاخ‌دار درباره یک خلبان زن ایرانی در ارتش اسرائیل ویدیو نادرست منتسب به کودک غزه‌ای که زیر آوار مانده کودک اهل غزه که خواهرش را روی شانه‌هایش حمل می‌کند ادعای نادرست اهدای چشم زن لبنانی به همسرش درباره تاریخچه نام‌های جزیره «ابوموسی» چه می‌دانیم؟ از ارز واحد بریکس چه می‌دانیم؟ ادعای شاخ‌دار کشف اسکلت غول در آمازون با گردن دراز مستند «علی‌اکبر رائفی‌پور، روایتگر برتر اخبار جعلی» کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

پادکست و مجموعه‌مقالات «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به کلیدواژه‌هایی می‌پردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بی‌مبنای خود استفاده می‌شود. این کلیدواژه‌ها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانه‌های دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جدایی‌ناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شده‌اند. در نتیجه این کلیدواژه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشته‌اند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه به‌طور غیرمستقیم بر ادبیات منتقدان و مخالفان نیز تأثیر گذاشته است. موضوع ششمین قسمت از سری‌پادکست‌های «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی»، انتشار روایت‌های حکومتی، راجع به معجزه یا امدادهای غیبی است. در تاریخ جمهوری اسلامی، توجیه تصمیم‌گیری‌های بی‌مبنا با ادعاهای ماوراءالطبیعه، سنت رایجی بوده و نمونه‌های آن را مثلا در دوران جنگ ایران و عراق می‌توان مشاهده کرد. علی خامنه‌ای نیز ادعاها درباره امداد غیبی و پشتیبانی خدا از مسئولان جمهوری اسلامی و صحبت با امام غایب را در موارد متعددی تکرار کرده است؛ از جمله در هنگام سرکوب‌های اعتراضات مردمی. پادکست «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به همراه مقاله مرتبط با آن، هر دو هفته یک‌بار چهارشنبه‌ها در پادگیرها و سایت فکت‌نامه منتشر خواهد شد. لینک مقاله در وبسایت فکت‌نامه

در ابتدای قسمت ۱۸۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه اشاره کرده‌ایم که به‌تازگی مجموع دانلود پادکست‌های ما در پادگیرها از مرز یک میلیون دانلود گذشت. در ادامه به چند موضوع مرتبط با سلامت پرداختیم؛ ابتدا درباره بی‌اعتبار بودن «آزمایش بکارت»، سپس ادعای درمان سرطان با «فستینگ»، سوم، ادعای اثر «میدان شعوری» در درمان سرطان کبد و البته مشکلات تامین دارو در اروپا. چند تصویر نادرست یا ساختگی، سوژه‌های بعدی این پادکست هستند؛ تصویر نادرست منتسب به کشته‌شدگان افغانستانی در مرز ایران، عکس‌های ساختگی از فرودگاه بیروت زیر آتش و عکسی که به صادق هدایت نسبت داده شده بود. پس از آن، سراغ ادعاهای مرتبط با چند کشور دیگر رفتیم؛ از تمجید نلسون ماندلا رهبر کنگره ملی آفریقا از خمینی و آمار بیماری‌های روانی در ترکیه گرفته تا ویدیوی منتسب به بازداشت یک امام جمعه در عربستان و جمعیت کارمندان دولتی در ژاپن. در پایان فکت‌چک‌های این قسمت، صحبت‌های ایرج حسابی را بررسی کردیم که مدعی شده بود صدها سال قبل ایرانی‌ها قالی پرنده می‌ساختند. 00:01:28 مقدمه 00:04:40 «آزمایش بکارت» غیرعلمی و بی‌اعتبار است 00:10:37 ادعای خطرناک درباره آثار فستینگ بر درمان سرطان 00:16:24 ادعای شاخ‌دار اثبات اثر میدان شعوری در درمان سرطان کبد 00:22:54 درباره مشکلات تامین دارو در آلمان و اروپا چه می‌دانیم؟ 00:26:20 تصویر نادرست درباره خبر تیراندازی مرزبانی ایران به افغانستانی‌ها 00:28:41 عکس‌های ساختگی برای نشان دادن انفجار نزدیک فرودگاه بیروت 00:31:24 استفاده از عکس‌های نقاش لهستانی به جای صادق هدایت 00:35:23 ماجرای تمجید ماندلا از خمینی 00:41:48 آمار بیماری‌های روانی در ترکیه در مقایسه با جهان 00:44:31 ویدیوی نادرست منتسب به بازداشت خطیب نماز جمعه مدینه 00:46:23 درباره جمعیت کارمندان دولتی در ژاپن چه می‌دانیم؟ 00:51:37 ادعای شاخ‌دار ایرج حسابی درباره قالی پرنده 01:01:03 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه «آزمایش بکارت» غیرعلمی و بی‌اعتبار است ادعای خطرناک درباره آثار فستینگ بر درمان سرطان ادعای شاخ‌دار اثبات اثر میدان شعوری در درمان سرطان کبد درباره مشکلات تامین دارو در آلمان و اروپا چه می‌دانیم؟ تصویر نادرست درباره خبر تیراندازی مرزبانی ایران به افغانستانی‌ها عکس‌های ساختگی برای نشان دادن انفجار نزدیک فرودگاه بیروت استفاده از عکس‌های نقاش لهستانی به جای صادق هدایت ماجرای تمجید ماندلا از خمینی آمار بیماری‌های روانی در ترکیه در مقایسه با جهان ویدیوی نادرست منتسب به بازداشت خطیب نماز جمعه مدینه درباره جمعیت کارمندان دولتی در ژاپن چه می‌دانیم؟ ادعای شاخ‌دار ایرج حسابی درباره قالی پرنده بررسی ادعاهای محمدعلی طاهری در مصاحبه با ایران اینترنشنال درباره طب ارتعاشی، انرژی‌درمانی و انرژی شفابخش چه می‌دانیم؟ کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

چرا #واحد_پول بودجه کشور به «میلیون ریال» است؟ چند هزار هزار میلیارد یعنی چقدر؟ میلیون، میلیارد، بیلیون، تریلیون؛ مشکل ما با اعداد بزرگ چیست؟ چرا حساسیتمان را به عددها و مقیاس آنها از دست داده‌ایم؟ «بحران عدد» و نقش #بودجه در تشدید آن، موضوع دهمین قسمت این پادکست است. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در پادگیرها دنبال کنید. سایت‌ ایران‌بودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ مستند «گوهرشاد، تاریخ‌سازی به نفع حجاب اجباری» مستند «بزرگ‌نمایی یا عددسازی؛ در انقلاب ۵۷ چند نفر کشته شدند؟» پروفایل حجت‌الله عبدالملکی در سایت فکت‌نامه فکت‌چک هک حساب بانکی امام جمعه قم پادکست هفتگی فکت‌نامه در کست‌باکس

در قسمت ۱۸۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا به برخی نقدها و ابهام‌های چند مخاطب نسبت به درستی‌سنجی اظهارات یک اقتصاددان درباره وضعیت مصرف بنزین در ایران پاسخ دادیم. در ادامه، چند ادعای مرتبط با تنش‌های اخیر ایران و اسرائیل را مرور کردیم. یکی از آنها، ادعای بی‌اساس کشته‌شدن رئیس ستاد ارتش اسرائیل در حمله حزب‌الله لبنان و توضیح درباره خبرهای مشابه آن است. عکس ساختگی اسماعیل قاآنی با پابند الکترونیکی را نیز در بین این سوژه‌ها بررسی کردیم. یک ویدیوی ساختگی که مدعی بود وزیر دارایی اسرائیل را نشان می‌دهد، موضوع فکت‌چک بعدی ما در این قسمت پادکست است. چند روز قبل خبر بازداشت یک خبرنگار در اسرائیل، خبرساز شد و ما هم توضیح دادیم که درباره این موضوع چه می‌دانیم. زلزله اخیر در حوالی سمنان، برای چند روز سوژه گمانه‌زنی کاربرهای شبکه‌های اجتماعی بود. در گزارشی توضیح دادیم که آیا این لرزه‌ها با آزمایش‌های هسته‌ایِ احتمالی، ارتباطی دارد یا خیر. محمدرضا نقدی، معاون فرمانده کل سپاه، اخیرا ادعایی را درباره کاهش تمایل دانشجویان به اقامت دائم و اخذ تابعیت آمریکا را مطرح کرده بود. در این اپیزود، دلایل خود برای رد این ادعا را مرور کردیم. برداشت اشتباه برخی رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی از محاسبات یک کارشناس اقتصادی از نرخ بیکاری در ایران، موضوع آخرین فکت‌چک ما در این قسمت است. 00:01:32 مقدمه 00:05:15 آمارهای نادرست و بزرگ‌نمایی شده از قاچاق بنزین 00:15:01 ادعای بی‌اساس کشته‌شدن رئیس ستاد ارتش اسرائیل توسط حزب‌الله 00:20:55 عکس قدیمی و ساختگی قاآنی با این ادعا که پابند الکترونیکی دارد 00:26:33 ادعای شاخ‌دار درباره اسرائیلی‌های کشته‌شده در «وعده صادق ۲» 00:32:34 از دستگیری و آزادی یک روزنامه‌نگار در اسرائیل چه می‌دانیم؟ 00:36:46 زلزله سمنان، به‌خاطر آزمایش بمب هسته‌ای نبود 00:47:50 ادعای نادرست درباره وضعیت تابعیت دانشجویان مهاجر در آمریکا 00:53:37 برداشت اشتباه از محاسبات فرضی یک کارشناس درباره آمار بیکاری 00:58:36 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه آمارهای نادرست و بزرگ‌نمایی شده از قاچاق بنزین ادعای بی‌اساس کشته‌شدن رئیس ستاد ارتش اسرائیل در حمله حزب‌الله عکس قدیمی و دستکاری‌شده قاآنی با این ادعا که پابند الکترونیکی دارد ادعای شاخ‌دار درباره اسرائیلی‌های کشته‌شده در «وعده صادق ۲» از دستگیری و آزادی یک روزنامه‌نگار در اسرائیل چه می‌دانیم؟ زلزله سمنان، به‌خاطر آزمایش بمب هسته‌ای نبود ادعای نادرست درباره وضعیت تابعیت دانشجویان مهاجر در آمریکا برداشت اشتباه از محاسبات فرضی یک کارشناس درباره آمار بیکاری کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

پادکست و مجموعه‌مقالات «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به کلیدواژه‌هایی می‌پردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بی‌مبنای خود استفاده می‌شود. این کلیدواژه‌ها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانه‌های دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جدایی‌ناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شده‌اند. در نتیجه این کلیدواژه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشته‌اند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه به‌طور غیرمستقیم بر ادبیات منتقدان و مخالفان نیز تأثیر گذاشته است. در پنجمین قسمت از سری‌پادکست‌های «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» توضیح داده‌ایم که چطور مقامات حکومتی ایران، در بسیاری از مواقع برای اثبات عقاید یا اقدامات خود، به «خواب» یا «الهام» استناد می‌کنند. اعتقاد به خواب یا الهام غیبی البته در خیلی از مردم رواج دارد؛ اما استفاده از آن به عنوان ابزار سیاسی، نوعی پروپاگاندای حکومتی محسوب می‌شود. برای مثال، ادعا شده قاسم سلیمانی حتی قبل از کشته شدن، در خواب نیروهایش ظاهر می‌شد و نقشه عملیات علیه اسرائیل را نشان می‌داد؛ یا مثلا خواب دیده‌اند که ابراهیم رئیسی در دنیای دیگری دارد «مقدمات ظهور را فراهم می‌کند.» در این قسمت، مثال‌ها و موارد مختلفی از این قبیل خواب‌ها و الهام‌های مقامات سیاسی و مذهبی حکومت ایران را مرور کرده‌ایم. پادکست «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به همراه مقاله مرتبط با آن، هر دو هفته یک‌بار چهارشنبه‌ها در پادگیرها و سایت فکت‌نامه منتشر خواهد شد. لینک مقاله در وبسایت فکت‌نامه

در قسمت ۱۸۴ پادکست هفتگی فکت‌نامه، چند مورد از عکس‌ها و ویدیوهایی را که به حمله موشکی ایران به اسرائیل منتسب شده بود، اما نادرست بودند، بررسی و مرور کردیم. یک عکس دستکاری‌شده با عنوان ازدواج زوج لبنانی با پس‌زمینه موشک‌های ایرانی در رسانه‌های ایران زیاد دست به دست شد، که از نمونه‌های بارز همین تصاویر نادرست محسوب می‌شود. برخی رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی، ویدیوی قدیمی انفجار یک برج در مسکو را با عنوان اصابت موشک ایرانی به قلب تل‌آویو منتشر کرده بودند، تا جایی که اکانت رسمی دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران در X هم از همان ویدیو استفاده کرده بود،‌ اما بعد از انتشار درستی‌سنجی فکت‌نامه، پست و ویدیوی خود را حذف و بعد از چند ساعت یک کلیپ اصلاح‌شده را منتشر کردند. دو ادعای اخیر علی خامنه‌ای، یکی درباره وضعیت ارتباط جمهوری اسلامی ایران با جهان و دیگری درباره «قانونی بودن حمله هفتم اکتبر حماس»، سوژه‌های بعدی ما در پادکست این هفته هستند. مرور دو فکت‌چک اقتصادی درباره هزینه تامین کالاهای اساسی و میزان قاچاق بنزین را نیز در این اپیزود خواهید شنید. یک ادعای نادرست درباره افغانستانی بودن پسربچه‌ای که اخیرا در آمریکا بازداشت شده، مطرح شده بود که آن را نیز فکت‌چک کردیم. این هفته یک گزارش بدون نشان را هم مرور کردیم؛ روایت‌ها از دختری که در سن یازده‌سالگی به اسارت گرفته شد و بعد از یک دهه آزاد شد. آخرین فکت‌چک این اپیزود مربوط به ادعای وجود یک تک‌شاخ افسانه‌ای در جنوب ایران است که درباره آن توضیح داده‌ایم. 00:01:34 مقدمه 00:03:19 عکس ساختگی «ازدواج زوج لبنانی با پس‌زمینه موشک‌های ایران» 00:07:45 چند تصویر نادرست منتسب به حمله موشکی ایران به اسرائیل 00:19:38 استفاده از ویدئوی انفجار در روسیه، به عنوان حمله موشکی ایران 00:23:57 ادعای نادرست خامنه‌ای درباره «قانونی‌بودن» حمله هفتم اکتبر 00:33:35 ادعای گمراه‌کننده خامنه‌ای درباره روابط ایران با کشورهای دنیا 00:42:03 هزینه واقعی تامین سبد اقلام اساسی خانوار چقدر است؟ 00:48:41 آمارهای نادرست و بزرگ‌نمایی شده از قاچاق بنزین 00:54:25 ادعای افغانستانی‌بودن کودکی که در فلوریدا دستگیر شد 00:58:29 انتساب ویدیوی دختری در ترکیه به کودکان سیستان و بلوچستان 01:00:06 «فوزیه»، دختری که در عراق ربوده شد و در غزه پیدا شد 01:08:11 ادعای نادرست دیده‌شدن آهوی تک‌شاخ اصیل ایرانی 01:12:24 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه ویدیوی فرار نتانیاهو بعد از حمله ایران به اسرائیل، قدیمی است عکس دستکاری‌شده «ازدواج زوج لبنانی با پس‌زمینه موشک‌های ایران» استفاده از ویدئوی قدیمی و دستکاری‌شده به عنوان حمله موشکی ایران ویدیوی منتسب به آسمان اسرائیل در زمان حمله موشکی ایران تصاویر قطعات باقی‌مانده موشک، ارتباطی با حمله اخیر ندارد ویدیوی سوختن اتوبوس‌ها در تل‌آویو پس از حمله انصارالله ویدئوی ساختگی با عنوان آتش‌سوزی بر اثر بمباران در بیروت ادعای «صوت لو رفته نتانیاهو» بی‌اساس است استفاده از ویدئوی انفجار در روسیه، به عنوان حمله موشکی ایران ادعای نادرست خامنه‌ای درباره «قانونی‌بودن» حمله هفتم اکتبر حماس ادعای گمراه‌کننده خامنه‌ای درباره روابط ایران با کشورهای دنیا هزینه واقعی تامین سبد اقلام اساسی خانوار چقدر است؟ آمارهای نادرست و بزرگ‌نمایی شده از قاچاق بنزین ادعای نادرست درباره افغانستانی‌بودن کودکی که در فلوریدا دستگیر شد ویدیویی از ترکیه منسوب به کودکان سیستان و بلوچستان، نادرست است «فوزیه امین سیدو» دختری که در عراق ربوده شد و در غزه پیدا شد ادعای نادرست دیده‌شدن آهوی تک‌شاخ اصیل ایرانی بعد از دو قرن همه چیز درباره «هما» کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

کلمه «دانش‌بنیان» یکی از کلیدواژه‌های پراستفاده رهبران جمهوری اسلامی، به خصوص علی خامنه‌ای در دهه ۱۳۹۰ است. در نهمین قسمت هزارداستان بودجه سراغ این موضوع رفته‌ایم که چگونه این عبارت تخصصی تبدیل به یک پروژه سیاسی پرهزینه شد. در این قسمت درباره رشد بسیار سریع و مشکوک شرکت‌های دانش‌بنیان و بار مالی آن برای بودجه و اقتصاد ایران صحبت می‌کنیم. هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ گزارش رادیو فردا درباره شرکت‌های دانش‌بنیان

در قسمت ۱۸۳ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا چند خبر و تصویر ادعایی درباره حملات اخیر ایران علیه اسرائیل را مرور کوتاهی کردیم. در ادامه، درستی‌سنجی ویدیویی قدیمی را که ادعا می‌شد مربوط به شادی مردم لبنان بعد از کشته شدن سیدحسن نصرالله است، مرور کردیم. اخیرا نتایج یک نظرسنجی درباره درگیری‌های اسرائیل و فلسطین بعد از حمله ۷ اکتبر حماس در برخی رسانه‌های داخلی منتشر شد که یک نکته مهم و گمراه‌کننده داشت. چندی قبل در گزارشی مفصل به موضوع طب ارتعاشی، انرژی‌درمانی و انرژی شفابخش پرداختیم و در این قسمت پادکست درباره بخش‌هایی از آن صحبت کردیم. صحبت‌های اخیر ترامپ به شکل نادرستی در خبرگزاری فارس ترجمه شده بود که آن را فکت‌چک کردیم و در این اپیزود به آن اشاره کرده‌ایم. آمار و ادعاهای بی‌اساس درباره دانش‌آموزان افغانستانی در ایران و برخی ادعاهای یک مناظره درباره همین موضوع، یکی از دیگر از سوژه‌های این اپیزود است. در پایان، درباره ویدیویی ساختگی توضیح دادیم که مدعی بود ایلان ماسک گفته تبار ایرانی دارد و ایرانیان باهوش‌ترین مردم دنیا هستند. 00:01:34 مقدمه 00:05:40 انتشار ویدئویی قدیمی به عنوان شادی لبنانی‌ها از کشته‌شدن نصرالله 00:08:54 استفاده گمراه‌کننده از یک نظرسنجی قدیمی درباره جنگ غزه 00:17:23 درباره طب ارتعاشی، انرژی‌درمانی و انرژی شفابخش چه می‌دانیم 00:33:09 ترجمه نادرست خبرگزاری فارس از صحبت‌های ترامپ درباره ایران 00:36:57 آمار و ادعاهای بی‌اساس درباره دانش‌آموزان افغانستانی در ایران 00:48:29 ویدیوی اعتراف ایلان ماسک به تبار ایرانی‌اش 00:50:29 کامنت‌ها پادکست این هفته فکت‌نامه را رضا و رزا اجرا می‌کنند که به ترتیب دبیر تحریریه و عضو تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه انتشار ویدئویی قدیمی به عنوان شادی لبنانی‌ها از کشته‌شدن نصرالله استفاده گمراه‌کننده از یک نظرسنجی قدیمی درباره جنگ غزه درباره طب ارتعاشی، انرژی‌درمانی و انرژی شفابخش چه می‌دانیم ترجمه نادرست خبرگزاری فارس از صحبت‌های ترامپ درباره ایران آمار و ادعاهای بی‌اساس درباره دانش‌آموزان افغانستانی در ایران ویدیوی اعتراف ایلان ماسک به تبار ایرانی‌اش آیا گفته‌های محمدعلی طاهری مبنای علمی دارد؟ بررسی برخی ادعاها درباره هوش ایرانیان کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

پادکست و مجموعه‌مقالات «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به کلیدواژه‌هایی می‌پردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بی‌مبنای خود استفاده می‌شود. این کلیدواژه‌ها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانه‌های دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جدایی‌ناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شده‌اند. در نتیجه این کلیدواژه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشته‌اند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه به‌طور غیرمستقیم بر ادبیات منتقدان و مخالفان نیز تأثیر گذاشته است. در قسمت چهارم از سری‌پادکست‌های «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» توضیح داده‌ایم که بخشی از ادعاهای ساختگی مقام‌های حکومتی ایران، به شکل «پیش‌بینی»هایی هستند که مبنای علمی ندارند. در اینجا صحبت از پیش‌بینی‌هایی است که عمدتاً، فراتر از آرزوهای سیاسی مقامات نیستند و حتی در مواردی، زاییده تصور اطلاع آن‌ها از «غیب» به نظر می‌آیند. اهمیت این رویه از آن جهت است که رهبران سابق و فعلی جمهوری اسلامی، آشکارا بخشی از پرهزینه‌ترین تصمیم‌های خود را، با ادعای اطلاع از آینده توجیه کرده‌اند. در این قسمت، مثال‌ها و موارد مختلفی از این قبیل «پیش‌بینی»های مقامات سیاسی و مذهبی حکومت ایران را مرور کرده‌ایم. پادکست «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به همراه مقاله مرتبط با آن، هر دو هفته یک‌بار چهارشنبه‌ها در پادگیرها و سایت فکت‌نامه منتشر خواهد شد. برای شنیدن این پادکست‌ها اسم «فکت‌نامه» را در اپلیکشین‌های پادکست جستجو کنید. نسخه متنی قسمت چهارم پادکست واژه‌نامه دروغ‌پراکنی در سایت فکت‌نامه

در قسمت ۱۸۲ پادکست هفتگی فکت‌نامه، طبق معمول ابتدا چند موضوع مهم روز را اندکی مرور کردیم و سپس به عنوان نخستین فکت‌چک، توضیح دادیم که درباره انفجار پیجرها و بیسیم‌های حزب‌الله لبنان چه می‌دانیم. در ادامه، به ویدیویی اشاره کردیم که برخی رسانه‌های ایران به عنوان حمله پهپادی حزب‌الله منتشر کرده بودند، اما ماجرای دیگری داشت. چندی قبل ادعایی نادرست درباره تاریخچه شکل‌گیری واژه «آزار جنسی» مطرح شده بود که در این قسمت پادکست به طور مفصل به آن پرداخته‌ایم. مسعود پزشکیان در نشست خبری خود جمله‌ای را درباره هزینه واردات بنزین و پرداخت مطالبات برخی اقشار جامعه گفته بود که ما در گزارشی به ابعاد مختلف این ادعا اشاره کردیم. مرور دو فکت‌چک با موضوع مهاجران افغانستانی؛ یکی ادعای احتکار نان از سوی آنها و دیگری، ادعای بی‌اساس یک نماینده مجلس درباره جمعیت افغانستانی‌ها در ایران، دیگر سوژه‌های این قسمت از پادکست فکت‌نامه هستند. 00:01:37 مقدمه 00:03:57 از انفجار دستگاه‌های ارتباطی پیجر و بیسیم حزب‌الله لبنان چه می‌دانیم؟ 00:21:10 انتشار ویدئوی قدیمی مربوط به اوکراین به عنوان حمله پهپادی حزب‌الله 00:23:56 اطلاعات نادرست درباره تاریخچه شکل‌گیری واژه «آزار جنسی» 00:52:07 ارتباط پول واردات بنزین با مطالبات قانونی شهروندان چیست؟ 01:00:04 شخصی که ۵۰۰۰ نان را احتکار کرده، شهروند افغانستانی نیست 01:02:15 آمار جمعیت ۱۷ میلیون نفری افغانستانی‌ها در ایران، نادرست است 01:08:14 کامنت‌ها پادکست این هفته فکت‌نامه را فرهاد، رضا و رزا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر، دبیر تحریریه و عضو تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه از انفجار دستگاه‌های ارتباطی پیجر و بیسیم حزب‌الله لبنان چه می‌دانیم؟ انتشار ویدئوی قدیمی مربوط به اوکراین به عنوان حمله پهپادی حزب‌الله اطلاعات نادرست درباره تاریخچه شکل‌گیری واژه «آزار جنسی» ارتباط پول واردات بنزین با مطالبات قانونی شهروندان چیست؟ شخصی که ۵۰۰۰ نان را احتکار کرده، شهروند افغانستانی نیست آمار جمعیت ۱۷ میلیون نفری افغانستانی‌ها در ایران، نادرست است ادعای شاخ‌دار درباره تدریس نابودی اقتصاد ایران در مدارس ژاپن کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

در گیر و دار بررسی بودجه سال ۹۸ ناگهان خبر رسید که علی خامنه‌ای دستور داده که فرایند بررسی متوقف شود و بودجه برای «اصلاح ساختاری» به دولت بازگردانده شود. از آن زمان نزدیک ۶ سال می‌گذرد و عبارت «رهنمودهای رهبری برای اصلاح ساختار بودجه» در رسانه‌ها و مراجع رسمی بارها دست به‌دست و تکرار شده است. در هشتمین قسمت هزارداستان بودجه سراغ این سوال رفتیم که منظور رهبر جمهوری اسلامی از «اصلاح ساختار بودجه» چیست؟ هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ قانون بودجه ۱۴۰۲ لایحه بودجه ۱۳۹۸ اپیزود ۱۴۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه درستی‌سنجی اظهارات یک روحانی درباره نفت و انفال

در قسمت ۱۸۱ پادکست فکت‌نامه ابتدا به مقاله‌ای اشاره کردیم که به درخواست مجله «تایم» از فکت‌نامه، تهیه و در وبسایت این مجله منتشر شد. سپس برخی خبرهای اولیه درباره انفجار چند هزار پیجر در لبنان را مرور کردیم. در ابتدای فکت‌چک‌های پرتعداد این هفته، به ویدیویی اشاره کردیم که ادعا شده مربوط به وداع کادر درمان با پیکر مهسا امینی است. ادعای نادرست مسعود پزشکیان در نشست خبری خود درباره موشک‌های هایپرسونیک ایران، فکت‌چک دیگری است که در این قسمت درباره آن توضیح دادیم. ویدیویی که برخی با استناد به آن گفته بودند بنزین برای بازنشستگان امارتی رایگان شده است، سوژه دیگر این هفته بود. در این قسمت همچنین روایت‌های مختلف و متفاوتی را که از تلاش احتمالی صادق خلخالی برای تخریب تخت جمشید وجود دارد، مرور کردیم. چهار ادعا که ارتباط مستقیم و غیرمستقیم با موضوع مهاجران افغانستانی در ایران دارند نیز سوژه فکت‌چک‌های دیگر این هفته بودند. شایعه عقد یک مداح معروف با چند زن جوان تایلندی و ادعای تکراری درمان خانگی آب مروارید نیز از موضوعاتی بودند که این هفته به نشان‌هایی بهتر از شاخ‌دار و نادرست نرسیدند. ادعای وجود یک علامت پرحاشیه بر روی لباس رسمی کماندوهای اسرائیلی، سوژه دیگری بود که فکت‌چک آن را در این پادکست مرور کردیم. 00:01:29 مقدمه 00:11:17 ویدیوی نادرست منسوب به وداع با پیکر بی‌جان مهسا امينی‌‌ 00:14:28 ادعای نادرست پزشکیان درباره ایرانی‌نبودن موشک فلسطین-۲ 00:18:42 بنزین رایگان برای بازنشستگان اماراتی 00:25:54 درباره خلخالی و تلاش برای تخریب تخت‌جمشید 00:39:16 ادعا درباره تعداد افغانستانی‌هایی که روزانه وارد ایران می‌شوند 00:51:45 شایعه نادرست درباره اخراج پسر خداداد عزیزی از ایران 00:53:41 ادعای نادرست نماینده مجلس درباره اتباع غیرایرانی و یارانه‌ها 01:01:49 ویدیوی نادرست منتسب به قمه‌کشی دختران افغانستانی 01:05:11 ادعای بی‌اساسِ عقد مداح خامنه‌ای، با سه زن تایلندی در بانکوک 01:12:29 بج «نیل تا فرات» روی بازوی کماندوهای اسرائیلی؟ 01:17:51 چکاندن آب پیاز و لیموترش در چشم آب‌مروارید را درمان نمی‌کند 01:22:40 کامنت پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه ویدیوی نادرست منسوب به وداع با پیکر بی‌جان مهسا امينی‌‌ ادعای نادرست پزشکیان درباره ایرانی‌نبودن موشک فلسطین-۲ بنزین رایگان برای بازنشستگان اماراتی درباره خلخالی و تلاش برای تخریب تخت‌جمشید ادعا درباره تعداد افغانستانی‌هایی که روزانه وارد ایران می‌شوند شایعه نادرست درباره اخراج پسر خداداد عزیزی از ایران ادعای نادرست نماینده مجلس درباره اتباع غیرایرانی و یارانه‌ها ویدیوی نادرست منتسب به قمه‌کشی دختران افغانستانی ادعای بی‌اساسِ عقد مداح خامنه‌ای، با سه زن تایلندی در بانکوک بج «نیل تا فرات» روی بازوی کماندوهای اسرائیلی؟ چکاندن آب پیاز و لیموترش در چشم آب مروارید را درمان نمی‌کند لینک مقاله فکت‌نامه در وبسایت مجله تایم کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

پادکست و مجموعه‌مقالات «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به کلیدواژه‌هایی می‌پردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بی‌مبنای خود استفاده می‌شود. این کلیدواژه‌ها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانه‌های دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جدایی‌ناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شده‌اند. در نتیجه این کلیدواژه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشته‌اند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه به‌طور غیرمستقیم بر ادبیات منتقدان و مخالفان نیز تأثیر گذاشته است. در قسمت سوم از سری‌پادکست‌های «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به عبارتی پرداخته ایم که بارها از زبان مقامات حکومت ایران شنیده‌ایم: «تحلیلگران می‌گویند». یک سنت بسیار رایج در تبلیغات حکومتی ایران، انتساب ادعاهای بی‌مبنا به منابع مبهم است. این منابع اغلب، تحلیلگران یا دانشمندان غربی هستند و معمولا آدرس دقیقی هم ندارند. ارجاع به «مستنداتی» از این نوع، در ادبیات رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز نمود واضحی دارد. درحقیقت به نظر می‌رسد که او، با وجود مواضع ضد غربی خود، همواره به نوعی آرزوی تایید شدن از طرف غربی‌ها را داشته است. نسبت دادن روایت‌های عجیب به شخصیت‌های خارجی، گذشته از تبلیغات سیاسی، در تبلیغات مذهبی هم کاربرد گسترده‌ای دارد. در این پادکست، مثال‌ها و موارد مختلفی از نحوه استفاده حکومت ایران از این عبارت را مرور کرده‌ایم و گفته‌ایم که چرا و چطور برای بسیاری از ادعاهای خود از عناوینی مثل «یک تحلیلگر گفت» یا «تحلیلگران می‌گویند» بهره می‌گیرند. پادکست «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به همراه مقاله مرتبط با آن، هر دو هفته یک‌بار چهارشنبه‌ها در پادگیرها و سایت فکت‌نامه منتشر خواهد شد. برای شنیدن این پادکست‌ها اسم «فکت‌نامه» را در اپلیکشین‌های پادکست جستجو کنید. نسخه متنی قسمت سوم پادکست واژه‌نامه دروغ‌پراکنی در سایت فکت‌نامه

در قسمت ۱۸۰ پادکست فکت‌نامه ابتدا به خبرها درباره هک گسترده سیستم بانکی ایران، سالگرد کشته شدن مهسا امینی و یک فکت‌چک بنزینی اشاره کردیم. در ادامه، به بهانه اظهارنظری از صادق بیت سیاح، ورزشکار ایرانی، درباره متن و حواشی حذف او از پارالمپیک پاریس که در روزهای اخیر پربحث شده بود، صحبت کرده‌ایم. سهم شرکت‌ها و اشخاص وابسته به بانک آینده از تسهیلات این بانک، موضوع دیگری است که به درستی‌سنجی ادعایی درباره آن پرداختیم. یک بازداشت امنیتی در ترکیه طی هفته قبل در رسانه‌های ایران بازتاب داشت، اما خبر برخی از این رسانه‌ها با یک اشتباه در تیترهایشان همراه بود. یکی از ادعاهای نادرست پرتکرار درباره جنبش سبز و اعتراضات سال ۸۸، اخیرا در یک مناظره باز هم مطرح شد که ما آن را درستی‌سنجی کردیم و در این قسمت درباره آن توضیح داده‌ایم. ادعای نادرستی درباره جدا کردن یک نوزاد از مادرش و همچنین یک خبر درست درباره تعداد روزهای تعطیل در سال تحصیلی جدید، از موضوعات دیگر پادکست این هفته هستند. ماجرای اشتباه پرحاشیه یک فرمانده ارتش آمریکا و برکناری او نیز در سوژه دیگری است که در قسمت ۱۸۰ به آن پرداخته‌ایم. در بخش مرور کامنت‌ها به دغدغه چند مخاطب درباره موضوع مهاجران افغانستانی در ایران نیز اشاره کردیم و توضیحاتی درباره آن دادیم. 00:01:41 مقدمه 00:07:55 بیت سیاح در پارالمپیک توکیو «پرچم» ام‌البنین نشان نداد 00:18:28 سهم شرکت‌های زیرمجموعه بانک آینده از تسهیلات 00:23:50 بازداشت تسهیل‌کننده مالی موساد در ترکیه 00:28:26 ادعای نادرست کتاب سایه عقاب‌ها درباره سناتور مک‌کین و جنبش سبز 00:39:16 خبر نادرست درباره جدا کردن کودک متولد خارج از ازدواج از مادرش 00:45:21 سال تحصیلی ۰۴-۱۴۰۳ چند روز تعطیلی دارد؟ 00:48:24 تغییر فرمانده آمریکایی به‌خاطر نصب برعکس دوربین اسلحه 00:55:14 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه بیت سیاح در پارالمپیک توکیو «پرچم» ام‌البنین نشان نداد سهم شرکت‌های زیرمجموعه بانک آینده از تسهیلات بازداشت تسهیل‌کننده مالی موساد در ترکیه ادعای نادرست کتاب سایه عقاب‌ها درباره سناتور مک‌کین و جنبش سبز خبر نادرست درباره جدا کردن کودک متولد خارج از ازدواج از مادرش سال تحصیلی ۰۴-۱۴۰۳ چند روز تعطیلی دارد؟ تغییر فرمانده آمریکایی به‌خاطر نصب برعکس دوربین اسلحه خاطره‌ای که در کتاب کلینتون نیست! ادعای شاخ‌دار ارتباط داعش با دموکرات‌های آمریکا بررسی و تحلیل کارزار دیس‌اینفورمیشین جمهوری اسلامی در اعتراضات ۱۴۰۱ مستند «روایت‌های موازی» مستند «دروغ‌پراکنی برای حفظ حجاب» مستند «دروغ‌های حکومتی در اعتراضات ۱۴۰۱» ابهام‌های «گزارش» دادسرا درباره نحوه کشته شدن مهسا امینی ادعای شاخ‌دار فرمانده انتظامی تهران بزرگ درباره تغییر لباس مهسا امینی تحلیل کارزار #مهسا_امینی در توییتر کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

شرایط صندوق‌های بازنشستگی در ایران بحرانی است؛ بحران ناترازی صندوق‌ها روز به روز تشدید و هزینه تامین مالی صندوق‌ها برای بودجه روز به روز تشدید می‌شود. امسال بودجه صندوق‌های بازنشستگی یک و نیم برابر کل کسری بودجه‌ای است مهم‌ترین عامل وجود تورم مزمن در ایران است. در هفتمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ «صندوق‌های بازنشستگی» رفته‌ایم. درباره عمق بحران، دلایل آن، فساد و بی‌انضباطی‌های مالی و مسائل دیگری صحبت کرده‌ایم که مشکل ناترازی صندوق‌های بازنشستگی در ایران را تبدیل به یک ابربحران اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کرده است. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا؛ پادکستی برای بازخوانی ماجراهای شنیدنی در لابلای تبصره‌ها، بندها و ردیف‌های بودجه. هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ گزارش پایگاه داده‌های باز ایران درباره بحران صندوق‌های بازنشستگی

در ابتدای قسمت ۱۷۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، بعد از مقدمه، به سه ادعای نادرستی که در حاشیه بازداشت پاول دورف، مدیر و مالک پیام‌رسان تلگرام منتشر شده بود اشاره کردیم. در ادامه ضمن مرور فکت‌چک مربوط به یک تجاوز انتقام‌جویانه در پاکستان، سابقه این مساله در پاکستان را هم بیان کردیم. در روزهای گذشته، از ویدیوی کوتاه یک کارناوال در اسپانیا برداشت نادرستی شده بود که گزارش درستی‌سنجی مربوط به آن را در این اپیزود مرور کرده‌ایم. یکی از ادعاهای پرحاشیه روزهای اخیر، آمار زایمان اتباع افغانستانی در کرج بود. در این قسمت از پادکست توضیح دادیم که صحبت‌های یک مقام بیمه سلامت در این باره چگونه به یک خبر تحریف‌شده تبدیل شد. پس از آن، ادعای بی‌اساس ماهیگیری چینی‌ها در دریای خزر را مرور کردیم و سپس سراغ کامنت‌های مخاطبان رفتیم. در بخش مرور کامنت‌ها، به یک توضیح ضروری درباره برخی نگرانی‌ها از حضور مهاجران افغانستانی در ایران اشاره کرده‌ایم. 00:00:58 مقدمه 00:04:52 اطلاعات نادرست حاشیه بازداشت موسس پیام‌رسان تلگرام 00:15:29 درباره تجاوز انتقام‌جویانه در پاکستان چه می‌دانیم؟ 00:21:59 توصیف نادرست از ویدیوی یک کارناوال سالانه با حضور کودکان 00:27:04 خبر تحریف‌شده درباره آمار زایمان اتباع غیرایرانی در کرج 00:31:54 ادعای بی‌اساس ماهیگیری چینی‌ها در دریای خزر 00:37:20 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه اطلاعات نادرست حاشیه بازداشت موسس پیام‌رسان تلگرام درباره تجاوز انتقام‌جویانه در پاکستان چه می‌دانیم؟ توصیف نادرست از ویدیوی یک کارناوال سالانه با حضور کودکان خبر تحریف‌شده درباره آمار زایمان اتباع غیرایرانی در کرج ادعای بی‌اساس ماهیگیری چینی‌ها در دریای خزر کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

پادکست و مجموعه‌مقالات «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به کلیدواژه‌هایی می‌پردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بی‌مبنای خود استفاده می‌شود. این کلیدواژه‌ها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانه‌های دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جدایی‌ناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شده‌اند. در نتیجه این کلیدواژه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشته‌اند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه به‌طور غیرمستقیم بر ادبیات منتقدان و مخالفان نیز تأثیر گذاشته است. دومین قسمت از سری‌پادکست‌های «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به «مردم جهان» و نحوه استفاده جمهوری اسلامی از این عبارت پرداخته‌ایم. بسیاری از ادعاهای مسئولان ایرانی در مورد جهان، کلیدواژه «مردم جهان» را یدک می‌کشند؛ آمار و اخباری ساختگی که همواره بخش بسیار مهمی از تبلیغات رسمی حکومت جمهوری اسلامی را تشکیل داده‌اند. هدف از تولید این خبرها، ایجاد این تصور در داخل بوده که وضعیت‌ مملکت، از مرفه‌ترین کشورهای جهان هم بهتر است، یا اینکه رهبران نظام، از همه رهبران دنیا تواناترند. کارکرد مشخص این تصویرسازی، ایجاد نوعی رضایت کاذب بین اقشاری است که امکان دارد چنان خبرهایی را کم‌وبیش باور ‌کنند. در این پادکست، مثال‌ها و موارد مختلفی از نحوه استفاده حکومت ایران از «مردم جهان» را مرور کرده‌ایم؛ مواردی که در اظهارات و ادعاهای طیف گسترده‌ای از مسئولان، از روح‌الله خمینی گرفته تا علی خامنه‌ای به چشم می‌خورد. پادکست «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به همراه مقاله مرتبط با آن، هر دو هفته یک‌بار چهارشنبه‌ها در پادگیرها و سایت فکت‌نامه منتشر خواهد شد. نسخه متنی قسمت دوم پادکست واژه‌نامه دروغ‌پراکنی در سایت فکت‌نامه

در ابتدا و انتهای قسمت ۱۷۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه به بازداشت پاول دورف، مدیر پیام‌رسان تلگرام و خبرهای مربوط به آن اشاره کرده‌ایم که از جمله اخبار مهم این روزها محسوب می‌شود. دو فکت‌چک مربوط به موضوعات جمعیتی، از جمله گزارش‌هایی هستند که در این پادکست به مرور آنها پرداختیم؛ نخست ادعایی شاخ‌دار درباره اینکه مهاجران افغانستانی به زودی به نژاد اول ایران تبدیل خواهند شد و دوم، برآوردی درباره جمعیت حال حاضر ایران که اثبات یا رد آن نیازمند دسترسی به یک آمار مهم است. ادعای تکراری درباره فواید سینه‌زنی‌های مرسوم در عزاداری‌های مختلف، به ویژه محرم، از دیگر گزارش‌هایی است که در این قسمت پادکست مرور کرده‌ایم. یک عکس قدیمی از دست دادن و تعظیم فردی در برابر محمدرضا شاه با این توضیح منتشر شده بود که آن فرد، پدر دونالد ترامپ است. درباره رد این ادعا و ماجرای اصلی آن عکس نیز در این پادکست صحبت کرده‌ایم. 00:00:56 مقدمه 00:04:13 ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت مهاجران افغانستانی و رشد آن 00:09:47 آیا جمعیت ایران در حال حاضر ۹۱ میلیون نفر است؟‌ 00:16:37 سینه‌زنی، کنسرت آمریکایی و کاهش غم و اضطراب 00:26:00 ادعای نادرست تعظیم پدر دونالد ترامپ در برابر شاه 00:30:37 ادعای تعلیق خرید ۸۰ جنگنده، به‌خاطر بازداشت پاول دورف 00:32:19 کامنت‌ها پادکست این هفته را رزا، از اعضای تحریریه فکت‌نامه، اجرا کرده است. این پادکست بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت مهاجران افغانستانی و رشد آن در ایران آیا جمعیت ایران در حال حاضر ۹۱ میلیون نفر است؟‌ سینه‌زنی، کنسرت آمریکایی و کاهش غم و اضطراب ادعای نادرست تعظیم پدر دونالد ترامپ در برابر شاه ادعای تعلیق خرید ۸۰ جنگنده از فرانسه، به‌خاطر بازداشت پاول دورف کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

«پروژه جمعیت» در ایران بیش از یک دهه پیش با دستور رهبر جمهوری اسلامی برای افزایش جمعیت کلید خورد و به سرعت تبدیل به یکی از کلان‌ترین و پرهزینه‌ترین پروژه‌های کلان در ایران شد. سالانه هزاران میلیارد تومان از منابع بودجه، با مشارکت نهادها و گروه‌های ذی‌نفع هوادار حکومت برای پیشبرد این پروژه هزینه می‌شود، اما نه‌تنها تغییری در روند تغییرات جمعیتی رخ نداده، بلکه طبق آمار رسمی روند نزولی شاخص‌های جمعیتی به نسبت قبل شتاب بیشتری پیدا کرده‌اند. در ششمین قسمت این پادکست درباره «پروژه جمعیت»، ابعاد و هزینه‌های آن و بعضی مسائل دیگر مربوط به این ماجرا صحبت کرده‌ایم. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا؛ پادکستی برای بازخوانی ماجراهای شنیدنی در لابلای تبصره‌ها، بندها و ردیف‌های بودجه. هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ صفحات ۴، ۱۷، ۱۸، ۹۷، ۱۵۰، ۱۶۳، ۱۶۴، ۱۶۷ و ۱۶۸ گزارش بی‌بی‌سی درباره هدف‌گذاری دولت احمدی‌نژاد برای جمعیت ۱۵۰ میلیونی در سال ۸۹ اشاره عمومی خامنه‌ای به جمعیت ۱۵۰ میلیون نفری در مرداد ۱۳۹۰ چند نمونه از اطلاعات نادرست درباره جمعیت

در ابتدای قسمت ۱۷۷ پادکست فکت‌نامه، پس از معرفی پادکست جدید «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» و مرور کوتاه چند خبر و ادعا، به سراغ فکت‌چک‌های هفته اخیر رفتیم. دو ادعای مرتبط با گزینه‌های پیشنهادی کابینه مسعود پزشکیان را فکت‌چک کردیم؛ گزینه‌هایی که البته ساعاتی پیش از ضبط پادکست این هفته، همگی از مجلس رای اعتماد گرفتند؛ آن هم در پروسه‌ای که بی‌حاشیه نبود. ادعای اول به رتبه علمی ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، مربوط می‌شد و دومین ادعا نیز از سوی عبدالناصر همتی وزیر اقتصاد مطرح شده بود که هر دو را فکت‌چک کردیم. در روزهای اخیر خبرها و ویدیوهایی منتشر شد که ادعا می‌کرد پلیس بریتانیا چند نفر را بخاطر پست‌هایی در شبکه‌های اجتماعی بازداشت کرده است. این موضوع را فکت‌چک کردیم و جداگانه درباره ادعا و ویدیوهایش صحبت کردیم. یکی از مقام‌های شرکت توانیر درباره رشد مصرف برق در ایران آماری ارائه کرده بود که هرچند بی‌ربط با واقعیت نبود اما یک نکته مهم در آن نادیده گرفته شده بود. یکی از پربحث‌ترین و پرحاشیه‌ترین موضوعات روزهای اخیر، درخواست مبینا نعمت‌زاده برای تحصیل بدون کنکور در رشته پزشکی بود. ادعایی که در یکی از برنامه‌های صداوسیما مطرح شده بود، باعث شد حواشی این مساله بیشتر شود. ما این ادعا را درستی‌سنجی کردیم. آخرین فکت‌چک این هفته، مربوط به این ادعا بود که کارتون «باب اسفنجی» موجب به وجود آمدن یا تشدید عارضه نقص توجه و‌ تمرکز در کودکان می‌شود. در این پادکست درباره فکت‌چک این ادعا توضیح دادیم. 00:01:32 مقدمه 00:08:54 وزیر پیشنهادی ارتباطات در لیست «دو درصد محققان برتر جهان» است؟ 00:22:23 بانک مرکزی چقدر ارز به بازار تزریق کرده‌است؟‌ 00:28:24 رشد مصرف برق در ایران 00:31:58 بازداشت و حکم زندان به‌خاطر ایجاد تنفر نژادی در فیس‌بوک 00:38:36 درباره تحصیل مبینا نعمت‌زاده در رشته پزشکی چه می‌دانیم؟ 00:47:47 باب اسفنجی و عارضه نقص توجه و‌ تمرکز 00:54:55 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه وزیر پیشنهادی ارتباطات در لیست «دو درصد محققان برتر جهان» است؟ بانک مرکزی چقدر ارز به بازار تزریق کرده‌است؟‌ بازداشت و حکم زندان به‌خاطر ایجاد تنفر نژادی در فیس‌بوک رشد مصرف برق در ایران درباره تحصیل مبینا نعمت‌زاده در رشته پزشکی چه می‌دانیم؟ باب اسفنجی و عارضه نقص توجه و‌ تمرکز تصویر جعلی روزنامه اطلاعات درباره تبریک محمدرضا شاه برای جدایی بحرین کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

پادکست و مجموعه‌مقالات «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به کلیدواژه‌هایی می‌پردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بی‌مبنای خود استفاده می‌شود. این کلیدواژه‌ها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانه‌های دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جدایی‌ناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شده‌اند. در نتیجه این کلیدواژه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشته‌اند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه به‌طور غیرمستقیم بر ادبیات منتقدان و مخالفان نیز تأثیر گذاشته است. نخستین قسمت از سری‌پادکست‌های «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به واژه «مردم» و نحوه استفاده جمهوری اسلامی از این کلمه پرداخته‌ایم. در طول چند دهه برخورد خشونت‌آمیز حکومت ایران با زنان بر سر حجاب، بویژه در سال‌های اخیر، چهره‌های حکومتی، تحمیل حجاب را از اهداف اصلی «مردم» دانسته‌اند. آنها همچنین مدعی هستند که با وجود همه مشکلات «مردم» اصل نظام را قبول دارند. در پرونده هسته‌ای نیز بارها اعلام کرده‌اند که «مردم» مشکلی با تحریم‌ها ندارند و مایلند نظام، برنامه هسته‌ای را ادامه دهد. در این پادکست، مثال‌ها و موارد بیشتری از نحوه استفاده حکومت ایران از «مردم» را مرور کرده‌ایم. پادکست «واژه‌نامه دروغ‌پراکنی» به همراه مقاله مرتبط با آن، هر دو هفته یک‌بار چهارشنبه‌ها در پادگیرها و سایت فکت‌نامه منتشر خواهد شد.

در ابتدای قسمت ۱۷۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه بعد از اشاره به چند خبر مهم این روزها، درستی‌سنجی خبری را مرور کردیم که ادعا می‌کرد دستور خامنه‌ای برای حمله به اسرائیل بعد از کشته شدن اسماعیل هنیه در تهران، باعث ریزش شدید در بازارهای سهام دنیا شده است؛ ادعایی که از ما نشان نادرست گرفت. پررنگ‌ترین موضوع پادکست این هفته، سوژه‌های مرتبط با تحولات اخیر بنگلادش است. در این ارتباط چهار ویدیو را در دو گزارش مختلف درستی‌سنجی کردیم و همگی نشان‌های نادرست و شاخ‌دار گرفتند. در قسمت ۱۷۶ پادکست، این ویدیوها و دلایل فکت‌نامه برای رد ادعاهای مربوط به آن را مرور کرده‌ایم. اخیرا تصویری ساختگی از یک نظرسنجی در کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل منتشر و به طور گسترده دست به دست شد که ادعا می‌کرد «تجاوز جنسی به اسرای فلسطینی» را به رأی گذاشته است؛ در حالی که چنین خبری صحت ندارد. درباره این موضوع در پادکست صحبت کرده‌ایم. سوژه بعدی، استفاده از یک خبر قدیمی برای ساخت و انتشار یک اسکرین‌شاتِ ساختگی است؛ خبری که از تجاوز گروهی چند مهاجر افغانستانی در یک روستا طی روزهای اخیر حکایت داشت اما در اصل و ابعاد خبر، تاریخ آن و جعل صفحه خبری منتسب به ایرنا، دستکاری گسترده‌ای انجام شده بود. پیش از مرور کامنت‌ها نیز فکت‌چک یه تصویر جعلی دیگر را مرور کردیم که ادعا می‌کرد رئیس‌جمهور فرانسه و محافظش در حال بوسیدن لب‌های یکدیگر هستند. 00:01:31 مقدمه 00:06:08 فرمان حمله خامنه‌ای به اسرائیل، بر بازارهای سهام تاثیر گذاشت؟ 00:13:21 ادعای شاخ‌دار فروش زنان هندو در بنگلادش به عنوان برده 00:19:53 چند ویدیوی نادرست مرتبط با رویدادهای اخیر بنگلادش 00:28:55 ادعای شاخ‌دار نظرسنجی درباره تجاوز جنسی به اسرای فلسطینی در اسرائیل 00:32:45 جعل و بازنشر یک خبر قدیمی درباره مهاجران افغانستانی 00:38:55 تصویر جعلی بوسه مکرون و محافظ شخصی‌اش روی قایق 00:43:07 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه فرمان حمله رهبر جمهوری اسلامی به اسرائیل، بر بازارهای سهام تاثیر گذاشت؟ ادعای شاخ‌دار فروش زنان هندو در بنگلادش به عنوان برده چند ویدیوی نادرست مرتبط با رویدادهای اخیر بنگلادش ادعای شاخ‌دار نظرسنجی درباره تجاوز جنسی به اسرای فلسطینی در اسرائیل جعل و بازنشر یک خبر قدیمی درباره مهاجران افغانستانی تصویر جعلی بوسه مکرون و محافظ شخصی‌اش روی قایق کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس لینک نظرخواهی آنلاین فکت‌نامه

در بودجه سالانه کشور دو بار به مالیات «آستان قدس رضوی» اشاره شده. یک بار در بخش منابع و درآمدها با عنوان «مالیات شرکت‌ها و موسسات اقتصادی وابسته به آستان قدس» و دومی در بخش مصارف و هزینه‌ها با عنوان «استرداد مالیات شرکت‌ها و موسسات اقتصادی وابسته به آستان قدس». در پنجمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ قصه عجیب و بده‌وبستان مالیاتی آستان و قدس و سایر بنگاه‌هیا بزرگ اقتصادی رفتیم که همگی زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی اداره می‌شوند و با صلاحدید او از پرداخت مالیات معاف شده‌اند. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا؛ پادکستی برای بازخوانی ماجراهای شنیدنی در لابلای تبصره‌ها، بندها و ردیف‌های بودجه. هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ صفحات ۳۳، ۱۴۶، ۱۵۰ و ۱۶۶ توضیحات ابراهیم رئیسی درباره مالیات آستان قدس فکت‌چک گفته‌های ابراهیم رئیسی درباره مالیات آستان قدس فکت‌چک ادعای نماینده مجلس درباره مالیات شرکت‌های زیرمجموعه رهبر

یکی از مهمترین خبرهای روزهای اخیر، کشته شدن اسماعیل هنیه، از رهبران ارشد حماس، در تهران بود. در ابتدای قسمت ۱۷۵ پادکست فکت‌نامه به دو گزارشی اشاره کردیم که بی‌ارتباط به این موضوع نیست. ابتدا فکت‌چک مربوط به عکس دستکاری‌شده‌ای از اسماعیل قاآنی را مرور کردیم. قاآنی فرمانده نیروی قدس سپاه است و برخی با انتشار این عکس به کنایه نوشتند که او از ترس اسرائیل با لباس مبدل تردد می‌کند. به‌تازگی اینستاگرام در ترکیه مسدود شد و گمانه‌زنی‌هایی از ارتباط این تصمیم با حواشی بعد از کشته شدن هنیه مطرح شد؛ اما ما به آن نشان غیرقابل اثبات دادیم. از پرحاشیه‌ترین اتفاقات اخیر، حرف و حدیث‌ها درباره جنسیت بوکسور الجزایری در المپیک پاریس بود و اینکه آیا «ایمان خلیف» ترنس‌جندری است که در مسابقات زنان شرکت می‌کند یا نه. فکت‌چک مربوط به این ادعاها را در این اپیزود مرور کرده‌ایم. همزمان با انتشار گزارش‌هایی از قطعی برق در تهران و چندین شهر ایران، نموداری درباره مقایسه مصرف برق در ایران و چند کشور مورد توجه قرار گرفت که حاوی داده‌های نادرستی بود. توضیحات ما درباره این این نمودار را در این قسمت خواهید شنید. دو عکس دیگر هم در این هفته دستمایه فکت‌چک‌های ما شد. تصویری که گفته می‌شد مربوط به تصرف محل اقامت نخست‌وزیر مستعفی بنگلادش و تخت‌خواب اوست، اما عکسی قدیمی و مربوط به سریلانکاست. عکس بعدی، به بالا گرفتن تنش میان جمهوری اسلامی ایران و نیروهای تحت حمایت آن با اسرائیل برمی‌گردد. یک تصویر از نتانیاهو پخش و ادعا شد حزب‌الله لبنان آن را منتشر و او را تهدید کرده که کاملا در تیررس است. ما این عکس و ادعا را درستی‌سنجی کردیم. همچنین از مخاطبان درخواست کرده‌ایم که در نظرخواهی آنلاین فکت‌نامه شرکت کنند و لینک آن را در توضیحات این قسمت گذاشته‌ایم. 00:01:34 مقدمه 00:03:43 عکس ساختگی اسماعیل قاآنی با حجاب 00:10:31 فیلتر شدن اینستاگرام در ترکیه 00:18:27 درباره ایمان خلیف، بوکسور الجزایری چه می‌دانیم؟ 00:32:49 نمودار و آمارهای نادرست از مصرف برق ایران و چند کشور دیگر 00:39:00 عکس نادرست در مورد اعتراض‌های اخیر بنگلادش 00:42:03 عکس جعلی تهدید نتانیاهو 00:45:05 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه عکس ساختگی اسماعیل قاآنی با حجاب فیلتر شدن اینستاگرام در ترکیه درباره ایمان خلیف، بوکسور الجزایری چه می‌دانیم؟ نمودار و آمارهای نادرست از مصرف برق ایران و چند کشور دیگر عکس نادرست در مورد اعتراض‌های اخیر بنگلادش عکس جعلی تهدید نتانیاهو لینک نظرخواهی آنلاین فکت‌نامه کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

در ابتدای قسمت ۱۷۴ پادکست هفتگی فکت‌نامه درباره دو خبر مهم این روزها توضیحاتی دادیم و سپس سراغ مرور فکت‌چک‌ها رفتیم. ابتدا به مصاحبه یک نماینده مجلس شورای اسلامی درباره موضوع فیلترینگ پرداختیم؛ مصاحبه‌ای که کوتاه بود اما کلکسیونی از ادعاهای نادرست و شاخ‌دار را در خود داشت. در ادامه درستی‌سنجی یک ویدیوی پرحاشیه را مرور کردیم که مدعی بود پارتی افغانستانی‌ها در سعادت‌آباد تهران است اما توضیح دادیم که ادعای درستی نیست و اصل ماجرا چه بود. خبرگزاری ایرنا این هفته چند ادعای نادرست و شاخ‌دار منتشر کرده بود. این خبرگزاری تقریبا همزمان با برگزاری افتتاحیه المپیک ۲۰۲۴ پاریس مدعی شده بود که امانوئل مکرون دستور داده حمل پرچم فلسطین در این المپیک ممنوع شود. این موضوع را فکت‌چک کردیم و در این پادکست اشاره کرده‌ایم. ایرنا همچنین با انتشار عکسی قدیمی مدعی شده بود که مربوط به انفجار یک خودرو در تل‌آویو است و در گزارشی نیز ادعای رکوردشکنی دولت ابراهیم رئیسی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی را مطرح کرده بود. مرور گزارش‌های هر دو موضوع را در این قسمت خواهید شنید. رئیس کل بانک مرکزی به تازگی گفته بود ضریب جینی در ایران کاهش یافته و به کمترین میزان یک دهه اخیر رسیده است. ما با بیان یک توضیح ضروری درباره معنا و مفهوم ضریب جینی، به این ادعا نشان درست دادیم. آخرین فکت‌چکی که در این قسمت پادکست مرور کرده‌ایم مربوط به یک ویدیوی طنز است که برخی گفته بودند به پخش مسابقات زنان در المپیک پاریس از شبکه سوم سیما مربوط می‌شود. 00:01:41 مقدمه 00:06:01 ادعای نادرست درباره عدم نقش مجلس در فیلترینگ 00:11:38 ویدیوی نادرست پارتی افغانستانی‌ها در سعادت آباد تهران 00:17:42 حمل پرچم فلسطین در المپیک پاریس ممنوع نیست 00:23:54 ادعای رئیس کل بانک مرکزی درباره کاهش ضریب جینی 00:29:19 استفاده ایرنا از عکسی قدیمی برای یک خبر مربوط به اسرائیل 00:32:16 آمار نادرست ایرنا درباره رکوردشکنی دولت رئیسی در سرمایه‌گذاری خارجی 00:36:31 ویدیوی طنز پخش مسابقات المپیک زنان از شبکه سه سیما 00:42:08 کامنت‌ها پادکست این هفته فکت‌نامه را فرهاد و رزا اجرا کرده‌اند که به ترتیب سردبیر و عضو تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه ادعای نادرست درباره عدم نقش مجلس در فیلترینگ ویدیوی نادرست پارتی افغانستانی‌ها در سعادت آباد تهران حمل پرچم فلسطین در المپیک پاریس ممنوع نیست ادعای رئیس کل بانک مرکزی درباره کاهش ضریب جینی استفاده ایرنا از عکسی قدیمی برای یک خبر مربوط به اسرائیل آمار نادرست ایرنا درباره رکوردشکنی دولت رئیسی در سرمایه‌گذاری خارجی ویدیوی طنز پخش مسابقات المپیک زنان از شبکه سه سیما گزارش فکت‌نامه درباره انیمیشن سیمپسون‌ها کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

سال‌هاست هدفمندی یارانه‌ها یکی از منابع تامین مالی نهادهای مذهبی و تبلیغاتی، مانند صدا و سیما، بسیج، حوزه‌های علمیه، نمایندگی‌های ولی فقیه و ده‌ها سازمان و نهاد مذهبی و تبلیغاتی دیگر است؛ پولی که از سال ۱۳۹۰، با اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها از بودجه‌ عمومی کشور جدا شد تا به صورت یارانه مستقیم به مردم پرداخت شود؛ اما به مرور زمان تبدیل به حیاط خلوت بودجه و یکی از منابع تامین مالی نهادهایی شد که از بودجه عمومی بی‌نصیب نیستند. در چهارمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ داستان هدفمندی یارانه‌ها و آخرو عاقبت عجیب آن رفته‌ایم. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا؛ پادکستی برای بازخوانی ماجراهای شنیدنی در لابلای تبصره‌ها، بندها و ردیف‌های بودجه. هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه قانون بودجه ۱۴۰۰ جدول شماره ۱۷ صفحات ۳۵۱ تا ۳۵۸ قانون بودجه ۱۴۰۱، جدول ۲-۲۴ صفحات ۷۵ تا ۷۸ قانون هدفمندی یارانه‌ها (لینک بایگانی‌شده)

در قسمت ۱۷۳ پادکست هفتگی فکت‌نامه چند فکت‌چک را مرور کردیم که مستقیم و غیرمستقیم به موضوعات خارج از ایران مربوط می‌شوند. ابتدا سراغ این ادعا رفتیم که گفته شده بود طی یک رفراندوم، حجاب در سوئیس ممنوع شده و اسلام دیگر به رسمیت شناخته نمی‌شود؛ ادعایی که البته نادرست بود. بعد از تلاش ناموفق برای ترور دونالد ترامپ، چند شایعه و حاشیه مطرح شد و در یکی از آنها نام ایران هم به میان آمد. ادعای ایرانی بودن دوست‌دختر ضارب ترامپ و همچنین ادعای پیشگویی این ترور توسط یک فرد مسیحی، از موضوعاتی هستند که در این قسمت به آنها اشاره کردیم. اما این تنها دفعاتی نبود که پای آمریکا به فکت‌چک‌های ما باز شد. رابطه کامالا هریس و یک سیاستمدار با نفوذ حزب دموکرات در حدود سه دهه قبل و جعل خبر فوت جیمی کارتر از سوی یک کاربر توییتر نیز به سوژه‌های این هفته ما تبدیل شدند. یاسر جبرائیلی از افراد نزدیک به حکومت ایران که بارها ادعاهای اقتصادی عجیبی را مطرح کرده، این‌بار به یک مقایسه گمراه‌کننده بین فقر و گرسنگی در آمریکا و ایران پرداخته است. یکی از مهمترین اتفاقات روزهای اخیر، بروز اختلال گسترده کامپیوتری و اینترنتی در جهان به دلیل به‌روزرسانی معیوب یک شرکت تولید نرم‌افزار امنیت سایبری بود. در ایران، این خبر و نیز بروز نیافتن اختلالی جدی در این کشور با یک روایت گمراه‌کننده همراه شد. چند سالی است که در شبکه‌های اجتماعی می‌گویند جک استراو وزیر خارجه پیشین بریتانیا در کتابش درباره حمله به سفارت انگلیس در تهران ادعا کرده که بطری‌های مشروب شکسته نشدند، بلکه دزدیده شدند. ما این کتاب را بررسی کردیم و در این قسمت پادکست، آن را مرور کرده‌ایم. گزارش پایانی پادکست این هفته، بیان حقایقی درباره «تب دِنگی» است؛ بیماری‌ای که این روزها در برخی نقاط ایران شیوع پیدا کرده و دست‌کم یک مرگ ناشی از آن در آمارهای رسمی اعلام شده است. 00:01:28 مقدمه 00:05:18 حجاب در سوئیس ممنوع نشده است 00:10:57 ادعای نادرست درباره ایرانی‌بودن دوست‌دختر ضارب دونالد ترامپ 00:14:48 ادعای گمراه‌کننده درباره پیشگویی حمله به ترامپ 00:21:37 رابطه عاشقانه کامالا هریس و ویلی براون 00:27:57 خبر جعلی مرگ جیمی کارتر 00:30:55 ادعای گمراه‌کننده جبرائیلی درباره گرسنگی ۴۲ میلیون نفر در آمریکا 00:38:14 عدم بروز اختلال در ایران بعد از مشکلات جهانی ویندوز 00:45:30 حمله به سفارت بریتانیا و عاقبت بطری‌های مشروبات الکلی 00:50:31 درباره تب دنگی چه می‌دانیم؟ 00:58:20 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه حجاب در سوئیس ممنوع نشده است ادعای نادرست درباره ایرانی‌بودن دوست‌دختر ضارب دونالد ترامپ ادعای گمراه‌کننده درباره پیشگویی حمله به ترامپ رابطه عاشقانه کامالا هریس و ویلی براون خبر جعلی مرگ جیمی کارتر ادعای گمراه‌کننده جبرائیلی درباره گرسنگی ۴۲ میلیون نفر در آمریکا عدم بروز اختلال در ایران بعد از مشکلات جهانی ویندوز حمله به سفارت بریتانیا و عاقبت بطری‌های مشروبات الکلی درباره تب دنگی چه می‌دانیم؟ کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

در قسمت ۱۷۲ پادکست فکت‌نامه، دو سوژه پر حرف و حدیث را مرور کردیم که یکی از آنها واکنش‌های زیادی را برانگیخت. در ابتدا، پاسخمان به این سوال را مرور کردیم که آیا تحلیل نتایج انتخابات براساس قانون بنفورد، اعتبار دارد؟ پس از اعلام نتایج دور دوم انتخابات شائبه‌هایی درباره صحت آمارهای اعلامی با استناد به قانون ریاضی بنفورد مطرح شد. ما این موضوع را بررسی کردیم و در یک گزارش بدون نشان به آن پاسخ دادیم. موضوع بعدی، یعنی پربحث‌ترین فکت‌چک هفته قبل ما، بررسی این ادعا بود که مسعود پزشکیان باسوادترین رئیس‌جمهور تاریخ جهان است؛ ادعایی که در به آن نشان «شاخ‌دار» دادیم و بعد از بازخوردهای زیاد، مجددا بررسی و در نهایت نشان آن را تمدید کردیم. موضوع مهاجران افغانستانی در ایران همچنان واکنش‌های زیادی دارد و این بار ادعایی درباره شیوع بیماری جذام به دلیل انتقال آن از سمت این مهاجران مطرح شده بود که بررسی و فکت‌چک آن را در این قسمت مرور کردیم. در این هفته دو فکت‌چک مرتبط با موضوعات اعتقادی هم داشتیم؛ نخست بررسی ادعایی درباره اعتقادات مذهبی ایرانیان در دهه ۱۳۵۰ شمسی و دوم، درستی‌سنجی یک ادعای اینستاگرامی درباره وجود «روز حسین» تقویم آمریکا. اولی - با کمی تخفیف - نشان نیمه‌درست و دومی نشان نادرست از ما دریافت کرد. برای چندمین‌بار یک ادعای تکراری با استناد به یک سری پژوهش تکراری درباره ضریب هوشی (IQ) ایرانی‌ها و رتبه آن در جهان مطرح شد که ما بررسی کردیم و برای چندمین بار به آن نشان نادرست دادیم. آخرین گزارشی که در پادکست این هفته مرور کردیم، سوژه و فکت‌چک نسبتا متفاوتی بود. یک حساب کاربری ادعا کرد محمدرضا پهلوی تنها پادشاه ایرانی است که به حج رفته است. این موضوع در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها دست به دست شد. هرچند در ابتدا کمی عجیب به نظر می‌رسید اما بررسی دقیق‌تر موجب شد به آن نشان «درست» بدهیم. 00:01:33 مقدمه 00:02:32 تحلیل نتایج انتخابات براساس قانون بنفورد چقدر اعتبار دارد؟ 00:14:10 ادعا درباره «باسوادی» پزشکیان در مقایسه با روسای جمهوری سایر کشورها 00:29:34 ادعای نادرست درباره نقش مهاجران افغانستانی در شیوع جذام در ایران 00:44:06 اعتقادات ایرانیان در دهه ۱۳۵۰ 00:49:32 آیا «روز حسین» در تقویم آمریکا وجود دارد؟ 00:53:56 ادعای نادرست درباره ضریب هوشی ایرانیان 01:00:33 کدام یک از شاهان ایران به حج رفتند؟ 01:08:12 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه تحلیل نتایج انتخابات براساس قانون بنفورد چقدر اعتبار دارد؟ ادعا درباره «باسوادی» پزشکیان در مقایسه با روسای جمهوری سایر کشورها ادعای نادرست درباره نقش مهاجران افغانستانی در شیوع جذام در ایران اعتقادات ایرانیان در دهه ۱۳۵۰ آیا «روز حسین» در تقویم آمریکا وجود دارد؟ ادعای نادرست درباره ضریب هوشی ایرانیان کدام یک از شاهان ایران به حج رفتند؟ کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس

در ایران دست‌کم ۱۴ هزار کتابخانه فعال وجود دارد، از این میان اما ماجرای یکی، سالی چند میلیارد تومان با بقیه فرق دارد. در سومین قسمت پادکست «هزارداستان بودجه»، سراغ داستان کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی رفته‌ایم؛ کتابخانه‌، موزه و یکی از بزرگ‌ترین مراکز جمع‌آوری و نگهداری کتاب‌های خطی که سال‌ها است هزینه‌های آن از بودجه عمومی تامین می‌شود. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا؛ پادکستی برای بازخوانی ماجراهای شنیدنی در لابلای تبصره‌ها، بندها و ردیف‌های بودجه. لینک‌‌های تکمیلی: هزارداستان بودجه در کست‌باکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت‌ ایران‌بودجه سایت کتابخانه آیت‌الله مرعشی مقاله گزارشی از پراکندگی نسخه‌های خطی اسلامی در برخی کتابخانه‌های مهم جهان گزارشی از وضعیت کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی/ خبرگزاری رسا

قسمت ۱۷۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه هم مانند سه شماره اخیر بی‌تاثیر از فضای انتخابات و بعد از انتخابات ریاست جمهوری در ایران نبود. در این قسمت ابتدا درباره پروفایل مسعود پزشکیان در وبسایت فکت‌نامه توضیح دادیم؛ کسی که به عنوان نهمین رئیس جمهوری در ایران اعلام شد و از این به بعد ادعاهای بیشتری از او و دولتش را درستی‌سنجی خواهیم کرد. در بخش ابتدایی مرور فکت‌چک‌های این هفته به یک تصویر ساختگی اشاره کردیم که ادعا می‌کرد رئیس ستاد انتخابات سعید جلیلی را در حال حمله به سفارت عربستان سعودی در تهران نشان می‌دهد. در ادامه یک گزارش بدون نشان (بدون نشان‌های شش‌گانه میرزا در فکت‌نامه) اشاره کردیم که به تلاش مقام‌های حکومت ایران برای توجیه قطع و محدود کردن اینترنت می‌پردازد؛ تلاشی که مربوط به امروز و دیروز نیست و سابقه‌ای به اندازه ربع قرن دارد. تمام آمارهای نتیجه نهایی شمارش آرا در دور اول انتخابات اخیر ایران از جمله آرای چهار نامزد نهایی و همچنین آرای باطله، مضرب ۳ بودند. این هفته یک گزارش مفصل درباره این ابهامِ پربحث و پرحاشیه در فکت‌نامه منتشر شد و در این قسمت پادکست آن را مرور کرده‌ایم. در روز رای‌گیری دور دوم انتخابات یک ادعا درباره رای دادن علی خامنه‌ای مطرح شد که آن را درستی‌سنجی کردیم و همچنین به ادعای شاخ‌داری درباره پیام تبریک جمیله علم‌الهدی به مسعود پزشکیان پرداختیم. بعد از انتشار آمارهای نهایی دور دوم انتخابات، ادعا شد که میزان آرا صندوق‌های خارج از کشور چهار برابر شده است؛ ادعایی که آن را بررسی کردیم و به آن نشان «گمراه‌کننده» دادیم. موضوع غیرانتخاباتی این هفته هم به ویدیویی مربوط می‌شود که در توضیح آن ادعا شده بود عده‌ای در حال دستبوسی از شهردار مسلمان شهر برایتون انگلستان هستند. در پایان و البته پیش از مرور کامنت‌های مخاطبان، گزارشی از متن و حاشیه تازه‌ترین کنفرانس جهانی فکت‌چکینگ (Global Fact) را خواهید شنید. 00:01:51 مقدمه 00:03:52 تصویر ساختگی از رئیس ستاد انتخابات جلیلی در حال حمله به سفارت عربستان 00:05:51 آیا قطع اینترنت در شرایط اضطراری پروتکل‌های جهانی دارد؟ 00:16:19 آیا تعداد آرای مرحله اول انتخابات ضرب در سه شده‌اند؟ 00:27:29 ادعای نادرست درباره اینکه خامنه‌ای رای خود را در مقابل هیات اجرایی صندوق نوشت 00:32:01 ادعای شاخ‌دار درباره تبریک جمیله علم‌الهدی به مسعود پزشکیان 00:33:51 ادعای گمراه‌کننده درباره مشارکت چهار برابر در صندوق‌های خارج از کشور 00:36:59 کلیپی که با عنوان دست‌بوسی از شهردار مسلمان برایتون منتشر شده است 00:41:28 گزارش کنفرانس جهانی فکت‌چکینگ 01:18:20 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه تصویر ساختگی از رئیس ستاد انتخابات جلیلی در حال حمله به سفارت عربستان آیا قطع اینترنت در شرایط اضطراری پروتکل‌های جهانی دارد؟ آیا تعداد آرای مرحله اول انتخابات ضرب در سه شده‌اند؟ ادعای نادرست درباره اینکه خامنه‌ای رای خود را در مقابل هیات اجرایی صندوق نوشت ادعای شاخ‌دار درباره تبریک جمیله علم الهدی به مسعود پزشکیان ادعای گمراه‌کننده درباره مشارکت چهار برابر در صندوق‌های خارج از کشور کلیپی که با عنوان دست‌بوسی از شهردار مسلمان برایتون منتشر شده است گزارش گلوبال‌فکت یازدهم از سارایوو پروفایل مسعود پزشکیان در سایت فکت‌نامه کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس مستند «بزرگ‌نمایی یا عددسازی؛ در انقلاب ۵۷ چند نفر کشته شدند؟»

قسمت ۱۷۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه نیز مانند قسمت قبلی به مناظره‌ها و ادعاهای نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در ایران پرداخته است. این انتخابات به دور دوم رفت و دو مناظره دیگر بین مسعود پزشکیان و سعید جلیلی به عنوان کاندیداهای نهایی برگزار شد و فکت‌نامه نیز روند درستی‌سنجی همزمان این مناظره‌ها را در هفته اخیر نیز ادامه داد؛ مناظره‌هایی که کمی متفاوت از دور نخست برگزار شد و نامزدها بارها به بحث و جدل با یکدیگر پرداختند. در ابتدا توضیح دادیم که چرا درباره کنفرانس جهانی فکت‌چکرها (Global Fact) در این قسمت گزارشی نداده‌ایم و چند کلمه‌ای هم درباره پادکست «هزار داستان بودجه» و سوژه جذاب و عجیب قسمت دوم این پادکست حرف زده‌ایم. در ادامه پادکست این هفته فکت‌چک‌های مناظره اول در دور دوم انتخابات را مرور کردیم. در این مناظره ۶ درستی‌سنجی همزمان انجام شد که ۲ ادعا نادرست و ۲ ادعا درست و یک ادعا نیز گمراه‌کننده بود. سپس به مرور درستی‌سنجی صحبت‌های مطرح‌شده در مناظره دوم پرداختیم. در دومین و آخرین مناظره جلیلی و پزشکیان، در مجموع ۹ ادعا را درستی‌سنجی کردیم که البته یکی از آنها تکرار یک ادعا از سوی جلیلی بود و قبلا آن را فکت‌چک کرده بودیم. یک ادعا نیز از سوی پزشکیان مطرح شد اما در میان درستی‌سنجی‌های مناظره از قلم افتاد و بعد از ضبط پادکست منتشر شد و در نتیجه در این قسمت به آن اشاره نشده است. او گفته بود «در دولت رئیسی قیمت گوشت هشت برابر شد». ما به آن نشان «نادرست» دادیم، چون هرچند قیمت گوشت طی سال‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته اما طبق داده‌های مرکز آمار، متوسط قیمت گوشت گوسفند در مناطق شهری از مرداد ۱۴۰۰ تا اردیبهشت ۱۴۰۳ به میزان ۴/۵ برابر و متوسط قیمت گوشت گوساله ۴ برابر شده است. به جز این دو فکت‌چک، از هفت درستی‌سنجی باقیمانده، یک ادعا نیمه‌درست بود، ۳ ادعا نشان گمراه‌کننده و ۳ ادعا نیز نشان نادرست دریافت کردند. در پایان این قسمت پادکست هفتگی فکت‌نامه، ادعای فرمانده کل سپاه درباره تفاوت محبوبیت ابراهیم رئیسی و حسن روحانی را مرور کردیم و توضیح دادیم که چرا به آن نشان «نادرست» داده‌ایم. 00:01:34 مقدمه 00:04:19 درستی‌سنجی‌های مناظره اول جلیلی و پزشکیان 00:17:58 درستی‌سنجی‌های مناظره دوم پزشکیان و جلیلی 00:33:17 ادعای نادرست فرمانده سپاه درباره نظرسنجی گالوپ 00:38:23 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه درستی‌سنجی ادعاهای مسعود پزشکیان در مناظره‌ها درستی‌سنجی ادعاهای سعید جلیلی در مناظره‌ها ادعای نادرست فرمانده سپاه درباره نظرسنجی گالوپ لینک کانال «هزار داستان بودجه» در کست‌باکس

«چندهزار میلیارد تومان انتخابات»؛ در دومین قسمت پادکست هزار داستان بودجه، درباره انتخابات و هزینه‌های آن صحبت کرده‌ایم؛ اینکه هر انتخابات چقدر خرج دارد و پول آن از کجا تامین می‌شود؟ در این قسمت همچنین درباره هزینه‌های نامزدها و ماجرای عجیب تامین مالی انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ صحبت کرده‌ایم. این قسمت که یک هفته پیش در رادیو فردا منتشر شده، حالا در کانال‌ فکت‌نامه در دسترس شما است. «هزارداستان بودجه»، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا، پادکستی برای بازخوانی ماجراهای بودار و کمتر شنیده شده، از لابلای تبصره‌ها، بندها و ردیف‌های بودجه سالانه کل کشور است که هر دو هفته یک‌بار منتشر می‌شود. این پادکست یک هفته زودتر در رادیو فردا منتشر شده است. لینک کانال کست‌باکس هزارداستان بودجه

قسمت ۱۶۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه به طور کامل انتخاباتی است. در قسمت قبل اظهارات نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم در مناظره اول را بررسی کردیم و در این قسمت درستی‌سنجی ادعاهای کاندیداها در چهار مناظره دیگر را مرور کرده‌ایم. در مقدمه این قسمت توضیح داده‌ایم که چرا درستی‌سنجی زنده این مناظره‌ها مهم است و دلایل و روش پرداختن ما به موضوع انتخابات چه بوده است. در ادامه به مرور درستی‌سنجی مناظره دوم پرداختیم؛ شامل ۹ فکت‌چک با ۳ نشان «نادرست»، ۳ نشان «گمراه‌کننده»، ۲ نشان «نیمه‌درست» و یک نشان «غیرقابل اثبات». بعد از آن سراغ درستی‌سنجی‌های مناظره سوم رفتیم که ۱۱ ادعا را شامل می‌شد و از این تعداد، چهار ادعا نشان «شاخ‌دار»، سه ادعا «نادرست»، دو ادعا «گمراه‌کننده»، یک ادعا «نیمه درست» و یک ادعا نشان «غیرقابل اثبات» گرفتند. در ادامه پادکست این هفته به مرور فکت‌چک مناظره‌های چهارم و پنجم پرداختیم. از میان مجموعا ۱۴ درستی‌سنجی انجام‌شده در این دو مناظره ۸ ادعا نشان «گمراه‌کننده»، ۳ ادعا نشان «نادرست» و ۲ ادعا نشان «شاخ‌دار» گرفتند و یک ادعای «غیرقابل اثبات» هم به فهرست ادعاهای بررسی شده نامزدها در مناظره‌های انتخابات ۱۴۰۳ اضافه شد. بعد از ضبط این قسمت از پادکست و پیش از انتشار آن، دو نفر از نامزدهای انتخابات یعنی امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی و علیرضا زاکانی از حضور در انتخابات انصراف دادند. بیشترین آمار مربوط به فکت‌چک‌های انتخاباتی مربوط به این دو نفر بود و بسیاری از ادعاهای آنها نشان گمراه‌کننده، نادرست یا شاخ‌دار دریافت کرد. پس از مناظره‌ها، به مرور درستی‌سنجی دو ادعای انتخاباتی دیگر پرداختیم؛ ابتدا درباره یک اینفوگرافیک پر حرف و حدیث یکی از رسانه‌ها که به سهم دولت‌ها در فیلترینگ و وضعیت اینترنت اشاره می‌کرد و ادعای شاخ‌داری را مطرح کرده بود و سپس ویدیویی دستکاری‌شده از سریال سیمپسون‌ها درباره سرنوشت انتخابات ریاست جمهوری در ایران که ظاهرا یک شوخی بوده اما برخی آن را جدی گرفته‌اند. 00:01:43 مقدمه 00:14:01 درستی‌سنجی‌های مناظره دوم 00:28:54 درستی‌سنجی‌های مناظره سوم 00:47:52 درستی‌سنجی‌های مناظره‌های چهارم و پنجم 01:15:46 اینفوگرافیک شاخ‌دار درباره سهم هر دولت در فیلترینگ 01:21:42 پیش‌بینی نتیجه انتخابات ۱۴۰۳ ایران توسط سیمپسون‌ها! 01:25:22 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی به همراه نیوشا و آرین کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه درستی‌سنجی‌های اولین مناظره انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم درستی‌سنجی‌های دومین مناظره انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم درستی‌سنجی‌های سومین مناظره انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم درستی‌سنجی‌های چهارمین و پنجمین مناظره انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم اینفوگرافیک شاخ‌دار درباره سهم هر دولت در فیلترینگ پیش‌بینی نتیجه انتخابات ۱۴۰۳ ایران توسط سیمپسون‌ها! لینک کانال «هزار داستان بودجه» در کست‌باکس

قسمت ۱۶۸ پادکست هفتگی #فکت‌نامه را با درستی‌سنجی خبرسازی‌ها در مورد حکم اخیر دادگاه عالی انتاریو در کانادا درباره پرونده ساقط کردن هواپیمای اوکراینی آغاز کردیم. در ادامه این قسمت به مرور نخستین مناظره نامزدهای #انتخابات ریاست جمهوری دوره چهاردهم پرداختیم و فکت‌چک‌هایی را که همزمان با برگزاری این #مناظره یعنی دوشنبه شب ۲۸ خرداد انجام دادیم، بررسی و یادآوری کرده‌ایم. در این مناظره ۱۲ اظهارنظر و ادعای کاندیداها بطور همزمان فکت‌چک شد، در یک مورد نیز یکی از نامزدها به اظهارنظری نیمه‌درست استناد کرد که پیش‌تر فکت‌چک شده بود و همان درستی‌سنجی قبلی را یادآوری کردیم و یک مورد کار درستی‌سنجی نیز به ساعاتی بعد از مناظره موکول و در ادامه در فکت‌نامه منتشر شد. به جز اینها، برخی از نامزدها در برنامه‌های دیگر انتخاباتی نیز اظهاراتی مطرح کردند که مورد بررسی قرار گرفتند. پیش از این مناظره، زاکانی ادعای نادرستی درباره حجاب‌بان‌های متروی تهران بیان کرده بود که درمورد آن صحبت کردیم و بعد از مناظره نیز محمدجواد ظریف در کنار مسعود پزشکیان به نمودارهایی در حوزه اقتصاد ایران اشاره کرد که یک نکته گمراه‌کننده داشت. همچنین یک خبر جعلی انتخاباتی به محمدرضا شفیعی کدکنی نسبت داده شده بود که فکت‌چک کردیم و در این قسمت پادکست به آن اشاره شده است. محمود احمدی‌نژاد نیز چند روز قبل آمارهایی از درآمد نفتی دولت‌های خود داده بود که به سوژه یکی از فکت‌چک‌های ما تبدیل شد. 00:01:21 مقدمه 00:05:54 ادعاهای نادرست درباره حکم دادگاه انتاریو و شلیک به هواپیمای اوکراینی 00:14:34 فکت‌چک‌های مناظره اول 00:47:44 نمودارهای گمراه‌کننده پزشکیان از «رشد، تورم و فروش نفت» 00:51:58 زاکانی و فکت‌هایی درباره دخترش، نوه‌اش و دامادش 00:57:13 ادعای شهردار تهران درباره حجاب‌بان‌ها در مترو 01:02:55 نقل قول جعلی منسوب به شفیعی کدکنی درباره حمایت از پزشکیان 01:06:04 اظهارات نادرست احمدی‌نژاد درباره درآمدها و هزینه‌‌های نفتی پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه ادعاهای نادرست درباره حکم دادگاه انتاریو و شلیک به هواپیمای اوکراینی لینک پروفایل قاضی‌زاده هاشمی در فکت‌نامه لینک پروفایل قالیباف در فکت‌نامه لینک پروفایل پزشکیان در فکت‌نامه لینک پروفایل زاکانی در فکت‌نامه لینک پروفایل جلیلی در فکت‌نامه نمودارهای گمراه‌کننده پزشکیان از «رشد، تورم و فروش نفت» زاکانی و فکت‌هایی درباره دخترش، نوه‌اش و دامادش ادعای شهردار تهران درباره حجاب‌بان‌ها در مترو نقل قول جعلی منسوب به شفیعی کدکنی درباره حمایت از پزشکیان اظهارات نادرست احمدی‌نژاد درباره درآمدها و هزینه‌‌های نفتی لینک مستند «خامنه‌ای و توطئه کرونا» در یوتیوب فکت‌نامه لینک پروژه «اینترنت آباد» فکت‌نامه لینک کانال «هزار داستان بودجه» در کست‌باکس

اولین قسمت پادکست «هزارداستان بودجه» به ماجرای بوی مشکوکی اختصاص دارد که از سه دهه پیش تاکنون، در فاصله مرقد تا فرودگاه امام خمینی احساس می‌شود. بویی که به رغم صرف صدها میلیارد تومان، از منابع بودجه عمومی کشور برای رفع و رجوعش، هنوز حتی منشاء آن هم مشخص نشده است. تا امروز پای ده‌ها نهاد سیاسی و عمومی کشور، از دفتر رهبر تا ریاست‌ جمهوری، سازمان محیط زیست، استانداری، شهرداری تهران… به این ماجرای بودار باز شده، اما تا حالا هیچ پیشرفتی به دست نیامده است… «هزارداستان بودجه»، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا، پادکستی برای بازخوانی ماجراهای بودار و کمتر شنیده شده، از لابلای تبصره‌ها، بندها و ردیف‌های بودجه سالانه کل کشور است. این پادکست یک هفته زودتر در رادیو فردا منتشر شده است. لینک رادیو فردا: https://www.radiofarda.com/z/23229 لینک کانال کست‌باکس هزارداستان بودجه https://castbox.fm/channel/%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-id6179207?country=us

در ابتدای قسمت ابتدایی قسمت ۱۶۷ پادکست هفتگی به حرف و حدیث‌ها درباره موضع مسعود پزشکیان در قبال کشته شدن زهرا کاظمی در سال ۱۳۸۲ پرداخته‌ایم؛ موضوعی که این روزها دوباره بر سر زبان‌ها افتاده است. سپس یک ادعای تکراری از سوی حداد عادل در مورد آزاد بودن انتخابات در ایران را بررسی کرده‌ایم و در ادامه به گزارش یکی از رسانه‌ها پرداختیم که در مورد موضع پورمحمدی در برابر طرح صیانت از اینترنت، ادعای گمراه‌کننده‌ای کرده بود. تعداد پرتاب‌های فضایی دولت سیزدهم و تصاویری که برای خبر افتتاح کارخانه آب‌شیرین‌کن زاهدان از سوی برخی رسانه‌های حامی دولت منتشر شد، دو موضوعی هستند که این هفته سوژه فکت‌چک‌های ما شدند. با بیشتر شدن حساسیت‌ها نسبت به موضوع ورود اتباع خارجی به ایران، اخیرا ادعا شد که این کشور رتبه اول پذیرش پناهنده در سال ۲۰۲۳ را داشته است. در این پادکست به درستی‌سنجی این ادعا پرداختیم. یک عکس منتسب به کودکی روح‌الله خمینی اما با رنگ و بوی هندی، ادعایی در مورد یک فیل نقاش و ترفند تکراری برای استفاده ابزاری از صحبت‌های یک پزشک اهل ترکیه، از جمله شاخ‌دارهای این هفته بودند. وایرال شدن ویدیویی تقطیع‌شده از جو بایدن رئیس‌جمهور آمریکا، ادعای ضربه سهمگین به گنبد آهنین اسرائیل با موشک ایرانی و نقل قول گمراه‌کننده از فائوچی درباره فاصله‌گذاری اجتماعی دوران کرونا نیز در این پادکست مرور شده‌اند. در پایان به ادعای صداوسیما درباره میزان بازنشر نامه رهبر جمهوری اسلامی خطاب به دانشجویان آمریکایی حامی فلسطین پرداختیم. 00:01:37 مقدمه 00:05:39 موضع مسعود پزشکیان درباره پرونده کشته شدن زهرا کاظمی 00:21:41 ادعای حداد عادل درباره آزاد بودن انتخابات در ایران 00:27:01 ادعای سکوت پورمحمدی در برابر طرح صیانت 00:31:32 تعداد پرتاب‌های فضایی دولت 00:35:35 تصاویر نادرست از آب‌شیرین‌کن زاهدان 00:37:41 آمارهای سال ۲۰۲۳ پذیرش پناهنده از سوی جمهوری اسلامی ایران 00:43:41 انتساب عکس یک مهاراجه هندی به روح‌الله خمینی 00:50:15 ادعای شاخ‌دار درباره دلایل علمی حرام بودن زنا در اسلام 00:53:08 ویدئوی تقطیع‌شده و ادعای سردرگمی بایدن 00:56:29 ادعای نادرست حمله حزب‌الله به گنبد آهنین اسرائیل با موشک ایرانی 01:00:07 ادعای گمراه‌کننده نقش فائوچی در دستور «فاصله دو متری» 01:03:25 ویدیوی ساختگی از فیلی که نقاشی می‌‌‌کشد 01:06:28 آمارسازی صداوسما درباره بازنشر نامه علی خامنه‌ای به دانشجویان آمریکایی پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری، شان جم و نادر صمدی کار تهیه و تولید این قسمت را بر عهده داشته‌اند. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه موضع مسعود پزشکیان درباره پرونده کشته شدن زهرا کاظمی ادعای حداد عادل درباره آزاد بودن انتخابات در ایران ادعای سکوت پورمحمدی در برابر طرح صیانت تعداد پرتاب‌های فضایی دولت تصاویر نادرست از آب‌شیرین‌کن زاهدان آمارهای سال ۲۰۲۳ پذیرش پناهنده از سوی جمهوری اسلامی ایران انتساب عکس یک مهاراجه هندی به روح‌الله خمینی ادعای شاخ‌دار درباره دلایل علمی حرام بودن زنا در اسلام ویدئوی تقطیع‌شده و ادعای سردرگمی بایدن ادعای نادرست حمله حزب‌الله به گنبد آهنین اسرائیل با موشک ایرانی ادعای گمراه‌کننده نقش فائوچی در دستور «فاصله دو متری» ویدیوی ساختگی از فیلی که نقاشی می‌‌‌کشد آمارسازی صداوسما درباره بازنشر نامه علی خامنه‌ای به دانشجویان آمریکایی لینک پادکست جدید «هزار داستان بودجه» لینک سایت روحانی‌سنج

از فردای ۱۵ خرداد ۴۲، آیت‌الله خمینی و هواداران او مدعی کشتار ۱۵ هزار نفر از تظاهرکنندگان مخالف حکومت شاه شدند؛ روایتی به‌شدت اغراق‌شده که بعد از انقلاب ۵۷ تبدیل به روایت رسمی تاریخ‌نویسان جمهوری اسلامی شد. این محدود به ۱۵ خرداد نیست. در کتاب‌های تاریخ، اسناد رسمی و حتی در مقدمه قانون اساسی جمهوری اسلامی، تعداد کل کشته‌شدگان انقلاب ۶۰ هزار نفر اعلام شده؛ عددی بسیار بزرگ و غیرمنطقی که فراتر از بزرگ‌نمایی‌های معمول، به عددسازی و جعل سازمان‌یافته شباهت دارد. در مستند جدید فکت‌نامه با استناد به برآوردها و آمارهای معتبر از تعداد کشته‌شدگان انقلاب ۵۷، ابعاد این بزرگ‌نمایی را بازخوانی کرده‌ایم. لینک نسخه تصویری در یوتیوب فکت‌نامه https://youtu.be/EDKRGRkLwCE?si=OIC0w7u3XEYhS2kF

در هفته‌ای که گذشت، همچنان بخش زیادی از خبرهای ایران مربوط به درگذشت ابراهیم رئیسی و اتفاقات بعد از آن بود. در قسمت ۱۶۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه نیز ابتدا چند فکت‌چک را مرور کرده‌ایم که مستقیم و غیرمستقیم به همین مساله برمی‌گردد؛ ابتدا اعداد و ارقام آنچنانی از حضور مردم در مراسم تشییع جنازه رئیسی و سپس مصاحبه‌ای که به بهانه کشته شدن رئیسی انجام شد و باز هم صحبت اعدام‌های تابستان ۶۷ را به میان آورد و بعد هم ادعای یک مصاحبه جنجالی از سوی رئیس اتحادیه قنادان در مورد افزایش فروش شیرینی، بعد از مرگ رئیسی. سرپرست فعلی ریاست جمهوری در ایران هم این هفته ادعای پربحثی را درباره نسبت موشک و اقتصاد در دولت سیزدهم مطرح کرده بود که به آن پرداخته‌ایم و در ادامه سراغ انتخابات ریاست جمهوری رفتیم و حرف و حدیث در مورد قانونی بودن یا نبودنِ کاندیداتوری رئیس مجلس در آن؛ انتخابات زودهنگامی که دلیل برگزاری‌اش، همین سقوط هلی‌کوپتر است. مخبر و قالیباف تنها مسئولانی نبودند که حرف‌هایشان سوژه فکت‌چک‌های ما شد. رئیس سازمان برنامه و بودجه هم ادعایی داشته که بررسی کردیم و بعد هم سراغ دو ویدیو در حوزه اخبار درگیری‌های اسرائیل و فلسطین رفته‌ایم. سوژه‌های برون‌مرزی به اینجا ختم نشد و پای همسر بشار اسد هم به فکت‌نامه باز شد؛ البته به لطف رسانه‌های داخلی! دو فکت‌چک پایانی این قسمت هم به دو ادعای غیرعلمی و شاخ‌دار در مورد تونل زمان و همچنین کشف آی‌فون در خانه یک پروفسور ژاپنی، آن هم در حدود چهار دهه قبل، اختصاص پیدا کرده است. 00:01:24 مقدمه 00:05:55 ادعای شاخ‌دار حضور ۱۲ میلیون نفر در تشییع جنازه رئیسی و همراهان 00:14:01 چه کسانی در تابستان ۶۷ اعدام شدند؟ 00:26:47 ادعای مصاحبه جنجالی رئیس اتحادیه قنادان پس از سقوط بالگرد رئیسی 00:30:15 ادعای نادرست مخبر درباره اقتصاد کشور، پس از حمله‌های نظامی ایران 00:37:30 رئیس مجلس برای کاندیداتوری نیازی به استعفا ندارد 00:43:05 درباره رشد اقتصادی در دولت ابراهیم رئیسی چه می‌دانیم؟ 00:45:32 ویدیوی گمراه‌کننده درباره بی‌تفاوتی فلسطینی‌ها به اعتراضات ایرانیان 00:51:03 ماجرای ویدیوی اشغال خانه‌های خالی فلسطینیان توسط اسرائیلی‌ها 00:55:01 خبر نادرست مرگ همسر بشار اسد 00:57:14 ادعای شاخ‌دار ویدیوی تونل زمان و ابعاد دیگر 01:01:07 کشف آی‌فون در ژاپن، ۳۸ سال پیش؟! پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری تهیه‌کننده پادکست فکت‌نامه است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه ادعای شاخ‌دار حضور ۱۲ میلیون نفر در تشییع جنازه رئیسی و همراهان چه کسانی در تابستان ۶۷ اعدام شدند؟ ادعای مصاحبه جنجالی رئیس اتحادیه قنادان پس از سقوط بالگرد رئیسی ادعای نادرست مخبر درباره اقتصاد کشور، پس از حمله‌های نظامی ایران رئیس مجلس برای کاندیداتوری نیازی به استعفا ندارد درباره رشد اقتصادی در دولت ابراهیم رئیسی چه می‌دانیم؟ ویدیوی گمراه‌کننده درباره بی‌تفاوتی فلسطینی‌ها به اعتراضات ایرانیان ماجرای ویدیوی اشغال خانه‌های خالی فلسطینیان توسط اسرائیلی‌ها خبر نادرست مرگ همسر بشار اسد ادعای شاخ‌دار ویدیوی تونل زمان و ابعاد دیگر کشف آی‌فون در ژاپن، ۳۸ سال پیش؟!

بخش اصلی قسمت ۱۶۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به فکت‌چک‌هایی اختصاص دارد که پس از سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و همراهانش، در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم. ابتدا کمی درباره نقش فکت‌نامه در شرایطی مشابه شرایط این روزها صحبت می‌کنیم و بعد از آن عکس‌های نادرستی را مرور می‌کنیم که ادعا می‌شد مربوط به بالگرد ابراهیم رئیسی است. نقش پهپاد ترکیه‌ای در پیدا کردن بالگرد، تعداد شرکت‌کنندگان در مراسم خاکسپاری رئیسی، ماجرای افتتاح سد قیز قلعه‌سی، عزاداری مردم کشمیر برای رئیسی و اظهارات رهبر جمهوری اسلامی درباره شعار مرگ بر اسرائیل به زبان فارسی در ژاپن، دیگر فکت‌چک‌های این هفته‌اند که در پادکست به آنها می‌پردازیم. موافقت بشار اسد با ادعای مالکیت امارات بر جزایر سه‌گانه، سیاست‌های کنترل جمعیت ایران تا پیش از سال ۹۰ و یک ویدئوی گمراه‌کننده درباره امکان تولید دایناسور، دیگر موضوعات این هفته‌اند. در پایان نیز، یک فکت‌چک فوتبالی داریم و کامنت‌های شنوندگان را مرور می‌کنیم. 00:01:37 مقدمه 00:11:44 عکس‌های نادرست از بالگرد ابراهیم رئیسی 00:16:50 نقش پهپاد ترکیه‌ای در پیدا کردن بالگرد ابراهیم رئیسی 00:22:39 تعداد افراد شرکت‌کننده در مراسم خاکسپاری ابراهیم رئیسی 00:34:06 اطلاعات نادرست درباره افتتاح دوباره سد قیز قلعه‌سی 00:36:17 عزاداری مردم کشمیر 00:38:24 ادعای رهبر جمهوری اسلامی درباره شعار دادن علیه اسرائیل به زبان فارسی در ژاپن 00:45:37 موافقت بشار اسد با ادعای مالکیت امارات بر جزایر سه‌ گانه 00:47:04 ادعای نادرست درباره مخالفت خامنه‌ای با کنترل جمعیت 00:51:39 ویدیوی گمراه‌کننده درباره امکان تولید دایناسور از زبان رئیس پژوهشگاه رویان 00:58:25 وعده «ساخت» ۴ میلیون واحد مسکونی یا «شروع ساخت» 00:59:32 ادعای نادرست درباره بی‌اعتنایی گواردیولا به نماینده اسرائیل 01:05:19 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری تهیه‌کننده پادکست فکت‌نامه است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه عکس‌های نادرست از بالگرد ابراهیم رئیسی نقش پهپاد ترکیه‌ای در پیدا کردن بالگرد ابراهیم رئیسی تعداد افراد شرکت‌کننده در مراسم خاکسپاری ابراهیم رئیسی اطلاعات نادرست درباره افتتاح دوباره سد قیز قلعه‌سی عزاداری مردم کشمیر ادعای رهبر جمهوری اسلامی درباره شعار دادن علیه اسرائیل به زبان فارسی در ژاپن موافقت بشار اسد با ادعای مالکیت امارات بر جزایر سه‌ گانه ادعای نادرست درباره مخالفت خامنه‌ای با کنترل جمعیت ویدیوی گمراه‌کننده درباره امکان تولید دایناسور از زبان رئیس پژوهشگاه رویان وعده «ساخت» ۴ میلیون واحد مسکونی یا «شروع ساخت» ادعای نادرست درباره بی‌اعتنایی گواردیولا به نماینده اسرائیل

این هفته قسمت ۱۶۴ را با مرور کارنامه فکت‌نامه‌ای ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری سابق و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه را آغاز می‌کنیم که اوایل هفته در سانحه سقوط بالگردشان کشته شدند. در ارتباط با همین موضوع چند درستی‌سنجی کوتاه مرتبط با ماجرای سقوط هلی‌کوپتر و واکنش‌ها به این خبر را توضیح داده‌ایم. از خبر جعلی خبرگزاری فارس که در ساعت‌های اول از سلامت کامل رئیسی و همراهان او خبر می‌داد تا تصاویر نادرستی که به اسم سقوط هلی‌کوپتر در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شدند. در این قسمت همچنین درباره این صحبت کردیم که آیا نوشیدن آب از بطری پلاستیکی خطرناک است؟ درباره اعتبار آمارهایی که در ایران به اسم نظرسنجی‌ برای دفاع از حجاب اجباری انجام می‌شوند توضیح داده‌ایم. خبر نادقیق «ساخت سریال شاه در نتفلیکس» و ادعای نادرست «کاهش بی‌سابقه آمار طلاق» از دیگر موضوعات این قسمت است. 00:01:30 کارنامه رئیسی و امیرعبداللهیان در فکت‌نامه 00:22:51 تصاویر نادرست بعد از سانحه 00:28:40 شادی در غزه 00:33:09 آتش‌بازی پس از سقوط بالگرد رئیسی 00:36:15 ادعای نادرست درباره کاهش بی‌سابقه آمار طلاق 00:39:38 آمار کشف حجاب قبل و بعد از اعتراضات ۱۴۰۱ 00:45:53 سلامت آب در بطری‌های پلاستیکی 00:57:33 نتفلیکس و سریال «آخرین شاه» پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و در غیاب افشین، شان جم تهیه‌کننده این قسمت پادکست هفتگی فکت‌نامه است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: پروفایل ابراهیم رئیسی پروفایل حسین امیرعبداللهیان عکس‌های منتسب به سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی ویدیوی لحظه سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی چه کسانی در غزه پس از کشته شدن رئیسی شادی کردند؟ آتش‌بازی پس از سقوط هلی‌کوپتر رئیسی و همراهانش آمار یک مدافع حجاب اجباری از «کشف حجاب» زنان ایرانی ادعای نادرست درباره کاهش بی‌سابقه آمار طلاق پژوهش‌ها درباره سلامت آب در بطری‌های پلاستیکی چه می‌گوید؟ سازنده سریال درباره خانواده پهلوی، نتفلیکس نیست.

این هفته در قسمت ۱۶۳ پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های مختلفی را مرور می‌کنیم. ابتدا به سراغ درستی‌سنجی ادعای نادرستی می‌رویم که می‌گوید «هر کشوری که خواسته، موفق شده به بمب هسته‌ای دسترسی پیدا کند.» در ادامه توضیح می‌دهیم که دلیل پایان تولید واکسن آسترازنکا چه بوده است و بعد از آن درباره وعده‌های دولت ابراهیم رئیسی درباره مسکن مهر، به چند مورد اشاره می‌کنیم. کیفیت رشد اقتصادی در ایران و خبر نادرست حضور پادشاه دانمارک با پرچم فلسطین در حمایت از مردم غزه، دو سوژه دیگر پادکست این هفته هستند. در ادامه نیز کمی درباره «کامیونیتی نوتس» در شبکه اجتماعی X صحبت می‌کنیم و به این بهانه توضیح می‌دهیم ماجرای توضیحی که پایین توییت رهبر جمهوری اسلامی منتشر شده، چیست. تحصیل دختران، طلاق و رتبه‌بندی زنان ایرانی در جهان و همچنین داستان «جعبه نوزادان» نیز سوژه‌های دیگر این قسمت از پادکست فکت‌نامه‌اند. 00:02:06 توان کشورها برای دستیابی به بمب هسته‌ای 00:09:47 توقف تولید واکسن آسترازنکا 00:14:03 وعده رئیسی درباره مسکن مهر 00:17:37 کیفیت رشد اقتصادی در ایران 00:30:54 پادشاه دانمارک و حمایت از فلسطین 00:36:13 کامیونیتی نوتز روی توییت رهبر جمهوری اسلامی 00:44:37 تحصیل دختران در ایران 00:49:48 آمار طلاق در ایران 00:51:32 رتبه کیفیت زنان ایران در دنیا 00:55:19 درباره «جعبه نوزادان» چه می‌دانیم؟ 01:01:06 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری تهیه‌کننده پادکست فکت‌نامه است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه توان کشورها برای دستیابی به بمب هسته‌ای توقف تولید واکسن آسترازنکا وعده رئیسی درباره مسکن مهر کیفیت رشد اقتصادی در ایران پادشاه دانمارک و حمایت از فلسطین کامیونیتی نوتز روی توییت رهبر جمهوری اسلامی تحصیل دختران در ایران آمار طلاق در ایران رتبه کیفیت زنان ایران در دنیا تاریخچه متولد شدن نشان میرزا در فکت‌نامه

این هفته در پادکست فکت‌نامه چند سوژه مختلف را مرور می‌کنیم؛ از ویدئوهایی که ادعا می‌شود مربوط به اعتراض‌ها به اسرائیل در آمریکاست تا ادعای نادرست درباره روابط جنسی مردان در ترکیه. ابتدا، دو ویدئو را بررسی می‌کنیم که هر دو به اشتباه به عنوان ویدئوهای مربوط به اعتراض‌ها در دانشگاه‌های آمریکا معرفی شده‌اند. پس از آن به سراغ ادعای نماینده اصفهان می‌رویم که می‌گوید مردان در ترکیه همزمان، ۱۵ شریک جنسی دارند. توضیح می‌دهیم که چرا صحبت‌های او با واقعیت منطبق نیست. ادعای نادرست مرگ‌بار بودن واکسن کرونا آسترازنکا، ادعای گمراه‌کننده رئیس پیشین بانک مرکزی و همچنین ادعای نادرست نماینده مجلس درباره بودجه سفرهای رئیس جمهور، دیگر سوژه‌های این هفته‌اند. در پایان نیز توضیح می‌دهیم چرا ویدئوهای مربوط به تولید نوشابه در کارگاه غیربهداشتی مربوط به ایران نیست و چرا ویدئویی که ادعا می‌کند مربوط به بارش ماهی در یاسوج است، ساختگی است. در پایان نیز کامنت‌ها را مرور می‌کنیم. 00:02:19 ویدئو با ادعای برخورد پلیس آمریکا با معترضان 00:05:00 ویدئو با ادعای اعتراض رابرت دنیرو به معترضان 00:09:04 ادعای داشتن ۱۵ شریک جنسی برای مردان در ترکیه 00:26:17 ادعای اعتراف آسترازنکا به مرگ‌بار بودن واکسن‌های کرونا 00:30:25 ادعای همتی درباره رشد پایه پولی 00:30:35 ردیف بودجه اعتباری خاص برای سفرهای رئیس‌جمهور 00:37:45 ویدئوی تولید نوشابه در کارگاه غیربهداشتی 00:39:52 ویدئوی جعلی بارش ماهی در یاسوج 00:44:14 کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری تهیه‌کننده پادکست فکت‌نامه است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه ویدئو با ادعای برخورد پلیس آمریکا با معترضان ویدئو با ادعای اعتراض رابرت دنیرو به معترضان ادعای داشتن ۱۵ شریک جنسی برای مردان در ترکیه ادعای اعتراف آسترازنکا به مرگ‌بار بودن واکسن‌های کرونا ادعای همتی درباره رشد پایه پولی ردیف بودجه اعتباری خاص برای سفرهای رئیس‌جمهور ویدئوی تولید نوشابه در کارگاه غیربهداشتی ویدئوی جعلی بارش ماهی در یاسوج

این هفته در پادکست فکت‌نامه، ابتدا درباره دو سوژه مهم خبری یعنی گزارش بی‌بی‌سی جهانی درباره نحوه جان‌باختن نیکا شاکرمی در سال ۱۴۰۱ و همچنین ابهام‌های پرونده توماج صالحی توضیحاتی می‌دهیم و فکت‌چک‌های هفته را با نحوه تدوین و دستکاری یک مصاحبه سی دقیقه‌ای از اشکان خطیبی، هنرمند ایرانی ادامه می‌دهیم؛ یک «جعل کلاسیک» که در آن ۹ جمله از یک مصاحبه نیم‌ساعته به هم چسبانده شده و مخاطب را به کلی گمراه می‌کند. در ادامه نیز درباره خبر انتشار عکس آیت‌الله خمینی در کتاب‌های درسی هندوستان به عنوان یکی از شرورترین انسان‌های تاریخ صحبت می‌کنیم و فکت‌چک‌هایی را درباره عکس معترضان در ایران، پوستر آغاز پایان جمهوری اسلامی در اسرائیل، خشونت پلیس علیه معترضان در دانشگاه‌های آمریکا مرور خواهیم کرد. سه فکت‌چک درباره رشد دستمزد کارگران، شفافیت در قوه قضاییه و مساله تعطیلی رسمی پنجشنبه‌ها در تقویم ایران داریم و در پایان هم درباره درستی دو تصویر صحبت کنیم؛ یکی تصویر جعلی منتسب به آمنه‌سادات ذبیح‌پور، خبرنگار صداوسیما و یکی هم کتابی که ادعا می‌شود حوثی‌ها در آن از نام «دریای ایرانی» استفاده کرده‌اند. 00:02:35 مقدمه و توضیح درباره پرونده توماج صالحی و نیکا شاکرمی 00:11:11 مصاحبه دستکاری‌شده از اشکان خطیبی 00:26:10 نام آیت‌الله خمینی در کتاب درسی هند بین شرورترین انسان‌های تاریخ 00:30:20 عکس زنان در ون سیاه پلیس در ایران 00:33:42 پوستر آغاز پایان جمهوری اسلامی در اسرائیل 00:39:43 خشونت پلیس آمریکا علیه معترضان به اسرائیل 00:48:49 رشد حداقل دستمزد کارگران 00:50:20 ادعا درباره دلیل شفاف‌نبودن قوه قضائیه 00:54:56 تعطیلی پنجشنبه‌ها در ایران و جهان 00:59:16 تصاویر نادرست منتسب به آمنه‌سادت ذبیح‌پور 01:04:35 کتاب درسی حوثی‌ها و نام خلیج فارس پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری تهیه‌کننده پادکست فکت‌نامه است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه مقدمه و توضیح درباره پرونده توماج صالحی و نیکا شاکرمی مصاحبه دستکاری‌شده از اشکان خطیبی نام آیت‌الله خمینی در کتاب درسی هند بین شرورترین انسان‌های تاریخ عکس زنان در ون سیاه پلیس در ایران پوستر آغاز پایان جمهوری اسلامی در اسرائیل خشونت پلیس آمریکا علیه معترضان به اسرائیل رشد حداقل دستمزد کارگران ادعا درباره دلیل شفاف‌نبودن قوه قضائیه تعطیلی پنجشنبه‌ها در ایران و جهان تصاویر نادرست منتسب به آمنه‌سادت ذبیح‌پور کتاب درسی حوثی‌ها و نام خلیج فارس

این هفته در قسمت ۱۶۰ پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های مختلفی را بررسی کردیم. پس از مقدمه‌ای درباره حکم اعدام توماج صالحی، ماجرای بوکسور ایرانی در روسیه را بررسی می‌کنیم و درباره عکس جعلی از ترانه علیدوستی توضیح می‌دهیم. ویدیوی قدیمی از درگیری‌ها در ارومیه، نقل قول جعلی از قول وزیر دولت طالبان درباره حجاب اجباری در ایران، جلد ساختگی مجله فوربس، چند فکت‌چک کوتاهی است که در پادکست این هفته آنها را مرور می‌کنیم. ادعای شاخ‌دار فروش نفت ایران به آمریکا و ماجرای اخراج کارمندان گوگل به دلیل حمایت از اسرائیل، دیگر سوژه‌های این هفته هستند. 00:01:37 مقدمه و توضیح درباره پرونده توماج صالحی 00:03:52 ماجرای علی هیبتی در روسیه 00:10:59 عکس جعلی از ترانه علیدوستی 00:14:49 ویدیوی قدیمی ارومیه 00:20:13 ادعای جعلی از قول طالبان درباره گشت ارشاد 00:21:52 ادعای شاخ‌دار ملایم‌تر شدن جریمه بی‌حجابی در ایران 00:27:27 جلد ساختگی مجله فوربس 00:29:53 ماجرای اخراج کارمندان معترض گوگل 00:32:27 ادعای شاخ‌دار فروش نفت ایران به آمریکا 00:33:04 کامنت‌ها

این هفته در قسمت ۱۵۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، دو سوژه اصلی این روزها را بررسی می‌کنیم. موج جدید حضور پلیس حجاب یا «گشت ارشاد» در خیابان و همچنین بازتاب خبرهای مربوط به حمله ایران به اسرائیل، اصلی‌ترین موضوعات این هفته پادکست فکت‌نامه‌اند. ابتدا تاریخچه انکار مسئولان جمهوری اسلامی درباره حضور گشت ارشاد را بررسی می‌کنیم و در ادامه به سراغ مجموعه‌ای ویدئوها می‌رویم که ارتباطی به حمله ایران به اسرائیل نداشته‌اند اما به عنوان تصاویر مربوط به شب عملیات «وعده صادق» منتشر شده‌اند. در ادامه، شایعه حضور دختر پادشاه اردن در عملیات پدافند علیه موشک‌های ایرانی را بررسی می‌کنیم و بعد از آن به سراغ بررسی موفقیت و عدم موفقیت عملیات نظامی ایران می‌پردازیم. فکت‌چک‌هایی درباره افزایش جرایم رانندگی و همچنین حقوق نمایندگان مجلس را هم به صورت خلاصه مرور خواهیم کرد. 00:02:35 مرور فکت‌چک‌های مربوط به گشت ارشاد 00:09:26 ویدیوها و تصاویر نادرست درباره حمله ایران به اسرائیل 00:24:39 سندی که ادعا می‌شود مربوط به دولت عربستان است 00:28:06 دختر پادشاه اردن و نقش او در عملیات پدافند 00:32:13 بررسی موفقیت و عدم موفقیت عملیات نظامی ایران 00:35:58 حقوق ماهیانه نمایندگان مجلس و قیمت سکه 00:37:43 افزایش جرایم رانندگی در سال جدید 00:39:38 بخش پایانی و کامنت‌ها پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. هیلا نیکو، کاورهای پادکست را طراحی می‌کند، باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و افشین صدری تهیه‌کننده پادکست فکت‌نامه است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه فکت‌چک‌های مربوط به گشت ارشاد ویدیوها و تصاویر نادرست درباره حمله ایران به اسرائیل سندی که ادعا می‌شود مربوط به دولت عربستان است دختر پادشاه اردن و نقش او در عملیات پدافند بررسی موفقیت و عدم موفقیت عملیات نظامی ایران افزایش جرایم رانندگی در سال جدید حقوق ماهیانه نمایندگان مجلس و قیمت سکه